Danıştay 5. Daire Başkanlığı 2022/4159 E. , 2023/13162 K.
"İçtihat Metni"
T.C.
D A N I Ş T A Y
BEŞİNCİ DAİRE
Esas No : 2022/4159
Karar No : 2023/13162
DAVACILAR : 1-...
2- ...
3-...
4-...
5-...
VEKİLİ : Av. …
DAVALI : …/ …
VEKİLİ : Hukuk ve Mevzuat Genel Müdürü …
DAVANIN KONUSU : Davacılar tarafından, 22/01/2022 tarih ve 31727 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Olağanüstü Hal işlemleri İnceleme Komisyonu'nun görev süresinin bir yıl süreyle uzatılmasına ilişkin 21/01/2022 tarih ve 2022/19 nolu Cumhurbaşkanlığı Kararının iptaline karar verilmesi istenilmektedir.
DAVACILARIN İDDİALARI :Davacıların Olağanüstü Hal Komisyonuna yaptıkları başvuruların, üzerinden dört buçuk yıl geçmesine rağmen hala sonuçlandırılmadığı, Komisyonun görev süresinin gerekçesiz şekilde uzatıldığı, bu durumun hukuki güvenliği ortadan kaldırdığı ve açıkça hukuk aykırı olduğu, dava konusu kararın gerekçesiz olduğu, konu ve amaç yönünden hukuka aykırı olduğu, Olağanüstü halin amaç ve sınırını aşan bir işlem niteliğinde olduğu, adil yargılanma ve etkili iç hukuk yoluna başvuru hakkının ihlal edildiği, bağımsız mahkemeye erişim hakkının ihlal edildiği ileri sürülmektedir.
DAVALININ SAVUNMASI : İdari işlemler hakkında menfaatleri ihlal edilenler tarafından açılan iptal davalarında aranan şartlar arasında, dava açacak kişinin idari işlem sebebiyle meşru, kişisel ve güncel menfaatinin ihlal edilmiş olması şartının bulunduğu, davacılar arasında bulunan ve 675 sayılı Kanun Hükmünde Kararname ile kamu görevinden çıkarılan ve komisyona başvuruda bulunan ...'ün başvurusunun ... sayılı Komisyon kararı ile sonuçlandırıldığı ve ilgilinin görev yaptığı kuruma gönderildiği, ... bakımından konusu ve menfaat alakası kalmayan davanın reddinin gerektiği, esasa ilişkin olarak ise 7075 sayılı Kanun'un 1. ve 3. maddesi uyarınca Komisyonun görev süresinin dolması halinde Cumhurbaşkanı'nın gerek görmesi halinde Komisyonun görev süresini birer yıllık sürelerle uzatabileceği, uzatılan söz konusu sürelerin Komisyonun iş ve işlemlerini nihayete erdirebilmesi için Komisyonun iç işlemlerini düzenleyici mahiyette olduğu, Cumhurbaşkanı'na verilen yetki çerçevesinde mezkûr Komisyon'un kanuni 2 yıllık görev süresinin bittiği tarih olan 23/01/2019 tarihinden itibaren birer yıl uzatılmasına ilişkin olarak sırayla; 25/12/2018 tarihli ve 2018/259 sayılı Cumhurbaşkanı Kararı, 25/12/2019 tarihli ve 2019/443 sayılı
Cumhurbaşkanı Kararı, 24/12/2020 tarihli ve 2020/562 sayılı Cumhurbaşkanı Kararı ve 21/01/2022 tarihli ve 2022/19 sayılı Cumhurbaşkanı Kararının yürürlüğe konulduğu, 2020/652 sayılı Cumhurbaşkanı Kararı ile görev süresi uzatılan mezkûr Komisyon'un görev süresinin iddia edildiği üzere 25/12/2021 tarihinde değil, 23/01/2022 tarihinde sona erdiği, davacılar tarafından iptali istenen Cumhurbaşkanı Kararının hukuka uygun olduğu belirtilerek davanın reddi gerektiği savunulmaktadır.
DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ …'NIN DÜŞÜNCESİ: Davanın reddi gerektiği düşünülmektedir.
DANIŞTAY SAVCISI …'NUN DÜŞÜNCESİ: Dava, davacılar tarafından, 22/01/2022 tarih ve 31727 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Olağanüstü Hal İşlemleri İnceleme Komisyonunun görev süresinin bir yıl süreyle uzatılmasına ilişkin 21/01/2022 tarihli 2022/19 nolu Cumhurbaşkanı Kararı'nın iptali istemiyle açılmıştır.
Davalı idarece davacılar arasında bulunan 675 sayılı Kanun Hükmünde Kararname ile kamu görevinden çıkarılan ve komisyona başvuruda bulunan ...'ün başvurusunun ... sayılı Komisyon kararı ile sonuçlandırılarak görev yaptığı kuruma gönderildiği, konusu ve menfaat alakası kalmadığı ileri sürülmekte ise de, ilgili hakkında dava açıldığı tarihte henüz bir karar bulunmaması nedeniyle bu iddiasına itibar edilmemiştir.
7075 sayılı Olağanüstü Hal İşlemleri İnceleme Komisyonu Kurulması Hakkında 685 sayılı Kanun Hükmünde Kararnamenin Değiştirilerek Kabul Edilmesine Dair Kanun’un 1. maddesinde, “Anayasanın 120 nci maddesi kapsamında ilan edilen ve 21/7/2016 tarihli ve 1116 sayılı Türkiye Büyük Millet Meclisi Kararıyla onaylanan olağanüstü hal kapsamında, terör örgütlerine veya Milli Güvenlik Kurulunca Devletin milli güvenliğine karşı faaliyette bulunduğuna karar verilen yapı, oluşum veya gruplara üyeliği, mensubiyeti, aidiyeti, iltisakı veya bunlarla irtibatı olduğu gerekçesiyle başka bir idari işlem tesis edilmeksizin doğrudan kanun hükmünde kararname hükümleri ile tesis edilen işlemlere ilişkin başvuruları değerlendirmek ve karara bağlamak üzere Olağanüstü Hal İşlemleri İnceleme Komisyonu kurulmuştur.” hükmüne yer verilmiş, Komisyonun görev süresi başlıklı 3.maddenin 1 .fıkrasında ise, " Komisyon, bu Kanunun yürürlüğe girdiği tarihten itibaren iki yıl süreyle görev yapar. Cumhurbaşkanı, gerek görmesi halinde bu süreyi bitiminden itibaren birer yıllık sürelerle uzatabilir.” kuralı getirilmiş, geçici 1.maddesinde de , Komisyon üyelerinin seçilmesi için bir aylık ve başvuruların alınmaya başladığının ilanı için altı aylık süreler öngörülmüştür.
Yukarıdaki mevzuata göre Olağanüstü Hal İşlemleri İnceleme Komisyonu sürekli bir idari birim olmayıp, görev süresi iki yıl ile sınırlandırılmış, 685 sayılı Olağanüstü Hal İşlemleri İnceleme Komisyonu Kurulması Hakkında K.H.K. 'nin Resmi Gazete de yayımlandığı 23/01/2017 tarihinde işlemeye başlamıştır. Yine 7075 sayılı Kanunun 3. maddesi uyarınca iki yıllık sürenin dolması sonrasında , Cumhurbaşkanı'na gerek görmesi halinde birer yıllık süreler ile Komisyonun görev süresinin uzatılabilme yetkisi tanınmıştır.
Cumhurbaşkanı'na verilen yetki çerçevesinde mezkûr Komisyon'un kanuni 2 yıllık görev süresinin bittiği tarih olan 23/01/2019 tarihinden itibaren birer yıl uzatılmasına ilişkin olarak sırayla; 25/12/2018 tarihli ve 2018/259 sayılı Cumhurbaşkanı Kararı, 25/12/2019 tarihli ve 2019/443 sayılı Cumhurbaşkanı Kararı, 24/12/2020 tarihli ve 2020/562 sayılı Cumhurbaşkanı Kararı ve 21/01/2022 tarihli ve 2022/19 sayılı Cumhurbaşkanı Kararının yürürlüğe konulduğu belirlenmiştir.
İncelenen olayda, davacılar tarafından, 22/01/2022 tarih ve 31727 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Olağanüstü Hal İşlemleri İnceleme Komisyonunun görev süresinin bir yıl süreyle uzatılmasına ilişkin 21/01/2022 tarihli 2022/19 nolu Cumhurbaşkanı Kararı'nın olağanüstü halin amaç ve sınırını aşan bir işlem niteliğinde olduğu ileri sürülerek iptali istenilmektedir.
Uyuşmazlıkta, uzatılan söz konusu sürelerin Komisyonun iş ve işlemlerini nihayete erdirebilmesi için iç işlemlerini düzenleyici mahiyette olduğu anlaşılmış olup, Olağanüstü Hal İşlemleri İnceleme Komisyonunun görev süresinin bir yıl süreyle uzatılmasına ilişkin 21/01/2022 tarihli 2022/19 nolu Cumhurbaşkanı Kararı'nda mevzuata aykırılık bulunmamıştır.
Açıklanan nedenlerle davanın reddi gerektiği düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Beşinci Dairesince Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki bilgi ve belgeler incelendikten sonra işin gereği görüşüldü:
MADDİ OLAY VE HUKUKİ SÜREÇ:
Davacılardan,
..., öğretmen olarak görev yapmaktayken 07/02/2017 tarih ve 29972 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan 686 sayılı Olağanüstü Hal Kapsamında Bazı Tedbirler Alınması Hakkında Kanun Hükmünde Kararname ile,
..., öğretmen olarak görev yapmaktayken 07/02/2017 tarih ve 29972 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan 686 sayılı Olağanüstü Hal Kapsamında Bazı Tedbirler Alınması Hakkında Kanun Hükmünde Kararname ile,
..., şef memur olarak görev yapmaktayken 06/01/2017 tarih ve 29940 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan 679 sayılı Olağanüstü Hal Kapsamında Bazı Tedbirler Alınması Hakkında Kanun Hükmünde Kararname ile,
..., araştırmacı memur olarak görev yapmaktayken 01/09/2016 tarih ve 29818 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan 672 sayılı Olağanüstü Hal Kapsamında Bazı Tedbirler Alınması Hakkında Kanun Hükmünde Kararname ile,
... öğretmen olarak görev yapmaktayken 29/10/2016 tarih ve 29872 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan 675 sayılı Olağanüstü Hal Kapsamında Bazı Tedbirler Alınması Hakkında Kanun Hükmünde Kararname ile kamu görevinden çıkarılmışlardır.
Davacıların, kamu görevinden çıkarılmalarına karşı Olağanüstü Hal İşlemleri İnceleme Komisyonu'na yaptıkları başvurularının dava açtıkları tarih itibarıyla henüz sonuçlanmadığı anlaşılmaktadır.
Davacılar tarafından, Olağanüstü Hal İşlemleri İnceleme Komisyonunun görev süresinin 1 yıl süreyle uzatılmasına ilişkin 21/01/2022 tarih ve 2022/19 nolu Cumhurbaşkanlığı Kararının iptali istemiyle bakılmakta olan dava açılmıştır.
İNCELEME VE GEREKÇE:
İLGİLİ MEVZUAT:
7075 sayılı Olağanüstü Hal İşlemleri İnceleme Komisyonu Kurulması Hakkında 685 sayılı Kanun Hükmünde Kararnamenin Değiştirilerek Kabul Edilmesine Dair Kanun’un 1. maddesinde, “Anayasanın 120 nci maddesi kapsamında ilan edilen ve 21/7/2016 tarihli ve 1116 sayılı Türkiye Büyük Millet Meclisi Kararıyla onaylanan olağanüstü hal kapsamında, terör örgütlerine veya Milli Güvenlik Kurulunca Devletin milli güvenliğine karşı faaliyette bulunduğuna karar verilen yapı, oluşum veya gruplara üyeliği, mensubiyeti, aidiyeti, iltisakı veya bunlarla irtibatı olduğu gerekçesiyle başka bir idari işlem tesis edilmeksizin doğrudan kanun hükmünde kararname hükümleri ile tesis edilen işlemlere ilişkin başvuruları değerlendirmek ve karara bağlamak üzere Olağanüstü Hal İşlemleri İnceleme Komisyonu kurulmuştur.” hükmüne yer verilmiş, "Komisyonun görev süresi" başlıklı 3. maddenin 1 .fıkrasında ise, " Komisyon, bu Kanunun yürürlüğe girdiği tarihten itibaren iki yıl süreyle görev yapar. Cumhurbaşkanı, gerek görmesi halinde bu süreyi bitiminden itibaren birer yıllık sürelerle uzatabilir.” kuralı getirilmiştir.
HUKUKİ DEĞERLENDİRME:
Dosyasının incelenmesinden; 7075 sayılı Olağanüstü Hal İşlemleri İnceleme Komisyonu Kurulması Hakkında 685 sayılı Kanun Hükmünde Kararnamenin Değiştirilerek Kabul Edilmesine Dair Kanun’a göre Olağanüstü Hal İşlemleri İnceleme Komisyonu'nun görev süresi iki yıl ile sınırlandırılmış olup anılan Kanun'un 3. maddesi uyarınca iki yıllık sürenin dolması sonrasında Cumhurbaşkanı'na gerek görmesi halinde birer yıllık süreler ile Komisyonun görev süresini uzatabilme yetkisi tanınmıştır.
Cumhurbaşkanı'na verilen yetki çerçevesinde anılan Komisyon'un 2 yıllık görev süresinin bittiği tarihten itibaren Komisyona yapılan başvuruların sonuçlandırılabilmesi için 23/01/2019 tarihinden itibaren Komisyonun görev süresinin birer yıl uzatılmasına ilişkin olarak sırayla; 25/12/2018 tarihli ve 2018/259 sayılı Cumhurbaşkanı Kararı, 25/12/2019 tarihli ve 2019/443 sayılı Cumhurbaşkanı Kararı, 24/12/2020 tarihli ve 2020/562 sayılı Cumhurbaşkanı Kararı ve son olarak dava konusu 21/01/2022 tarihli ve 2022/19 sayılı Cumhurbaşkanı Kararının yürürlüğe konulduğu belirlenmiştir.
Yukarıda ayrıntısına yer verilen mevzuat uyarınca, Cumhurbaşkanına tanınan yetki kapsamında Olağanüstü Hal İşlemleri İnceleme Komisyonu'nun iş ve işlemlerini nihayete erdirebilmesi için iç işlemlerini düzenleyici mahiyette olduğu anlaşılan söz konusu görev süresinin 21/01/2022 tarihli ve 2022/19 sayılı Cumhurbaşkanı Kararı ile 1 yıl süreyle uzatılmasına ilişkin kararda hukuka ve mevzuata aykırılık görülmemiştir.
KARAR SONUCU:
Açıklanan nedenlerle;
1. 21/01/2022 tarihli ve 2022/19 sayılı Cumhurbaşkanı Kararının iptali istemi yönünden DAVANIN REDDİNE,
2. Ayrıntısı aşağıda gösterilen toplam … TL yargılama giderinin davacılar üzerinde bırakılmasına, kullanılmayan posta ücretinin istemi halinde davacılara iadesine,
3. Bu kararın tebliğ tarihini izleyen 30 (otuz) gün içerisinde Danıştay İdari Dava Daireleri Kuruluna temyiz yolu açık olmak üzere, 10/10/2023 tarihinde oybirliği ile karar verildi.