T.C.
D A N I Ş T A Y
SEKİZİNCİ DAİRE
Esas No : 2022/4064
Karar No : 2024/330
DAVACI: … Sendikası
VEKİLLERİ: Av. … Av. … Av. …
DAVALI: … Bakanlığı
VEKİLİ: Av. …
DAVANIN KONUSU: Davacı sendika tarafından,
1)14/02/2018 tarih ve 30332 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan Milli Eğitim Bakanlığı Ortaöğretim Kurumları Yönetmeliği'nde Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmeliğin 2. maddesiyle 07/09/2013 tarih ve 28758 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Milli Eğitim Bakanlığı Ortaöğretim Kurumları Yönetmeliği'nin 'Tanımlar' başlıklı 4. maddesinin 1. fıkrasına eklenen (ğğ) ve (jj) bentleri, aynı Yönetmeliğin 5. maddesiyle değişik anılan Yönetmeliğin 'Ortaöğretime geçiş esasları' başlıklı 20. maddesinin 1/b-c ve 3/b-c maddelerinde puana yer vermemek suretiyle eksik düzenlemenin, aynı Yönetmeliğin 6. maddesiyle değişik anılan Yönetmeliğin 'Öğrenci yerleştirme ve nakil komisyonu' başlıklı 23. maddesinin 2. fıkrasının (a) ve (ç) bentleri ile 'Öğrenci yerleştirme ve nakil komisyonu' başlıklı 23. maddesinin 2. fıkrasına kontenjan yetersizliği nedeniyle tercihine yerleşemeyen öğrencilere yer vermemek suretiyle eksik düzenlemenin,
2) Milli Eğitim Bakanlığı Ortaöğretime Geçiş Yönergesi’nin 'Merkezi Sınav' başlıklı 5. maddesi, anılan Yönergenin 'Merkezi Yerleştirme' başlıklı 8. maddesinin 1. fıkrasının (b) bendi ile anılan Yönergenin 'Yerel Yerleştirme' başlıklı 9. maddesinin 2. ve 3. fıkralarının iptali istenilmektedir.
DAVACININ İDDİALARI:
Davacı tarafından, dava konusu düzenlemelerin belirsiz olduğu, hukuki güvenlik ilkesine aykırı hükümler içerdiği, başarının önemsizleştirildiği, yetki karmaşasına neden olunacağını, hukuka ve mevzuata uygun olmadığı iddia edilmektedir.
DAVALI İDARENİN SAVUNMASI:
Milli Eğitim Bakanlığı'na vatandaşlarca iletilen sözlü ve yazılı taleplerde ikametgah adresine yakın ve sınavsız öğrenci alacak okul olmasının yoğun olarak istenildiği, bu doğrultuda merkezi sınavla alacak okullar, pansiyonlu okullar ve ortaöğretim kayıt alanı içindeki okullar olarak sistemin düzenlendiği, detaylara Yönerge ve kılavuzda yer verildiği, dava konusu düzenlemelerin hukuka ve mevzuata uygun olduğu, davanın reddi gerektiği savunulmaktadır.
DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ: …
DÜŞÜNCESİ: Davanın kısmen karar verilmesine yer olmadığına, kısmen reddine karar verilmesi gerektiği düşünülmektedir.
DANIŞTAY SAVCISI: …
DÜŞÜNCESİ: Dava; 14/02/2018 tarihli ve 30332 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan Milli Eğitim Bakanlığı Ortaöğretim Kurumları Yönetmeliğinde Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmelikle değiştirilen 07/09/2013 tarihli ve 28758 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Milli Eğitim Bakanlığı Ortaöğretim Kurumları Yönetmeliği'nin; 4. maddesinin 1. fıkrasına eklenen (ğğ) ve (jj) bentlerinin, 20. maddesinin 1/b-c ve 3/b-c fıkralarında puana yer vermemek suretiyle eksik düzenlemenin, 23. maddesinin 2. fıkrasının (a) ve (ç) bentleri ile 23. maddesinin 2. fıkrasında kontenjan yetersizliği nedeniyle tercihine yerleşemeyen öğrencilere yer vermemek suretiyle eksik düzenlemenin ve Milli Eğitim Bakanlığı Ortaöğretime Geçiş Yönergesi’nin 5. maddesinin, 8. maddesinin 1. fıkrasının (b) bendi ile 9. maddesinin 2. ve 3. fıkralarının iptali istemiyle açılmıştır.
Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulunun 02/03/2022 gün ve E:2021/3533, K:2022/688 sayılı bozma kararı üzerine işin esası yeniden incelendi.
Anayasanın "Eğitim ve öğrenim hakkı ve ödevi" başlıklı 42. maddesinin üçüncü fıkrasında, "Eğitim ve öğretim, Atatürk ilkeleri ve inkılapları doğrultusunda, çağdaş bilim ve eğitim esaslarına göre, Devletin gözetim ve denetimi altında yapılır. Bu esaslara aykırı eğitim ve öğretim yerleri açılamaz." hükmü yer almaktadır.
1739 sayılı Milli Eğitim Temel Kanunu'nun 2. maddesinde; Türk Milli Eğitiminin genel amaçları düzenlenmiş, Türk Milletinin bütün fertlerini, Atatürk inkılap ve ilkelerine ve Anayasada ifadesini bulan Atatürk milliyetçiliğine bağlı; Türk Milletinin milli, ahlaki, insani, manevi ve kültürel değerlerini benimseyen, koruyan ve geliştiren; ailesini, vatanını, milletini seven ve daima yüceltmeye çalışan, insan haklarına ve Anayasanın başlangıcındaki temel ilkelere dayanan demokratik, laik ve sosyal bir hukuk Devleti olan Türkiye Cumhuriyetine karşı görev ve sorumluluklarını bilen ve bunları davranış haline getirmiş yurttaşlar olarak yetiştirmek; genel amaçları arasında sayılmış, 3.maddesinde; İlgi, istidat ve kabiliyetlerini geliştirerek gerekli bilgi, beceri, davranışlar ve birlikte iş görme alışkanlığı kazandırmak suretiyle hayata hazırlamak ve onların, kendilerini mutlu kılacak ve toplumun mutluluğuna katkıda bulunacak bir meslek sahibi olmalarını sağlamak'' Türk Milli Eğitimin amaçları arasında sayılmış, "Genellik ve eşitlik" başlıklı 4. maddesinde; eğitimde hiçbir kişiye, aileye, zümreye veya sınıfa imtiyaz tanınamayacağı; 5. maddesinde; milli eğitim hizmetinin, Türk vatandaşlarının istek ve kabiliyetleri ile Türk toplumunun ihtiyaçlarına göre düzenleneceği; ''Yönelme '' başlıklı 6. maddesinde; ''Fertler, eğitimleri süresince, ilgi, istidat ve kabiliyetleri ölçüsünde ve doğrultusunda çeşitli programlara veya okullara yöneltilerek yetiştirilirler.'' hükmü, "Eğitim hakkı" başlıklı 7. maddesinde; ilköğretim kurumlarından sonraki eğitim kurumlarından vatandaşların ilgi, istidat ve kabiliyetleri ölçüsünde yararlanacağı; "fırsat ve imkan eşitliği" başlıklı 8. maddesinde; eğitimde kadın, erkek herkese fırsat ve imkan eşitliği sağlanacağı hükme bağlanmış, 28. maddesinde; ortaöğretim kurumlarının amaç ve görevleri arasında, öğrencileri, çeşitli program ve okullarla ilgi, istidat ve kabiliyetleri ölçüsünde ve doğrultusunda yüksek öğretime veya hem mesleğe hem de yüksek öğretime veya hayata ve iş alanlarına hazırlamak da sayılarak; 29. maddesinde; ortaöğretimin, çeşitli programlar uygulayan liselerden meydana geleceği; belli bir programa ağırlık veren okullara lise, teknik lise ve tarım meslek lisesi gibi eğitim dallarını belirleyen adlar verileceği; nüfusu az ve dağınık olan ve Milli Eğitim Bakanlığınca gerekli görülen yerlerde, ortaöğretimin, genel, mesleki ve teknik öğretim programlarını bir yönetim altında uygulayan çok programlı liseler kurulabileceği hükme bağlanmıştır.
Dosya içeriğinden; 14/02/2018 tarihli ve 30332 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Milli Eğitim Bakanlığı Ortaöğretim Kurumları Yönetmeliğinde Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmeliğinin dava konusu edilen 2. maddesiyle; Yönetmeliğin 4. maddesinin 1. fıkrasına eklenen (ğğ) bendinde, "Merkezi sınav: Fen liseleri, sosyal bilimler liseleri, proje (Değişik ibare:RG-2/9/2020-31232) okulları ile mesleki ve teknik Anadolu liselerinin Anadolu teknik programlarına öğrenci yerleştirme amacıyla Bakanlıkça yapılan sınavı ifade eder", (jj) bendinde, "Ortaöğretim kayıt alanı: Eğitimde süreklilik ve coğrafi bütünlük esasına dayalı olarak öğrenci sayısı, okul türü, kontenjan ve donanımları göz önünde bulundurularak il/ilçe millî eğitim müdürlüğünce ortaokul ve liselerin birbirleri ile eşleştirildiği ve tercihe bağlı olarak kayıt yapılabilecek farklı ortaöğretim kurumlarından oluşturulan alanı ifade eder."; Yönetmeliğin dava konusu edilen 5. maddesi ile esas Yönetmeliğin 20. maddesinde yapılan dava konusu değişikliklerden sonra yine aynı madde de 05/09/2019 tarihli ve 30879 sayılı Resmi Gazete'de yayınlanan Yönetmelikle değişikliği ile maddenin 1. fıkrasının, "Ortaokulu, imam hatip ortaokulu veya bünyesinde özel ilköğretim programı uygulayan ARGEM'i bitiren öğrenciler bilgi, beceri ve yetenekleri doğrultusunda; b) Ortaöğretim kayıt alanı içindeki okullara tercihe bağlı olarak, c) Ortaöğretim kayıt alanı dışındaki pansiyonlu okullara tercihe bağlı olarak,... ortaöğretim kurumlarına geçiş yaparlar." 3) Ortaöğretime geçiş sistemine bağlı olarak yapılan yerleştirme ve kayıt işlemleri; b) Ortaöğretim kayıt alanı içindeki okulların açık kontenjanlarına, tercihe bağlı olarak, c) Pansiyonlu okullarda belirlenen pansiyon kontenjanı kadar, il içinde (1/9/2018-30522 RG.'de yayımlanan değişiklik ile "il içinde" ibaresi Mülga) uzaktan yakına ilkesi gözetilerek tercihe göre, yapılır." şeklinde düzenlenmiş olduğu görülmekle birlikte bu değişikliklerin işin esasını incelemeye engel oluşturmadığı, yine Yönetmeliğin dava konusu edilen 6. maddesi ile değiştirilen 23. maddesinde ise, "2) Komisyonun görevleri; a) Komisyon; nakil ve yerleştirmeleri, ortaöğretim kayıt alanı içinde tercihe bağlı olarak öğrenci alan okullara dengeli bir şekilde yapar. Ancak, Millî Eğitim Bakanlığı Ortaöğretime Geçiş Yönergesi ve/veya Kılavuzu hükümleri çerçevesinde ortaöğretim kayıt alanı içindeki okullara yerleşemeyen öğrencileri, aynı merkez ilçe/ilçedeki diğer ortaöğretim kayıt alanlarındaki boş kontenjanı bulunan okullara tercihe ve OBP üstünlüğüne bağlı olarak yerleştirir." hükmü getirilmiş, yine Yönetmeliğin 23. maddenin 2. fıkrasının (ç) bendinde, 1/9/2018 gün ve 30522 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Yönetmelik ile değişiklik yapılmış ise de, bu değişikliklerin işin esasının incelenmesine engel olmadığı anlaşılmaktır.
14/02/2018 tarih ve 30332 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren Oratöğretim Kurumları Yönetmeliğinde Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmeliğin 5. maddesiyle asıl Yönetmeliğin 20. maddesinde yapılan değişiklik ile ülke genelinde ortaöğretim kurumlarına giriş ve yerleştirme sistemi tamamen değiştirilerek ortaöğretim kurumlarına beş farklı yöntemle öğrenci yerleştirileceği, merkezi sınavla öğrenci alan okullara merkezi sınav puanıyla; merkezi sınav puanı olmayan öğrenciler ortaöğretim kayıt alanı içerisinde tercihleri doğrultusunda yerel yerleştirmeyle; merkezi sınav puanı olmayıp ortaöğretim kayıt alanı dışında kalan bir okulun tercih edilmesi halinde pansiyonlu okullara yerel yerleştirmeyle; merkezi sınav ile birlikte yetenek sınavı puanıyla; güzel sanatlar lisesi, spor lisesi, klasik sanatlar ve musiki, hafızlık, görsel sanatlar ve spor programı/projesi uygulayan Anadolu imam hatip lisesine özel yetenek puanı ile öğrenci alınacağı anlaşılmaktadır.
Danıştay Sekizinci Dairesinin, Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulunun 17/06/2019 günlü ve E:2019/830, K:2019/3061 sayılı kararı ile onanan 06/12/2018 günlü ve E:2018/2315, K:2018/7905 sayılı kararında da belirtildiği üzere ".... Yukarıda yer alan düzenlemeler uyarınca; okulların bulundukları yere göre oluşturulan ortaöğretim kayıt alanı ile öğrencilerin ikamet adresleri, öğrencilerin ortaokullarda bulunuşlukları, tercih önceliği, okul başarı puanları, devam-devamsızlık ve yaş kriterleri göz önünde bulundurularak yapılan yerel yerleştirmeyle öğrencilerin ikamet adreslerine yakın okullara yerleştirilmelerinin hedeflendiği, söz konusu yeni yerleştirme sisteminde bütün öğrencilerin herhangi bir ortaöğretim kurumuna yerleştirilmesi amacıyla bütün öğrencilerin yerel yerleştirme kapsamında tercih yapmak zorunda olduğu, bu durumun 4+4+4 eğitim sistemi çerçevesinde alınması gereken bir tedbir niteliğinde olduğu; bu kapsamda ortaöğretim kayıt alanı içerisindeki 5 okulun tercihi ardından merkezi puanı olan öğrenciler için merkezi yerleştirmeyle öğrenci alan okul tercihlerinin yapılacağı, merkezi sınav puanı olmayan öğrencilerin bu tercihte bulunamayacakları, bütün bu okul tercihlerinde her yerleştirme türünde tercih edilebilecek okul sayısının 5 ile sınırlandırıldığı, ancak yerel yerleştirme işlemlerinde ilk üç okul türü kayıt alanından olmak koşuluyla aynı türden üç okulun tercih edilebileceği, ortaöğretim kayıt alanının; kayıt alanı, komşu kayıt alanı ve diğer kayıt alanı olmak üzere üç kısıma ayrıldığı ve her kısmın kendisinden öncekine göre dezavantajlı konumda olduğu, bu uygulamanın da ikamet adresine en yakın okula yerleştirme politikasının bir sonucu olduğu, merkezi sınavla ve yerel yerleştirme kapsamında herhangi bir okula yerleşemeyen öğrencilerin 4 ayrı dönem olmak üzere yerleştirmeye esas nakil tercihleri alınmak suretiyle yerleştirileceği, bu sürecin sonunda da herhangi bir ortaöğretim kurumuna yerleşemeyen öğrencinin kontenjanlar ve talepler doğrultusunda bir kuruma yerleştirilmesinin komisyonca yapılacağı anlaşılmaktadır." öğrencilerin yerleştirilmelerinde esas alınacak kriterlerde hangisine öncelik verileceği tereddütü ve uygulamada çıkan sıkıntılar sonucunda gerek sınav başvuru ve gerekse nakil Kılavuzlarında değişiklikler yapılarak başarıya öncelik verilmesinin hedeflendiği görülmektedir.
Bu itibarla; Anayasa ve 1739 sayılı Milli Eğitim Temel Kanunu’nunda öngörülen amaçlar doğrultusunda orta öğretim çağındaki öğrencileri bedeni, zihni, ahlaki, manevi, sosyal ve kültürel nitelikler yönünden geliştiren ve insan haklarına dayalı toplum yapısının ve küresel düzeyde rekabet gücüne sahip ekonomik sistemin gerektirdiği bilgi ve becerilerle donatarak geleceğe hazırlayan eğitim ve öğretim programlarını tasarlamak, uygulamak, güncellemek Milli Eğitim Bakanlığının görevleri arasında sayılmış olup, bu kapsamda yapılan düzenlemelerde hukuka aykırılık görülmemiştir.
Açıklanan nedenlerle, yasal dayanaktan yoksun bulunan davanın reddine karar verilmesi gerektiği düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Sekizinci Dairesince, Dairemizin 08/06/2021 tarih ve E:2018/2143, K:2021/2929 sayılı ret kararının; Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulu'nun 02/03/2022 tarih ve E:2021/3533, K:2022/688 sayılı kararı ile bozulması üzerine, dava dosyası yeniden incelenmek suretiyle gereği görüşüldü:
HUKUKİ SÜREÇ :
Davacı sendika tarafından, 14/02/2018 tarih ve 30332 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan Milli Eğitim Bakanlığı Ortaöğretim Kurumları Yönetmeliği'nde Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmeliğin 2. maddesiyle 07/09/2013 tarih ve 28758 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Milli Eğitim Bakanlığı Ortaöğretim Kurumları Yönetmeliği'nin 'Tanımlar' başlıklı 4. maddesinin 1. fıkrasına eklenen (ğğ) ve (jj) bentleri, aynı Yönetmeliğin 5. maddesiyle değişik anılan Yönetmeliğin 'Ortaöğretime geçiş esasları' başlıklı 20. maddesinin 1/b-c ve 3/b-c maddelerinde puana yer vermemek suretiyle eksik düzenlemenin, aynı Yönetmeliğin 6. maddesiyle değişik anılan Yönetmeliğin 'Öğrenci yerleştirme ve nakil komisyonu' başlıklı 23. maddesinin 2. fıkrasının (a) ve (ç) bentleri ile 'Öğrenci yerleştirme ve nakil komisyonu' başlıklı 23. maddesinin 2. fıkrasına kontenjan yetersizliği nedeniyle tercihine yerleşemeyen öğrencilere yer vermemek suretiyle eksik düzenlemenin, Milli Eğitim Bakanlığı Ortaöğretime Geçiş Yönergesi’nin 'Merkezi Sınav' başlıklı 5. maddesi, anılan Yönergenin 'Merkezi Yerleştirme' başlıklı 8. maddesinin 1. fıkrasının (b) bendi ile anılan Yönergenin 'Yerel Yerleştirme' başlıklı 9. maddesinin 2. ve 3. fıkralarının iptali istemiyle bakılmakta olan davanın açıldığı anlaşılmaktadır.
Dairemizin 08/06/2021 tarih ve E:2018/2143, K:2021/2929 sayılı kararıyla davanın reddine karar verilmiştir.
Dairemiz kararının davacı tarafından temyiz edilmesi üzerine Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulu'nun 02/03/2022 tarih ve E:2021/3533, K:2022/688 sayılı kararıyla; dava konusu maddelere ve madde içeriklerine yönelik herhangi bir hukuki değerlendirme yapılmadığı, gerekçeye yer verilmediği, bu durumun da, Anayasa ve 2577 sayılı Kanun'da yer alan, kararların gerekçeli olması gerektiğine ilişkin kurallara aykırı olduğu gerekçesiyle bozma kararı verilmiştir.
Bu nedenle, bozma kararı göz önünde bulundurularak yeniden bir karar verilmesi gerekmektedir.
İNCELEME VE GEREKÇE:
İLGİLİ MEVZUAT:
Anayasamızın 'Eğitim ve öğrenim hakkı ve ödevi' başlıklı 42. maddesinde; "Kimse, eğitim ve öğrenim hakkından yoksun bırakılamaz. Öğrenim hakkının kapsamı kanunla tespit edilir ve düzenlenir." hükmüne yer verilmiştir.
1739 sayılı Milli Eğitim Temel Kanunu'nun 'Ferdin ve toplumun ihtiyaçları' başlıklı 5. maddesinde; "Milli eğitim hizmeti, Türk vatandaşlarının istek ve kabiliyetleri ile Türk toplumunun ihtiyaçlarına göre düzenlenir." hükmü, 'Yöneltme' başlıklı 6. maddesinde; "Fertler, eğitimleri süresince, ilgi, istidat ve kabiliyetleri ölçüsünde ve doğrultusunda çeşitli programlara veya okullara yöneltilerek yetiştirilirler. Milli eğitim sistemi, her bakımdan, bu yöneltmeyi gerçekleştirecek biçimde düzenlenir. Bu amaçla, ortaöğretim kurumlarına, eğitim programlarının hedeflerine uygun düşecek şekilde hazırlık sınıfları konulabilir. Yöneltmede ve başarının ölçülmesinde rehberlik hizmetlerinden ve objektif ölçme ve değerlendirme metotlarından yararlanılır." hükmü, 'Orta öğretim' üst başlıklı 'Kapsam' başlıklı 26. maddesinde; "Ortaöğretim; ilköğretime dayalı dört yıllık zorunlu örgün veya yaygın öğrenim veren genel, mesleki ve teknik öğretim kurumları ile mesleki eğitim merkezlerinin tümünü kapsar. Bu okul ve kurumları bitirenlere, bitirdikleri programın özelliğine göre diploma verilir. Ancak mesleki eğitim merkezi öğrencilerinin diploma alabilmeleri için Millî Eğitim Bakanlığınca belirlenen fark derslerini tamamlaması zorunludur." hükmü, 'Ortaöğretimden yararlanma hakkı' başlıklı 27. maddesinde; "İlköğretimini tamamlayan ve ortaöğretime girmeye hak kazanmış olan her öğrenci, ortaöğretime devam etmek ve ortaöğretim imkanlarından ilgi, istidat ve kabiliyetleri ölçüsünde yararlanmak hakkına sahiptir." hükmü, 'Amaç ve görevler' başlıklı 28. maddesinde; "Ortaöğretimin amaç ve görevleri, Milli Eğitimin genel amaçlarına ve temel ilkelerine uygun olarak, bütün öğrencilere ortaöğretim seviyesinde asgari ortak bir genel kültür vermek suretiyle onlara kişi ve toplum sorunlarını tanımak, çözüm yolları aramak ve yurdun iktisadi sosyal ve kültürel kalkınmasına katkıda bulunmak bilincini ve gücünü kazandırmak, öğrencileri, çeşitli program ve okullarla ilgi, istidat ve kabiliyetleri ölçüsünde ve doğrultusunda yüksek öğretime veya hem mesleğe hem de yüksek öğretime veya hayata ve iş alanlarına hazırlamaktır. Bu görevler yerine getirilirken öğrencilerin istekleri ve kabiliyetleri ile toplum ihtiyaçları arasında denge sağlanır." hükmü yer almıştır.
652 sayılı Millî Eğitim Bakanlığının Teşkilat ve Görevleri Hakkında Kanun Hükmünde Kararname'nin 2. maddesinde ".. Eğitim ve öğretimin her kademesi için ulusal politika ve stratejileri belirlemek, uygulamak, uygulanmasını izlemek ve denetlemek, ortaya çıkan yeni hizmet modellerine göre güncelleyerek geliştirmek; eğitim sistemini yeniliklere açık, dinamik, ekonomik ve toplumsal gelişimin gerekleriyle uyumlu biçimde güncel teknik ve modeller ışığında tasarlamak ve geliştirmek..." Milli Eğitim Bakanlığı'nın görevleri arasında sayılmıştır.
HUKUKİ DEĞERLENDİRME:
14/02/2018 tarih ve 30332 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan Milli Eğitim Bakanlığı Ortaöğretim Kurumları Yönetmeliği'nde Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmeliğin 2. maddesiyle 07/09/2013 tarihli ve 28758 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Milli Eğitim Bakanlığı Ortaöğretim Kurumları Yönetmeliği'nin 'Tanımlar' başlıklı 4. maddesinin 1. fıkrasına eklenen (ğğ) ve (jj) bentleri yönünden yapılan inceleme:
Yönetmeliğin 'Tanımlar' başlıklı 4. maddesinin 1. fıkrasının (ğğ) bendinde merkezi sınav; fen liseleri, sosyal bilimler liseleri, proje uygulayan eğitim kurumları ile mesleki ve teknik anadolu liselerinin anadolu teknik programlarına öğrenci yerleştirme amacıyla Bakanlıkça yapılan sınav olarak; (jj) bendinde ortaöğretim kayıt alanı; eğitimde süreklilik ve coğrafi bütünlük esasına dayalı olarak öğrenci sayısı, okul türü, kontenjan ve donanımları göz önünde bulundurularak il/ilçe milli eğitim müdürlüğünce ortaokul ve liselerin birbirleri ile eşleştirildiği ve tercihe bağlı olarak kayıt yapılabilecek farklı ortaöğretim kurumlarından oluşturulan alan, olarak tanımlanmıştır.
08/09/2023 tarih ve 32303 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Yönetmelik değişikliği ile 4. maddenin 1. fıkrasının (ğğ) bendinde merkezi sınav tanımı; sınavla öğrenci alan ortaöğretim kurumlarına öğrenci yerleştirme amacıyla Bakanlıkça yapılan sınav olarak değiştirilmiştir.
Davacı sendika tarafından, merkezi sınavın dayanağı olabilecek herhangi bir yasa hükmünün bulunmadığı, ortaöğretimde toplumun yalnızca belirli bir kesimin çocuklarını farklılaştıracak, avantajlı konuma getirecek düzenlemelerden kaçınılması gerektiği, düzenlemede coğrafi bütünlük esasına yer verilmiş ise de, bu bütünlükten ne kastedildiğinin anlaşılmadığı, eğitimde süreklilik esası ile okulların niteliği mi, eğitim öğretim kalitesi mi, yoksa ulaşım kolaylığının mı kastedildiğinin belli olmadığı, bu sürecin belirsizlik, keyfilik ve farklılaşma getireceği, ortaöğretim kayıt alanının belirlemede il ve ilçe milli eğitim müdürlüğünün her ikisinin birden yetkili kılınmasının da söz konusu farklılaşma ve belirsizliği artıracağı hususları iddia edilmiştir.
Dava konusu değişikliklerle, ortaöğretim kurumlarına giriş ve yerleştirme sisteminin tamamen yenilendiği, bu kapsamda; ortaöğretim kurumlarına beş farklı yöntemle öğrenci yerleştirileceği; merkezi sınavla öğrenci alan okullara merkezi sınav puanıyla; merkezi sınav puanı olmayan öğrencilerin ortaöğretim kayıt alanı içerisinde tercihleri doğrultusunda yerel yerleştirmeyle; merkezi sınav puanı olmayıp ortaöğretim kayıt alanı dışında kalan bir okulun tercih edilmesi halinde pansiyonlu okullara yerel yerleştirmeyle; merkezi sınav ile birlikte yetenek sınavı puanıyla; güzel sanatlar lisesi, spor lisesi, klasik sanatlar ve musiki, hafızlık, görsel sanatlar ve spor programı/projesi uygulayan Anadolu imam hatip lisesine ise özel yetenek puanı ile öğrenci alınacağı, farklı illerdeki öğrencilerin isteğe bağlı olarak yapılacak merkezi sınav sonucunda alacakları puan ve tercih doğrultusunda Ülkemizin herhangi bir yerindeki sınavla öğrenci alan okullara yerleşme imkanının verildiği, il içerisindeki ortaöğretim kayıt alanlarına ise merkezi sınava bağlı olmaksızın öğrencinin ikametgahının bulunduğu bölgeye tercihine bağlı olarak yerleşeceği okul türlerinin oluşturulduğu anlaşılmaktadır.
İdarelerin işlem tesis ederken kendilerine Anayasa ve yasalarla çizilen çerçeve içinde takdir hakkına sahip oldukları açıktır. Ancak bu takdir hakkı, serbestçe kullanılanabilecek bir keyfiyeti ifade etmeyip, kamu yararı ve hizmet gerekleri açısından hukuka uygun olarak temellendirilmiş olgularla desteklenmelidir. İdarelerin; düzenleme yetkisine sahip olduğu alanlarda, uygulamaları çağın gereklerine ve toplumun ihtiyaçlarına uygun olarak değiştirip, yeniden düzenlemesi, kamu hizmetine egemen olan ilkelerden biri olan uyarlama (değişkenlik) ilkesi uyarınca hem bir görev hem de bir yetki niteliği taşımaktadır.
Bu durumda; Ülkemizin gelişen toplumsal ihtiyaçlarının karşılanması kapsamında ortaöğretime geçiş ve yerleştirme sürecinde, eşitsizliklerin önlenmesi ve öğrencilerin kendi ilgi, bilgi ve yeteneklerine göre yeni bir eğitim sisteminin yaşama geçirilmesi yoluna gidildiği, getirilen düzenlemelerde eğitim ilkelerinin öngördüğü amaca, kamu yararı ve hizmet gereklerine aykırılık bulunmadığı sonucuna ulaşılmaktadır.
14/02/2018 tarih ve 30332 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan Milli Eğitim Bakanlığı Ortaöğretim Kurumları Yönetmeliği'nde Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmeliğin 5. maddesiyle değişik anılan Yönetmeliğin 'Ortaöğretime geçiş esasları' başlıklı 20. maddesinin 1/b-c ve 3/b-c maddelerinde puana yer vermemek suretiyle eksik düzenleme yönünden yapılan inceleme:
Yönetmeliğin 'Ortaöğretime geçiş esasları' başlıklı 20. maddesinin 1. fıkrasının (b) bendinde; "Ortaöğretim kayıt alanı içindeki okullara tercihe bağlı olarak", (c) bendinde; "Ortaöğretim kayıt alanı dışındaki pansiyonlu okullara tercihe bağlı olarak", 3. fıkrasının (b) bendinde; "Ortaöğretim kayıt alanı içindeki okulların açık kontenjanlarına, tercihe bağlı olarak", (c) bendinde; "Pansiyonlu okullarda belirlenen pansiyon kontenjanı kadar il içinde uzaktan yakına ilkesi gözetilerek tercihe göre" yapılacağı hükme bağlanmıştır.
Davacı sendika tarafından, madde metninde “puana yer vermemek” suretiyle eksik düzenleme olduğu, sadece tercihlere yer verildiği, puan üstünlüğüne yer verilmediği, bu haliyle düzenlemenin başarılı öğrencileri dezavantajlı konuma düşüreceği, başarının önemsizleştirildiği hususları iddia edilmiştir.
Dava konusu değişikliklerle; okulların bulundukları yere göre oluşturulan ortaöğretim kayıt alanı ile öğrencilerin ikamet adresleri, öğrencilerin ortaokullarda bulunuşlukları, tercih önceliği, okul başarı puanları, devam-devamsızlık ve yaş kriterleri göz önünde bulundurularak yapılan yerel yerleştirmeyle öğrencilerin ikamet adreslerine yakın okullara yerleştirilmelerinin hedeflendiği, söz konusu yeni yerleştirme sisteminde bütün öğrencilerin herhangi bir ortaöğretim kurumuna yerleştirilmesini teminen bütün öğrencilerin yerel yerleştirme kapsamında tercih yapmak zorunda olduğu, bu durumun 4+4+4 eğitim sistemi çerçevesinde alınması gereken bir tedbir niteliğine haiz olduğu anlaşılmaktadır.
Bu kapsamda; sınav sonrası yayımlanacak kılavuzlarla sınava katılan ve katılmayan her öğrenci ve velisinin ortaöğretim kurumlarına nasıl yerleşeceğine ilişkin her türlü bilgiye kolaylıkla ulaşmasının mümkün olacağı, başarılı öğrencilerin dezavantajlı duruma düşürülmesinin söz konusu olmadığı, aksine akademik başarı doğrultusunda istenilen okullara yerleşme imkanı sunulduğu, getirilen düzenlemelerde eğitim ilkelerinin öngördüğü amaca, kamu yararı ve hizmet gereklerine aykırılık bulunmadığı sonucuna ulaşılmaktadır.
14/02/2018 tarih ve 30332 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan Milli Eğitim Bakanlığı Ortaöğretim Kurumları Yönetmeliği'nde Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmeliğin 6. maddesiyle değişik anılan Yönetmeliğin 'Öğrenci yerleştirme ve nakil komisyonu' başlıklı 23. maddesinin 2. fıkrasının (a) ve (ç) bentleri ile 'Öğrenci yerleştirme ve nakil komisyonu' başlıklı 23. maddesinin 2. fıkrasına kontenjan yetersizliği nedeniyle tercihine yerleşemeyen öğrencilere yer vermemek suretiyle eksik düzenleme yönünden yapılan inceleme:
Yönetmeliğin 'Öğrenci yerleştirme ve nakil komisyonu' başlıklı 23. maddesinin 2. fıkrasının (a) bendinde ; "Komisyon; nakil ve yerleştirmeleri, ortaöğretim kayıt alanı içinde tercihe bağlı olarak öğrenci alan okullara dengeli bir şekilde yapar. Ancak, Milli Eğitim Bakanlığı Ortaöğretime Geçiş Yönergesi ve/veya Kılavuzu hükümleri çerçevesinde ortaöğretim kayıt alanı içindeki okullara yerleşemeyen öğrencileri, aynı merkez ilçe/ilçedeki diğer ortaöğretim kayıt alanlarındaki boş kontenjanı bulunan okullara tercihe ve OBP üstünlüğüne bağlı olarak yerleştirir." hükmü, (ç) bendinde; "İlköğretim programını tamamlayan özel eğitim ihtiyacı olan öğrencilerden tam zamanlı kaynaştırma/bütünleştirme yoluyla eğitim alacak öğrencilerin, geçerli “Engelli Sağlık Kurulu Raporu” ve ortaöğretim kademesine yönelik “Özel Eğitim Değerlendirme Kurulu Raporu” doğrultusunda ikamet adresleri, engel durumu ve özellikleri dikkate alınarak Özel Eğitim Hizmetleri Yönetmeliğinin ilgili hükümleri çerçevesinde her bir şubede iki öğrenciyi geçmeyecek şekilde ortaöğretim kayıt alanı içinde tercihe bağlı olarak öğrenci alan ortaöğretim kurumlarına yerleştirilmesini sağlar. Ancak, beceri/yetenek sınavıyla öğrenci alan okullara yerleştirilecek öğrenciler ilgili okul müdürlüklerince oluşturulan komisyon tarafından kendi aralarında beceri/yetenek sınavına alınır ve başarılı olanların kayıtları yapılır." hükmü yer almıştır.
08/09/2023 tarih ve 32303 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Yönetmelik değişikliği ile 23. maddenin 2. fıkrasının (ç) bendi; "İlköğretim programını tamamlayan özel eğitim ihtiyacı olan öğrencilerden tam zamanlı kaynaştırma/bütünleştirme yoluyla eğitim alacak öğrencilerin, ortaöğretim kademesine yönelik “Özel Eğitim Değerlendirme Kurulu Raporu” ile birlikte geçerli “Engelli Sağlık Kurulu Raporu” veya “Çocuklar İçin Özel Gereksinim Raporu (ÇÖZGER)” doğrultusunda ikamet adresleri, engel durumu ve özellikleri dikkate alınarak Özel Eğitim Hizmetleri Yönetmeliğinin ilgili hükümleri çerçevesinde her bir şubede iki öğrenciyi geçmeyecek şekilde ortaöğretim kayıt alanı içinde tercihe bağlı olarak öğrenci alan ortaöğretim kurumlarına yerleştirilmesini sağlar. Ancak, beceri/yetenek sınavıyla öğrenci alan okullara yerleştirilecek öğrenciler ilgili okul müdürlüklerince oluşturulan komisyon tarafından kendi aralarında beceri/yetenek sınavına alınır ve başarılı olanların kayıtları yapılır." şeklinde değiştirilmiştir.
Davacı sendika tarafından, nakil ve yerleştirmelerin ortaöğretim kayıt alanı içinde tercihe bağlı olarak öğrenci alan okullara dengeli bir şekilde yapılması için okul türlerinin dengeli dağılımı ile objektif ve subjektif açıdan ulaşım imkanlarının yeterli olmasının gerektiği, bu koşullar sağlanmadan öğrencilerin tercihine dayanan ve okul türleri arasında dengeli dağılımı sağlayan nakil ve yerleştirmeden söz edilemeyeceği, komisyonun ortaöğretim kayıt alanı içindeki okullara yerleşemeyen öğrencileri, aynı merkez ilçe/ilçedeki diğer ortaöğretim kayıt alanlarındaki boş kontenjanı bulunan okullara yerleştirme aşamasına geçileceği, bu aşamada öngörülen ortaöğretim kayıt alanı içindeki okullara yerleşemeyen öğrencilerin aynı merkez ilçe/ilçedeki diğer ortaöğretim kayıt alanlarındaki boş kontenjanı bulunan okullara yerleştirme için merkez ilçe/ilçede en az iki ortaöğretime kayıt alanının var olmasının gerektiği, dava konusu maddede buna ilişkin bir açıklık olmadığı, maddede tanımlanan öğrencilerin yetenek, sağlık, engel durumları, özellikleri, ikamet adresleri kriterlerine göre yerleştirileceği öngörüldüğü halde, bu kriterlerin sırasına, öncelik durumuna yer verilmeyerek öğrenciden öğrenciye değişebilecek bir belirsizlik ve keyfilik alanının oluşturulduğu, öğrenci yerleştirme ve nakil komisyonuna ortaöğretim kayıt alanı içindeki okullara yerleşemeyen öğrencilerin aynı merkez ilçe/ilçedeki diğer ortaöğretim kayıt alanlarındaki boş kontenjanı bulunan okullara yerleştirme görevinin verildiği, kontenjan yetersizliği nedeniyle tercihine yerleşemeyen öğrencilerle ilgili hangi işlemlerin yapılacağı hususunda düzenleme yapılmadığı, aynı merkez ilçe/ilçe ve öğrencilerin tercih sınırlamaları dikkate alındığında bu olasılığın gerçekleşmesinin çok yüksek olduğu hususları iddia edilmiştir.
Dava konusu değişikliklerle, ortaöğretime geçişte esas olanın öğrencilerin ikametgahına, bulunduğu bölgeye, tercihine bağlı olarak yerleşeceği okul türleri dikkate alınarak ortaöğretim kurumlarına yerleştirilmesi olduğu, bunun için de il/ilçe bünyesinde birden fazla ortaöğretim kayıt alanının oluşacağı, yerleştirme sürecinde kayıt alanına yerleşemeyen öğrencilerin mağdur olmaması için yerleştirme ve nakil komisyonları koordinesinde tercihlerin de dikkate alınarak en yakın kayıt alanı içindeki bir ortaöğretim kurumuna yerleştirileceği, öğrencinin lehine olarak açıkta kalmasının önlendiği, yerleştirme süreci içerisinde kayıt alanına yerleşemeyen öğrencilerin mağdur olmamaları için yerleştirme ve nakil komisyonları koordinesinde tercihler dikkate alınarak en yakın kayıt alanı içindeki ortaöğretim kurumuna yerleştirilecekleri, öğrencilerin yerleştirilmesine ilişkin hususların yer aldığı kılavuzun sınav sonrasında ve yerleştirme takvimi öncesinde yayımlanacağı, sürecin sonunda da herhangi bir ortaöğretim kurumuna yerleşemeyen öğrencinin kontenjanlar ve talepler doğrultusunda bir kuruma yerleştirilmesinin komisyonca yapılacağı; özel eğitim ihtiyacı olan öğrencilerin de bireysel farklılıkları ve ihtiyaçları ile eğitim kurumlarının fiziki şartları değişiklik gösterdiği için koşullarda öncelik sıralamasının yapılmadığı, koşulların hep birlikte değerlendirilmesinin yapılmasının amaçlandığı anlaşılmaktadır.
Bu kapsamda; getirilen düzenlemelerde eğitim ilkelerinin öngördüğü amaca, kamu yararı ve hizmet gereklerine aykırılık bulunmadığı sonucuna ulaşılmaktadır.
Milli Eğitim Bakanlığı Ortaöğretime Geçiş Yönergesi’nin "Merkezi Sınav" başlıklı 5. maddesi yönünden yapılan inceleme:
Dava konusu Yönergenin 'Merkezi Sınav' başlıklı 5. maddesinin 1. fıkrasında; "Sınav, sözel ve sayısal olmak üzere iki bölümden oluşur. Sözel bölümde, Türkçe, din kültürü ve ahlâk bilgisi, T.C. inkılâp tarihi ve Atatürkçülük ile yabancı dil; sayısal bölümde ise matematik ve fen bilimleri alanlarından sorular yer alır. Sınav aynı gün içerisinde iki oturum hâlinde uygulanacaktır. Sınav tarihi, yeri, uygulanması ve diğer hususlar her yıl Ölçme, Değerlendirme ve Sınav Hizmetleri Genel Müdürlüğünce hazırlanacak kılavuzda belirtilir." düzenlemesi, 2. fıkrasında; "Sınav soruları, 8’inci sınıf Türkçe, matematik, fen bilimleri, din kültürü ve ahlak bilgisi, T.C. inkılâp tarihi ve Atatürkçülük ve yabancı dil derslerinin öğretim programlarında belirlenen kazanımlar esas alınarak öğrencinin okuduğunu anlama, yorumlama, sonuç çıkarma, problem çözme, analiz yapma, eleştirel düşünme, bilimsel süreç becerileri ve benzeri becerilerini ölçecek nitelikte hazırlanır." düzenlemesi yer almaktadır.
Yürürlükte olan 03/04/2019 tarihli Yönergenin 5. maddesinin 2. fıkrasında; "Sınav soruları, 8’inci sınıf Türkçe, Matematik, Fen Bilimleri, Din Kültürü ve Ahlak Bilgisi, T.C. İnkılâp Tarihi ve Atatürkçülük ve Yabancı Dil derslerinin öğretim programlarında belirlenen kazanımlar esas alınarak hazırlanır." düzenlemesine yer verilmiştir.
Davacı sendika tarafından, Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi'nin Hasan ve Eylem Zengin Kararı ve Mansur Yalçın vd. Kararı ile Anayasa'nın 90/son maddesi birlikte dikkate alındığında zorunlu din dersi uygulamasının hukuksal dayanağının bulunmadığı, merkezi sınavda din kültürü ve ahlak bilgisi alanından sorulara yer verilmesi ve tüm öğrencilerin bu soruları cevaplamak zorunda bırakılmaları anılan AHİM kararlarında belirtilen ihlallerin artarak devam etmesine yol açacağı, farklı inanç ve mezhepten bazı öğrencileri dezavantajlı konuma getireceği iddia edilmektedir.
Anayasamızın 'Din ve vicdan hürriyeti' başlıklı 24. maddesinde; "Herkes, vicdan, dinî inanç ve kanaat hürriyetine sahiptir...Din ve ahlâk eğitim ve öğretimi Devletin gözetim ve denetimi altında yapılır. Din kültürü ve ahlâk öğretimi ilk ve ortaöğretim kurumlarında okutulan zorunlu dersler arasında yer alır." hükmü bulunmaktadır.
Din Kültürü ve Ahlak Bilgisi dersi zorunlu derslerden olup, bu dersi almak istemeyen öğrenci velilerinin yazılı beyanları doğrultusunda öğrenciler anılan dersten muaf tutulmakla birlikte, muaf olan öğrencilerin sınavda da bu dersten muaf sayıldıkları anlaşılmaktadır.
Nitekim 2018 tarihli Sınavla Öğrenci Alacak Ortaöğretim Kurumlarına İlişkin Merkezî Sınav Başvuru ve Uygulama Kılavuzu'nun 'Sınavın Değerlendirilmesi başlıklı 11. maddesinin (f) bendinde; "Yabancı dil ve/veya din kültürü ve ahlak bilgisi derslerinden muaf olan öğrencilerin yabancı dil ve/veya din kültürü ve ahlak bilgisi ağırlıklı standart puanı, bu öğrencilerin o testler dışındaki diğer testlerin ağırlıklı standart puan toplamının, bu testlerden alınabilecek en yüksek ağırlıklı standart puan toplamına bölümünün, o testlerden alınabilecek en yüksek ağırlıklı standart puanla çarpılması ile elde edilir." düzenlemesine yer verilmiştir.
Bu kapsamda; getirilen düzenlemede eğitim ilkelerinin öngördüğü amaca, kamu yararı ve hizmet gereklerine aykırılık bulunmadığı sonucuna ulaşılmaktadır.
Milli Eğitim Bakanlığı Ortaöğretime Geçiş Yönergesi’nin 8. maddesinin 1. fıkrasının (b) bendi yönünden yapılan inceleme:
Dava konusu Yönergenin 'Merkezi Yerleştirme' başlıklı 8. maddesinin 1. fıkrasında Merkezi sınav puanıyla öğrenci alan okullara yerleştirmenin (b) bendinde; "Merkezi sınavla öğrenci alan okullarda merkezi sınav puanının eşitliği hâlinde; Ortaokul Başarı Puanına (OBP), öğrencinin doğum tarihine göre yaşı küçük olana, 8’inci, 7’nci ve 6’ncı sınıflardaki YBP üstünlüğüne, okula özürsüz devamsızlık yapılan gün sayısının azlığına ve tercih önceliği durumlarına bakılarak yerleştirme yapılır." düzenlemesi yer almaktadır.
Yürürlükte olan 03/04/2019 tarihli Yönergenin 8. maddesinin 1. fıkrasının (b) bendinde; "Merkezî sınavla öğrenci alan okullarda merkezî sınav puanının eşitliği hâlinde sırasıyla Okul Başarı Puanına (OBP), 8’inci, 7’nci ve 6’ncı sınıflardaki Yılsonu Başarı Puanına (YBP), okula özürsüz devamsızlık durumuna, tercih önceliğine ve öğrencinin yaşına bakılarak yerleştirme yapılır." düzenlemesine yer verilmiştir.
Davacı sendika tarafından, belirlenen kriterlerin sırasına, öncelik durumuna yer verilmeyerek öğrenciden öğrenciye değişebilecek bir belirsizlik ve keyfilik alanı oluşturulduğu hususu iddia edilmektedir.
Konuya ilişkin 2018 tarihli Yerleştirmeye Esas Nakil Kılavuzu'nun '1.3. Yerleştirmeye Esas Nakil İlkeler' üst başlıklı '1.3.1. Merkezî Yerleştirme' başlıklı kısmında;
"Merkezî Yerleştirme
a) Merkezî sınavla öğrenci alan okulların belirlenen kontenjanlarına puan üstünlüğüne göre tercihleri doğrultusunda yerleştirme yapılacaktır.
b) Sınavla öğrenci alan okullarda merkezi sınav puanının eşitliği hâlinde sırasıyla; Ortaokul Başarı Puanına (OBP), öğrencinin doğum tarihine göre yaşı küçük olana, 8’inci, 7’nci ve 6’ncı sınıflardaki yılsonu başarı puanı (YBP) üstünlüğüne, okula özürsüz devamsızlık yapılan gün sayısının azlığına ve tercih önceliği durumlarına bakılarak yerleştirme yapılır.
c) Öğrenciler, yerleştirme işlemleri sonucunda Merkezî Sınav Puanı ile Öğrenci Alan Okul tercihine yerleşmiş ise yerel yerleştirme tercihleri dikkate alınmayacaktır." düzenlemesine yer verilmiştir.
Bu kapsamda; getirilen düzenlemede eğitim ilkelerinin öngördüğü amaca, kamu yararı ve hizmet gereklerine aykırılık bulunmadığı sonucuna ulaşılmaktadır.
Milli Eğitim Bakanlığı Ortaöğretime Geçiş Yönergesi’nin "Yerel Yerleştirme" başlıklı 9. maddesinin 2. fıkrası ile 3. fıkrasında yer alan "öğrencilerin okullarda bulunuşlukları, tercihler, yaş" ibareleri dışında kalan kısımlar yönünden yapılan inceleme:
Dava konusu Yönergenin 'Yerel Yerleştirme' başlıklı 9. maddesinin 2. fıkrasında; "Yerel Yerleştirme işlemleri, okulun bağlı bulunduğu genel müdürlük ile il/ilçe milli eğitim müdürlüklerinin sorumluluğunda Bakanlıkça yürütülür." düzenlemesi, 3. fıkrasında; "Yerel yerleştirme, ortaöğretim kayıt alanı, okulların türü, okulların kontenjanı, okulların bulundukları yer, okulların pansiyon durumu ile öğrencilerin ikamet adresleri,...,okul başarı puanları, devam-devamsızlık ve...gibi kriterler göz önünde bulundurularak yapılır." düzenlemesi yer almaktadır.
Davacı sendika tarafından, yerel yerleştirme işlemlerinin okulun bağlı bulunduğu genel müdürlük ile il/ilçe milli eğitim müdürlerinin sorumluğunda Bakanlıkça yürütüleceğinin düzenlendiği, 652 sayılı Milli Eğitim Bakanlığının Teşkilat ve Görevleri Hakkında Kanun Hükmünde Kararname uyarınca orta öğretim kurumlarının her birinin ayrı genel müdürlüklere bağlı olduğu, bu durumda tercihlerinde farklı genel müdürlüklere bağlı okullara yer verecek öğrencilerin yerel yerleştirme işlemlerinde adı geçen genel müdürlükler ile il/ilçe mili eğitim müdürlükleri arasında nasıl bir koordinasyon kurulacağı konusunda belirsizliğe ve çok sayıda genel müdürlüğe görev verilmesi yetki karmaşasına yol açacağı iddia edilmiştir.
2018 tarihli Ortaöğretime Geçiş Tercih ve Yerleştirme Kılavuzu'nda, İl/İlçe Öğrenci Yerleştirme ve Nakil Komisyonlarınca yapılacak işlemlere yer verilmiş olup, bu çerçevede öğrenci yerleştirme iş ve işlemlerinin Bakanlık kontrolünde yürütüleceği anlaşılmaktadır.
Bu kapsamda; getirilen düzenlemede eğitim ilkelerinin öngördüğü amaca, kamu yararı ve hizmet gereklerine aykırılık bulunmadığı sonucuna ulaşılmaktadır.
Milli Eğitim Bakanlığı Ortaöğretime Geçiş Yönergesi’nin "Yerel Yerleştirme" başlıklı 9. maddesinin 3. fıkrasında yer alan "öğrencilerin okullarda bulunuşlukları, tercihler, yaş" ibareleri yönünden yapılan inceleme:
Dava konusu Yönergenin 9. maddesinin 3. fıkrasında; "Yerel yerleştirme, ortaöğretim kayıt alanı, okulların türü, okulların kontenjanı, okulların bulundukları yer, okulların pansiyon durumu ile öğrencilerin ikamet adresleri, öğrencilerin okullarda bulunuşlukları, tercihler, okul başarı puanları, devam-devamsızlık ve yaş gibi kriterler göz önünde bulundurularak yapılır." düzenlemesi yer almakta iken yürürlükte olan 03/04/2019 tarihli Yönergenin 9. maddesinin 3. fıkrasında, "öğrencilerin okullarda bulunuşlukları, tercihler, yaş" ibarelerine yer verilmediği anlaşıldığından, anılan ibareler hakkında karar verilmesine hukuken olanak bulunmadığı sonucuna ulaşılmaktadır.
KARAR SONUCU:
Açıklanan nedenlerle;
1. 14/02/2018 tarih ve 30332 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan Milli Eğitim Bakanlığı Ortaöğretim Kurumları Yönetmeliği'nde Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmeliğin 2. maddesiyle 07/09/2013 tarihli ve 28758 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Milli Eğitim Bakanlığı Ortaöğretim Kurumları Yönetmeliği'nin 'Tanımlar' başlıklı 4. maddesinin 1. fıkrasına eklenen (ğğ) ve (jj) bentleri, aynı Yönetmeliğin 5. maddesiyle değişik anılan Yönetmeliğin 'Ortaöğretime geçiş esasları' başlıklı 20. maddesinin 1/b-c ve 3/b-c maddelerinde puana yer vermemek suretiyle eksik düzenlemenin, aynı Yönetmeliğin 6. maddesiyle değişik anılan Yönetmeliğin 'Öğrenci yerleştirme ve nakil komisyonu' başlıklı 23. maddesinin 2. fıkrasının (a) ve (ç) bentleri ile 'Öğrenci yerleştirme ve nakil komisyonu' başlıklı 23. maddesinin 2. fıkrasına kontenjan yetersizliği nedeniyle tercihine yerleşemeyen öğrencilere yer vermemek suretiyle eksik düzenleme, Milli Eğitim Bakanlığı Ortaöğretime Geçiş Yönergesi’nin 'Merkezi Sınav' başlıklı 5. maddesi, anılan Yönergenin 'Merkezi Yerleştirme' başlıklı 8. maddesinin 1. fıkrasının (b) bendi ile anılan Yönergenin 'Yerel Yerleştirme' başlıklı 9. maddesinin 2. fıkrası ve 3. fıkrasında yer alan "öğrencilerin okullarda bulunuşlukları, tercihler, yaş" ibareleri dışında kalan kısımlar yönünden DAVANIN REDDİNE,
2. Milli Eğitim Bakanlığı Ortaöğretime Geçiş Yönergesi’nin 'Yerel Yerleştirme' başlıklı 9. maddesinin 3. fıkrasında yer alan "öğrencilerin okullarda bulunuşlukları, tercihler, yaş" ibareleri yönünden KARAR VERİLMESİNE YER OLMADIĞINA
3. Ayrıntısı aşağıda gösterilen toplam …-TL yargılama giderinin haklılık oranına göre …-TL'sinin davalı idareden alınarak davacıya verilmesine, …-TL'sinin davacı üzerinde bırakılmasına,
4. Karar tarihinde yürürlükte bulunan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi uyarınca …-TL vekâlet ücretinin davalı idareden alınarak davacıya verilmesine,
5. Karar tarihinde yürürlükte bulunan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi uyarınca …-TL vekâlet ücretinin davacıdan alınarak davalı idareye verilmesine,
6. Posta giderleri avansından varsa artan tutarın kararın kesinleşmesinden sonra istemi halinde taraflara iadesine,
7. Bu kararın tebliğ tarihini izleyen 30 (otuz) gün içerisinde Danıştay İdari Dava Daireleri Kuruluna temyiz yolu açık olmak üzere, 01/02/2024 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.