T.C.
D A N I Ş T A Y
ALTINCI DAİRE
Esas No : 2022/3997
Karar No : 2023/122
TEMYİZ EDEN (DAVACILAR) : 1- … İnşaat Eletrik Mak. Müş. ve Taah. San. ve Tic. AŞ.
2- …Turizm Yatırımları AŞ.
VEKİLİ : Av. …
KARŞI TARAF (DAVALI) : …Büyükşehir Belediye Başkanlığı
VEKİLİ : Av. …
İSTEMİN KONUSU : …Bölge İdare Mahkemesi … İdare Dava Dairesinin …tarih ve E:…, K:…sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.
YARGILAMA SÜRECİ :
Dava konusu istem: İstanbul ili, Bakırköy ilçesi, …Mahallesi, …ada, …sayılı parsel için yapı ruhsatı talep edilmesi üzerine, yapılacak inşaatın trafik ve ulaşıma getireceği yük göz önünde bulundurularak ileride yapılacak yol projelerinin imalatına katkıda bulunulacağının taahhüt edilmesinin istenilmesine ilişkin işlemin iptali ve bu sebeple tahsil edilen 904.000,00 TL'nin iadesine karar verilmesi istenilmiştir.
İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: … İdare Mahkemesince verilen …tarih ve E:…, K:…sayılı kararda; davacı tarafından verilen taahhütnamenin ve teminat mektubunun, inşaat projesinin yol ve trafiğe getireceği yük gözönünde bulundurularak davalı idarece ileride yapılacak altyapı hizmetlerinin maliyetine katkıda bulunmak üzere verildiği, söz konusu teminat mektubunun davalı idarece kamu gücü kullanılmaksızın davacı tarafından verilen taahhütnane uyarınca alındığı görüldüğünden taraflar arasındaki özel hukuk ilişkisinden kaynaklandığı sonucuna varılarak uyuşmazlığın çözümünde adli yargı yerinin görevli olduğu gerekçesiyle davanın görev yönünden reddine karar verilmiştir.
Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesi kararının özeti: İstinaf başvurusuna konu İdare Mahkemesi kararının hukuka ve usule uygun olduğu ve istinaf dilekçelerinde ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği gerekçesiyle 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanununun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.
TEMYİZ EDENİN İDDİALARI : Yapılan ödemenin yasal dayanağı olmadığı, kamu gücü kullanılarak davalı idarece taahhüt vermek zorunda bırakıldığı ileri sürülmektedir.
KARŞI TARAFIN SAVUNMASI : Savunma verilmemiştir.
DANIŞTAY TETKİK HAKİMİ …'İN DÜŞÜNCESİ : Uyuşmazlıkta, davacı şirketten, ileride yapılacağı belirtilen yol çalışmasına katılmayı temin için taahhütname ve banka teminat mektubu alınmasına ilişkin işlemin kamu gücü kullanılarak, idarenin tek yanlı iradesiyle tesis edildiği ve bu şekliyle ilgilinin hukuki durumunda değişiklik yaratacak sonuç doğuran idari işlem niteliğinde olduğu anlaşıldığından, sözkonusu uyuşmazlığın yargısal denetimi idari yargı alanında ve idare mahkemelerinin görevinde bulunmaktadır.
Bu durumda, davanın görev yönünden reddine dair idare mahkemesi kararına karşı yapılan istinaf isteminin reddine ilişkin bölge idare mahkemesi kararında isabet bulunmadığından, temyiz isteminin kabulü ile idari dava dairesi kararının bozulması gerektiği düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Altıncı Dairesince, Tetkik Hakiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:
İNCELEME VE GEREKÇE:
MADDİ OLAY : İstanbul ili, Bakırköy ilçesi, …Mahallesi, …ada, …sayılı parsel için davalı belediyeden yapı ruhsatı talep edilmesi üzerine, ileride bu alanda yapılacağı belirtilen yol çalışmasına bedel olarak katılmayı temin için taahhütname ve banka teminat mektubu verilip 26/01/2017 tarihinde 904.000,00 TL ihtirazi kayıtla ödenmiştir.
Davacı tarafından, bedelin ödenmesine ilişkin işlemin iptali ile tahsil edilen 904.000,00 TL'nin iadesine karar verilmesi istemiyle görülmekte olan dava açılmıştır.
İLGİLİ MEVZUAT:
2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanununun 2. maddesinde, idari dava türleri; idari işlemlere karşı açılan iptal davaları, idari eylem ve işlemlerden dolayı açılacak tam yargı davaları ve idari sözleşmelerden dolayı çıkan uyuşmazlıklara ilişkin davalar olarak belirlenmiştir.
HUKUKİ DEĞERLENDİRME:
Danıştay içtihatlarına göre idari işlem, idari makamların kamu gücü ve kudreti ile hareket ederek, idare işlevine ilişkin olarak yaptıkları ve çeşitli hak ve/veya yükümlülükler doğuran tek yanlı irade açıklamaları olarak tanımlanmaktadır.
İdari makamların, bir kamu hizmetinin yürütülmesi için kamu hukuku kurallarına göre, tek yanlı irade ile yaptıkları kendiliğinden uygulanabilen ve hukuki sonuçlar doğuran kararları idari işlem niteliğindedir. Dolayısıyla idari makamların bu husustaki etkinliklerinden doğacak uyuşmazlıkların, 2577 sayılı Yasanın 2. maddesi uyarınca idari yargı yerlerince görüleceği ve çözüme kavuşturulacağı açıktır.
Uyuşmazlıkta, davacı şirketin, yapı ruhsatı talebiyle yaptığı başvuru üzerine idarece ruhsat düzenlenebilmesi için ileride yapılacağı belirtilen yol çalışmasına katılmayı teminen taahhütname ve banka teminat mektubu alınması ve 904.000,00 TL tahsil edilmesine ilişkin işlemin kamu gücü kullanılarak, idarenin tek yanlı iradesiyle tesis edildiği ve bu şekliyle ilgilinin hukuki durumunda değişiklik yaratacak sonuç doğuran idari işlem niteliğinde olduğu anlaşıldığından, sözkonusu uyuşmazlığın yargısal denetimi idari yargı alanında ve idare mahkemelerinin görevinde bulunmaktadır.
Bu durumda, dava konusu işlemi görev yönünden reddine dair idare mahkemesi kararına karşı yapılan istinaf isteminin reddine ilişkin bölge idare mahkemesi kararında isabet bulunmamaktadır.
KARAR SONUCU:
Açıklanan nedenlerle;
1. 2577 sayılı Kanunun 49. maddesine uygun bulunan davacıların temyiz isteminin kabulüne,
2. Davanın yukarıda özetlenen gerekçeyle görev yönünden reddine ilişkin Mahkeme kararına yönelik olarak yapılan istinaf başvurusunun reddi yolundaki temyize konu …Bölge İdare Mahkemesi … İdare Dava Dairesinin …tarih ve E:…, K:…sayılı kararının BOZULMASINA,
3. Yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın anılan Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesine gönderilmesine, 12/01/2023 tarihinde, kesin olarak, oybirliğiyle karar verildi.