T.C.
D A N I Ş T A Y
SEKİZİNCİ DAİRE
Esas No : 2022/3501
Karar No : 2023/7995
DAVACI : … Gıda Tarım Hayvancılık İnşaat Tekstil
San. ve Tic. Ltd. Şti.
VEKİLİ : Av. …
DAVALILAR : 1- … Bakanlığı
VEKİLİ : Hukuk Müşaviri …
2… Valiliği
VEKİLİ : Av. …
DAVANIN KONUSU :
1. 4342 sayılı Mera Kanunu'nun 30. maddesi uyarınca 01/01/2015-30/11/2015 tarihleri arasındaki döneme ilişkin olarak ödenmesi gereken 20.718,00 TL mera fonu kesinti tutarının 10/01/2016 tarihine kadar ödenmesi gerektiği, aksi takdirde 6183 sayılı Kanun hükümlerinin uygulanacağına ilişkin … tarih ve … sayılı Uşak İl Gıda, Tarım ve Hayvancılık Müdürlüğü işlemi ile,
2. Bu işlemin dayanağı olan 19/12/2012 tarih ve 28502 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren, Mera Kanununun 30 uncu Maddesi Gereğince Yapılacak Tahsilatlar ile Ödenecek Huzur Haklarına İlişkin Yönetmelik'in 4. maddesinin birinci fıkrasının (c) bendinin, 2 numaralı alt bendinin iptaline karar verilmesi istenilmektedir.
DAVACININ İDDİALARI :
Mera Kanunu’nun 30. maddesinde canlı hayvan satıcılarından pay alınacağının düzenlendiği, kendilerinin canlı hayvan satıcısı olmadığı, işlettikleri mezbahada sadece hayvanların kesim işlemlerinin yapıldığı, dolayısıyla mera fonu kesintisi yapılmasını gerektiren herhangi bir canlı hayvan satışı yapmadıkları, Mera Kanunu’nda mezbahalara ilişkin herhangi bir mera fonu kesintisi öngörülmemiş iken, kanunda olmayan bir düzenlemenin yönetmelik ile getirilmesinin Anayasanın 73. maddesinde yer alan, vergi, resim, harç ve benzeri mali yükümlülüklerin kanunla konulacağı hükmüne aykırı olduğu, dava konusu Yönetmelikte de mezbahalarda kesilen hayvanlardan hayvan satışı yapılması halinde satıcıdan alınması gereken kesintiye ilişkin düzenleme yapıldığı, mezbahalar tarafından kesinti ödemesi yapılacağına ilişkin bir hükmün yer almadığı, bu nedenle kendilerinden talep edilen miktarın hukuka aykırı olduğu, ayrıca mezbahada yapılan hayvan kesimi için mera fonu kesintisi yapması yönünde getirilen mükellefiyetin angarya olması nedeniyle Anayasaya aykırı olduğu ileri sürülmektedir.
DAVALILARIN SAVUNMALARI :
… Valiliğinin Savunması : Mera Kanunu’nun 30. maddesindeki düzenlemeye dayanılarak dava konusu Yönetmeliğin çıkartıldığı, Yönetmelik hükmü uyarınca İl Mera Komisyonu tarafından alınan kararlara göre, mera kesinti tahsilatının kesilen hayvanların karkas ağırlığının binde biri oranında olacağı ve bu payın mezbaha tarafından tahsil edileceği, davacı şirkete ait mezbahada yapılan hayvan kesimi nedeniyle ödenmesi gereken payın ödenmediğinin tespit edildiği, tahsili talep edilen miktarın mevzuata uygun olduğu, bu nedenle istemin reddi gerektiği savunulmaktadır.
… Bakanlığının Savunması : 4342 sayılı Mera Kanunu'nun 30. maddesinin verdiği yetki çerçevesinde hukuka ve kamu yararına uygun olarak yürürlüğe konulan dava konusu Yönetmelikte ve bu düzenleme uyarınca tesis edilen işlemde hukuka aykırılık bulunmadığı belirtilerek istemin reddi gerektiği savunulmaktadır.
DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ : …
DÜŞÜNCESİ : 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesine göre Danıştay'ın ilk derece mahkemesi olarak baktığı davalarda, temyiz incelemesi sonucu bozulan kararlar üzerine ısrar olanağı tanınmadığından ve Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulu kararlarına uyulması mecburi olduğundan davanın kısmen reddi, kısmen dava konusu işlemin iptali gerektiği düşünülmektedir.
DANIŞTAY SAVCISI : …
DÜŞÜNCESİ :4342 sayılı Mera Kanunu'nun 30. maddesi uyarınca 01/01/2015-30/11/2015 tarihleri arasındaki döneme ilişkin olarak ödenmesi gereken 20.718,00 TL mera fonu kesinti tutarının 10/01/2016 tarihine kadar ödenmesi gerektiği, aksi takdirde 6183 sayılı Kanun hükümlerinin uygulanacağına ilişkin … tarih ve … sayılı Uşak İl Gıda, Tarım ve Hayvancılık Müdürlüğü işlemi ile bu işlemin dayanağı olan 19/12/2012 tarih ve 28502 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren, Mera Kanununun 30 uncu Maddesi Gereğince Yapılacak Tahsilatlar ile Ödenecek Huzur Haklarına İlişkin Yönetmelik'in 4. maddesinin birinci fıkrasının (c) bendinin, 2 numaralı alt bendinin iptali yolundaki Danıştay 8. Dairesinin 1.6.2021 tarihli ve E:2017/683, K:2021/2802 sayılı Kararı; temyizi üzerine İdari Dava Daireleri Kurulunun 17.2.2022 tarihli ve E:2021/3297, K:2022/487 sayılı kararı ile yeniden bir karar verilmek üzere bozulduğundan, işin esası incelenmiştir:
4342 sayılı Mera Kanunu'nun "Mali Hükümler" başlıklı 30. maddesinin dava konusu işlem tarihinde yürürlükte olan halinin 18/1/2019 tarihli 30659 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan 7161 sayılı Kanun'un 24. maddesi ile mülga (d) bendinde, “Yurt içinde yetiştirilen ve satışı yapılan büyük ve küçükbaş canlı hayvanların satış bedellerinin binde 1’i oranında satıcılarından alınacak pay” bütçeye gelir kaydedilecekler arasında sayılmış ve bu maddede belirtilen gelirlerin, tahsilatın yapıldığı tarihi takip eden ayın 15’ine kadar saymanlık hesabına yatırılacağı ve gelirlerin tahsilatında 6183 sayılı Amme Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkında Kanun hükümlerinin uygulacağı belirtilmiştir. Aynı Yasa maddesinin 14/7/2004 tarihli ve 5217 sayılı Kanun’un 10 maddesi ile değişik son fıkrasında da, “Bu madde uyarınca yapılacak tahsilata ilişkin usul ve esaslar ile ödenecek huzur hakları Maliye Bakanlığının uygun görüşü üzerine Bakanlık tarafından çıkarılacak yönetmelikle düzenlenir." hükmüne yer verilmiştir.
19/12/2012 tarih ve 28502 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren, Mera Kanunu'nun 30 uncu Maddesi Gereğince Yapılacak Tahsilatlar ile Ödenecek Huzur Haklarına İlişkin Yönetmelik'in 4. maddesinin birinci fıkrasının (c) bendinde ise, "Yurt içinde yetiştirilen ve satışı yapılan büyükbaş ve küçükbaş canlı hayvanların satış bedellerinin binde biri oranında satıcıdan alınacak pay; 1) Bakanlık il ve ilçe müdürlüklerince görevlendirilecek muhasebe yetkilisi mutemetlerince tahsil edilerek, tahsilatın yapıldığı gün veya en geç takip eden iş günü içerisinde bankaya yatırılır. 2) Özel ve kamuya ait kesimhane ve mezbahalarda yapılacak kesintiler komisyonların belirleyeceği usul ve esaslar çerçevesinde tahsil edilerek, tahsil edildikleri tarihi izleyen ayın onbeşine kadar bankaya yatırılır ve dekontun bir örneği Bakanlığa gönderilir. 3) Hayvan satışı yapılan pazarlarda satışı yapılan hayvanlardan, yapılacak kesintiler, belediyelerce tahsil edilerek, tahsil edildikleri tarihi izleyen ayın onbeşine kadar bankaya yatırılır ve dekontun bir örneği Bakanlığa gönderilir. 4) Borsada satışı yapılan canlı hayvanlardan yapılacak kesintiler, borsa görevlileri tarafından kendi usulüne uygun tahsil edilerek, tahsil edildikleri tarihi izleyen ayın onbeşine kadar bankaya yatırılır ve dekontun bir örneği Bakanlığa bildirilir." kuralı yer almıştır.
4342 sayılı Mera Kanunu'nun 30. maddesinde, tahsil edilecek olan gelir kalemlerine ilişkin düzenlemelere yer verilmiş ve bu maddenin 1. fıkrasının mülga (d) bendinde, "Yurt içinde yetiştirilen ve satışı yapılan büyük ve küçükbaş canlı hayvanların satış bedellerinin binde 1’i oranında satıcılarından alınacak pay" tahsil edilecek gelir kalemleri içinde sayılmıştır. Aynı hükme, 4342 sayılı Kanunun 30. maddesinin uygulanmasını göstermek amacıyla çıkartılan dava konusu Yönetmeliğin 4. maddesinin 1. fıkrasının (c) bendinde de yer verildiği ve bu düzenlemeye bütün halinde bakıldığında; yurt içinde yetiştirilen ve satışı yapılan büyük ve küçükbaş canlı hayvanların satış bedellerinin binde 1’i oranında satıcılarından alınacak payın ne şekilde tahsil edileceği konusuna, 4. maddesinin 1. fıkrasının (c) bendinin 1. alt bendinde açıklama getirildiği, aynı maddenin 3. bendinde, hayvan satışı yapılan pazarlarda, satışı yapılan hayvanlardan, 4. bendinde de, borsada satışı yapılan canlı hayvanlardan yapılacak kesintilere ilişkin usul ve esasların yer aldığı, özetle; satışı yapılan büyükbaş ve küçükbaş canlı hayvanların satış bedellerinin kesintiye esas alındığı görülmektedir. Buna karşın dava konusu Yönetmeliğin 4. maddesinin, birinci fıkrasının (c) bendinin 2 numaralı alt bendinde, "Özel ve kamuya ait kesimhane ve mezbahalarda yapılacak kesintiler komisyonların belirleyeceği usul ve esaslar çerçevesinde tahsil edilerek, tahsil edildikleri tarihi izleyen ayın onbeşine kadar bankaya yatırılır ve dekontun bir örneği Bakanlığa gönderilir." hükmünün de yer aldığı, Mera Kanununun işlem tarihinde yürürlükte olan 30. maddesinin mülga (d) bendinde ise, kesimhane ve mezbahalarda yapılacak kesintilere yönelik herhangi bir mera fonu düzenlemesine yer verilmediği, dayanağı üst hukuk normu niteliğindeki Kanunda yer almayan bir düzenlemenin Yönetmelik hükmü ile getirildiği anlaşıldığından, iptali istenen kuralın, gerek 4342 sayılı Kanunun 30. maddesinin 1. fıkrasının mülga (d) bendinde ve gerekse dava konusu Yönetmeliğin 4. maddesinin 1. fıkrasının (c) bendindeki düzenlemeyi aşar nitelikte ve hukuka aykırı olduğu sonucuna varılmıştır.
Öte yandan, davacı şirkete ait özel mezbahada 01/01/2015 - 30/11/2015 tarihleri arasında 3.615 büyükbaş hayvan, 5.198 küçükbaş hayvan kesimi yapılmasına karşın, söz konusu hayvanların karkas ağırlık değerinin binde biri tutarındaki mera kesintisinin Bakanlık hesabına yatırılmadığının tespit edildiği, bu tespit üzerine 3.615 büyükbaş hayvanın karkas ağırlığının 824.896 kg, 5.198 küçükbaş hayvanın karkas ağırlığının ise 91.936 kg olarak hesaplandığı, söz konusu karkas ağırlıklarının ortalama kg fiyatı ile çarpılması suretiyle bu hayvanların karkas değerinin hesaplandığı, hesaplanan karkas değerin binde biri olan 20.718 TL'nin de davacı şirkete ait mezbahada yapılan hayvan kesimleri için tahsil edilerek Bakanlık hesabına yatırılması gereken mera kesinti tutarı olduğu sonucuna varıldığı, söz konusu tutarın 10/01/2016 tarihine kadar ödenmesi gerektiği, aksi takdirde 6183 sayılı Kanun hükümlerinin uygulanacağına ilişkin … tarih ve … sayılı Uşak İl Gıda Tarım ve Hayvancılık Müdürlüğü işleminin de tesis edildiği görülmekte olup, bu kesintinin, hayvanların karkas ağırlıklarının ortalama kg fiyatı ile çarpılması sonucunda karkas değeri bulunarak yapılan hesaplamaya dayandığı anlaşılmaktadır.
Bu itibarla, Mera Kanununun 30 uncu Maddesi Gereğince Yapılacak Tahsilatlar ile Ödenecek Huzur Haklarına İlişkin Yönetmelik'in 4. maddesinin birinci fıkrasının (c) bendinin 2 numaralı alt bendindeki üst hukuk normuna aykırı Yönetmelik hükmüne dayalı olarak işlem tesis edildiğinden ve ayrıca 4342 sayılı Mera Kanunu'nun 30. maddesinin 1. fıkrasının mülga (d) bendinde, yurt içinde yetiştirilen ve satışı yapılan büyük ve küçükbaş canlı hayvanların satış bedellerinin binde biri oranında satıcılarından pay alınacağı düzenlenmiş olup, kesimhane ve mezbahalarda karkas ağırlık değeri üzerinden mera fonu kesintisi hesaplama yapma yetkisi verilmediği anlaşıldığından, davacı şirkete ait özel mezbahada kesimi yapılan hayvanların karkas değerinin binde biri olarak hesaplanan 20.718 TL'nin ödenmesi gerektiği yolundaki dava konusu işlem de mevzuata aykırıdır.
Açıklanan nedenlerle; Mera Kanunu’nun 30 uncu Maddesi Gereğince Yapılacak Tahsilatlar ile Ödenecek Huzur Haklarına İlişkin Yönetmelik'in 4. maddesinin birinci fıkrasının (c) bendinin 2 numaralı alt bendinin ve Uşak İl Gıda, Tarım ve Hayvancılık Müdürlüğü'nün … tarih ve … sayılı işleminin hukuka aykırılığı nedeniyle iptaline karar verilmesi gerektiği düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Sekizinci Dairesince, Dairemizin 01/06/2021 tarih ve E:2017/683, K:2021/2802 sayılı kararının Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulu'nun 17/02/2022 tarih ve E:2021/3297, K:2022/487 sayılı kararıyla bozulması üzerine, bozma kararına uyularak Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:
MADDİ OLAY:
Davacı şirkete ait özel mezbahada 01/01/2015 - 30/11/2015 tarihleri arasında 3.615 büyükbaş hayvan, 5.198 küçükbaş hayvan kesimi yapılmasına karşın, söz konusu hayvanların karkas ağırlık değerinin binde biri tutarındaki mera kesintisinin Bakanlık hesabına yatırılmadığının tespit edildiği, bu tespit üzerine 3.615 büyükbaş hayvanın karkas ağırlığının 824.896 kg, 5.198 küçükbaş hayvanın karkas ağırlığının ise 91.936 kg olarak hesaplandığı, söz konusu karkas ağırlıklarının ortalama kg fiyatı ile çarpılması suretiyle bu hayvanların karkas değerinin hesaplandığı, hesaplanan karkas değerin binde biri olan 20.718 TL'nin de davacı şirkete ait mezbahada yapılan hayvan kesimleri için tahsil edilerek Bakanlık hesabına yatırılması gereken mera kesinti tutarı olduğu sonucuna varıldığı, söz konusu tutarın 10/01/2016 tarihine kadar ödenmesi gerektiği, aksi takdirde 6183 sayılı Kanun hükümlerinin uygulanacağına ilişkin … tarih ve … sayılı Uşak İl Gıda Tarım ve Hayvancılık Müdürlüğü işleminin tesis edilmesi üzerine bakılan davanın açıldığı anlaşılmaktadır.
İNCELEME VE GEREKÇE:
USUL YÖNÜNDEN:
Davalı idarenin usule ilişkin iddiası kabul edilmeyerek işin esası incelendi.
ESAS YÖNÜNDEN:
İlgili Mevzuat:
4342 sayılı Mera Kanunu'nun "Mali Hükümler" başlıklı 30. maddesinin dava konusu işlem tarihinde yürürlükte olan halinde,
"(...)
a) (Mülga: 6/6/2002-4760/18 md.)
b) Bu Kanuna göre otlatma amacıyla kiraya verilen mera, yaylak ve kışlaklardan yönetmelikte belirtilen usule göre alınacak ücretler,
c) Üreticilerden satın alınan sütün satın alma bedelinin binde 1’i oranında, süt işleyen kuruluşlarca yapılacak kesinti,
d) Yurt içinde yetiştirilen ve satışı yapılan büyük ve küçükbaş canlı hayvanların satış bedellerinin binde 1’i oranında satıcılarından alınacak pay,
e) (Değişik: 27/5/2004-5178/4 md.) Tahsis amacı değişikliği talebinde bulunan gerçek ve tüzel kişilerden, 14 üncü maddenin birinci fıkrasının (e), (f), (g) bentleri ve vakıf meraları ile toprak muhafaza, sel ve taşkın kontrolü amacıyla yapılacak her türlü ağaçlandırma ve erozyon kontrolü çalışmaları ilgili tahsis amacı değişiklikleri hariç, tahsis amacı değiştirilen mera, yaylak ve kışlaklardan elde olunacak yirmi yıllık ot geliri esas alınarak, komisyonca tespit edilerek alınacak ücret,
f) Yayla turizmi amacıyla 20 nci madde çerçevesinde verilecek yapı izinlerinden valiliklerce tespit edilecek miktarda alınan yapı ruhsat ücretleri ile bu yerlerin yıllık kira bedelleri,
g) Her türlü bağış ve yardımlar,
(Değişik son paragraf: 14/7/2004-5217/10 md.) Tarım ve Köyişleri Bakanlığı Merkez Saymanlık Müdürlüğü hesabına yatırılır. Yatırılan bu tutarlar bütçeye gelir kaydedilir.
Bu maddede belirtilen gelirler, tahsilatın yapıldığı tarihi takip eden ayın 15’ine kadar saymanlık hesabına yatırılır ve gelirlerin tahsilatında 6183 sayılı Amme Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkında Kanun hükümleri uygulanır.
(Değişik son fıkra: 14/7/2004-5217/10 md.) Bu madde uyarınca yapılacak tahsilata ilişkin usul ve esaslar ile ödenecek huzur hakları Maliye Bakanlığının uygun görüşü üzerine Bakanlık tarafından çıkarılacak yönetmelikle düzenlenir." hükmüne yer verilmiştir.
19/12/2012 tarih ve 28502 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren, Mera Kanunu'nun 30 uncu Maddesi Gereğince Yapılacak Tahsilatlar ile Ödenecek Huzur Haklarına İlişkin Yönetmelik'in 4. maddesinin birinci fıkrasının (c) bendinde ise,
"c) Yurt içinde yetiştirilen ve satışı yapılan büyükbaş ve küçükbaş canlı hayvanların satış bedellerinin binde biri oranında satıcıdan alınacak pay;
1) Bakanlık il ve ilçe müdürlüklerince görevlendirilecek muhasebe yetkilisi mutemetlerince tahsil edilerek, tahsilatın yapıldığı gün veya en geç takip eden iş günü içerisinde bankaya yatırılır.
2) Özel ve kamuya ait kesimhane ve mezbahalarda yapılacak kesintiler komisyonların belirleyeceği usul ve esaslar çerçevesinde tahsil edilerek, tahsil edildikleri tarihi izleyen ayın onbeşine kadar bankaya yatırılır ve dekontun bir örneği Bakanlığa gönderilir.
3) Hayvan satışı yapılan pazarlarda satışı yapılan hayvanlardan, yapılacak kesintiler, belediyelerce tahsil edilerek, tahsil edildikleri tarihi izleyen ayın onbeşine kadar bankaya yatırılır ve dekontun bir örneği Bakanlığa gönderilir.
4) Borsada satışı yapılan canlı hayvanlardan yapılacak kesintiler, borsa görevlileri tarafından kendi usulüne uygun tahsil edilerek, tahsil edildikleri tarihi izleyen ayın onbeşine kadar bankaya yatırılır ve dekontun bir örneği Bakanlığa bildirilir." kuralı yer almaktadır.
Dava Konusu Yönetmeliğin İncelenmesi:
Dava konusu Yönetmeliğin 4. maddesinin birinci fıkrasının (c) bendinin, 2 numaralı alt bendinde, "Özel ve kamuya ait kesimhane ve mezbahalarda yapılacak kesintiler komisyonların belirleyeceği usul ve esaslar çerçevesinde tahsil edilerek, tahsil edildikleri tarihi izleyen ayın onbeşine kadar bankaya yatırılır ve dekontun bir örneği Bakanlığa gönderilir." düzenlemesine yer verilmiştir.
Davacı tarafından, Mera Kanunu’nda mezbahalara ilişkin herhangi bir mera fonu kesintisi öngörülmemiş iken, kanunda olmayan bir düzenlemenin yönetmelik ile getirilmesinin Anayasaya aykırı olduğu ileri sürülmüştür.
Davalı idareler tarafından, dava konusu Yönetmelik maddesinin dayanağı Kanuna uygun olarak düzenlendiği savunulmuştur.
4342 sayılı Mera Kanunu'nun 30. maddesinde, tahsil edilecek olan gelir kalemlerine ilişkin düzenlemelere yer verilmiş; anılan maddenin 1. fıkrasının (d) bendinde, "Yurt içinde yetiştirilen ve satışı yapılan büyük ve küçükbaş canlı hayvanların satış bedellerinin binde 1’i oranında satıcılarından alınacak pay" tahsil edilecek gelir kalemleri içinde sayılmıştır.
İdare Hukukunun temel ilkeleri uyarınca; normlar hiyerarşisinde kanunlardan sonra gelen düzenleyici işlemler, bir kanun hükmüne dayalı olarak hazırlanır. İdare tarafından, düzenleyici işlemler tesis edilirken, üst hukuk normlarına açıklık getirilmesi ve bu normlarca çizilen çerçeve içerisinde teknik detayların belirlenmesi, uygulamadaki belirsizliklerin giderilmesi amaçlanmalıdır.
4342 sayılı Kanunun 30. maddesinin uygulanmasını göstermek amacıyla çıkartılan dava konusu Yönetmeliğin 4. maddesinin 1. fıkrasının (c) bendinde de Kanundaki düzenlemeye aynı şekilde yer verildiği görülmektedir. Bu bendin devamında alt bentler ile birtakım kurallar getirilerek, bahsi geçen payın ne şekilde ve kim tarafından tahsil edileceğine ilişkin düzenlemeler yapılmıştır. Söz konusu düzenlemelerden biri olan ve 2 numaralı alt bentte bulunan, "Özel ve kamuya ait kesimhane ve mezbahalarda yapılacak kesintiler komisyonların belirleyeceği usul ve esaslar çerçevesinde tahsil edilerek, tahsil edildikleri tarihi izleyen ayın onbeşine kadar bankaya yatırılır ve dekontun bir örneği Bakanlığa gönderilir." kuralı da dava konusu edilmiştir.
Bu durumda, dava konusu edilen düzenlemenin esasen 4342 sayılı Kanunun 30. maddesinin 1. fıkrasının (d) bendinde bulunan ve yukarıda ayrıntısı belirtilen payın tahsilat yöntemlerinden biri olduğu, anılan madde ile tahsil edilecek yeni bir payın düzenlenmediği anlaşıldığından, üst hukuk normlarında çizilen çerçeve içerisinde ve bu normlara açıklık getirilmesi amacıyla tesis edilen düzenleyici işlemde hukuka aykırılık görülmemiştir.
Dava Konusu … tarih ve … sayılı işlemin İncelenmesi:
Dava konusu Yönetmeliğin 4. maddesinin birinci fıkrasının (c) bendinin, 2 numaralı alt bendinin verdiği yetki çerçevesinde Uşak İl Mera Komisyonu'nun … tarih ve … sayılı kararıyla, özel ve kamuya ait kesimhane ve mezbahalarda yapılacak kesintilerin mezbaha sahibi ile ilgili belediye başkanlığının ilgili birimince tayin edilecek mutemet tarafından yapılmasına, … tarih ve … sayılı kararıyla da, mezbaha sahibi ile ilgili belediye başkanlığının ilgili birimince tayin edilecek mutemet tarafından yapılacak olan mera kesintisinin, kesilen hayvanın karkas ağırlığının binde biri olan tutar olması gerektiğine karar verilmiştir.
Uyuşmazlıkta, davacı şirkete ait özel mezbahada 01/01/2015 - 30/11/2015 tarihleri arasında kesimi yapılan 3.615 büyükbaş, 5.198 küçükbaş hayvanın karkas ağırlık değerinin binde biri tutarında olan 20.718 TL mera kesintisinin Bakanlık hesabına yatırılmadığının tespit edildiği, yukarıda bahsi geçen İl Mera Komisyonu kararları doğrultusunda söz konusu tespitin hayvanların karkas ağırlıklarının ortalama kg fiyatı ile çarpılması suretiyle bu hayvanların karkas değeri bulunarak yapılan hesaplamaya dayandığı anlaşılmaktadır.
Uyuşmazlığın çözümü için dava konusu işlemin iki farklı yönden incelenerek hukuka uygunluğunun tespit edilmesi gerekmektedir. Bunlardan ilki, mezbaha sahibine getirilen tahsilat yükümlülüğü olup, diğeri hesaplama yöntemine ilişkindir. Zira inceleme konusu iki husus için iki farklı İl Mera Komisyonu kararı alındığı görülmektedir.
Mezbaha sahibine getirilen tahsilat yükümlülüğüne ilişkin olarak, her ne kadar komisyon kararıyla mezbaha sahibi ile ilgili belediye başkanlığının ilgili birimince mutemet tayin edilerek tahsilat yapılması zorunluluğu getirilmiş ise de, gerek Kanun gerekse Yönetmelik düzenlemelerine göre bu payın satıcıdan alınması öngörülmesine karşın, mezbahalarda alım ve satım işlemlerinin yapılmadığı, yalnızca hayvanların kesimlerinin yapıldığı hem davacı hem davalı idareler tarafından ifade edildiğinden, mezbaha sahibini satıcıdan tahsilat yapmaya mecbur bırakan söz konusu yükümlülüğün hukuka uygun olmadığı sonucuna varılmıştır.
Tahsil edilecek payın hesaplama yöntemine gelince, 4342 sayılı Mera Kanunu'nun 30. maddesinin 1. fıkrasının (d) bendinde, yurt içinde yetiştirilen ve satışı yapılan büyük ve küçükbaş canlı hayvanların satış bedellerinin binde biri oranında satıcılarından pay alınacağının düzenlendiği, dava konusu Yönetmelikte de dayanağı kanuna uygun şekilde satış bedeli üzerinden pay alınmasının düzenlendiği, karkas ağırlık değeri üzerinden hesaplama yapma yetkisi verilmediği anlaşılmaktadır.
Bu durumda, dava konusu bireysel işlemde hem 4342 sayılı Kanun hem de Yönetmelik hükümlerine açıkça aykırı olacak şekilde hayvanların karkas ağırlıklarının ortalama kg fiyatı ile çarpılması suretiyle hesaplama yapıldığından, davacı şirkete ait özel mezbahada kesimi yapılan hayvanların karkas değerinin binde biri olarak hesaplanan 20.718 TL'nin ödenmesi gerektiği yolunda tesis edilen işlemde hukuka uyarlık bulunmamaktadır.
KARAR SONUCU:
Açıklanan nedenlerle;
1. Mera Kanununun 30 uncu Maddesi Gereğince Yapılacak Tahsilatlar ile Ödenecek Huzur Haklarına İlişkin Yönetmelik'in 4. maddesinin birinci fıkrasının (c) bendinin 2 numaralı alt bendi yönünden davanın REDDİNE,
2. Uşak İl Gıda, Tarım ve Hayvancılık Müdürlüğü'nün … tarih ve … sayılı işleminin İPTALİNE,
3. Dava kısmen iptal, kısmen ret ile sonuçlandığından ayrıntısı aşağıda gösterilen toplam … TL yargılama giderinin haklılık oranına göre … TL'sinin davalı idarelerden alınarak davacıya verilmesine, … TL yargılama giderinin davacı üzerinde bırakılmasına,
4. Ayrıntısı aşağıda gösterilen toplam … TL yargılama giderinin haklılık oranına göre … TL'sinin davacıdan alınarak davalı idarelere verilmesine, … TL yargılama giderinin davalı idareler üzerinde bırakılmasına,
5. Karar tarihinde yürürlükte bulunan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi uyarınca … TL vekâlet ücretinin davalı idareden alınarak davacıya verilmesine,
6. Karar tarihinde yürürlükte bulunan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi uyarınca … TL vekalet ücretinin davacıdan alınarak davalı idareye verilmesine,
7. Posta giderleri avansından artan tutarın kararın kesinleşmesinden sonra istemi halinde davacıya iadesine,
8. Bu kararın tebliğ tarihini izleyen 30 (otuz) gün içerisinde Danıştay İdari Dava Daireleri Kuruluna temyiz yolu açık olmak üzere,
27/12/2023 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.