T.C.
D A N I Ş T A Y
ONÜÇÜNCÜ DAİRE
Esas No:2022/367
Karar No:2023/2912
TEMYİZ EDENLER (DAVACILAR) : 1- … Yapı İnşaat Mühendislik Turizm İthalat
İhracat Sanayi ve Ticaret A.Ş.
2- … Elektrik İnşaat Gıda Taşımacılık İthalat
İhracat Sanayi ve Ticaret Ltd. Şti.
VEKİLİ : Av…
KARŞI TARAF (DAVALI) : … Kurumu
VEKİLİ : Av…
İSTEMİN KONUSU : …. İdare Mahkemesi'nin … tarih ve E:…, K:… sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.
YARGILAMA SÜRECİ :
Dava konusu istem: … Büyükşehir Belediye Başkanlığı Çevre Koruma ve Kontrol Daire Başkanlığı'nca 17/07/2020 tarihinde açık ihale usulüyle gerçekleştirilen … ihale kayıt numaralı “Katı Atık Aktarma İstasyonları İşletilmesi Hizmet Alım İşi” İhalesine ilişkin olarak davacı şirketler tarafından yapılan itirazen şikâyet başvurusu üzerine tesis edilen … tarih ve … sayılı Kamu İhale Kurulu (Kurul) kararının yerinde bulunmayarak reddedilen ididalara ilişkin kısımlarının iptali istenilmiştir.
İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesi'nce; dava konusu ihalede teklifi sınır değerin üzerinde olan ve ekonomik açıdan en avantajlı ikinci teklif sahibi olarak belirlenen davacıların oluşturduğu iş ortaklığı tarafından, aşırı düşük teklif açıklaması idarece uygun görülerek ihale üzerinde bırakılan dava dışı … İnşaat Nakliyat Turizm Sanayi ve Ticaret Ltd. Şti.’ne (… İnşaat) yönelik yapılan itirazen şikâyet başvurusu neticesinde bir iddia yönünden (Kurul kararındaki (f) iddiası) davacıların itirazlarının yerinde olduğundan Gök İnşaat’ın teklifinin reddedilmesi ve bu aşamadan sonraki ihale işlemlerinin yeniden gerçekleştirilmesi gerektiği belirtilerek düzeltici işlem belirlenmesi yönünde karar alındığı, davacının diğer iddialarının uygun bulunmadığı, davacı tarafından reddedilen iddiaları yönünden dava konusu davalı idare kararının iptali istemiyle bakılmakta olan davanın açıldığı;
1. iddia (dava konusu Kurul kararında (a) iddiası) yönünden yapılan incelemede; … İnşaat tarafıdan 4 adet çift çeker çekici tır, 7 adet römork/yarı römork, 1 adet vidanjör ve 1 adet binek otomobile ilişkin fiyat teklifinin alındığı, söz konusu araçların kiralanması için alınan fiyat tekliflerinde Kamu İhale Genel Tebliği’nin 79.2.2.1. maddesinde yer alan gerekli ibarenin yer aldığı, fiyat tekliflerinin SMMM tarafından imzalandığı ve kaşelendiği, serbest muhasebeciler tarafından kaşelenmediği ve imzalanmadığı, araçlara ilişkin alınan fiyat teklifleri üzerinde Teknik Şartname’nin 5.3. maddesinde yer alan araçların motor güçleri ve teknik özelikleri yönünden istenilen kriterlerin sağlandığı, fiyat teklifinde araçların motor gücü ve taşıma kapasitesine aynı şekilde yer verildiği, sunulan belgelerin araç noktasında ihale dokümanı ile uyumlu olduğu, fiyat teklifinde yer verilen kiralama süreleri ile araçların iş süresince çalışacakları toplam sürelere ilişkin verilerin uyumlu olduğu, kiralama fiyat tekliflerinde yedek parça, bakım onarım, akaryakıt gibi maliyet bileşenlerinin kiralama maliyetinin içerisine dahil edilmek suretiyle toplam bedelli fiyat teklifinin alınmadığı, sunulan diğer fiyat tekliflerinin ilgili alanda faaliyet gösteren firmalardan alındığı, vidanjör aracının kamyon olarak fiyat teklifinin alınmadığı, fiyat teklifinin mevzuata uygun olduğu görüldüğünden, davacıların bu iddiasının reddedilmesinde hukuka aykırılık bulunmadığı;
2. iddia (dava konusu Kurul kararında (b) iddiası) yönünden yapılan incelemede; Gök İnşaat tarafından sunulan aşırı düşük teklif açıklaması incelendiğinde, çalıştırılacak tüm araçların kiralama yoluyla fiyat teklifi alınarak açıklandığı, söz konusu araçlar isteklinin kendi malı olmadığı, dolayısıyla amortisman maliyetlerinin açıklanmasının gerekmediği anlaşıldığından, davacıların bu iddiasının reddedilmesinde hukuka aykırılık bulunmadığı;
3. iddia (dava konusu Kurul kararında (c) iddiası) yönünden yapılan incelemede; Gök İnşaat’ın çekici tır, römork ve vidanjör ve otomobil bakım-onarım maliyeti için fiyat teklifinin aldığı, araçların özelliklerinin (marka, model, motor gücü, taşıma kapasitesi) ve bakım onarım sayılarının kiralama fiyat teklifinde ve bakım onarım fiyat teklifinde tam olarak yer aldığı, işin gerçekleştirileceği araçlar ile bakım onarımı yapılacağı belirtilen araçların aynı olduğu, bakım onarım maliyetlerinin sağlıklı bir şekilde tevsik edildiği, bu araçların yetkili servislerinden alınmış periyodik bakım onarım aralığını tevsik eden belgeye yer verildiği, bakım onarıma ait fiyat teklifi üzerinde Kamu İhale Genel Tebliği’nin 79.2.2.1. maddesinde yer alan gerekli ibarenin bulunduğu, fiyat tekliflerinin SMMM tarafından imzalandığı ve kaşelendiği, serbest muhasebeciler tarafından kaşelenmediği ve imzalanmadığı, fiyat tekliflerinin ilgili alanda faaliyet gösteren firmalardan alındığı, Teknik Şartname’nin 5.10.1. maddesinde taşıtlara ilişkin yedek parça, yağ, hidrolik, antifiriz maliyetlerinin önemli teklif bileşeni olmadığı için fiyat tekliflerinde bu kalemlerin yer almadığı anlaşıldığından, davacıların bu iddiasının reddedilmesinde hukuka aykırılık bulunmadığı;
4. iddia (dava konusu Kurul kararında (ç) iddiası) yönünden yapılan incelemede, Gök İnşaat tarafından araçların akaryakıt maliyetinin yetkili servislerden beyan yazısı alınarak açıklandığı, alınan beyan yazısında 100 km’de maksimum ortalama yakıt tüketimi değerlerinin gösterildiği, akaryakıt tüketim yazılarının … Otomotiv Sanayi ve Ticaret A.Ş. … Ford Yetkili Servisi”nden alındığı, beyan yazısında araçların marka, model, taşıma kapasitesi ve motor gücüne yer verildiği, açıklama kapsamında kilometre/saat hesaplamalarında hata yapılmadığı, akaryakıt maliyetinin eksik hesaplanmadığı, motorin litre fiyatının KDV hariç 6,40 TL, benzinin litre fiyatının KDV hariç 6,87 TL esas alınarak hesaplandığı, söz konusu tutarlar EPDK tarafından yayımlanan, İstanbul İli, Avrupa Yakasında bulunan bayiler adına beyan edilmiş fiyatların ortalamasını yansıtan En Yüksek İşlem Hacimli 8 Firmanın Akaryakıt Fiyatlarına İlişkin Raporda yer alan fiyatların % 90’ının altında olmadığı, ayrıca başvuru sahibinin iddia ettiği gibi 5,49 TL'nin altında değil, üstünde bir bedel esas alındığı, araçların taşıma kapasitesinin ayrı ayrı belgelendirildiği, sunulan açıklamada araçların taşıma kapasitesinin Teknik Şartname ile uyumlu olduğu görüldüğünden, davacıların bu iddiasının reddedilmesinde hukuka aykırılık bulunmadığı;
5. iddia (dava konusu Kurul kararında (d) iddiası) yönünden yapılan incelemede, Gök İnşaat tarafından araçların lastik giderinin açıklanması için 2 adet fiyat teklifi alındığı, fiyat teklifinde yazlık ve kışlık ayrımı yapılarak araç marka ve model özelliklerine göre lastik sayılarının belirlendiği, ayrıca söz konusu fiyat tekliflerinde lastiklerin ortalama ömürlerine de yer verildiği, lastik giderine ait fiyat teklifi üzerinde Kamu İhale Genel Tebliği’nin 79.2.2.1. maddesinde yer alan gerekli ibarenin bulunduğu, fiyat tekliflerinin SMMM tarafından imzalandığı ve kaşelendiği, serbest muhasebeciler tarafından kaşelenmediği ve imzalanmadığı, alınan fiyat tekliflerinde lastik değişim hizmeti için de açıklama yapıldığı, araçların tamamı yönünden toplamda 4 teker üzerinden lastik açıklamalarının yapılmadığı, araç özelliğinin arka dingiline göre 4 ve 6 teker üzerinden açıklama yapıldığı, ayrıca römorklar için de 6 teker üzerinden açıklama yapıldığı anlaşıldığından, davacıların bu iddiasının reddedilmesinde hukuka aykırılık bulunmadığı;
6. iddia (dava konusu Kurul kararında (e) iddiası) yönünden yapılan incelemede, isteklilere gönderilen aşırı düşük teklif açıklaması yazısında, 1 çevre mühendisi, 5 şoför, 11 beden işçisi ve bekçinin maaş ve sigorta giderinin önemli teklif bileşeni olarak belirlendiği, ayrıca Teknik Şartname’de tesislerde çalıştırılacak çevre mühendisine asgari ücretin en az %50 fazlası, şoförlere en az %40 fazlası ve geriye kalan diğer personele ise %20 fazlası olacak şekilde ücret ödeneceğinin düzenlendiği, bu kapsamda ihale üzerinde bırakılan istekli tarafından 17 personel maliyetinin KİK İşçilik Hesaplama Modülü üzerinden ihale dokümanına uygun bir şekilde hesaplandığı, Teknik Şartname’de işçilikle ilgili yer alan elbise, ayakkabı, eldiven, maske ve baret, yemek, yol, iş sağlığı ve güvenliği maliyetlerinin önemli teklif bileşeni olarak belirlenmediği için açıklanmasının gerekmediği, işçilik giderine ilişkin aylık 4.382,44 TL'nin altında işçilik bedelinin öngörülmediği, açıklamanın gün ücreti üzerinden değil ay üzerinden yapıldığı, işçilik giderleri içerisinde yer alan yol ve yemek gideri maliyetlerinin önemli teklif bileşeni olarak belirlenmediği için açıklanmasının gerekmediği, personel maliyetinin ihale dokümanına ve mevzuata uygun olarak açıklandığı görüldüğünden, davacıların bu iddiasının reddedilmesinde hukuka aykırılık bulunmadığı;
7. iddia (dava konusu Kurul kararında (g) iddiası) yönünden yapılan incelemede, önemli teklif bileşeni olarak belirlenen araçların sigorta ve kasko giderinin açıklanması için … İnşaat tarafından … Sigorta A.Ş.’den fiyat teklifi alındığı, fiyat teklifinin sigorta şirketlerinin genel müdürlüğü tarafından imzalandığı, dolayısıyla teyit alınmasının gerekmediği, sunulan sigorta fiyat teklifinde bu araçların marka, model ve adetlerinin tam olarak yer aldığı, işin gerçekleştirileceği araçlar ile sigorta yapılacak araçların marka, cins, model ve adetlerinin aynı olduğu, işin süresinin 18 ay olduğu ve birden fazla yılı kapsayan iş olduğu, istekli tarafından araçların sigorta ve kasko giderinin 24 ay üzerinden açıklandığı, ilk yıl için alınan sigorta teklifinin ihale tarihi itibarıyla en son açıklanmış olan Yurtiçi Üretici Fiyatları Endeksi “On iki aylık ortalamalara göre değişim oranı (%)” tablosundaki %25,38 oran esas alınmak suretiyle güncellenerek bir sonraki yılın maliyetinin hesaplandığı görüldüğünden, davacıların bu iddiasının reddedilmesinde hukuka aykırılık bulunmadığı;
8. iddia (dava konusu Kurul kararında (h) iddiası) yönünden yapılan incelemede, ihale üzerinde bırakılan istekli tarafından söz konusu ihaleye 8.981.424,00 TL teklif edildiği, sözleşme giderlerinin (sözleşme damga vergisi, ihale karar pulu, KİK payı) önemli teklif bileşeni olarak belirlendiği, sunulan açıklama kapsamında, sözleşme pulunun 8.981.424,00 TL/1000x9,48=85.143,90 TL, karar pulunun 8.981.424,00 TL/1000x5,69=51.104,30 TL, KİK payının 8.981.424,00 TL/10.000x5=4.490,71 TL olarak hesaplandığı, yasal oranlar dikkate alınarak sözleşme giderlerinin hesaplandığı anlaşıldığından, davacıların bu iddiasının reddedilmesinde hukuka aykırılık bulunmadığı;
9. iddia (dava konusu Kurul kararında (ı) iddiası) yönünden yapılan incelemede, Gök İnşaat tarafından ihaleyi gerçekleştiren idarece önemli teklif bileşeni olarak belirlenen giderlerin mevzuata uygun olarak açıklandığı, ayrıca aşırı düşük teklif açıklaması kapsamında toplam teklifine ulaşan maliyet bileşenlerinin yer aldığı icmal tablosunun yer aldığı anlaşıldığından, davacıların bu iddiasının reddedilmesinde hukuka aykırılık bulunmadığı;
10. iddia (dava konusu Kurul kararında (i) iddiası) yönünden yapılan incelemede, Teknik Şartname’nin 5.3. maddesinde yer alan vidanjör için çalışma ruhsatı/izin belgesinin idarece aşırı düşük teklif açıklaması kapsamında sunulmasının istenilmediği görüldüğünden, davacıların bu iddiasının reddedilmesinde hukuka aykırılık bulunmadığı;
11. iddia (dava konusu Kurul kararında (j) iddiası) yönünden yapılan incelemede, ihale kapsamında çalıştırılacak araçların motorlu taşıtlar vergisi ve muayene giderinin önemli teklif bileşeni olarak belirlendiği, bu araçların tamamı yönünden ayrı ayrı motorlu taşıtlar vergisi ve muayene gideri hesabının yapıldığı, bu maliyetlere ilişkin Gelir İdaresi Başkanlığı ve TÜVTÜRK üzerinden yapılan hesaplamaların çıktılarının tevsik edildiği, motorlu taşıtlar vergisi ve muayene gideri için 2021, 2022 ve 2023 yıllarına ait ihale tarihi itibarıyla en son açıklanmış olan Yurtiçi Üretici Fiyatları Endeksi “On iki aylık ortalamalara göre değişim oranı (%)” tablosundaki %25,38 oran esas alınmak suretiyle güncellenerek sonraki yılların maliyetinin hesaplandığı, sadece 2021 ve 2022 yılı fiyatları esas alınarak açıklama yapılmadığı anlaşıldığından, davacıların bu iddiasının reddedilmesinde hukuka aykırılık bulunmadığı sonucuna varılmıştır.
Belirtilen gerekçelerle dava konusu işlem hukuka uygun bulunarak davanın reddine karar verilmiştir.
TEMYİZ EDENİN İDDİALARI : Davacılar tarafından, tek bir iddia yönünden itirazen şikâyet başvurusunun kabul edildiği, ancak … İnşaat’ın aşırı düşük teklif açıklamasına ilişkin itirazen şikâyet başvurusunda bulundukları diğer iddialarının hukuka aykırı bir şekilde eksik inceleme ile reddedildiği, İdare Mahkemesi kaleminde Gök İnşaat’ın aşırı düşük teklif savunma dosyasının incelenmesi ile maliyetlerin eksiltilmek suretiyle açıklama yapıldığının tespit edildiği, bu yönden olmak üzere ek beyan dilekçesi ve duruşmada sözlü olarak bu hususların ifade edilmiş olmasına rağmen bir inceleme yapılmadığı, … İnşaat’ın yaptığı savunma hususunda en temel yanlışlığın kilometre hesap hatası olduğu, iş kapsamında çalışacak araçların kilometrelerinin yanlış hesaplandığı, bunun neticesinde yakıt, bakım-onarım ve lastik maliyetlerine ilişkin hesaplamaların tamamının hatalı hâle geldiği, anılan isteklinin düşük miktar hesaplamaları üzerinden kendisine haksız maliyet avantajı yarattığı, fiyat teklifi alınan şirketin faaliyet alanları araştırılmaksızın verilen fiyat teklifine konu işin firmanın faaliyet alanları içerisinde bulunduğunun kabul edilemeyeceği, bu hususta davalı idare tarafından eksik inceleme yapıldığının sabit olduğu, bu nedenle dava konusu Kurul kararının iptali gerektiği ileri sürülmektedir.
KARŞI TARAFIN SAVUNMASI : Davalı idare tarafından, dava konusu Kurul kararının hukuka uygun olduğu belirtilerek istemin reddi gerektiği savunulmuştur.
DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ …'NIN DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin kabulü gerektiği düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Onüçüncü Dairesi'nce, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:
İNCELEME VE GEREKÇE :
ESAS YÖNÜNDEN:
MADDİ OLAY:
… Büyükşehir Belediye Başkanlığı Çevre Koruma ve Kontrol Daire Başkanlığı tarafından 12/07/2021 tarihinde açık ihale usulü ile “Katı Atık Aktarma İstasyonları İşletilmesi Hizmet Alım İşi” ihalesi gerçekleştirilmiş, ihalede Gök İnşaat tarafından yapılan aşırı düşük teklif açıklaması yerinde görülerek en avantajlı teklif sahibi olarak belirlenmiş, davacıların oluşturduğu iş ortaklığının teklifi ise ikinci en avantajlı teklif olarak belirlenmiştir.
Gök İnşaat tarafından aşırı düşük teklif açıklaması kapsamında 4 adet çift çeker çekici tır için Y.D.’den alınan fiyat teklifinin sunulduğu, fiyat teklifinin SMMM tarafından imzalandığı ve kaşelendiği, yine fiyat teklifinin ekinde "Satış Tutarı Tespit Tutanağı"nın mevzuata uygun olarak sunulduğu anlaşılmaktadır.
Davacı tarafından ihalede … İnşaat'ın aşırı düşük teklif açıklamasının yerinde görülmesi ve en avantajlı teklif sahibi olarak belirlenmesi üzerine yapılan itirazen şikâyet başvurusunda özetle; "(a) Çekici tır, … için alınan fiyat … tekliflerinin ilgili alanda faaliyet gösteren firmalardan alınmadığı,…" iddiasına yer verilmiş, anılan iddianın incelenmesi üzerine dava konusu Kurul kararında özetle, "...çift çeker çekici tır için Y.D.’den alınan fiyat teklifinin ekinde imza beyannamesinin yer aldığı, ilgilinin faaliyet alanına ilişkin herhangi bir bilginin yer almadığı, Ticaret Sicili Gazetesi üzerinden yapılan incelemede de söz konusu ilgilinin faaliyet alanına ilişkin herhangi bir bilgiye ulaşılmadığı, bu durumda ilgilinin bağlı bulunduğu oda ile yazışma yapılması gerekmekle birlikte, aşağıda yer alan gerekçe ile (Kurul kararındaki (f) iddiası) ihale üzerinde bırakılan Gök İnşaat tarafından sunulan aşırı düşük teklif açıklaması uygun olmadığından yazışma yapılmasına gerek olmadığı..." değerlendirmesine yer verilmiştir.
Bunun üzerine bakılan dava açılmıştır.
İLGİLİ MEVZUAT:
6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu’nun "Tüzel kişilik ve ehliyet" başlıklı 125. maddesinde: "(1) Ticaret şirketleri tüzel kişiliği haizdir. (2) Ticaret şirketleri, Türk Medenî Kanununun 48'inci maddesi çerçevesinde bütün haklardan yararlanabilir ve borçları üstlenebilirler. Bu husustaki kanuni istisnalar saklıdır." hükmü yer almaktadır.
6103 sayılı Türk Ticaret Kanununun Yürürlüğü ve Uygulama Şekli Hakkında Kanun'un "Ticaret şirketlerinin hak ehliyeti" başlıklı 15. maddesinde: "Şirket sözleşmelerinde veya esas sözleşmelerinde 6762 sayılı Kanun'un 137'nci maddesine uygun olarak, şirketin hak ehliyetinin şirket sözleşmesinde veya esas sözleşmesinde yazılı işletme konusu ile sınırlı olduğunu belirten hükümler bulunması hâlinde, bu hükümler Türk Ticaret Kanunu'nun yürürlüğe girdiği tarihten itibaren yazılmamış sayılır." kuralına yer verilmektedir.
4734 sayılı Kamu İhale Kanunu'nun "Aşırı düşük teklifler" başlıklı 38. maddesinde: "İhale komisyonu verilen teklifleri değerlendirdikten sonra, diğer tekliflere veya idarenin tespit ettiği yaklaşık maliyete göre teklif fiyatı aşırı düşük olanları tespit eder. Bu teklifleri reddetmeden önce, belirlediği süre içinde teklif sahiplerinden teklifte önemli olduğunu tespit ettiği bileşenler ile ilgili ayrıntıları yazılı olarak ister. İhale komisyonu; a) İmalat sürecinin, verilen hizmetin ve yapım yönteminin ekonomik olması, b) Seçilen teknik çözümler ve teklif sahibinin mal ve hizmetlerin temini veya yapım işinin yerine getirilmesinde kullanacağı avantajlı koşullar, c) Teklif edilen mal, hizmet veya yapım işinin özgünlüğü, gibi hususlarda yapılan yazılı açıklamaları dikkate alarak, aşırı düşük teklifleri değerlendirir. Bu değerlendirme sonucunda, açıklamaları yeterli görülmeyen veya yazılı açıklamada bulunmayan isteklilerin teklifleri reddedilir." kuralı yer almaktadır.
İhale tarihi itibarıyla yürürlükte bulunan hâliyle Kamu İhale Genel Tebliği'nin 79. maddesinde;
"79.2.2. İstekliler aşırı düşük olarak tespit edilen tekliflerini aşağıdaki yöntemleri kullanarak açıklayabilirler.
79.2.2.1. Üçüncü Kişilerden Alınan Fiyat Teklifleri: Teklifi oluşturan maliyet bileşenlerine ilişkin üçüncü kişilerden fiyat teklifi alınması durumunda, öncelikli olarak fiyat teklifini veren kişiyle tam tasdik sözleşmesi yapan veya beyannamelerini imzalamaya yetkili olan meslek mensubu tarafından ilgisine göre teklife konu mal veya hizmet için maliyet tespit tutanağı (Ek-O.5) veya satış tutarı tespit tutanağı (Ek-O.6) düzenlenecektir. Tutanaklar fiyat teklifinin dayanağı olarak düzenlenecek olup, meslek mensubu tarafından muhafaza edilecek ve fiyat teklifinin ekinde idareye verilmeyecektir. Ancak idare veya Kurum tarafından gerekli görülmesi halinde bu tutanaklar meslek mensubundan istenebilecektir.
Maliyet tespit tutanağı dayanak alınarak fiyat teklifi sunulabilmesi için, fiyat teklifinin mamul/mala ilişkin olması halinde mamul/malın birim fiyatının, tutanakta tespit edilen ağırlıklı ortalama birim maliyetin altında olmaması; fiyat teklifinin hizmete ilişkin olması halinde ise bu hizmetin birim fiyatının, tutanakta tespit edilen toplam birim maliyetin altında olmaması, bu tespitin (Ek-O.5) formunda yapılması, fiyat teklifi üzerine meslek mensubu tarafından “Bu fiyat teklifindeki birim fiyatın, mükellefin yasal defter ve belgelerine göre tarafımca düzenlenerek onaylanan (.../.../...) tarih ve (…) sayılı maliyet tespit tutanağındaki ortalama/toplam birim maliyet tutarının altında olmadığını beyan ederim.” ibaresinin yazılarak imzalanması ve iletişim bilgileri de belirtilmek suretiyle kaşelenmesi/mühürlenmesi gerekmektedir.
Satış tutarı tespit tutanağı dayanak alınarak fiyat teklifi sunulabilmesi için teklif edilen birim fiyatın, ilgili tutanakta tespit edilen ağırlıklı ortalama birim satış tutarının % 80’inin altında olmaması, bu tespitin (Ek-O.6) formunda yapılması, fiyat teklifi üzerine meslek mensubu tarafından “Bu fiyat teklifindeki birim fiyatın, mükellefin yasal defter ve belgelerine göre tarafımca düzenlenerek onaylanan (.../.../...) tarih ve (…) sayılı satış tutarı tespit tutanağındaki ağırlıklı ortalama birim satış tutarının % 80’inin altında olmadığını beyan ederim.” ibaresinin yazılarak imzalanması ve iletişim bilgileri de belirtilmek suretiyle kaşelenmesi/mühürlenmesi gerekmektedir. Üçüncü kişilerden alınan fiyat tekliflerinin teklife konu alanda faaliyet gösterenlerden alınması gerekmekte olup, bu belgelerin ihale tarihinden önce düzenlenmiş olması zorunlu değildir." kuralına yer verilmiştir.
HUKUKİ DEĞERLENDİRME:
1. Temyize konu İdare Mahkemesi kararının, dava konusu Kurul kararında yer alan 1. iddia (dava konusu Kurul kararında (a) iddiası) hariç diğer iddialar yönünden davanın reddine ilişkin kısmının incelenmesi;
Davacı tarafından sunulan temyiz dilekçesi ve ek beyan dilekçeleri incelendiğinde, davacının açıkça “Gök İnşaat’ın maliyetleri özellikle kilometre hesabında eksik yaparak kendisine fiyat avantajı sağladığı” ve bu iddiaya dayanılarak ileri sürülen hususları İdare Mahkemesi kaleminde dava dosyası ve eklerinin incelenmesi ile tespit ettiğini ifade etmektedir.
İstekliler tarafından, ihale sürecindeki hukuka aykırı olduğunu düşündükleri işlem ve iddiaların ilgili işlemin kendilerine tebliğinden itibaren süresi içerisinde (idareye yapılan başvuru üzerine bir karar alınmaması durumunda başvuru sahibi tarafından karar verme süresinin bitimini, süresinde alınan kararın uygun bulunmaması durumunda ise başvuru sahibi tarafından idarece alınan kararın bildirimini izleyen on gün içinde itirazen şikâyet başvurusunda bulunulabilir) itirazen şikâyete konu etmesi gerektiği, ancak davacının “… İnşaat’ın maliyetleri özellikle kilometre hesabında eksik yaparak kendisine fiyat avantajı sağladığı” ve bu iddiaya dayanılarak ileri sürülen hususları ilk defa İdare Mahkemesi’nde dava açıldıktan sonra ileri sürdüğü anlaşıldığından, anılan itirazlarının incelenmesinin mümkün olmadığı anlaşıldığından, temyize konu İdare Mahkemesi kararında hukuka aykırılık bulunmamaktadır.
Bu itibarla; idare ve vergi mahkemelerinin nihai kararlarının temyizen bozulması, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.
Temyizen incelenen kararın anılan kısmı usul ve hukuka uygun olup, dilekçede ileri sürülen temyiz nedenleri kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.
2. Temyize konu İdare Mahkemesi kararının, 1. iddia (dava konusu Kurul kararında (a) iddiası) yönünden davanın reddine ilişkin kısmının incelenmesi;
Öncelikle; davacının çift çeker çekici tır için Y.D.’den alınan fiyat teklifine yönelik ileri sürdüğü “fiyat teklifi alınan şirketin faaliyet alanları araştırılmaksızın verilen fiyat teklifine konu işin firmanın faaliyet alanları içerisinde bulunduğunun kabul edilemeyeceği” hususu incelendiğinde, İdare Mahkemesi kararında davacının ileri sürdüğü gibi “çift çeker çekici tır için” fiyat teklifi alınan şirketin teklif ettiği hususun faaliyet alanında bulunduğu yönünde değil, “sunulan diğer fiyat teklifleri” için olduğunun ifade edildiği anlaşıldığından davacının anılan itirazının da yerinde olmadığı sonucuna varılmıştır.
Bununla birlikte, davacının "fiyat teklifi alınan şirketin faaliyet alanları araştırılmaksızın verilen fiyat teklifine konu işin firmanın faaliyet alanları içerisinde bulunduğunun kabul edilemeyeceği, bu hususta davalı idare tarafından eksik inceleme yapıldığının sabit olduğu" iddiası çerçevesinde dava konusu Kurul kararında yer alan 1. iddia (dava konusu Kurul kararında (a) iddiası) yönünden ayrıca incelenmesi gerekmektedir.
Davacı tarafından aşırı düşük teklif açıklaması kapsamında 4 adet çift çeker çekici tır için Y.D.’den alınan fiyat teklifinin sunulduğu, fiyat teklifinin SMMM tarafından imzalandığı ve kaşelendiği, yine fiyat teklifinin ekinde "Satış Tutarı Tespit Tutanağı"nın mevzuata uygun olarak sunulduğu; fiyat teklifini düzenleyen şirkete ilişkin www.ticaretsicili.gov.tr adresinden yapılan incelemede şirketin faaliyet konusuna ilişkin olarak herhangi bir bilgiye rastlanmadığı anlaşılmaktadır.
Yukarıda yer verilen mevzuat incelendiğinde, 6102 sayılı Kanun'la ultra vires (yetki aşımı) ilkesinin kaldırılmış, 6103 sayılı Kanun'la da 6762 sayılı (mülga) Türk Ticaret Kanunu döneminde kurulan ve şirket ana sözleşmesinde şirketin sadece ana sözleşmede yazılı olan konularla sınırlı şekilde faaliyette bulunabileceğine ilişkin hükümlerin ise yazılmamış sayılacağı ifade edilerek, ticarî şirketlerin ana sözleşmede yazılı olan iştigal konuları dışında da faaliyette bulunabilmesi mümkün kılınmıştır.
Bu durumda Gök İnşaat'ın aşırı düşük teklif açıklamaları kapsamında sunduğu bütün fiyat tekliflerinin ilgili meslek mensubu tarafından iletişim bilgileri de belirtilmek suretiyle İhale Genel Tebliği’nde öngörülen ibareye yer verilerek TÜRMOB kaşesi kullanılarak imzalandığı, üçüncü kişilerden alınan fiyat tekliflerinin üzerindeki beyanın doğruluğundan meslek mensubunun sorumlu olduğu dikkate alındığında, onaylanan fiyat teklifinin firmanın teklife konu alanda faaliyet gösterdiğini kanıtlar nitelikte olduğu, 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu'nda şirketlerin ana sözleşmede yazılı olan iştigal konuları dışında da faaliyette bulunabilmesine imkân tanındığı, Gök İnşaat'ın sunduğu fiyat teklifini veren fiyat teklifine konu alanda faaliyette bulunmadığını destekleyici herhangi bir somut bilgi, belgeye yer verilmeksizin ileri sürülen bu tür iddiaların reddedilmesinde hukuka aykırılık bulunmadığı sonucuna varılmıştır.
Bu itibarla, davacının itirazen şikâyet başvurusunda yer alan 1. iddiası (dava konusu Kurul kararında (a) iddiası) kapsamında çift çeker çekici tır için Y.D.’den alınan fiyat teklifine yönelik ileri sürdüğü "şirketin faaliyet alanları araştırılmaksızın verilen fiyat teklifine konu işin firmanın faaliyet alanları içerisinde bulunduğunun kabul edilemeyeceği, bu hususta davalı idare tarafından eksik inceleme yapıldığının sabit olduğu" yönündeki itirazın yerinde olmadığı sonucuna varıldığından, başka bir anlatımla Kamu İhale Kurumu tarafından bu hususta ilave bir araştırma yapılmasına gerek bulunmadığından, dava konusu Kurul kararının bu kısmında ve bu kısma yönelik davanın reddi yönündeki İdare Mahkemesi kararında sonucu itibariyla hukukî isabetsizlik görülmemiştir.
KARAR SONUCU :
Açıklanan nedenlerle;
1. Davacının temyiz isteminin reddine,
2. … İdare Mahkemesi'nin … tarih ve E:…, K:… sayılı kararının dava konusu Kurul kararında yer alan 1. iddia (dava konusu Kurul kararında (a) iddiası) hariç diğer iddialar yönünden davanın reddine ilişkin kısmında, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesinde sayılan bozma nedenlerinden hiçbirisi bulunmadığından Mahkeme kararının anılan kısmının ONANMASINA,
3. Temyize konu Mahkeme kararının dava konusu Kurul kararında yer alan 1. iddia (dava konusu Kurul kararında (a) iddiası) yönünden davanın reddine ilişkin kısmında 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesinde sayılan bozma nedenlerinden hiçbirisi bulunmadığından anılan Mahkeme kararının bu kısmının yukarıda belirtilen GEREKÇEYLE ONANMASINA,
4. Temyiz giderlerinin istemde bulunan üzerinde bırakılmasına,
5. Posta giderleri avansından artan tutarın davacıya iadesine,
6. Dosyanın anılan Mahkeme'ye gönderilmesine,
7. 2577 sayılı Kanun'un 20/A maddesinin ikinci fıkrasının (i) bendi uyarınca kesin olarak (karar düzeltme yolu kapalı olmak üzere), 07/06/2023 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.