T.C.
D A N I Ş T A Y
DOKUZUNCU DAİRE
Esas No : 2022/3917
Karar No : 2023/3746
TEMYİZ EDEN (DAVALI) : … Vergi Dairesi Başkanlığı - …
VEKİLİ : Av. …
KARŞI TARAF (DAVACI) : ... Tic. Ltd. Şti.
… Elk. İnş. A.Ş.
VEKİLİ : Av. …
İSTEMİN KONUSU : … Bölge İdare Mahkemesi ... Vergi Dava Dairesinin … tarih ve E:…, K:... sayılı kararının, temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.
YARGILAMA SÜRECİ:
Dava konusu istem:Gaziantep Valiliği Yatırım İzleme ve Koordinasyon Başkanlığınca ihale edilen … ihale kayıt numaralı "Gaziantep İli Şehitkamil İlçesi Gaziantep Valiliği Hizmet Binası Yapım İşi" ne ilişkin alınan ihale kararı ve imzalanan sözleşme nedeniyle 2021/Temmuz dönemi damga vergisi beyannamesi üzerine tahakkuk ettirilip ödenen damga vergisinin ödeme tarihinden işlemiş yasal faiziyle birlikte iadesi istemine ilişkindir.
İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: … Vergi Mahkemesinin … tarih ve E:…, K:… sayılı kararıyla, olayda; Gaziantep İli Şehitkamil İlçesi Gaziantep Valiliği Hizmet Binası Yapım işine ilişkin ihalenin Yatırım İzleme ve Koordinasyon Başkanlığı nca yapıldığı ihale konusu işe ilişkin sözleşmenin davacılar ile Yatırım İzleme ve Koordinasyon Başkanlığı arasında imzalandığı görülmüş olup, dava konusu ihaleyi yapan ve sözleşmenin tarafı olan Yatırım İzleme ve Koordinasyon Başkanlığı'nın dava konusu dönemde (damga vergisine ilişkin kağıtların düzenlendiği dönemde) resmi daire sıfatına haiz olup olmadığının 13/01/2022 tarihli ara karar ile Gelir İdaresi Başkanlığı'ndan sorulduğu, Gelir İdaresi Başkanlığı tarafından gönderilen cevabi yazıda, "Yatırım İzleme ve Koordinasyon Başkanlığının 10/07/2018 ila 26/10/2021 tarihleri arasında damga vergisi uygulaması bakımından resmi daire olarak kabulünün mümkün olmadığının" belirtildiği, dolayısıyla dava konusu damga vergisi ve karar puluna ilişkin kağıdın düzenlendiği dönemde Yatırım İzleme ve Koordinasyon Başkanlığı'nın resmi daire sıfatını haiz olmadığı anlaşılmış olup, bu kapsamda 488 sayılı Kanuna ekli 1 sayılı tablonun IV/1-a fıkrasına göre yalnızca resmi dairelerin mal ve hizmet alımına ilişkin ödemeler nedeniyle düzenlenen kağıtlar damga vergisine tabi olduğundan ve dava konusu dönemde de Yatırım İzleme Koordinasyon Başkanlığının resmi daire sıfatını haiz olmadığı görüldüğünden, Yatırım İzleme ve Koordinasyon Başkanlığı ile yapılan sözleşme nedeniyle davacı şirketler tarafından 05/08/2021 tarihinde ödenen 662.652,00 TL tutarlı sözleşme damga vergisi ve 397.731,00 TL tutarlı ihale kararı damga vergisinde hukuka uyarlık bulunmadığı gerekçesiyle davanın kabulüne, damga vergisinin kaldırılmasına, ödenen tutarın ödeme tarihinden itibaren hesaplanacak yasal faiziyle birlikte iadesine karar verilmiştir.
Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: İstinaf başvurusuna konu Vergi Mahkemesi Kararının hukuka ve usule uygun olduğu ve davacı tarafından ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği belirtilerek istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.
TEMYİZ EDENİN İDDİALARI: Kamu tüzel kişiliğine sahip kurumların ihale kararlarının damga vergisine tabi olduğu, Damga Vergisi Kanununun 1.maddesinde bu kanuna ekli 1 sayılı Tabloda yazılı kağıtların damga vergisine tabi olduğunun düzenlendiği, aynı kanunda sürekli damga vergisi mükelleflerinin verginin beyan ve ödemesinden sorumlu tutulduğu, damga vergisinin sözleşme bedeline dahil olduğu, ihale makamı kuruma davanın ihbarı gerektiği, vergilendirmede vergi hatası bulunmadığı, faizin yasal dayanaktan yoksun olduğu iddialarıyla kararın bozulması istenilmektedir.
KARŞI TARAFIN SAVUNMASI: Savunma verilmemiştir.
DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ …'IN DÜŞÜNCESİ: Damga Vergisi Kanunun 1,3 ve 8.maddelerinin değerlendirilmesinden, 1 sayılı Tabloda yazılı kağıtların damga vergisine tabi olduğu, bu kağıtlar arasında resmi daire ile kamu tüzel kişiliğine haiz kurumlarca alınan ihale kararları ile imzalanan sözleşmelerin de yer aldığı, damga vergisinin mükellefinin kağıtları imza edenler olduğu, resmi dairelerle kişiler arasındaki işlemlere ait kağıtların damga vergisini kişilerin ödeyeceği, resmi dairelerden maksadın( kuralın olay tarihindeki yürürlükte bulunan hükmüne göre) genel ve özel bütçeli idarelerle, il özel idareleri, belediyeler ve köyler olduğu, resmi dairelere bağlı olmakla birlikte ayrı tüzel kişilik ve iktisadilik vasfından her ikisine birden haiz olan işletmelerin resmi daire sayılmayacağı, damga vergisi uygulaması yönünden, resmi daire ve resmi daireye bağlı kurum ve kuruluş bütçesinin bütçe sınıflandırması yönünden aynı bütçe içinde yer almasının aranmadığı, 10/07/2018 ve 30474 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan 1 sayılı Cumhurbaşkanlığı Kararnamesinin 273/1.maddesinden ise maddede sayılı görevleri gerçekleştirmek üzere valiye bağlı olarak kamu tüzel kişiliğini haiz ve özel bütçeli Yatırım İzleme ve Koordinasyon Başkanlığı kurulduğu, ihale kararını alan Yatırım İzleme ve Koordinasyon Başkanlığının dava konusu verginin döneminde, özel bütçeli ve kamu tüzel kişiliğine sahip ise de genel bütçeli idare olan İl genel idaresinin başı ve mercii olan valiye bağlı olup ayrı tüzel kişiliği bulunmasına karşın iktisadi işletme niteliği bulunmadığından resmi daire sıfatını haiz olduğu anlaşılmaktadır. Uyuşmazlıkta, Vergi Mahkemesince vergiye tabi kağıtların vasfının 488 sayılı Kanuna ekli 1 sayılı tablonun IV/1-a fıkrasında belirtilen makbuz ve ödemeleri temin eden kağıtlar vasfında olduğu kabul edilerek ve Yatırım İzleme ve Koordinasyon Başkanlığının resmi daire sıfatına haiz olup olmadığı Gelir İdaresi Başkanlığından sorularak varılan neticeye göre bir karar verilmiş ise de, olayda vergiye tabi tutulan kağıtların vasfının ihale kararı ve sözleşme olduğu, vergiye tabi tutulan kağıtların vasfının ihale kararı ve sözleşme olduğu dikkate alınarak yukarıda yer verilen mevzuat ile hakimin hukuku kendililiğinden uygulaması ilkesi kapsamında yapılacak değerlendirmede oluşacak sonuca göre bir karar verilmesi gerekirken, vergiye tabi tutulan kağıtların vasfının hatalı değerlendirmesi sonucu verilen Vergi mahkemesi kararına karşı yapılan istinaf başvurusunu reddeden Bölge İdare Mahkemesi kararında hukuka uyarlık bulunmadığından, temyiz isteminin kabulü ile kararın bozulması gerektiği düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Dokuzuncu Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:
İNCELEME VE GEREKÇE:
MADDİ OLAY: Gaziantep Valiliği Yatırım İzleme ve Koordinasyon Başkanlığınca ihale edilen … ihale kayıt numaralı "Gaziantep İli Şehitkamil İlçesi Gaziantep Valiliği Hizmet Binası Yapım İşi" ne ilişkin alınan ihale kararı ve imzalanan sözleşme nedeniyle 2021/Temmuz dönemi damga vergisi beyannamesi üzerine tahakkuk ettirilip ödenen damga vergisinin ödeme tarihinden işlemiş yasal faiziyle birlikte iadesi istenilmektedir.
İLGİLİ MEVZUAT:
488 sayılı Damga Vergisi Kanunu'nun 1. maddesinin 1. fıkrasında, anılan Kanuna ekli (1) sayılı tabloda yazılı kağıtların damga vergisine tabi olduğu, bu Kanundaki kağıtlar teriminin, yazılıp imzalamak veya imza yerine geçen bir işaret konmak suretiyle düzenlenen ve herhangi bir hususu ispat veya belli etmek için ibraz edilebilecek olan belgeler ile elektronik imza kullanılmak suretiyle manyetik ortamda ve elektronik veri şeklinde oluşturulan belgeleri ifade ettiği; 3. maddesinde, damga vergisinin mükellefinin kağıtları imza edenler olduğu, resmi dairelerle kişiler arasındaki işlemlere ait kağıtların damga vergisini kişilerin ödeyeceği; olay tarihinde yürürlükte bulunan 8. maddesinde, bu Kanundaki resmi dairelerden maksadın genel ve özel bütçeli idarelerle, il özel idareleri, belediyeler ve köyler olduğu, bu dairelere bağlı olup ayrı tüzel kişiliği bulunan iktisadi işletmelerin resmi daire sayılmayacağı; Kanuna ekli (1) sayılı Tablonun I-Akitlerle ilgili kağıtlar başlıklı bölümünün 1.maddesinde, sözleşmeler, 9. maddesinde resmî dairelerin mal ve hizmet alımlarına ilişkin yaptıkları ihalelerde, ihaleyi yapan idare ile düzenlenen sözleşmeler, II-Kararlar ve mazbatalar" başlıklı bölümünün 2. maddesinde, ihale kanunlarına tabi olan veya olmayan resmi daire ve kamu tüzel kişiliğini haiz kurumların her türlü ihale kararlarının damga vergisine tabi olduğu; hükümlerine yer verilmiştir.
10/07/2018 ve 30474 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan 1 sayılı Cumhurbaşkanlığı Kararnamesinin 273/1.maddesinde, Büyükşehir belediyelerinin bulunduğu illerde kamu kurum ve kuruluşlarının yatırım ve hizmetlerinin etkin olarak yapılması, izlenmesi ve koordinasyonu, acil çağrı, afet ve acil yardım hizmetlerinin koordinasyonu ve yürütülmesi, ilin tanıtımı, gerektiğinde merkezi idarenin taşrada yapacağı yatırımların yapılması ve koordine edilmesi, temsil, tören, ödüllendirme ve protokol hizmetlerinin yürütülmesi, ildeki kamu kurum ve kuruluşlarına rehberlik edilmesi ve bunların denetlenmesini gerçekleştirmek üzere valiye bağlı olarak kamu tüzel kişiliğini haiz ve özel bütçeli Yatırım İzleme ve Koordinasyon Başkanlığı kurulduğu, belirtilmiştir.
HUKUKİ DEĞERLENDİRME:
Yukarıda yer alan 488 sayılı Kanuna ekli (1) sayılı Tablonun II/2 bendindeki düzenlemeden, "resmi daire ve kamu tüzel kişiliğini haiz kurumlar" ifadesindeki "ve" bağlacının; ihale kararının, hem resmi daire sıfatını hem de kamu tüzel kişiliğini haiz kuruma ait olması, diğer bir değişle iki koşulun bir arada bulunması şeklinde anlaşılmaması gerektiği, devlet tüzel kişiliği içinde olup ayrı bir tüzel kişiliği bulunmayan merkezi/genel idare kurumlarından başka bu tüzel kişilik içinde yer almayıp ayrı kamu tüzel kişiliği bulunan idarelerin aldığı ihale kararlarının da Kanun kapsamına girdiği anlamında olduğu, mukavelenamelerin damga vergisine tabi olduğu, damga vergisinin mükellefinin kağıtları imza edenler olduğu, ihale makamının resmi daire sıfatına haiz olması halinde resmi dairelerle kişiler arasındaki işlemlere ait kağıtların damga vergisini kişilerin ödeyeceği, resmi dairelerden maksadın genel ve özel bütçeli idarelerle, il özel idareleri, belediyeler ve köyler olduğu, bu dairelere bağlı olup ayrı tüzel kişiliği bulunan iktisadi işletmelerin resmi daire sayılmayacağı, özel bütçeli kurum ve kuruluşların resmi daire sıfatını haiz olduğu,diğer özel bütçeli olduğu belirtilen idarelerin de resmi daire sıfatını haiz olduğu anlaşılmaktadır.
Temyize konu kararda, davacı şirketlere, Gaziantep Valiliği Yatırım İzleme ve Koordinasyon Başkanlığınca ihale edilen "Gaziantep İli Şehitkamil İlçesi Gaziantep Valiliği Hizmet Binası Yapım İşi" ne ilişkin alınan ihale kararı ve imzalanan sözleşme nedeniyle 2021/Temmuz dönemi damga vergisi beyannamesi üzerine tahakkuk ettirilip ödenen damga vergisinin ödeme tarihinden işleyen yasal faiziyle birlikte iadesi istemiyle açılan davanın 488 sayılı Kanuna ekli 1 sayılı tablonun IV/1-a fıkrasına göre yalnızca resmi dairelerin mal ve hizmet alımına ilişkin ödemeler nedeniyle düzenlenen kağıtlar damga vergisine tabi olduğundan, Yatırım İzleme ve Koordinasyon Başkanlığının resmi daire sıfatını haiz olup olmadığının Gelir İdaresi Başkanlığından sorulduğu, verilen cevapta Yatırım İzleme ve Koordinasyon Başkanlığının 10/07/2018-26/10/2021 tarihleri arasında resmi daire sıfatını haiz olmadığının belirtildiği, dolayısıyla damga vergisine tabi kağıdın düzenlendiği dönemde, Yatırım İzleme ve Koordinasyon Başkanlığının resmi daire sıfatını haiz olmadığı görüldüğünden tahsil edilen damga vergisinde hukuka uyarlık bulunmadığından bahisle damga vergisinin kaldırılmasına hükmedilmiş ise de, uyuşmazlıkta damga vergisine tabi kağıtların düzenlendiği dönemde özel bütçeli ve kamu tüzel kişiliği bulunan Yatırım İzleme ve Koordinasyon Başkanlığının resmi daire sıfatını haiz olduğu, Yatırım İzleme ve Koordinasyon Başkanlığınca alınan ihale kararı ve imzalanan sözleşmenin damga vergisinin davacılar tarafından ödenmesi gerektiği, vergiye tabi kağıtların vasfının 488 sayılı Kanuna ekli 1 sayılı tablonun IV/1-a fıkrasında belirtilen makbuz ve ödemeleri temin eden kağıtlar vasfında olmadığı, vergiye tabi kağıtların vasfının ihale kararı ve sözleşme olduğu, vergiye tabi tutulan kağıtların vasfının ihale kararı ve sözleşme olduğu dikkate alınarak yukarıda yer verilen mevzuat hükümleri kapsamında yapılacak değerlendirmede oluşacak sonuca göre bir karar verilmesi gerekirken, Yatırım İzleme ve Koordinasyon Başkanlığının resmi daire sıfatını haiz olup olmadığının hakim tarafından re'sen ortaya konulması gerekirken Gelir İdaresi Başkanlığına sorulmak ve verilen cevap esas alınmak suretiyle bu hususlar gözetilmeksizin vergiye tabi kağıtların vasfında hatalı değerlendirme sonucuna bağlı olarak, ihale kararı ve sözleşme nedeniyle ödenen damga verginin yasal faiziyle birlikte iadesine hükmeden Vergi Mahkemesi kararına karşı yapılan istinaf başvurusunu reddeden Bölge İdare Mahkemesi kararında yasal isabet bulunmamaktadır.
KARAR SONUCU:
Açıklanan nedenlerle;
Temyiz isteminin kabulüne,
… Bölge İdare Mahkemesi ... Vergi Dava Dairesinin … tarih ve E:…, K:… sayılı kararının BOZULMASINA,
Yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın … Bölge İdare Mahkemesi ... Vergi Dava Dairesine gönderilmesine, 18/10/2023 tarihinde kesin olarak oybirliğiyle karar verildi.