T.C.
D A N I Ş T A Y
DOKUZUNCU DAİRE
Esas No : 2022/3838
Karar No : 2023/5235
TEMYİZ EDEN (DAVALI) : … Vergi Dairesi Müdürlüğü-…
VEKİLİ : Av. …
KARŞI TARAF (DAVACI) : … Odaları Birliği
… Odası
VEKİLİ : Av. …
İSTEMİN KONUSU : … Bölge İdare Mahkemesi … Vergi Dava Dairesinin … tarih ve E:… , K:… sayılı kararının, temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.
YARGILAMA SÜRECİ:
Dava konusu istem: Davacı adına yapılan vergi ziyaı cezalı 2005 yılı kurumlar vergisi ile 2005/Ekim-Aralık dönemi geçici vergi tarhiyatına karşı açılan davanın kısmen kabulü kısmen reddi üzerine 712.790,601-TL'nin davacı tarafından ödenmesinden sonra, anılan kararın redde ilişkin kısmının bozulmasıyla bozma kararına uyan … Vergi Mahkemesi'nin … tarih ve E:… , K:… sayılı kararına istinaden davacıya yapılan iade üzerine, faiz ödenmesi talebiyle yapılan başvurunun … tarih ve … sayılı işlemle reddedildiğinden bahisle 712.790,601 TL'nin tecil faizinin ve düzeltme fişlerinin tebliğ tarihinden geri ödeme tarihine kadar işleyecek yasal faizin ödenmesi istemine ilişkindir.
İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: … Vergi Mahkemesinin … tarih ve E:… , K:… sayılı kararıyla; davacı adına yapılan vergi ziyaı cezalı 2005 yılı kurumlar vergisi ile 2005/Ekim-Aralık dönemi geçici vergi tarhiyatının iptali istemiyle açılan davada davanın kısmen kabulüne kısmen reddine karar verildiği, bu karar üzerine davacı tarafından davalı idareye 10/06/2013 tarihinde 712.790,60-TL ödeme yapıldığı, anılan kararın redde ilişkin kısmının bozulması akabinde … Vergi Mahkemesi'nin … tarih ve E:… , K:… sayılı kararı ile bozma kararına uyularak davanın kabulüne karar verildiği, verilen bu karar üzerine davalı idare tarafından 02/06/2020 tarihli düzeltme fişleri düzenlenerek 712.790,60-TL'nin 16/10/2020 tarihinde davacıya iade edildiği, daha sonra davacı tarafından davalı idareye yapılan başvuru ile ödenen 712.790,60-TL'nin tecil faizi ile hesaplanan tecil faizine işletilecek yasal faizin ödenmesinin talep edildiği, davacının başvurusunun 28/10/2020 tarih ve 95268 sayılı işlemle reddedilmesi üzerine görülmekte olan davanın açıldığı; hukuka aykırı olarak yapılan vergi tahsilatı nedeni ile davacının belli bir süre mülkiyetinde olması gereken bir meblağdan kullanma, tasarruf etme ve harcama şeklinde yararlanma imkanından mahrum kaldığı göz önüne alındığında, fazla ve yersiz olarak tahsil edilen 712.790,60-TL'nin, 10/06/2013 tahsil tarihinden itibaren düzeltme fişlerinin davacıya tebliğ edildiği 06/10/2020 tarihine kadar geçen süre için işleyecek ve 6183 sayılı Amme Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkında Kanun'a göre belirlenen tecil faizi oranında hesaplanacak faizinin davacıya ödenmesi gerektiği; ancak davacı tarafından belirtilen zararın ayrıca yasal faizi ile birlikte tahsili istenilmekte ise de, 3095 sayılı Kanuni Faiz ve Temerrüt Faizine İlişkin Kanun'un 1, 2 ve 3. maddelerinde yer verilen yasal düzenleme uyarınca, mürekkep faiz diğer bir deyişle faize faiz yürütülemeyeceğinden, tecil faizine işleyecek faiz isteminde hukuka uygunluk bulunmadığı gerekçesiyle davanın kısmen kabulüne, kısmen reddine, iade edilen tutar üzerinden 10/06/2013 tarihinden 06/10/2020 tarihine kadar geçen süre için işleyecek ve 6183 sayılı Kanuna göre belirlenen tecil faizi oranında hesaplanacak faizin davacıya ödenmesine, tecil faizine işleyecek faiz istemi yönünden ise davanın reddine karar verilmiştir.
Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: Mahkeme kararının, 712.790,60-TL'nin, 10/06/2013 tahsil tarihinden düzeltme fişlerinin davacıya tebliğ edildiği 06/10/2020 tarihine kadar işleyecek tecil faiziyle davacıya iadesine ilişkin kısmına yönelik davalı idare tarafından ileri sürülen iddiaların kararın anılan kısmının kaldırılmasını sağlayacak durumda bulunmadığı; kararın, dava konusu tecil faizinin yasal faiziyle iadesi isteminin reddine ilişkin kısmı yönünden davacı tarafından yapılan istinaf başvurusuna gelince, parası uhdesi dışında kalan ve mülkiyet hakkı ihlal edilen kişiye, haksız kullanım karşığında 3095 sayılı Kanuni Faiz ve Temerrüt Faizine İlişkin Kanun hükümleri uyarınca faiz ödenmesi gerektiği, bu durumda, davacının tecil faizi tutarı kadar olan zararının da idareye başvuru tarihinden itibaren 3095 sayılı Kanuni Faiz ve Temerrüt Faizine İlişkin Kanun hükümleri uyarınca hesaplanacak faiziyle davacıya iadesi gerektiğinden, vergi mahkemesi kararının, ödenmeyen tecil faizinin yasal faiziyle iadesi istemi yönünden davanın reddine dair hüküm fıkrasında yasal isabet görülmediği gerekçesiyle davalı istinaf başvurusunun reddine, davacı istinaf başvurusunun kabulüne, Mahkeme kararının tecil faizi üzerinden işleyecek yasal faize ilişkin davanın reddi yolundaki hüküm fıkrasının kaldırılmasına ve davanın kabulüne, davacının iadeye hak kazandığı tecil faizinin idareye başvuru tarihinden itibaren işleyecek yasal faiziyle birlikte davacıya iadesine karar verilmiştir.
TEMYİZ EDENİN İDDİALARI:Davacıya yapılan iadenin dayanağı olan mahkeme kararında faize ilişkin hüküm kurulmadığı, ayrıca Mahkeme kararında mevzuat uyarınca mürekkep faiz diğer bir deyişle faize faiz yürütülemeyeceğinin belirtildiği, idarece yapılan işlemlerde usul ve yasaya aykırılık bulunmadığı iddiasıyla kararın bozulması istenilmektedir.
KARŞI TARAFIN SAVUNMASI: Savunma verilmemiştir.
DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ … 'NİN DÜŞÜNCESİ: Temyiz isteminin kısmen kabulü ile Bölge İdare Mahkemesi kararının faize faiz yürütülmesine (aynı zamanda talepten fazlasına) yönelik hükmünün bozulması gerektiği düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Dokuzuncu Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:
İNCELEME VE GEREKÇE:
MADDİ OLAY:
Davacı adına yapılan vergi ziyaı cezalı 2005 yılı kurumlar vergisi ile 2005/Ekim-Aralık dönemi geçici vergi tarhiyatına karşı açılan davanın kısmen kabulü kısmen reddi üzerine 712.790,60-TL'nin davacı tarafından ödenmesinden sonra, anılan kararın redde ilişkin kısmının bozulmasıyla bozma kararına uyan … Vergi Mahkemesi'nin … tarih ve E:… , K:… sayılı kararına istinaden davacıya yapılan iade üzerine, faiz ödenmesi talebiyle yapılan başvurunun … tarih ve … sayılı işlemle reddedildiğinden bahisle 712.790,60-TL'nin tecil faizinin ve düzeltme fişlerinin tebliğ tarihinden geri ödeme tarihine kadar işleyecek yasal faizin ödenmesi istemidir.
İLGİLİ MEVZUAT:
6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu'nun 121/3. maddesinde temerrüt faizine, ayrıca temerrüt faizi yürütülemeyeceği, 3095 sayılı Kanuni Faiz ve Temerrüt Faizine İlişkin Kanunun 2.maddesinde bir miktar paranın ödenmesinde temerrüde düşen borçlu, sözleşme ile aksi kararlaştırılmadıkça, geçmiş günler için 1. maddede belirlenen orana göre temerrüt faizi ödemeye mecbur olduğu, 3. maddesinde ise kanuni faiz ve temerrüt faizi hesaplanırken mürekkep faiz yürütülemez kurallarına yer verilmiştir.
HUKUKİ DEĞERLENDİRME:
Bölge İdare Mahkemesi nihai kararlarının temyizen bozulması, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı halinde mümkündür.
Bölge İdare Mahkemesi kararının, yersiz tahsil edilen vergi için 10/06/2013 tahsil tarihinden düzeltme fişlerinin davacıya tebliğ edildiği 06/10/2020 tarihine kadar tecil faizi ödenmesine ilişkin hüküm fıkrası usul ve hukuka uygun olup, davalının dilekçesinde ileri sürdüğü temyiz nedenleri kararın belirtilen kısmının bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.
Bölge İdare Mahkemesinin, yersiz tahsil edilen verginin ödeme tarihinden düzeltme fişlerinin davacıya tebliğ edildiği tarihe kadar hesaplanacak tecil faizinin, başvuru tarihinden itibaren hesaplanacak yasal faiziyle birlikte iadesine ilişkin hüküm fıkrasının incelenmesinden ise,
Yukarıda yer alan mevzuatın değerlendirilmesinden temerrüt faizine faiz yürütülmesinin mümkün olmadığı anlaşılmaktadır.
Bu durumda, paranın sahibinden başkası tarafından kullanılmasının neden olduğu zarar "faiz" adı altındaki ödemelerle karşılandığından ve olayda hüküm altına alınan zararın hukuki niteliğinin temmerrüt faizi olduğu anlaşıldığından, "davacıdan fazla ve yersiz olarak tahsil edilen verginin, tahsil tarihinden itibaren işleyecek ve 6183 sayılı Kanuna göre belirlenen tecil faizi oranında hesaplanacak faizinin, davalı idareye yapılan başvuru tarihinden itibaren hesaplanacak yasal faizi ile birlikte davacıya iadesi" gerektiğine hükmeden Bölge İdare Mahkemesi kararının bu kısmında hukuka uygunluk bulunmamaktadır.
KARAR SONUCU:
Açıklanan nedenlerle;
Davalının temyiz isteminin kısmen kabulüne, kısmen reddine
… Bölge İdare Mahkemesi … Vergi Dava Dairesinin … tarih ve E:… , K:… sayılı kararının yersiz tahsil edilen vergi için tecil faizi hesaplanarak bu faizin iadesine yönelik hüküm fıkrasının ONANMASINA, hesaplanacak tecil faizinin başvuru tarihinden itibaren işletilecek yasal faiziyle birlikte iadesine ilişkin hüküm fıkrasının BOZULMASINA,
Bozulan kısım yönünden yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın … Bölge İdare Mahkemesi … Vergi Dava Dairesine gönderilmesine, 06/12/2023 tarihinde kesin olarak oybirliğiyle karar verildi.