T.C.
D A N I Ş T A Y
ONÜÇÜNCÜ DAİRE
Esas No : 2022/3504
Karar No : 2023/4403
DAVACI: … Bankası Anonim Şirketi
VEKİLİ: Av. …
DAVALILAR:
1. … Bakanlığı
VEKİLİ: Hukuk Müşaviri …
2. … Kurulu
VEKİLİ: Av. …
DAVANIN KONUSU: Yatırım Kuruluşlarının Kuruluş ve Faaliyet Esasları Hakkında Tebliğ'in (Seri:III, No:39.1) 63. maddesi ile davacının 03/06/2022 tarihli başvurusunun reddine yönelik … tarih ve … sayılı işlem ve bu işleme dayanak olduğu ileri sürülen … tarih ve … sayılı işlemin iptali istenilmektedir.
DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ …'IN DÜŞÜNCESİ :
Davadan feragat edildiği anlaşıldığından, konusu kalmayan dava hakkında karar verilmesine yer olmadığına karar verilmesi gerektiği düşünülmektedir.
DANIŞTAY SAVCISI … DÜŞÜNCESİ :
Dava; … Bankası A.Ş.'nin, daha öncesinde faaliyet izinlerinden feragat eden … Menkul Değerler AŞ'nin (…) aynı ticaret unvanı ile yeniden kurulmasına izin verilmesi başvurusunun Sermaye Piyasası Kurulunun söz konusu talebin değerlendirilebilmesi için faaliyet izni bulunan bir aracı kurumun faaliyet izinlerinden Destek Yatırım lehine çekilmesi suretiyle başvuru yapılabileceğine ilişkin ret işlemi ile bu işleme dayanak gösterilen Devlet Bakanı ve Başbakan Yardımcısı'nın 26.07.1991 tarihli Onay'ları, bu Onay'a dayalı olarak tesis edilen “aracı kurum kurma taleplerinin kabul edilmemesi” konulu Kurul Kararı ile 1HI-39.1 sayılı Yatırım Kuruluşlarının Kuruluş ve Faaliyet Esasları Hakkında Tebliğ'in 63 üncü maddesinin iptali istemiyle açılmıştır.
6362 sayılı Sermaye Piyasası Kanunu 39 uncu maddesinde ; (1) Yatırım hizmetlerinin ve faaliyetlerinin düzenli uğraşı, ticari veya mesleki faaliyet olarak icra edilebilmesi için Kuruldan izin alınması zorunludur. Yatırım hizmetleri ve faaliyetleri ancak yatırım kuruluşları tarafından yerine getirilebilir. Yatırım ortaklıkları ile portföy yönetim şirketlerine ve borsalara ilişkin hükümler saklıdır. Kurul, her bir yatırım hizmet ve faaliyetinin, sermaye piyasası aracı veya yatırım hizmet ve faaliyeti bazında ayrı kuruluşlar tarafından yapılmasına ilişkin düzenlemeler yapmaya yetkilidir. (...)(5) Özel kanunları ile yetkili kılınmış olsalar dahi bu Kanunda sayılan şartları taşımayan ve Kurulca izin verilmeyen kişi ve kuruluşlar yatırım hizmetleri ve faaliyetlerinde bulunamazlar. (...)(8) Yatırım hizmetleri ve faaliyetleri ile yan hizmetlerin sunulmasına ilişkin usul ve esaslar Kurulca belirlenir.(9) Bu Kanunun 37 nci maddesinin (a), (b), (c), (ğ) ve (h) bentlerinde sayılan yatırım hizmet ve faaliyetleri bankalarca da yürütülebilir. Yatırım ve kalkınma bankaları aynı maddenin (ç), (d),(e) ve (f) bentlerinde sayılan hizmetleri de sunabilir. Bankaların aynı madde kapsamında yürütecekleri yatırım hizmet ve faaliyetlerine ilişkin usul ve esaslar Kurulca belirlenir. İşbu hizmet ve faaliyetlerde Kurul, sermaye piyasası araçlarının ve Bankacılık Düzenleme ve Denetleme Kurulunun görüşüyle bankaların niteliklerine göre farklı usul ve esaslar belirleyebilir.
düzenlemesi yer almakta ; bu maddeye dayanarak çıkarılan 111-39.1 sayılı Tebliğ'in 63 üncü maddesinde de ; (1) Halka açık olmayan en az bir aracı kurumun tüm faaliyet izinlerinin iptali için talepte bulunarak yatırım hizmet ve faaliyetlerinden çekilmesi durumunda, bu Tebliğde aracı kurum kuruluşu için aranan şartların sağlanması kaydıyla yeni bir aracı kurum kurulmasına izin verilebilir. Bu durumda, yatırım hizmet ve faaliyetlerinden çekilecek aracı kurum veya aracı kurumlar faaliyet izinlerinin iptaline ilişkin yönetim kurulu kararlarıyla Kurula başvuruda bulunur.
(2) Faaliyet izinleri iptal edilecek aracı kurum veya aracı kurumların yerine kurulacak yeni aracı kurumun sermaye dağılımı, bu Tebliğde ortaklara ilişkin olarak öngörülen şartlar sağlanmak kaydıyla serbestçe belirlenebilir. Yeni kurulacak aracı kurumun kurucu ortaklarının yeni aracı kurum kurma ve faaliyet iznine ilişkin başvurusu bu Tebliğ hükümleri çerçevesinde değerlendirilerek Kurulca sonuçlandırılır. (3) Aracı kurum veya aracı kurumların faaliyet izinlerinin iptaline ilişkin başvuruları 59 uncu maddede yer alan hükümler çerçevesinde sonuçlandırılır ve sahip oldukları faaliyet izinleri, kurulacak yeni aracı kurumun tüm hukuki işlemleri tamamlayarak faaliyete geçtiği gün itibarıyla iptal edilir. ” düzenlemesini içermektedir.
III.39.1 sayılı Yatırım Kuruluşlarının Kuruluş ve Faaliyet Esasları Hakkında Tebliğin “Yeni aracı kurum kuruluşu amacıyla faaliyet izninin iptali" başlıklı 63 üncü maddesinde: (1) Halka açık olmayan en az bir aracı kurumun tüm faaliyet izinlerinin iptali için talepte bulunarak yatırım hizmet ve faaliyetlerinden çekilmesi durumunda, bu Tebliğde aracı kurum kuruluşu için aranan şartların sağlanması kaydıyla yeni bir aracı kurum kurulmasına izin verilebilir. Bu durumda, yatırım hizmet ve faaliyetlerinden çekilecek aracı kurum veya aracı kurumlar faaliyet izinlerinin iptaline ilişkin yönetim kurulu kararlarıyla Kurula başvuruda bulunur. (2) Faaliyet izinleri iptal edilecek aracı kurum veya aracı kurumların yerine kurulacak yeni aracı kurumun sermaye dağılımı, bu Tebliğde ortaklara ilişkin olarak öngörülen şartlar sağlanmak kaydıyla serbestçe belirlenebilir. Yeni kurulacak aracı kurumun kurucu ortaklarının yeni aracı kurum kurma ve faaliyet iznine ilişkin başvurusu bu Tebliğ hükümleri çerçevesinde değerlendirilerek Kurulca sonuçlandırılır. (3) Aracı kurum veya aracı kurumların faaliyet izinlerinin iptaline ilişkin başvuruları 59 uncu maddede yer alan hükümler çerçevesinde sonuçlandırılır ve sahip oldukları faaliyet izinleri, kurulacak yeni aracı kurumun tüm hukuki işlemleri tamamlayarak faaliyete geçtiği gün itibarıyla iptal edilir.” düzenlemesi yapılmıştır. Anayasa'nın 124 üncü maddesinde; “Cumhurbaşkanı, bakanlıklar ve kamu tüzel kişileri, kendi görev alanlarını ilgilendiren kanunların ve Cumhurbaşkanlığı kararnamelerinin uygulanmasını sağlamak üzere ve bunlara aykırı olmamak şartıyla, yönetmelikler çıkarabilirler.” düzenlemesi yer almaktadır .
Anayasa'nın “Piyasaların Denetimi ve Dış Ticaretin Düzenlenmesi” başlıklı 167nci maddesi uyarınca, devletin sermaye piyasalarının sağlıklı ve düzenli işlemesini sağlayıcı ve geliştirici tedbirleri alma görevi kapsamında, 2499 sayılı mülga Sermaye Piyasası Kanununun ve onu ilga eden 6362 sayılı Sermaye Piyasası Kanununu ile anılan Kurula yönetmelik dışında ikincil düzenleme yapma yetkisi verilmiştir.
Sermaye Piyasası Kanunu'nun “Kurulun görev, yetki ve sorumlulukları” başlıklı 128 inci maddesinin ikinci fıkrasında “Kurul, yetkilerini, düzenleyici işlemler tesis ederek ve özel nitelikli kararlar alarak kullanır. Kurul, kararlarının Resmi Gazete'de veya internet ortamı dahil uygun vasıtalarla yayımlanmasına karar verebilir. Düzenleyici işlem niteliğindeki yönetmelik ve tebliğler Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe konur.” düzenlemesine yer verilmiştir. Aynı Kanunun “Kurul Karar Organının Görev ve Yetkileri” başlıklı 122 nci maddesinin birinci fıkrasının (a) bendinde “Kurulun düzenlemek ve denetlemekle görevli olduğu alanla ve Kurulla ilgili yönetmelik ve tebliğ taslaklarını (...) görüşüp karara bağlamak” Kurulun görevleri arasında sayılmıştır. Anılan düzenlemeler çerçevesinde değerlendirildiğinde; III-39.1 sayılı Tebliğ'in davaya konu “Yeni aracı kurum kuruluşu amacıyla faaliyet izninin iptali” başlıklı 63 üncü maddesinde yer alan düzenlemenin Kanunla Kurula verilen görev ve yetkiler çerçevesinde yapılmış olduğu görülmektedir.
Sermaye piyasalarında yatırım hizmet ve faaliyetlerinin sunulmasıyla yetkili olan aracı kurumların hizmetleri, tıpkı para piyasasında bankaların sunduğu hizmetler gibi güvene dayalı hizmetler olup; aracı kurumlar birer güven kuruluşu olduğundan , faaliyetlerini Sermaye Piyasası Kurulundan aldıkları yetki belgeleri kapsamında icra etmekte olup, bu kurumların niceliklerinden önce, nitelik ve faaliyetlerinin güvenilir ve istikrarlı şekilde yürütülmesinin sağlanması esası çerçevesinde; 2499 sayılı mülga Sermaye Piyasası Kanunu'nun "tasarrufların menkul kıymetlere yatırılarak halkın iktisadi kalkınmaya etkin ve yaygın bir şekilde katılmasını sağlamak amacıyla; sermaye piyasasının güven, açıklık ve kararlılık içinde çalışmasını, tasarruf sahiplerinin hak ve yararlarının korunmasını, düzenlemek ve denetlemek” şeklinde belirlenen amaç ve 6362 sayılı Sermaye Piyasası Kanunu'nun "sermaye piyasasının güvenilir, şeffaf, etkin, istikrarlı, adil ve rekabetçi bir ortamda işleyişinin ve gelişmesinin sağlanması, yatırımcıların hak ve menfaatlerinin korunması için sermaye piyasasının düzenlenmesi ve denetlenmesi" amacı doğrultusunda değerlendirme yapıldığında ; davaya konu edilen 26/07/1991 tarihli Devlet Bakanı ve Başbakan Yardımcısının Onayı ve iptali istenilen Sermaye Piyasası Kurulu kararı ve diğer idari işlemlerde hukuka aykırılık bulunmadığı sonucuna varılmaktadır.
Açıklanan nedenlerle, davanın reddi gerektiği düşünülmüştür.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Onüçüncü Dairesi'nce, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:
İNCELEME VE GEREKÇE :
USUL YÖNÜNDEN:
2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 31. maddesiyle atıfta bulunulan 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 307. maddesinde, feragat, davacıların talep sonucundan kısmen veya tamamen vazgeçmesi olarak tanımlanmış, 309. maddesinde, feragat beyanının dilekçe ile veya yargılama sırasında sözlü olarak yapılacağı, 310. maddesinde, feragatin hüküm kesinleşinceye kadar her zaman yapılabileceği, 311. maddesinde, feragatin kesin hüküm gibi hukukî sonuç doğuracağı, 312. maddesinde ise, feragat beyanında bulunan tarafın davada aleyhine hüküm verilmiş gibi yargılama giderlerini ödemeye mahkûm edileceği kurala bağlanmıştır.
Dava dosyasının incelenmesinden, davacı vekili tarafından verilen ve 18/10/2023 tarihinde UYAP kaydına giren dilekçe ile davadan feragat edildiği anlaşıldığından, davanın esasının incelenmesine gerek bulunmamaktadır.
KARAR SONUCU :
Açıklanan nedenlerle;
1. DAVA HAKKINDA KARAR VERİLMESİNE YER OLMADIĞINA,
2. Ayrıntısı aşağıda gösterilen …-TL yargılama giderlerinin davacı üzerinde bırakılmasına, Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi uyarınca …-TL vekâlet ücretinin davacıdan alınarak davalı idarelere verilmesine,
3. 492 sayılı Harçlar Kanunu'nun 22. maddesi gereğince yatırılan maktu karar harcının üçte ikisine tekabül eden …-TL karar harcının mahsubu sonucu kalan …-TL harcın istemi hâlinde davacıya iadesine,
4. Posta gideri avansından artan tutarın kararın kesinleşmesinden sonra davacıya iadesine,
5. Bu kararın tebliğ tarihini izleyen 30 (otuz) gün içerisinde Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulu'na temyiz yolu açık olmak üzere, 31/10/2023 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.