Danıştay 8. Daire Başkanlığı 2022/3750 E. , 2024/3776 K.
"İçtihat Metni"
T.C.
D A N I Ş T A Y
SEKİZİNCİ DAİRE
Esas No : 2022/3750
Karar No : 2024/3776
TEMYİZ EDEN (DAVALI) : ... Valiliği
VEKİLİ : Av. ...
KARŞI TARAF (DAVACI) : ...
VEKİLİ : Av. ...
İSTEMİN KONUSU : ... Bölge İdare Mahkemesi .... İdari Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının, temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.
YARGILAMA SÜRECİ :
Dava konusu istem: ... Ada Motorlu Taşıt Sürücüleri Kursunda yapılan idari soruşturma neticesinde açma izni amacı dışında kullanıldığından bahisle kursun re'sen kapatılmasına ilişkin ... Valiliğinin... tarih ve E:... sayılı işleminin iptali istenilmiştir.
İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararıyla; kurum açma izninin amacı dışında kullanımının ancak genel amaç olarak kabul edilmesi gereken eğitimin dışına çıkılıp başka bir alanda faaliyet gösterilmesi halinde mümkün olabileceği, genel olarak eğitim amacının dışına çıkılmadan, dava konusu işleme esas alınan soruşturma raporunda tespit edilen fiillerin, 5580 sayılı Kanunun 7. maddesinin 2/d (Bu Kanun ve bu Kanuna dayanılarak yürürlüğe konulan yönetmelik ve yönergelerde belirtilen hükümlere aykırı fiillerde bulunması) fıkrası kapsamında olduğu, anılan davacının kurum müdürü/direksiyon usta öğretici olarak görevde bulunduğu 2 yıl 11 ay 23 günlük süre boyunca toplam 37 gün Türkiye'de bulunduğu, geri kalan süreyi yurtdışında geçirdiği, S.D, A.Y ve M.A isimli kişilerin mevzuat aykırı şekilde kursta direksiyon eğitiminde görevlendirildikleri sabit olmakla birlikte, bu fiilin karşılığı olarak 5580 sayılı Kanunun 7/2. maddesi kapsamında para cezası şeklinde yaptırım uygulanması gerekirken, iznin amacı dışında kullanıldığından bahisle kurum açma izninin iptal edilerek re'sen kapatılmasına ilişkin işlemde hukuka ve mevzuata uyarlık bulunmadığı gerekçesiyle dava konusu işlemin iptaline karar verilmiştir.
Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: İstinaf başvurusuna konu kararın hukuka ve usule uygun olduğu ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği belirtilerek 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.
TEMYİZ EDENİN İDDİALARI : Davalı idare tarafından, kararın hukuka aykırı olduğu ileri sürülmektedir.
KARŞI TARAFIN SAVUNMASI : Savunma verilmemiştir.
DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ ....'IN DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin reddi ile usul ve yasaya uygun olan Bölge İdare Mahkemesi kararının onanması gerektiği düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Sekizinci Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:
İNCELEME VE GEREKÇE
MADDİ OLAY:
Dosyanın incelenmesinden; ... Ada Motorlu Taşıt Sürücüleri Kursunda Valilik Makamının ... tarih ve ... sayılı olur'ları ile "Ceyhan İlçe Milli Eğitim Müdürlüğü Özel Öğretim Şubesinde şef olarak görev yapan A. D.'nin ... Ada Motorlu Taşıt Sürücüleri Kursunda direksiyon usta öğreticisi olarak görev yapan A. Y. , M. A. ve S.D. için görev almalarına esas olacak belgeleri bulunmamasına rağmen bu kişileri MEBBİS MTSK modülüne işleyerek görev almalarını sağladığı, S. D. adına ... tarih ve ... sayılı atama Olur'unun sahte olarak düzenlediği, ... Ada Motorlu Taşıt Sürücüleri Kursu kurucusu Hüseyin Dündar'ın 04/01/2018-27/11/2020 tarihleri arasında direksiyon usta öğreticisi ve kurum müdürü olarak görev yaptığı sürede yurt dışında olduğunun tespit edildiği" iddiaları ile soruşturma başlatıldığı, ... tarih ve ... sayılı soruşturma raporunda özetle; "davacının ... Ada Motorlu Taşıt Sürücüleri Kursunda görevde olduğu 04/01/2018-27/11/2020 tarihleri arası toplam 2 yıl 11 ay 23 günlük süre boyunca toplam 37 gün Türkiye'de bulunduğu, geri kalan süreyi yurt dışında geçirdiği, davacının bir yılda toplam 20 gün göreve gelmemek maddesi kapsamında "devlet memurluğundan çıkarma" cezası ile cezalandırılmasının teklif edildiği, davacıya yurt dışında olduğu tarihlerde direksiyon eğitimi ders görevi verildiği, A. Y., M. A. ve S. D için geçerli bir çalışma onayları olmadığı halde 2020 yılı Temmuz, Ağustos ve Eylül ayları içerisinde çeşitli tarihlerde ders görevi verildiği gerekçesiyle 5580 sayılı Özel Öğretim Kurumları Kanunun 7/e maddesinde yer alan" mevzuatta belirtilen sayıda personel çalıştırmaması ve mevzuata aykırı personel çalıştırması hükmü gereği brüt asgari ücretin on katı idari para cezası uygulanmasının, A. Y. , M. A. ve S. D'nin gerekli şartları taşıyıp taşımadıklarının belli olmadığı, haklarında güvenlik soruşturması ve arşiv araştırması yapılmadığı, buna rağmen bu kişilerin yürürlükteki mevzuata aykırı bir şekilde kursta direksiyon eğitiminde görevlendirildikleri, bu kişilerin çalışma onayı olmadığı halde sigortalı çalışan olarak gösterildikleri değerlendirilerek ... Ada Sürücü Kursu'nun açma izni amacı dışında kullanıldığı ve 5580 sayılı Özel Öğretim Kurumları Kanunun 7. maddesi gereği kurum açma izni ve iş yeri açma ve çalışma ruhsatının iptal edilerek kurumun kapatılmasının, kurucuya beş yıl geçmeden tekrar kurum açma izni veya bir kurumu devralma ya da bir kuruma ortak olma izni verilmemesinin uygun olacağının idari yönden; S. D, A.Y ve M.A'nın herhangi bir çalışma onayı alınmadan 2020 yılı Temmuz, Ağustos ve Eylül aylarında ... Ada Motorlu taşıt ve Sürücüleri Kursu'nda kursiyere direksiyon eğitimi vermeleri ve bu eğitimleri erdiklerine dair direksiyon eğitimi takip formlarını imzalamaları nedeniyle suç duyurunda bulunulmasının adli yönden teklif edildiği, getirilen bu teklif doğrultusunda kursun re'sen kapatılmasına ilişkin Adana Valiliğinin ...tarih ve E:... sayılı işleminin tesis edilmesi üzerine bakılan davanın açıldığı anlaşılmıştır.
İLGİLİ MEVZUAT:
5580 sayılı Özel Öğretim Kurumları Kanunu'nun 1. maddesinde "Bu Kanunun amacı, Türkiye Cumhuriyeti uyruklu gerçek kişiler, özel hukuk tüzel kişileri veya özel hukuk hükümlerine göre yönetilen tüzel kişiler tarafından açılacak özel öğretim kurumlarına kurum açma izni verilmesi, kurumun nakli, devri, personel çalıştırılması, kurumlara yapılacak malî destek ve bu kurumların eğitim-öğretim, yönetim, denetim ve gözetimi ile yabancılar tarafından açılmış bulunan özel öğretim kurumlarının; eğitim-öğretim, yönetim, denetim, gözetim ve personel çalıştırılmasına ilişkin usûl ve esasları düzenlemektir.Bu Kanun, Türkiye Cumhuriyeti uyruklu gerçek kişiler, özel hukuk tüzel kişileri veya özel hukuk hükümlerine göre yönetilen tüzel kişilerce açılan özel Öğretim kurumları ile yabancılar tarafından açılmış bulunan özel öğretim kurumlarını kapsar." hükmü yer almakta olup; ''Kurum açma izni'' başlıklı 3. maddesinde ise; bir kurumda öğretime başlayabilmek için kurum açma izni alınmasının zorunlu olduğu, izin başvurularının ilgili millî eğitim müdürlüğüne yapılacağı, Valilikçe yapılan inceleme sonucunda açılması uygun görülen okullar dışındaki kurumlara kurum açma izni verileceği, Valilikçe açılması uygun görülen okullara ilişkin başvuruların ise kurum açma izni verilmek üzere Bakanlığa gönderileceği, kurum açma izni talebinin valilikçe reddedilmesi hâlinde, kurucu veya kurucu temsilcisi tarafından taleplerinin reddine ilişkin işlemin tebliğinden itibaren onbeş iş günü içinde Bakanlığa itirazda bulunulabileceği, itirazın, Bakanlıkça onbeş iş günü içinde karara bağlanacağı, kurum açma izni alınmadıkça, kuruma öğrenci kaydı yapılamayacağı hükme bağlanmıştır.
Yine anılan Kanun'un "Tanımlar" başlıklı 2. maddesinde; "Bu Kanunda geçen;
...
b) Kurum: Okul öncesi eğitim, ilköğretim, ortaöğretim, özel eğitim okulları ile çeşitli kursları, uzaktan öğretim yapan kuruluşları, (...) motorlu taşıt sürücüleri kursları, hizmet içi eğitim merkezleri, öğrenci etüt eğitim merkezleri, özel eğitim ve rehabilitasyon merkezleri ile benzeri özel öğretim kurumlarını, (...) ifade eder."; hükmü yer almaktadır.
Yine anılan Kanun'un "Kurum açma izninin iptali, kurumun kapatılması, devri ve nakli" başlıklı 7. maddesinde; kurum açma izni verilen kurumlardan iki yıl içerisinde faaliyete başlamayan, faaliyete başladıktan sonra yönetmelikte belirtilen süreden daha fazla izinsiz ara veren veya söz konusu izni amacı dışında kullandığı tespit edilen kurumların kurum açma izni ve iş yeri açma ve çalışma ruhsatının iptal edileceği belirtilmiş olup; özel öğretim kurumunun; 14/6/1973 tarihli ve 1739 sayılı Millî Eğitim Temel Kanununun genel ve özel amaçları ile temel ilkelerine uymaması halinde brüt asgari ücretin on katı; fiilin tekrarı hâlinde idari para cezası miktarı beş kat artırılarak uygulanır ve bu bentlerdeki fiillerin üçüncü kez tekrarlanması hâlinde ise kurum açma izni ile iş yeri açma ve çalışma ruhsatı iptal edilir
20/03/2012 Tarih ve 28239 Sayılı Resmî Gazete’de Yayımlanarak yürürlüğe giren Milli Eğitim Bakanlığı Özel Öğretim Kurumları Yönetmeliği'nin "Bakanlıkça ve valilikçe yapılacak işlemler" başlıklı 6. maddesinin 2. fıkrasının da; "(Değişik fıkra: 19.02.2020 - 31044 s. R.G. Yön./4. md.) Birinci fıkra kapsamında düzenlenen inceleme raporunda kurum açılışının uygun görülmesi ve yetkili makamlarca yapılan güvenlik soruşturması ve arşiv araştırması sonucunda Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasında yer alan kişilerin aynı fıkrada belirtilen şartları haiz olduğunun belge ile tespit edilmesi durumunda okul öncesi eğitim kurumu ve sosyal etkinlik merkezlerine ait belgeler, kurum açma izni ile iş yeri açma ve çalışma ruhsatı düzenlenmek üzere beş iş günü içinde, ilkokul, ortaokul, lise ve özel eğitim okullarına ait belgeler ise kurum açma izni ile iş yeri açma ve çalışma ruhsatı düzenlenmek üzere en geç Ağustos ayının ikinci haftasından önce valiliğin uygun görüşü ile birlikte Bakanlığa gönderilir. Diğer kurumlara ise valilikçe uygun görülmesi halinde on beş iş günü içinde kurum açma izni (EK-2) ile iş yeri açma ve çalışma ruhsatı (EK-2/A) düzenlenir."; aynı maddenin 3. fıkrasınında; "(3) (Değişik fıkra: 19.02.2020 - 31044 s. R.G. Yön./4. md.) Bakanlıkça uygun görülen okullara kurum açma izni (EK-3) ile iş yeri açma ve çalışma ruhsatı (EK-3/A) ve sosyal etkinlik merkezlerine kurum açma izni (EK-3/B) ile iş yeri açma ve çalışma ruhsatı (EK-3/C) on beş iş günü içinde düzenlenir."; "Kurum açma izni ile iş yeri açma ve çalışma ruhsatının iptali ve geçici olarak kapatma" başlıklı 9. maddesinin 1. fıkrasında; "Kanunun 7 nci maddesi hükümlerinde belirtilen durumların gerçekleşmesi hâlinde işlenen fiile göre kuruma idari para cezası uygulanır veya kurum açma izni ile iş yeri açma ve çalışma ruhsatı iptal edilir." düzenlemelerine yer verilmiştir.
HUKUKİ DEĞERLENDİRME:
5580 sayılı Kanun'un "Kurum açma izninin iptali, kurumun kapatılması, devri ve nakli" başlıklı 7. maddesinde, kurumların denetimi neticesinde uygulanacak olan yaptırımlar bağlamında ikili bir ayrıma gidildiği; buna göre; eğer kurum açma izni verilen kurum, iki yıl içerisinde faaliyete başlamadıysa veya faaliyete başladıktan sonra yönetmelikte belirtilen süreden daha fazla izinsiz ara verdiyse veyahut da kurum açma iznini amacı dışında kullanırsa, bu kurumların doğrudan kurum açma izni ile iş yeri açma çalışma ruhsatlarının iptal edileceği; ancak; özel öğretim kurumunun; Bakanlıkça onaylı yerleşim planında izinsiz değişiklik yapması, gerçeğe aykırı reklam ve ilan vermesi veya reklam ve ilanlarda öğrenci resim ve bilgilerini kullanması, haftalık ders çizelgesi ve programları Bakanlık izni olmadan kurumda uygulaması, bu Kanun ve bu Kanuna dayanılarak yürürlüğe konulan yönetmelik ve yönergelerde belirtilen hükümlere aykırı fiillerde bulunması, mevzuatta belirtilen sayıda personel çalıştırmaması veya mevzuata aykırı personel çalıştırması, 14/6/1973 tarihli ve 1739 sayılı Millî Eğitim Temel Kanununun genel ve özel amaçları ile temel ilkelerine uymaması, kurum açma şartlarından herhangi birini kaybetmesi ve mevzuata uygun olarak kapatılmamasının ilgili idarece tespiti halinde; anılan fiilin ilk kez gerçekleşmesi durumunda idari para cezası; tekrarı halinde katlı (artırılmış ) idari para cezası yaptırımı ile karşı karşıya kalacağı; üçüncü kez tekrarı halinde ise; kurumun kapatılacağı kurala bağlanmıştır.
Söz konusu düzenlemede amaçsal ve sistematik bir yorumla; Kanun koyucunun, mevzuata aykırı işlemleri aykırılığın ağırlık dercesine göre sınıflandırdığı ve yaptırıma bağladığı; aykırılığın sınıflandırılmasında ise; fiilin ağırlığı, eğitim öğretim hizmetinin niteliği, bu fiillerin eğitim öğretim hizmetinin işleyişine olan etkisi ile etki alanı gibi faktörler önem arz etmektedir.
Dolayısıyla; "kurum açma izninin amacı dışında kullanılması" fiili irdelenirken; anılan "amaç dışı kullanımın" eğitim hizmet alanının dışına çıkarak başkaca bir alanda faaliyet göstermek olduğu yolundaki yorum ve değerlendirmelerin, Kanun'un ilgili hükmünün amacı ile örtüşmediği açıktır.
Zira; kurum açma izninde yer alan onaylı program(lar) çerçevesinde kurumun denetim ve gözetimi gerçekleşeceğinden, onaylanan programa uygun olarak eğitim öğretim faaliyetlerinin yürütülmemesi durumunun, "kurum açma izninin amacı dışında kullanımı" olarak kabulü gerekmektedir.
Öte yandan; 5580 sayılı Özel Öğretim Kurumları Kanunu'na tabi kurumların binalarında ve/veya bina eklentilerinde milli güvenliği tehdit edici, kamu düzenini, genel sağlığı ve genel ahlakı bozucu faaliyetlerin gerçekleştirilmesi halinde; anılan faaliyetlerin süreklilik arz ettiğinin belirlenmesi ve söz konusu binalarda örgütlü ve sistemli bir şekilde anılan faaliyetlerin yürütüldüğünün tespit edilmesi ya da milli güvenliği tehdit eden, kamu düzenini, genel sağlığı ve genel ahlakı bozan faaliyetlerin sistemli olarak yürütüldüğüne dair genel bir algı veya kanaat oluşması durumlarında, süreklilik arz eden durum (milli güvenliği tehdit eden, kamu düzenini, genel sağlığı ve genel ahlakı bozucu faaliyetler) nedeniyle "kurum açma izninin amacı dışında kullanımı" tespiti ile eğitim öğretim kurumu olma vasfının kaybedildiği değerlendirmesiyle kurum açma izninin iptal edilmesinin mümkün olduğu değerlendirilmektedir.
Mahkemece, "kurum açma izninin amacı dışında kullanımının ancak genel amaç olarak kabul edilmesi gereken eğitimin dışına çıkılıp başka bir alanda faaliyet gösterilmesi halinde mümkün olabileceği" yolunda yapılan değerlendirmede hukuki isabet bulunmamakta olup; yukarıda yer alan açıklamalar ışığında; uyuşmazlıkta, "kurum açma izninin amacı dışında kullanımı" ile isnat edilen fiilin tipiklik unsuru yönüyle örtüşmediği, anılan fiillerin Kanun'un 7. maddesinin 2. fıkrasının (e) bendinde yer alan; "mevzuata aykırı personel çalıştırmak ya da mevzuatta belirtilen sayıda personel çalıştırmak" kapsamında olduğu, bu durumun da idari para cezası gerektirdiği, anılan maddede belirtilen fiillerin ancak üçüncü kez tekrarı halinde kurum açma izni ile iş yeri açma ve çalışma ruhsatının iptali sonucunu doğuracağı, uyuşmazlıkta ise tekerrür hükümlerinin uygulanabilmesi için gerekli şartların da oluşmadığı sonucuna varılmıştır.
Bölge idare mahkemelerinin nihai kararlarının temyizen bozulması, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.
Temyizen incelenen karar sonucu itibariyle usul ve hukuka uygun olup, dilekçede ileri sürülen temyiz nedenleri kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.
KARAR SONUCU:
Açıklanan nedenlerle,
1. Temyiz isteminin reddine,
2. ... Bölge İdare Mahkemesi .... İdari Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının yukarıda belirtilen gerekçeyle ONANMASINA,
3. Temyiz giderlerinin istemde bulunan üzerinde bırakılmasına, posta gideri avansından artan tutarın Mahkeme tarafından iadesine,
4. 2577 sayılı Kanunun 50. maddesi uyarınca onama kararının taraflara tebliğini ve bir örneğinin de belirtilen Bölge İdare Mahkemesine gönderilmesini teminen dosyanın İdare Mahkemesine gönderilmesine,
5. Kesin olarak, 14/06/2024 tarihinde oybirliği ile karar verildi.