T.C.
D A N I Ş T A Y
ONÜÇÜNCÜ DAİRE
Esas No : 2022/3766
Karar No : 2024/851
DAVACI : …
DAVALI : … Başkanlığı
VEKİLİ : Av. …
DAVANIN KONUSU : Şanlıurfa ili, Karaköprü ilçesi, … Köyü, … ada, … parsel sayılı taşınmazın 4046 sayılı Özelleştirme Uygulamaları Hakkında Kanun uyarınca "satış" yöntemiyle özelleştirilmesini teminen gerçekleştirilen ihale üzerinde bırakılan davacı tarafından, kendisiyle sözleşme yapılıp yapılmayacağı hakkında nihai kararın verilmesi, yapılmayacak ise bu karara itiraz edilmesine yönelik başvuru üzerine, verilen süre içerisinde gerekli yükümlülüklerin yerine getirilmediğinden bahisle geçici teminatının irat kaydedildiğinin bildirilmesine ilişkin … tarih ve … sayılı Özelleştirme İdaresi Başkanlığı işleminin iptali istenilmektedir.
DAVACININ İDDİALARI : 22/12/2021 tarihinde gerçekleştirilen ihalenin üzerinde bırakıldığı, davalı idarece sözleşme imzalamak için bilgilendirme yapılacağının söylendiği, aradan geçen süre zarfında davalı idareyi birden fazla kez telefonla arayarak süreç hakkında bilgi almak istediği, her aramasında daha sonra sözleşme süreci için iletişime geçileceğinin söylendiği, 07/04/2022 tarihinde arandığı, sözleşme imzalamak için 29/04/2022 tarihinde hazır bulunmasının istendiği, bu tarihten sonra bankalar ile görüştüğü, teminat mektubu temin edebilmek için başvurularda bulunduğu, bankalar tarafından teminat mektubu örneği ve içeriğinin görülmek istendiği, aynı gün sunulduğu, teminat mektubunun limit çalışmasının yapılması ve ipoteklenecek taşınmazlar için ekspertiz işlemlerinin 20 günü aşkın süreceğinin belirtildiği, bu durum bildirilmesine rağmen davalı idarece yardımcı olunmadığı, ek süre talep etmek istediği, ek sürenin en çok 20 gün olacağı söylenerek ayrıca ek geçici teminat istendiği, parayı ödeyebileceğini, ancak limit çıkmaz ise ek teminatı geri alıp alamayacağını sorduğunda ek teminatın da yanacağının belirtilmesi üzerine, limit çalışması hakkında bankalar henüz dönüş yapmadığından ek süre talep etmekten imtina ettiği, bayramdan sonraki hafta bankaların olumlu dönüş yaptığı, ancak davalı idarece teminatın irat kaydedildiği ve sözleşme imzalanamayacağının bildirildiği, teminat mektubu sunması için verilen sürenin çok kısa olduğu, 10 gün gibi kısa bir sürede 21.303.000,00-TL değerindeki teminat mektubunu hazır etmesinin mümkün olmadığı, ek sürenin esas süreden daha uzun olmasının anlaşılamadığı, bankalara başvuruda bulunduğunda dahi sürecin ortalama 45 gün sürebileceğinin söylendiği, ne kanunda ne de şartnamede herhangi bir süre sınırlamasının belirtilmediği, idarenin takdirinde olduğu, diğer ihalelerde sürenin daha uzun tutulduğu, ek süre vermenin daha kolay olduğunun gözlemlendiği, taşınmazın ihaleye çıkarılmadan önce kamulaştırıldığı ve ilgili kişilerin kamulaştırmaya karşı dava açtığı, davalı idarece ihale ile sözleşmeye davet arasındaki sürecin bu kadar uzun tutulmasının sebebinin kamulaştırma davasının derdest olmasının olduğu, zira davalı idarece dava sonuçlandıktan ve Cumhurbaşkanı kararnamesi yayınlandıktan sonra sözleşme sürecinin başlatıldığı, sözleşme imzalamak için geçen sürenin davalı idareden kaynaklı olarak uzadığı, sürenin uzamasının belirsizliğe neden olduğu ve kendisinde sözleşme imzalanmayacağına dair kanaat oluşturduğu, sözleşme yapmaktan kaçınmak için sürecin sürekli olarak zorlaştırıldığı ileri sürülmüştür.
DAVALININ SAVUNMASI : Öncelikle, usule ilişkin olarak, davanın süresinde açılıp açılmadığı incelenerek süresinde açılmadıysa süre aşımı nedeniyle reddine karar verilmesi gerektiği ileri sürülmüştür.
Esasa ilişkin olarak ise, davacının İhale Şartnamesi'ndeki tüm hususları bilerek ve kabul ederek kendi rızası ile ihaleye teklif verdiği, ihaleye başvururken İhale Şartnamesi'nin bir örneğini imzalayarak teslim ettiği, sözleşmeye davet edildiği ve sözleşmeyi imzalamaması üzerine teminatının irat kaydedildiği, düzenlemelere göre ilgili hususları araştırıp, ilgili merciilerden bilgi edinip, edinilen bilgiler doğrultusunda ihaleye teklif vermesi gerektiğinin açık olduğu, teklif sahibine verilecek sürelerin belirlenmesinde ve ek süre verilmesinde idareye takdir yetkisi tanındığı, uygulamada sözleşmeye davet işlemlerinde yaklaşık 20-25 gün arası süre verildiği, ihale tarihi ile Cumhurbaşkanı kararı arasında geçen sürenin uzunluğu da dikkate alınarak davacıya 23 gün süre verildiği, aynı tarihte ihalesi yapılan ve aynı gün onaylanan aynı yerdeki … ada, … parsel sayılı taşınmaz için de alıcı firmaya 29/04/2022 tarihine kadar süre verildiği ve 27/04/2022 tarihinde sözleşme imzalandığı, davacı tarafından Kamu Denetçiliği Kurumu'na yapılan başvurunun reddedildiği, davacının üzerine düşen yükümlülükleri yerine getirmeyerek sözleşme imzalamaktan imtina etmesinden kaynaklanan teminatın irat kaydedilmesi işleminin hukuka ve İhale Şartnamesi'ne uygun olduğu, emsal Danıştay kararlarının da aynı yönde olduğu savunulmuştur.
DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ …'UN DÜŞÜNCESİ : Davanın reddi gerektiği düşünülmektedir.
DANIŞTAY SAVCISI …'İN DÜŞÜNCESİ : Dava, Özelleştirme İdaresi Başkanlığınca yapılan "... A. Ş. (münfesih TTA Gayrimenkul A. Ş.) adına kayıtlı Şanlıurfa ili, Karaköprü ilçesi, … Köyü, … ada, … parsel numaralı 8.112,44 metrekare yüzölçümlü taşınmaz'ın özelleştirilmesi kapsamında yapılan ihaleyi alan davacının, süresi içerisinde sözleşme imzalama için başvuru yapmadığından bahisle ihale kapsamında yatırdığı 750.000,00-TL geçici teminatın irat kaydedilmesine dair işleme karşı 11/05/2022 tarihinde yaptığı başvurusunun süresi içerisinde yükümlülüklerin yerine getirilmediği belirtilerek reddine dair Özelleştirme İdaresi Başkanlığı'nın … tarih ve E-… sayılı işleminin iptali istemiyle açılmıştır.
Davalı idarenin usule ilişkin itirazları yerinde görülmeyerek işin esasına geçildi.
Anayasa'nın "Devletleştirme ve Özelleştirme" başlıklı 47. maddesinin 2. fıkrasında, "Devletin, kamu iktisadi teşebbüslerinin ve diğer kamu tüzelkişilerinin mülkiyetinde bulunan işletme ve varlıkların özelleştirilmesine ilişkin esas ve usuller kanunla gösterilir." kuralına yer verilmiştir.
4046 sayılı Özelleştirme Uygulamaları Hakkında Kanun'un "Amaç ve Kapsam" başlıklı 1. maddesinin birinci fıkrasının (A) bendinde, bu Kanun'un amacının, bu maddede sayılan kuruluşların, ekonomide verimlilik artışı, kamu giderlerinde azalma sağlamak ve Hazineye ait taşınmazları değerlendirmek suretiyle kamuya gelir elde etmek için özelleştirilmesine ilişkin esasları düzenlemek olduğu; 2. maddesinde, özelleştirme uygulamalarında esas alınacak ilkeler düzenlenerek, 1. fıkrasının (b) bendinde, "Kuruluşların özelliklerine ve içinde bulundukları şartlara göre özelleştirme yöntemlerinin belirlenmesi" ilkesinin esas alınacağı; maddenin son fıkrasında, Kanun'daki amaç ve ilkeler doğrultusunda alınacak kararlarda öncelikler ile bunların tâbi olacağı özelleştirme uygulamalarına ilişkin esas ve usullerin, kuruluşların nitelikleri ve ülke ekonomisinin gerektirdiği şartlar da dikkate alınarak Özelleştirme Yüksek Kurulu'nca belirleneceği kurala bağlanmış; "Özelleştirme Yüksek Kurulu ve Görevleri" başlıklı 3. maddesinin 2. fıkrasında Kurul'un görevleri sayılarak, (d) bendinde, özelleştirme programına alınan kuruluşların "satış, kiralama, işletme hakkı devri, mülkiyetin gayri ayni hakların tesisi ve işin gereğine uygun sair hukukî tasarruflarla gerçek ve/veya özel hukuk tüzel kişilerine devredilmesi" yöntemleriyle yapılan ihaleler sonucunda ihale komisyonlarınca verilen nihaî kararları onaylama yetkisinin, Kurul'un görevleri arasında olduğu belirtilmiştir.
09/07/2018 tarih ve 30473 (3. Mükerrer) sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan 703 sayılı Kanun Hükmünde Kararname'nin 85. maddesi ile Kanun'a eklenen Geçici 29. maddede, "Bu Kanun Hükmünde Kararname'nin yürürlüğe girdiği tarih itibarıyla Özelleştirme Yüksek Kurulu'nca görülmekte olan işler Cumhurbaşkanı veya yetkilendireceği makam tarafından sonuçlandırılır." kuralına yer verilmiştir.
4046 sayılı Kanun'un ''Özelleştirme Yöntemleri, Değer Tespiti, İhale Yöntemleri'' başlıklı 18. maddesinin birinci fıkrasının (A) bendinde, özelleştirme yöntemleri belirlenmiş; (C) bendinde, (A) bendinde yer alan özelleştirme yöntemlerinin uygulanmasına ilişkin ihale işlemlerinin bu Kanun'a göre oluşturulan ihale komisyonları tarafından yürütüleceği; 37. maddesinin 1. fıkrasının (b) bendinde ise, özelleştirme uygulamaları ile ilgili olarak, bu Kanun hükümleri gereğince yapılacak uygulamalar ile ihale usullerine ilişkin esasların İdarece çıkarılacak yönetmeliklerle belirleneceği kurala bağlanmıştır.
Özelleştirme Uygulamalarında Değer Tespiti ve İhale Yönetmeliği'nin (Yönetmelik) "Tanımlar" başlıklı 3. maddesinin (g) bendinde, ihale şartnamesinin, ihale konusu işin genel ve özel şartlarına ilişkin belge olduğu; "İhale Şartnamesi" başlıklı 10. maddesinin (h) bendinde, ihale şartnamesinin, ihale üzerinde kalan tarafından sözleşme imzalanmaması veya idarece belirlenecek miktarda kesin teminat verilmemesi veya diğer yükümlülüklerin yerine getirilmemesi hâlinde geçici teminatın irat kaydedileceği hususunu da kapsayacağı; ''Sözleşmeye Davet'' başlıklı 19. maddesinde ise, ihale sonuçlarının onaylanmasından sonra İdare tarafından süre belirtilmek suretiyle sözleşme imzalanması hususunda ihale üzerinde kalan teklif sahibine yazılı bildirimde bulunulacağı, idarece uygun görülmesi hâlinde bir defaya mahsus olmak üzere ek süre verilebileceği, idareden kaynaklanan sebeplerle, verilen süre içerisinde sözleşmenin imzalanamaması durumunda, birden fazla ek süre verilebileceği, idarece verilen süre içerisinde ihale üzerinde kalan tarafından istenilen teminatın verilmemesi, diğer yükümlülüklerin yerine getirilmemesi ve sözleşme imzalanmaması hâlinde alınan teminatların İdare lehine irat kaydedileceği ve kararda yer alması hâlinde diğer teklif sahiplerine sırası ile aynı usûlün uygulanacağı belirtilmiştir.
Şanlıurfa ili, Karaköprü ilçesi, … Köyü, … Ada, .. Parsel Numaralı Taşınmazın Özelleştirilmelerine İlişkin İhale Şartnamesi'nin (Şartname), "İhale Şartnamesi ve Tanıtım Dökümanı" başlıklı 3. maddesinin 3., 4. ve 5. fıkralarında, şartname ekindeki tanıtım dokümanının, taşınmaz ile ilgili bilgi, belge ve açıklamaları içerdiği, İdare ve/veya Kuruluş'un tanıtım dokümanında yer alan bilgilerin ve açıklamaların doğruluğundan, tamlığından ve maddi hatalardan sorumlu olmadığı, tanıtım dokümanında yer alan bilgi ve açıklamaların İdareyi ve/veya Kuruluş'u ilzam etmediği, teklif sahibince, son teklif verme tarihinden önce taşınmazın yerinde, ilgili Belediye ve Tapu Sicilinde incelenmesinin esas olduğu, teklif sahibinin ihalenin her aşamasında, sözleşmenin imzalandığı ve tapu devrinin yapıldığı tarih itibarıyla taşınmaz hakkında tam bilgi sahibi olduğunun kabul edileceği, teklif sahibi/alıcının ihale ilanı ve şartnamedeki hükümleri aynen kabul etmiş sayılacağı; "Geçici ve Ek Geçici Teminat" başlıklı 8. maddesinin birinci fıkrasında ihaleye katılabilmek ve teklif verebilmek için teklif sahipleri tarafından verilmesi gereken teminat tutarı belirlenmiş; (b) bendinde, sözleşme imzalanması için kendisine verilen süre içerisinde ek süre talep eden teklif sahibine, bir defaya mahsus olmak üzere ihalede verilen geçici teminat tutarı kadar ek geçici teminatın getirilmesi şartıyla ek süre verilebileceği; (e) bendinde, satışın kendisine yapılmasına karar verilen teklif sahibinin idare tarafından verilen süre içerisinde, ek geçici teminatı getirmemesi, satış bedeli veya peşinat ve teminatlarla ilgili yükümlülüklerini yerine getirmemesi, şartnamede belirtilen diğer yükümlülüklerini yerine getirmemesi, sözleşme imzalamaktan imtina edilmesi hâllerinden herhangi birinin gerçekleşmesi durumunda geçici teminatın idare lehine irat kaydedileceğine ilişkin kurallara yer verilmiştir.
Özelleştirme uygulamalarında, ihale şartnameleri, ihalenin genel ve özel şartlarını belirleyen belgeler olup, ihaleler bu şartname hükümlerine göre yürütülmekte ve sonuçlandırılmaktadır. Buna göre, şartnameyi hazırlayan ve kuralları belirleyen İdare ile şartnameleri imzalayarak ihalelere katılanlar açısından şartname hükümlerinin bağlayıcı olduğu ve uyuşmazlıkların çözümünde esas alınacağı açıktır. Keza, 4046 sayılı Kanun, Yönetmelik ve ile ilgili diğer mevzuata aykırı olmayan hususlara ilişkin olarak Şartname hükümlerinin esas alınması gerektiği kuşkusuzdur.
Aktarılan mevzuat ile şartname hükümleri bir arada değerlendirildiğinde, ihaleye katılan tüm isteklilerin ihale şartnamesindeki tüm hususları bilerek ve isteyerek ihaleye katıldıkları, ihale şartnamesi alarak ihaleye katılan davacının da ihale dokümanında yer alan şartları bilerek ve isteyerek teklif verdiği, anılan Yönetmelik ve Şartname uyarınca, sözleşme imzalanması hususunda ihale üzerinde kalan teklif sahibine yazılı bildirimde bulunulacağı, idarece uygun görülmesi hâlinde bir defaya mahsus olmak üzere ek süre verilebileceği, sözleşme imzalamaktan imtina edilmesi veya diğer yükümlülüklerin yerine getirilmemesi hâlinde geçici teminatın gelir kaydedileceği anlaşılmaktadır. Davacının ihale öncesinde ihale şartnamesine muttali olduğu ihtilafsızdır.
Dosyanın incelenmesinden özelleştirme kapsam ve programında bulunan, Şanlıurfa ili, Karaköprü ilçesi, … Köyü, … ada, … parsel numaralı 8.112,44 metrekare yüzölçümlü taşınmazın, 4046 sayılı Özelleştirme Uygulamaları Hakkında Kanun hükümleri kapsamında satış yöntemiyle özelleştirilmesi amacıyla yapılan ihale sonrasında 22/12/2021 tarihli ve 03 sayılı Komisyon kararının alındığı, ihale komisyonu tarafından yapılan nihai pazarlık görüşmeleri sonucunda en yüksek teklifi veren davacıya satılmasına karar verildiği, 05/04/2022 tarih ve 5375 sayılı Cumhurbaşkanı kararı ile satışın onaylandığı, bu kararın 06/04/2022 tarih ve 31801 sayılı Resmî Gazete'de yayımlandığı, satış sözleşmenin imzalanması için davacının 29/04/2022 tarihinde saat 16:00 da, davalı idare adresinde hazır bulunması için bildirimde bulunulduğu, davacının … tarih ve … sayılı dilekçesi ile satış bedelinin ödeme şeklinin %40 peşin, kalan kısmının ise 48 ayda 4 taksitte ödemek istediğini bildirdiği, ancak taksitli ödeme şeklinin tercih edilmesi halinde ayrıca ek teminat mektubu gerekmesi, taksitler için ödenecek faizin de kabul edilmesi ve teminat mektubu almak için yeterli sürenin bulunmadığı nedenlerine bağlı olarak idarenin verdiği süre içerisinde gerekli yükümlülükler yerine getirilemediğinden, 05/05/2022 tarihli ve 30071 sayılı Olur'a istinaden davacı şirketin geçici teminatının irat kaydedilmesine karar verildiği anlaşılmaktadır.
Bu itibarla, ihale sonucunun onaylanmasından sonra ihaledeki en yüksek teklif sahibi olan davacının taşınmaz satış sözleşmesini imzalamaya davet edildiği halde, idarece verilen süre içerisinde yükümlülüklerine yerine getirmeyerek sözleşmenin imzalanmaması nedeniyle davacı şirketin geçici teminatının irat kaydedilmesine karar verildiği anlaşıldığından, davacının geçici teminatının irat kaydedilmesine ilişkin işlemde hukuka aykırılık bulunmadığı sonucuna varılmıştır.
Açıklanan nedenlerle davanın reddine karar verilmesi gerektiği düşünülmüştür.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Onüçüncü Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:
MADDİ OLAY VE HUKUKİ SÜREÇ :
Özelleştirme İdaresi Başkanlığı'nca ... A.Ş. (münfesih TTA Gayrimenkul A.Ş.) adına kayıtlı, Şanlıurfa ili, Karaköprü ilçesi, … Köyü, … ada, … parselde kayıtlı bulunan 8.112,44 metrekare yüzölçümlü taşınmazın "satış" yöntemiyle özelleştirilmesi amacıyla 22/12/2021 tarihinde teklif sahiplerinin katılımıyla yapılan görüşmede nihai teklifler alınmış, … tarih ve … sayılı İhale Komisyonu kararıyla, taşınmazın en yüksek teklifi veren davacıya İhale Şartnamesi çerçevesinde satılmasına, davacının sözleşmeyi imzalamaktan imtina etmesi veya diğer yükümlülükleri yerine getirmemesi hâlinde teminatının irat kaydedilmesine ve ihalenin iptaline karar verilmiştir.
06/04/2022 tarih ve 31801 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan 05/04/2022 tarih ve 5375 sayılı Cumhurbaşkanı kararıyla, söz konusu İhale Komisyonu kararının onaylanmasına ve bu karar çerçevesinde taşınmaz satış sözleşmesinin imzalanması ile karar gereklerinin yerine getirilmesi hususlarında Özelleştirme İdaresi Başkanlığı'nın yetkili kılınmasına karar verilmiştir.
06/04/2022 tarih ve 28444 sayılı Özelleştirme İdaresi Başkanlığı işlemiyle, sözleşmenin imzalanabilmesini teminen İhale Şartnamesi'nin 13. maddesi uyarınca satış bedelini maddede belirtilen seçeneklerden hangisine göre ödeyeceğinin 19/04/2022 tarihine kadar bildirmesi ve sözleşme imzalaması için 29/04/2022 tarihine kadar belirtilen adreste bulunmasının gerektiği, verilen süre içerisinde taşınmazın satış bedelinin, sunulan ödeme planı çerçevesinde ödenmemesi, sözleşme imzalamaktan imtina etmesi veya ihale şartları çerçevesinde diğer yükümlülükleri yerine getirmemesi halinde geçici teminatının herhangi bir bildirimde bulunulmaksızın irat kaydedileceği davacıya bildirilmiştir.
Davacı tarafından davalı idareye yazılan 18/04/2022 tarihli yazıyla, ihale bedelinin %40'ını peşin olarak, kalan kısmını ise 48 ay 4 taksitle ödemek istediği bildirilmiştir.
Devamında 05/05/2022 tarih ve 30071 sayılı Özelleştirme İdaresi Başkanlığı işlemiyle, süresi içinde sözleşme imzalamadığından bahisle davacının geçici teminatının irat kaydı ile ihalenin iptal edilmesine karar verilmiştir.
Davacı tarafından davalı idareye yapılan 11/05/2022 tarihli başvuruyla, 30/04/2022 tarihinde yapılan telefon görüşmesinde kendisiyle sözleşme imzalanmayacağı, teminat mektubu sunma süresini kaçırdığının beyan edildiği, yargı yoluna başvuracağı için sözleşme imzalanıp imzalanmayacağı konusunda nihai karar verilmesi, sözleşme imzalanmayacağına karar verilmesi durumunda karara itiraz ettiği belirtilerek, itirazı hakkında karar verilmesi talep edilmiştir.
Özelleştirme İdaresi Başkanlığı'nca verilen 27/05/2022 tarih ve 31263 sayılı cevapta, verilen süre içerisinde gerekli yükümlülükleri yerine getirmemesi nedeniyle geçici teminatının irat kaydedildiği davacıya belirtilmiştir.
Bunun üzerine davacı tarafından söz konusu 27/05/2022 tarih ve 31263 sayılı Özelleştirme İdaresi Başkanlığı işleminin iptali istemiyle bakılan dava açılmıştır.
İNCELEME VE GEREKÇE:
USUL YÖNÜNDEN:
Davalı idarenin süre itirazı geçerli bulunmayarak esasın incelenmesine geçildi.
ESAS YÖNÜNDEN:
İLGİLİ MEVZUAT:
4046 sayılı Özelleştirme Uygulamaları Hakkında Kanun'un "Amaç ve Kapsam" başlıklı 1. maddesinin 1. fıkrasının (A) bendinde, bu Kanun'un amacının, bu maddede sayılan kuruluşların ekonomide verimlilik artışı, kamu giderlerinde azalma sağlamak ve Hazine'ye ait taşınmazları değerlendirmek suretiyle kamuya gelir elde etmek için özelleştirilmesine ilişkin esasları düzenlemek olduğu; 2. maddesinde, özelleştirme uygulamalarındaki ilkeler sayıldıktan sonra, son fıkrasında, Kanun'da yer verilen amaç ve ilkeler doğrultusunda alınacak kararlarda öncelikler ile bunların tâbi olacağı özelleştirme uygulamalarına ilişkin esas ve usûllerin, kuruluşların nitelikleri ve ülke ekonomisinin gerektirdiği şartlar da dikkate alınarak Özelleştirme Yüksek Kurulu'nca belirleneceği; 3. maddesinde, kuruluşların, satış, kiralama, işletme hakkı devri, mülkiyetin gayri ayni hakların tesisi ve işin gereğine uygun sair hukukî tasarruflar ile devredilmelerine ilişkin özelleştirme yöntemlerinden hangisi ile özelleştirileceğini belirlemenin ve özelleştirme programına alınan kuruluşların "satış, kiralama, işletme hakkı devri, mülkiyetin gayri ayni haklarının tesisi ve işin gereğine uygun sair hukukî tasarruflarla gerçek ve/veya özel hukuk tüzel kişilerine devredilmesi" yöntemleriyle yapılan ihaleler sonucunda ihale komisyonlarınca verilen nihai kararları onaylamanın Kurul'un görevleri arasında olduğu belirtilmiş; ''Özelleştirme Yöntemleri, Değer Tespiti, İhale Yöntemleri'' başlıklı 18. maddesinin 1. fıkrasının (A) bendinde, özelleştirme yöntemleri belirlenmiş; (C) bendinde, (A) bendinde yer alan özelleştirme yöntemlerinin uygulanmasına ilişkin ihale işlemlerinin bu Kanun'a göre oluşturulan ihale komisyonları tarafından yürütüleceği; 37. maddesinin 1. fıkrasının (b) bendinde ise, özelleştirme uygulamaları ile ilgili olarak, bu Kanun kuralları gereğince yapılacak uygulamalar ile ihale usullerine ilişkin esasların İdarece çıkarılacak yönetmeliklerle belirleneceği kurala bağlanmıştır.
09/07/2018 tarih ve 30473 (3. Mükerrer) sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan 703 sayılı Kanun Hükmünde Kararname'nin 85. maddesinde, "24/11/1994 tarih ve 4046 sayılı Özelleştirme Uygulamaları Hakkında Kanun'un; ... e) ... 3. maddesinin birinci fıkrası ... yürürlükten kaldırılmıştır. f) Geçici 28. maddesinden sonra gelmek üzere aşağıdaki geçici madde eklenmiştir. Geçici Madde 29- Bu Kanun Hükmünde Kararnamenin yürürlüğe girdiği tarih itibarıyla Özelleştirme Yüksek Kurulu'nca görülmekte olan işler Cumhurbaşkanı veya yetkilendireceği makam tarafından sonuçlandırılır."; "Kurulların görevleri" başlıklı Geçici 8. maddesinde, "Bu Kanun Hükmünde Kararname ile yürürlükten kaldırılan kanun ve kanun hükmünde kararnamelerle bakanlıklar ve kamu kurum ve kuruluşları bünyesinde danışma kurulu, koordinasyon kurulu, değerlendirme komitesi ve benzer adlar altında yapısı ve görevleri düzenlenmiş olan kurul, komisyon, komite, çalışma grubu ve benzeri birimlerden; ilgili bakanlık ve kamu kurum ve kuruluşuna dair bu maddenin yürürlüğe girdiği tarihte yayımlanan Cumhurbaşkanlığı kararnamesine aktarılmayanlara ait politika belirlemeye ilişkin görev ve yetkiler Cumhurbaşkanlığı politika kurullarına, bunların dışındaki görev ve yetkiler Cumhurbaşkanlığı'na veya yetkilendirilecek kurum ya da makama devredilmiş sayılır." kuralına yer verilmiştir.
İhale tarihi itibarıyla yürürlükte bulunan hâliyle Özelleştirme Uygulamalarında Değer Tespiti ve İhale Yönetmeliği'nin "Amaç" başlıklı 1. maddesinde, "Bu Yönetmeliğin amacı, özelleştirme uygulamalarında değer tespiti ve ihaleye ilişkin işlemleri düzenlemektir.
"; "Tanımlar" başlıklı 3. maddesinde, "Bu yönetmelikte geçen; ... g) İhale Şartnamesi: İhale konusu işin genel ve özel şartlarına ilişkin belgeyi, ... ifade eder."; "İhale Şartnamesi" başlıklı 10. maddesinde, "İhale şartnamesi; ..., e) Ödeme koşullarını, ..., g) İhaleye katılmak için İdarece belirlenecek geçici teminatın miktarı ile niteliklerini, h) İhale üzerinde kalan tarafından sözleşme imzalanmaması veya İdarece belirlenecek miktarda kesin teminat verilmemesi veya diğer yükümlülüklerin yerine getirilmemesi halinde geçici teminatın irat kaydedileceğini, ... kapsar.";
"Sözleşmeye Davet'' başlıklı 19. maddesinde, "İhale sonuçlarının onaylanmasından sonra İdare tarafından süre belirtilmek suretiyle sözleşme imzalanması hususunda ihale üzerinde kalan teklif sahibine yazılı bildirimde bulunulur. İdarece uygun görülmesi hâlinde bir defaya mahsus olmak üzere ek süre verilebilir. İdarece verilen süre içerisinde ihale üzerinde kalan tarafından istenilen teminatın verilmemesi, diğer yükümlülüklerin yerine getirilmemesi ve sözleşme imzalanmaması, hâlinde alınan teminatlar İdare lehine irat kaydedilir ve kararda yer alması hâlinde diğer teklif sahiplerine sırası ile aynı usul uygulanır.
" kuralı yer almıştır.
Şanlıurfa ili, Karaköprü ilçesi, … Köyü, … ada, … parseldeki taşınmazın özelleştirilmesine ilişkin İhale Şartnamesi'nin "İhale Şartnamesi ve Tanıtım Dokümanı" başlıklı 3. maddesinin üç, dört ve beşinci fıkralarında, şartname ekindeki Tanıtım Dokümanının, taşınmaz ile ilgili bilgi ve açıklamaları içerdiği, İdare ve/veya kuruluşun Tanıtım Dokümanında yer alan bilgi, belge ve açıklamaların doğruluğundan, tamlığından ve maddi hatalardan sorumlu olmadığı, Tanıtım Dokümanında yer alan bilgi ve açıklamaların idareyi ve/veya kuruluşu ilzam etmediği, teklif sahibince, son teklif verme tarihinden önce taşınmazın yerinde ve ilgili Belediye ve Tapu Müdürlüğü'nde incelenmesinin esas olduğu, teklif sahiplerinin ihalenin her aşamasında, sözleşmenin imzalandığı ve tapu devrinin yapıldığı tarih itibarıyla taşınmaz hakkında tam bilgi sahibi olduğunun kabul edileceği; teklif sahibi/alıcının ihale ilanı ve şartnamedeki hükümleri aynen kabul etmiş sayılacağı; "Geçici Teminat ve Ek Geçici Teminat" başlıklı 8. maddesinin ikinci fıkrasının (e) bendinde, satışın kendisine yapılmasına karar verilen teklif sahibinin idare tarafından verilen süre içerisinde, ek geçici teminatı getirmemesi, satış bedeli veya peşinat ve teminatlarla ilgili yükümlülüklerini yerine getirmemesi, şartnamede belirtilen diğer yükümlülüklerini yerine getirmemesi ve sözleşme imzalamaktan imtina etmesi hâllerinden herhangi birinin gerçekleşmesi durumunda geçici teminatın idare lehine irat kaydedileceği; "İhalenin onayı" başlıklı 12. maddesinde, ihale komisyonu tarafından ihale sonucunda verilen nihai satış kararının 4046 sayılı Kanun ve ilgili diğer mevzuat çerçevesinde onaya sunulacağı, sözleşmenin imzalanmasının nihai kararın onaylanmasına bağlı olacağı, teklif sahibi/alıcının, nihai kararın onaylanmaması veya gecikerek onaylanması, taşınmazın devrinin gecikmesi veya yapılamaması veya başka bir nedenle zarar, ziyan ve benzeri ad altında herhangi bir talepte bulunamayacağını kabul ve taahhüt ettiği; "Sözleşmenin İmzalanması, Taşınmazın Devir ve Teslimi" başlıklı 17. maddesinde, taşınmazın alıcıya devir işlemine, ihale bedelinin tamamının veya peşin kısmının ödenerek, bakiyesi için gerekli teminatın verilmesi ve sözleşmenin imzalanmasını müteakip başlanacağı kurala bağlanmıştır.
HUKUKÎ DEĞERLENDİRME:
Özelleştirme uygulamalarında, ihale şartnameleri, ihalenin genel ve özel şartlarını belirleyen belgeler olup, ihaleler bu şartname kurallarına göre yürütülmekte ve sonuçlandırılmaktadır. Buna göre, şartnameyi hazırlayan ve kuralları belirleyen idare ile şartnameleri imzalayarak ihalelere katılanlar açısından şartname kurallarının bağlayıcı olduğu ve uyuşmazlıkların çözümünde esas alınacağı açıktır. Keza, 4046 sayılı Kanun, Yönetmelik ve ilgili diğer mevzuata aykırı olmayan hususlara ilişkin olarak şartname kurallarının esas alınması gerektiği kuşkusuzdur.
Aktarılan mevzuat ile şartname kuralları birlikte değerlendirildiğinde, ihale komisyonu tarafından ihale sonucunda verilen nihai satış kararının 4046 sayılı Kanun ve ilgili diğer mevzuat çerçevesinde onaya sunulacağı, sözleşmenin imzalanmasının nihai kararın onaylanmasına bağlı olacağı, teklif sahibi/alıcının, nihai kararın onaylanmaması veya gecikerek onaylanması, taşınmazın devrinin gecikmesi veya yapılamaması veya başka bir nedenle zarar, ziyan ve benzeri ad altında herhangi bir talepte bulunamayacağını kabul ve taahhüt ettiği, ihalelere katılan tüm isteklilerin Şartname'deki tüm hususları bilerek ve isteyerek ihaleye katıldığı, sözleşme imzalamaktan imtina edilmesi veya diğer yükümlülüklerin yerine getirilmemesi hâlinde geçici teminatlarının gelir kaydedileceği anlaşılmaktadır.
İhaleye teklif veren isteklilerin basiretli tacir gibi hareket etmesi gerektiği açık olup, ihale onay sürecinin uzaması, piyasa şartlarındaki olumsuzluklar ve mevzuat değişiklikleri gibi sebeplerden kaynaklı olarak yükümlülüklerin yerine getirilmemesi mümkün değildir.
Bu itibarla, ihale sonucunun Cumhurbaşkanlığı kararıyla onaylanmasının ardından ihale üzerinde bırakılan davacıya … tarih ve … sayılı yazıyla, sözleşmenin imzalanabilmesini teminen satış bedelini İhale Şartnamesi'nde belirtilen seçeneklerden hangisine göre ödeyeceğinin 19/04/2022 tarihine kadar bildirmesi ve sözleşme imzalaması için 29/04/2022 tarihine kadar belirtilen adreste bulunması gerektiği, verilen süre içerisinde taşınmazın satış bedelinin, sunulan ödeme planı çerçevesinde ödenmemesi, sözleşme imzalamaktan imtina etmesi veya ihale şartları çerçevesinde diğer yükümlülükleri yerine getirmemesi halinde geçici teminatının herhangi bir bildirimde bulunulmaksızın irat kaydedileceğinin bildirildiği; davacı tarafından 18/04/2022 tarihli yazıyla ihale bedelinin %40'ını peşin olarak, kalan kısmını ise 48 ay 4 taksitle ödemek istediğinin belirtildiği, ancak davacı tarafından süresi içinde sözleşmenin imzalanmaması üzerine geçici teminatı irat kaydedilerek ihalenin iptal edildiği; her ne kadar davacı tarafından bankalardan teminat mektubu alınması için gerekli prosedürün uzadığı, davalı idareden teminat mektubu alınabilmesi için ek süre talep edildiği, ancak ek süre verilebilmesi için ayrıca ek geçici teminat istendiği, bankalardan gerekli limitin çıkmaması halinde ek geçici teminatın da yanacağının belirtilmesi üzerine ek süre talebinden vazgeçildiği iddia edilmiş ise de, bu hususlara ilişkin olarak herhangi bir bilgi ve belgenin sunulmadığı gibi basiretli tacir olarak hareket etmesi gereken davacının ihale ve sözleşme imzalanması süreçlerinde teminat mektubu alabilmesi için gerekli ve yeterli süreye sahip olduğu ve İhale Şartnamesi'nde nihai satış kararının idare veya Kurul'un onayına sunularak sözleşmenin imzalanmasının idare veya Kurul'un vereceği karara bağlı olacağı, teklif sahibi/alıcının, idare veya Kurul kararının çıkmaması veya gecikerek çıktığı bahsi ile zarar, ziyan ve benzeri ad altında herhangi bir talepte bulunamayacağını kabul ve taahhüt ettiğinin belirtildiği, dolayısıyla davacı tarafından bu hususlar kabul edilerek ihaleye iştirak edildiği de dikkate alındığında, sözleşme imzalamak için son gün olan 29/04/2022 tarihine kadar sözleşme imzalamaya gelmeyen davacı ile sözleşme imzalanmamasında ve geçici teminatının irat kaydedilmesinde hukuka aykırılık bulunmamaktadır.
KARAR SONUCU:
Açıklanan nedenlerle;
1. DAVANIN REDDİNE,
2. Ayrıntısı aşağıda gösterilen toplam …-TL yargılama giderinin davacı üzerinde bırakılmasına,
3. Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi uyarınca …-TL vekâlet ücretinin davacıdan alınarak davalı idareye verilmesine,
4. Posta gideri avansından artan tutar ile istemi hâlinde …-TL harcın kararın kesinleşmesinden sonra davacıya iadesine,
5. 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 20/A maddesinin ikinci fıkrasının (g) bendi uyarınca bu kararın tebliğ tarihini izleyen 15 (on beş) gün içerisinde Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulu'na temyiz yolu açık olmak üzere, 19/02/2024 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.