T.C.
D A N I Ş T A Y
ALTINCI DAİRE
Esas No : 2022/4075
Karar No : 2022/11093
TEMYİZ EDEN (DAVALI) : … Büyükşehir Belediye Başkanlığı
VEKİLİ : Av. …
KARŞI TARAF (DAVACI) : …
VEKİLLERİ : Av. …
İSTEMİN KONUSU : Danıştay Altıncı Dairesinin 26/09/2018 tarihli, E:2016/8027, K:2018/7095 sayılı bozma kararına uyularak, … İdare Mahkemesince verilen … tarih ve E:…, K:… sayılı kararın temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.
YARGILAMA SÜRECİ :
Dava konusu istem : Samsun ili, ... ilçesi, … Mahallesi, … parsel sayılı taşınmazın bir bölümünün imar planı onama sınırı dışında bırakılmasına ilişkin … tarihli, … sayılı büyükşehir belediye meclisi kararı ile kabul edilen 1/5000 ölçekli revizyon nazım imar planı ve 1/1000 ölçekli revizyon uygulama imar planı ile anılan planlara yapılan itirazın reddine ilişkin … tarihli, … sayılı büyükşehir belediye meclisi kararının iptali istenilmiştir.
İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: Temyize konu kararda; yerinde yaptırılan keşif ve bilirkişi incelemesi sonucunda düzenlenen rapor ile dosyada yer alan bilgi ve belgelerin birlikte değerlendirilmesinden, dava konusu taşınmazın revizyon öncesi planlarda ve 1/50.000 ölçekli çevre düzeni planında konut olarak planlandığı, dava konusu revizyon imar planları ile eğimli arazide olduğu gerekçesiyle plan dışı bırakıldığı, fakat taşınmazın çevresindeki benzer nitelikte eğimli arazilerin, park ya da yeşil alan gibi fonksiyonlar öngörülerek planlamaya dahil edildiği, dava konusu taşınmazın plan dışı bırakılmasını zorunlu kılacak jeolojik etüt raporu ve benzeri sebeplerin ortaya konulmadığı, yapılaşmaya açılmasına imkan olmasa da parselde yeşil alan ve benzeri fonksiyon öngörülmesine engel bulunmadığı, uyuşmazlık konusu parselin plan dışı tutulmasına ilişkin dava konusu revizyon imar planlarında ve bu planlara yapılan itirazın reddine ilişkin büyükşehir belediye meclisi kararında hukuka uyarlık bulunmadığı sonucuna varılmıştır.
Belirtilen gerekçelerle dava konusu işlemlerin iptaline karar verilmiştir.
TEMYİZ EDENİN İDDİALARI : Mahkemece eksik inceleme yapılarak karar verildiği, dava konusu parselin bulunduğu alanın eğim açısından yerleşime son derece elverişsiz konumda olduğu, bu alanda planlarla herhangi bir kullanım kararı getirilmesi halinde su, atıksı ve kanalizasyon hatlarının arazide imalatının yapılmasının mümkün olmadığı, vadinin diğer tarafındaki parselleri park alanına alındığı, bu parsellerin de yerleşime açılmadığı, dava konusu parselin plan onama sınırı dışında bırakılmasının mağduriyete yol açmadığı, bu alanda Plansız Alanlar İmar Yönetmeliği kapsamında yapı yapılabileceği, dava konusu planların yargı kararlarıyla iptal edildiği, yürürlükte olmadığı, mahkeme kararlarının yerine getirilmesi amacıyla … tarihli, … sayılı büyükşehir belediye meclisi kararıyla kabul edilen 1/5000 ölçekli nazım ve 1/1000 ölçekli uygulama imar planında dava konusu parselin park ve yol fonksiyonlarına alındığı, davanın konusuz kaldığı ileri sürülmektedir.
KARŞI TARAFIN SAVUNMASI : Dava konusu parsel ile benzer eğim ve arazi özelliklerine sahip bazı alanların plan sınırı içine alındığı halde parsel ve çevresinin plan sınırı dışına çıkarılmasının eşitlik ilkesine aykırı olduğu belirtilerek istemin reddi gerektiği savunulmuştur.
DANIŞTAY TETKİK HAKİMİ …'IN DÜŞÜNCESİ : Dava konusu 1/5000 ölçekli revizyon nazım imar planı ve … tarihli, … sayılı büyükşehir belediye meclisi kararının, 1/5000 ölçekli nazım imar planına yapılan itirazın reddine ilişkin kısmı yönünden;
İdare ve vergi mahkemelerinin nihai kararlarının temyizen bozulması, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanununun 49. maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı halinde mümkündür.
Temyizen incelenen kararın; 1/5000 ölçekli revizyon nazım imar planı ve anılan plana yapılan itirazın reddine yönelik büyükşehir belediye meclisi kararı yönünden davanın reddine ilişkin kısmı usul ve hukuka uygun olup dilekçede ileri sürülen temyiz nedenleri kararın anılan kısmının bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.
Dava konusu 1/1000 ölçekli revizyon uygulama imar planı ve … tarihli, … sayılı büyükşehir belediye meclisi kararının, 1/1000 ölçekli uygulama imar planına yapılan itirazın reddine ilişkin kısmı yönünden;
Uyuşmazlık konusu 1/5000 ölçekli revizyon nazım imar planının ve 1/1000 ölçekli revizyon uygulama imar planının Tekkeköy Belediyesi tarafından hazırlanıp, Samsun Büyükşehir Belediyesine gönderilmesi üzerine … tarihli, … sayılı büyükşehir belediye meclisi kararıyla 1/5000 ölçekli revizyon nazım imar planıyla birlikte 1/1000 ölçekli revizyon uygulama imar planının da kabul edildiği, ancak dava konusu 1/1000 ölçekli revizyon uygulama imar planının kabulüne ilişkin olarak Tekkeköy Belediye Meclisi tarafından alınan bir kararın bulunmadığı görülmüştür.
Bu durumda, yasal şartlar olmadığı halde, ilçe belediye meclisi tarafından alınan herhangi bir karar bulunmadan doğrudan büyükşehir belediye meclisi kararıyla kabul edilen 1/1000 ölçekli revizyon uygulama imar planında yetki yönünden hukuka uyarlık bulunmamaktadır.
Bu itibarla, mahkeme kararının, dava konusu 1/1000 ölçekli uygulama imar planının ve anılan plana yapılan itirazın reddine yönelik büyükşehir belediye meclisi kararının iptaline ilişkin bölümünde sonucu itibariyle isabetsizlik görülmemiştir.
Açıklanan nedenlerle, mahkeme kararının, 1/5000 ölçekli revizyon nazım imar planına yönelik bölümünün onanmasına, 1/1000 ölçekli revizyon uygulama imar planına yönelik bölümünün yukarıda belirtilen gerekçe ile onanmasına karar verilmesi gerektiği düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Altıncı Dairesince, Tetkik Hakiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:
İNCELEME VE GEREKÇE :
MADDİ OLAY :
Dava konusu 1/5000 ölçekli revizyon nazım imar planı ve 1/1000 ölçekli revizyon uygulama imar planının kabulüne yönelik … tarihli, …sayılı büyükşehir belediye meclisi kararında; Tekkeköy Belediye Başkanlığının … tarihli, … sayılı yazısıyla büyükşehir belediye başkanlığına gönderilen 1/5000 ölçekli revizyon nazım imar planı ve 1/1000 ölçekli revizyon uygulama imar planı ile plan açıklama raporunun kabul edildiğinin belirtildiği, Tekkeköy Belediye Başkanlığı tarafından, davalı büyükşehir belediye başkanlığına gönderilen … tarihli, … sayılı yazıda ise; Tekkeköy ilçesi geneline yönelik hazırlanan 1/5000 ölçekli revizyon nazım imar planı ve 1/1000 ölçekli revizyon uygulama imar planı çalışmalarının tamamlandığı belirtilerek, dava konusu revizyon imar planlarının bu yazının ekinde büyükşehir belediye başkanlığına gönderildiği, dava konusu 1/5000 ve 1/1000 ölçekli revizyon imar planlarının açıklama raporunda da Tekkeköy Belediye Başkanlığının mührünün bulunduğu, ancak dava konusu 1/1000 ölçekli revizyon uygulama imar planının kabulüne yönelik ilçe belediye meclisi kararının dosyada bulunmadığı anlaşılmaktadır.
Dava konusu parselin büyük bir bölümünün uyuşmazlık konusu imar planlarının onama sınırı dışında bırakıldığı görülmüştür.
İLGİLİ MEVZUAT :
5216 sayılı Büyükşehir Belediye Kanununun 7. maddesinin 1. fıkrasının b bendinde, çevre düzeni planına uygun olmak kaydıyla, büyükşehir belediye ve mücavir alan sınırları içinde 1/5000 ile 1/25000 arasındaki her ölçekte nazım imar planını yapmak, yaptırmak ve onaylayarak uygulamak; büyükşehir içindeki belediyelerin nazım plana uygun olarak hazırlayacakları uygulama imar planlarını, bu planlarda yapılacak değişiklikleri, parselasyon plânlarını ve imar ıslah plânlarını aynen veya değiştirerek onaylamak ve uygulanmasını denetlemek; nazım imar plânının yürürlüğe girdiği tarihten itibaren bir yıl içinde uygulama imar plânlarını ve parselasyon plânlarını yapmayan ilçe ve ilk kademe belediyelerinin uygulama imar plânlarını ve parselasyon plânlarını yapmak veya yaptırmak; anılan Kanunun 7. maddesinin 1. fıkrasının c bendinde de, kanunlarla büyükşehir belediyesine verilmiş görev ve hizmetlerin gerektirdiği proje, yapım, bakım ve onarım işleriyle ilgili her ölçekteki imar planlarını, parselasyon planlarını ve her türlü imar uygulamasını yapmak ve ruhsatlandırmak, 20.7.1966 tarihli ve 775 sayılı Gecekondu Kanununda belediyelere verilen yetkileri kullanmak büyükşehir belediyesinin görev, yetki ve sorumlulukları arasında sayılmıştır.
Anılan mevzuat hükümleri uyarınca, büyükşehir belediyelerinin görevinin çevre düzeni planına uygun olmak kaydıyla, büyükşehir belediye ve mücavir alan sınırları içinde 1/5000 ile 1/25000 arasındaki her ölçekte nazım imar planını yapmak, yaptırmak ve onaylayarak uygulamak olduğu, 1/1000 ölçekli uygulama imar planları yönünden ise, büyükşehir içindeki belediyelerin nazım plana uygun olarak hazırlayacakları uygulama imar planlarını, bu planlarda yapılacak değişiklikleri, parselasyon planlarını ve imar ıslah planlarını aynen veya değiştirerek onaylamak ve uygulanmasını denetlemek, şayet büyükşehir içindeki ilçe belediyelerince nazım imar planının yürürlüğe girdiği tarihten itibaren bir yıl içinde uygulama imar planları ve parselasyon planları yapılmaz ise uygulama imar plânlarını ve parselasyon planlarını yapmak veya yaptırmak olduğu, nazım imar planının yürürlüğe girdiği tarihten itibaren bir yıl içerisinde uygulama imar planlarını yapma yetkisinin büyükşehir belediyesi içindeki belediyelere ait olduğu, kanunen öngörülen bir yıllık sürenin geçmediği ve kanunlarla büyükşehir belediyesine verilmiş görev ve hizmetlerin gerektirdiği proje, yapım, bakım ve onarım işleriyle ilgili olmayan durumlarda uygulama imar plânlarının, büyükşehir belediyesince doğrudan yapılmasının mevzuata aykırılık teşkil edeceği açıktır.
HUKUKİ DEĞERLENDİRME :
Dava konusu 1/5000 ölçekli revizyon nazım imar planı ve … tarihli, … sayılı büyükşehir belediye meclisi kararının, 1/5000 ölçekli nazım imar planına yapılan itirazın reddine ilişkin kısmı yönünden;
İdare ve vergi mahkemelerinin nihai kararlarının temyizen bozulması, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanununun 49. maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı halinde mümkündür.
Temyizen incelenen kararın; anılan işlemlerin iptaline ilişkin kısmı usul ve hukuka uygun olup dilekçede ileri sürülen temyiz nedenleri kararın anılan kısmının bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.
Dava konusu 1/1000 ölçekli revizyon uygulama imar planı ve … tarihli, … sayılı büyükşehir belediye meclisi kararının, 1/1000 ölçekli uygulama imar planına yapılan itirazın reddine ilişkin kısmı yönünden;
Bir başka davada, Samsun ili, ... ilçesi, … Mahallesi, …ve … parsel sayılı taşınmazların imar planı onama sınırı dışında bırakılmasına ilişkin 1/5000 ölçekli revizyon nazım imar planı ve 1/1000 ölçekli revizyon uygulama imar planının kabulüne yönelik … tarihli, … sayılı büyükşehir belediye meclisi kararı ile anılan planlara yapılan itirazın reddine ilişkin … tarihli, … sayılı büyükşehir belediye meclisi kararının ve bu kararın bildirilmesine ilişkin … tarihli, … sayılı işleminin iptali yolunda verilen … İdare Mahkemesinin … tarihli, E:…, K:… sayılı kararının, Danıştay Altıncı Dairesinin 26/09/2018 tarihli, E:2016/11617, K:2018/7094 sayılı kararıyla, 1/5000 ölçekli nazım imar planı revizyonu yönünden yeniden uzman bilirkişi heyetiyle keşif ve bilirkişi incelemesi yaptırıldıktan sonra karar verilmesi gerektiği, 1/1000 ölçekli revizyon uygulama imar planı yönünden ise bu planın kabulüne ilişkin ilçe belediye meclisi kararının bulunup bulunmadığı hususunun araştırılması, ilçe belediye meclisinin bu yönde bir kararının bulunması halinde ise, anılan belediyenin hasım mevkiine alınması suretiyle nazım imar planı revizyonuna ilişkin verilecek karara göre uygulama imar planı hakkında yeniden karar verilmesi gerektiği gerekçesiyle bozulmasına karar verildiği, anılan bozma kararı üzerine … İdare Mahkemesinin … tarihli, E:… sayılı, Tekkeköy Belediye Başkanlığı ve davalı …Büyükşehir Belediye Başkanlığından, dava konusu 1/1000 ölçekli revizyon uygulama imar planının kabulüne ilişkin ilçe belediye meclisince alınan herhangi bir kararın bulunup bulunmadığının sorulmasına yönelik ara kararına Tekkeköy Belediye Başkanlığı ve davalı … Büyükşehir Belediye Başkanlığınca verilen cevaplarda, dava konusu 1/1000 ölçekli revizyon uygulama imar planının kabulüne ilişkin olarak Tekkeköy Belediye Meclisince alınan herhangi bir kararın bulunmadığının belirtildiği görülmüştür.
Yukarıda belirtilen bozma kararına uyularak, … ve … parsel sayılı taşınmazların plan bütünlüğü ilkesine aykırı olarak plan dışı tutulmasına ilişkin imar planlarında şehircilik ilkeleri ve planlama esasları açısından hukuka uyarlık görülmediği, öte yandan, büyükşehir belediyesinin 1/1000 ölçekli uygulama imar planını belli koşullar dışında doğrudan yapmasına imkan bulunmadığı, anılan koşulların ise somut olayda mevcut olmadığı, bu durumda, 1/1000 ölçekli revizyon uygulama imar planında yetki yönüyle de hukuka uyarlık bulunmadığı gerekçesiyle iptali yolunda … İdare Mahkemesince verilen … tarihli, E:…, K:… sayılı kararın, Danıştay Altıncı Dairesinin 19/10/2020 tarihli, E:2020/2141, K:2020/9617 sayılı kararıyla onanmasına karar verilmiştir.
Uyuşmazlık konusu 1/5000 ölçekli revizyon nazım imar planının ve 1/1000 ölçekli revizyon uygulama imar planının Tekkeköy Belediyesi tarafından hazırlanıp, Samsun Büyükşehir Belediyesine gönderilmesi üzerine … tarihli, … sayılı büyükşehir belediye meclisi kararıyla 1/5000 ölçekli revizyon nazım imar planıyla birlikte 1/1000 ölçekli revizyon uygulama imar planının da kabul edildiği, ancak dava konusu 1/1000 ölçekli revizyon uygulama imar planının kabulüne ilişkin olarak Tekkeköy Belediye Meclisi tarafından alınan bir kararın bulunmadığı görülmüştür.
Bu durumda, yasal şartlar olmadığı halde, ilçe belediye meclisi tarafından alınan herhangi bir karar bulunmadan doğrudan büyükşehir belediye meclisi kararıyla kabul edilen 1/1000 ölçekli revizyon uygulama imar planında yetki yönünden hukuka uyarlık bulunmamaktadır.
Bu itibarla, mahkeme kararının, dava konusu 1/1000 ölçekli revizyon uygulama imar planının ve … tarihli, … sayılı büyükşehir belediye meclisi kararının, 1/1000 ölçekli uygulama imar planına yapılan itirazın reddine ilişkin kısmının iptaline yönelik bölümünde sonucu itibariyle isabetsizlik görülmemiştir.
KARAR SONUCU:
Açıklanan nedenlerle;
1. Davalının temyiz isteminin reddine,
2. Dava konusu işlemlerin yukarıda özetlenen gerekçeyle iptali yolundaki … İdare Mahkemesinin … tarih ve E:…, K:… sayılı temyize konu kararının, 1/5000 ölçekli revizyon nazım imar planına ve … tarihli, … sayılı büyükşehir belediye meclisi kararının, 1/5000 ölçekli nazım imar planına yapılan itirazın reddine ilişkin kısmına yönelik bölümünün ONANMASINA, 1/1000 ölçekli revizyon uygulama imar planına ve … tarihli, … sayılı büyükşehir belediye meclisi kararının, 1/1000 ölçekli uygulama imar planına yapılan itirazın reddine ilişkin kısmına yönelik bölümünün yukarıda belirtilen gerekçe ile ONANMASINA
3. 2577 sayılı Kanunun (Geçici 8. maddesi uyarınca uygulanmasına devam edilen) 54. maddesinin 1. fıkrası uyarınca bu kararın tebliğ tarihini izleyen günden itibaren onbeş gün içinde karar düzeltme yolu açık olmak üzere 12/12/2022 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.