Danıştay 6. Daire Başkanlığı 2022/4177 E. , 2025/2592 K.
"İçtihat Metni"
T.C.
D A N I Ş T A Y
ALTINCI DAİRE
Esas No : 2022/4177
Karar No : 2025/2592
TEMYİZ EDEN (DAVALI) : ... Belediye Başkanlığı-...
VEKİLİ : Av. ...
KARŞI TARAF (DAVACI) : ... Yönetimi
VEKİLİ : Av. ...
İSTEMİN KONUSU : ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.
YARGILAMA SÜRECİ :
Dava konusu istem: Antalya İli, Muratpaşa İlçesi, ... Mahallesi, ... ada, ... parsel sayılı taşınmazın kullanım fonksiyonunun 'özel günübirlik' tesis alanı olarak belirlenmesine ilişkin ... tarih ve .. sayılı 1/1000 ölçekli uygulama imar planı değişikliğinin iptali istenilmiştir.
İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesince verilen ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararda; dosyadaki bilgi ve belgelerin ve mahallinde yaptırılan keşif ve bilirkişi incelemesi sonucu düzenlenen raporun birlikte değerlendirilmesinden, 1986, 1995 ve 1997 tarihinde yapılan planların revize edilerek değiştirilmesinin planlamanın doğal sürecinin bir parçası olduğu ve zorunlu nedenlerin oluştuğu, yürürlükte olan dava konusu 07/05/1997 tarihli planlar ile bu planların üst ölçekli planı olan 1/25000 ölçekli nazım imar planında alınan alan kullanım kararlarının uyumlu olduğu ve planların kademeli birliktelik ilişkisine uyularak hazırlandığı, dava konusu ... ada ... sayılı parselin güney kesiminin 1. Derece Doğal Sit Alanı sınırları içerisinde kaldığı, sit alanları içerisinde "günübirlik tesis alanı" yer almasında herhangi bir sakınca bulunmadığı, dava konusu alanın "günübirlik tesis alanı" olmasında kamu yararı bulunduğu, günübirlik tesis alanı plan kararının parsel özelinde olmadığı bölge genelinde alınan bir karar olduğu ve yer yer uygulandığı, günübirlik tesis alanı içerisinde yapılacak yapı alanlarının ve yapı yaklaşma mesafelerinin 1. Derece Doğal Sit Alanı sınırları göz önüne alınarak belirlendiği, bu durumun planlama disiplini açısından olumlu bir yaklaşım olduğu, ancak tanımlanan Emsal-0,50 Hmax=4.50 yapılaşma koşullarının ilgili yasa ve yönetmeliklere aykırı olduğu, günübirlik tesis alanında tanımlı yapılaşma koşullarının, planlama esaslarına, şehircilik ilkelerine, imar mevzuatına ve kamu yararına uygun olmadığı sonucuna varılmıştır. Belirtilen gerekçelerle hukuka aykırı bulunan dava konusu işlemin iptaline karar verilmiştir.
Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesi kararının özeti: Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesince; istinaf başvurusuna konu ... İdare Mahkemesi kararının hukuka ve usule uygun olduğu ve istinaf dilekçelerinde ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği gerekçesiyle 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanununun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.
TEMYİZ EDENİN İDDİALARI : Dava konusu plan değişikliği ile getirilen özel günübirlik tesisler fonksiyonundaki alanda onaylı projesine göre uygulama yapılacağından ve parsel kamu parseli olduğundan, kamu yararı açısından 0.50 emsal ibaresi konulduğu, ayrıca Kıyı Kanununun Uygulamasına Dair Yönetmeliğin 17. maddesinde günübirlik turizm yapı ve tesisleri için emsal 0.20'yi geçmemek üzere plan kararları getirilebileceği düzenlemesi yer aldığı, bahse konu parselin özel günübirlik tesisler alanında kaldığı, bu plan fonksiyonu için kıyı mevzuatında herhangi bir yapılaşma şartı bulunmadığı iddiasıyla Mahkeme kararının bozulması gerektiği ileri sürülmektedir.
KARŞI TARAFIN SAVUNMASI : Temyiz edilen kararda bozma nedenlerinden hiçbirisi bulunmadığından, usul ve kanuna uygun olan Mahkeme kararının onanması gerektiği savunulmaktadır.
DANIŞTAY TETKİK HAKİMİ ...'NIN DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin reddi ile usul ve yasaya uygun olan Bölge İdare Mahkemesi kararının onanması gerektiği düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Altıncı Dairesince, Tetkik Hakiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:
İNCELEME VE GEREKÇE:
MADDİ OLAY :
Antalya ili, Muratpaşa İlçesi ... Mahallesi ... ada ... parsel sayılı ve davacının yan parselinde yer alan taşınmaz ... tarih ve ... sayılı belediye meclis kararı ile kabul edilen 1/1000 ölçekli uygulama imar planı değişikliği ile 'günübirlik tesis alanı' olarak belirlenmiştir.
01/06/1998 tarihinde askıdan indirilen imar planı değişikliğine askı süresinde davacı tarafından itiraz edilmemiş ve askı süresi sonunda 60 gün içinde dava açılmamıştır. Davacı tarafından, 29/01/2016 tarihinde davalı Belediye Başkanlığına verilen dilekçe ile, söz konusu taşınmazın yeşil alan ve spor sahası olduğu düşünülmekte iken günübirlik tesis alanı olarak satışının yapılacağının 29/01/2016 tarihinde yapılan ihale ilanı ile öğrenildiği, bu kapsamda parselin mevcut durumuna yönelik plan ve proje değişiklikleri ile taşınmaz üzerinde herhangi bir kişiye verilmiş hak sahipliği olup olmadığı ile ilgili kendilerine 4982 sayılı Bilgi Edinme Kanunu kapsamında bilgi verilmesinin istenilmiştir. Bunun üzerine idarece verilen 08/02/2016 tarihli cevapta; anılan taşınmazı da kapsayan alanın günübirlik tesis alanı olarak ayrıldığı, konuya ilişkin Kültür ve Tabiat Varlıkları Koruma Kurulu Kurulu kararı, belediye meclis kararları ve ekli planların yazı ekinde bulunduğunun ifade edilmesi üzerine söz konusu tarih öğrenme tarihi gösterilmek suretiyle 15/02/2016 tarihinde kayıtlara giren dilekçe ile bakılan dava açılmıştır.
İLGİLİ MEVZUAT:
3194 sayılı İmar Kanunu'nun “Planların hazırlanması ve yürürlüğe konulması” başlıklı 8. maddesinin (b) bendinde ise: “İmar Planları; Nazım İmar Planı ve Uygulama İmar Planından meydana gelir. Mevcut ise bölge planı ve Çevre düzeni plan kararlarına uygunluğu sağlanarak belediye sınırları içinde kalan yerlerin nazım ve uygulama imar planları ilgili belediyelerce yapılır veya yaptırılır. Belediye meclisince onaylanarak yürürlüğe girer.Bu planlar onay tarihinden itibaren belediye başkanlığınca tespit edilen ilan yerlerinde bir ay süre ile ilan edilir. Bir aylık ilan süresi içinde planlara itiraz edilebilir. Belediye Başkanlığınca belediye meclisine gönderilen itirazlar ve planları belediye meclisi on beş gün içinde inceleyerek kesin karara bağlar. Onaylanmış planlarda yapılacak değişiklikler de yukarıdaki usullere tabidir.” kuralı yer almaktadır.
2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun "Dava Açma Süresi" başlıklı 7. maddesinde, dava açma süresinin özel kanunlarında ayrı süre gösterilmeyen hallerde Danıştayda ve İdare Mahkemelerinde altmış gün olduğu; ilanı gereken düzenleyici işlemlerde dava süresinin, ilan tarihini izleyen günden itibaren başlayacağı kuralı getirilmiş, ancak bu işlemlerin uygulanması üzerine ilgililerin düzenleyici işlem veya uygulanan işlem yahut her ikisi aleyhine birden dava açabilecekleri hüküm altına alınmakla, ilanı gereken düzenleyici işlemler yönünden ilgililere uygulama üzerine dava açma olanağı tanınmıştır.
HUKUKİ DEĞERLENDİRME:
Dava açma süresine yönelik 3194 sayılı İmar Kanunu'nunda özel bir kural öngörülmediğinden ilanı gereken genel düzenleyici işlem niteliğindeki imar planlarına karşı açılacak davalarda süre 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 7. maddesinin 1. fıkrasına göre belirlenerek, ilanı gereken düzenleyici işlemlerde dava açma süresinin, ilan tarihini izleyen günden itibaren 60 gün olduğu, Kanun'un 11. maddesi kapsamındaki başvurulara ilişkin olarak 3194 sayılı İmar Kanunu'nun 8. maddesi ile özel bir itiraz süresi öngörüldüğü anlaşılmaktadır.
Uyuşmazlıkta, askı ilan süresi içerisinde 1/1000 ölçekli uygulama imar planı değişikliğine davacı tarafından itiraz edilmemiş, dava konusu taşınmazın ihale yoluyla satışa çıkarılacağına ilişkin ilanın davalı belediyenin internet sitesinde görülmesi sonucu 29/01/2016 tarihli bilgi edinme amaçlı yapılan başvuruya verilen 08/02/2016 tarihli cevapla imar planı değişikliğinden haberdar olunması üzerine dava açılmıştır.
İmar hukukunda, genel dava açma süreleri geçirildikten sonra bir imar planına karşı dava açılmasının yolu, uygulama işlemlerine karşı açılacak davalarda sürenin geçirilmemesi şartına bağlanmıştır. Genel düzenleyici işlemlerden olan imar planlarının uygulaması niteliğindeki işlemlere ise, imar planı değişikliği başvurusu, parselasyon, imar durumu, yapı ruhsatı, kamulaştırma gibi birel işlemler örnek gösterilebilir.
Davacı tarafından, Bilgi Edinme Kanunu kapsamında yapılan ve yukarıda içeriğine yer verilen söz konusu başvurunun ve başvuruya verilen cevabın içeriği incelendiğinde, 2577 sayılı Kanun'un 11. maddesi kapsamındaki, idari işlemin kaldırılması, geri alınması, değiştirilmesi veya yeni bir işlem yapılmasına ilişkin bir iradenin olmadığı, Bilgi Edinme Hakkı Kanunu'nun 5. maddesi kapsamında kalan bir başvuru olduğundan uygulama işlemi niteliğinde bir işlem olmadığı açıktır.
Her ne kadar davacı tarafından, söz konusu taşınmazın ihale usulüyle satışının öğrenilmesi üzerine dava açılmış ise de, davacı tarafından söz konusu ihaleye katılınmadığı gibi ihale kapsamında taşınmaz üzerinde imar planının uygulanmasına yönelik uygulanmaya başlanmış bir işlem de bulunmadığından dava açma süresinin ihya olamayacağı sonucuna ulaşılmıştır.
Bu kapsamda, 01/06/1998 tarihinde askıdan indirilen imar planı değişikliğine askı süresi sonunda 60 gün içinde dava açılmayarak yasal dava açma süreleri geçirildikten sonra, dava açma süresini canlandıracak uygulama işlemi niteliğinde bir işlem olarak değerlendirilemeyecek başvuru üzerine açılan davanın incelenme olanağı bulunmamaktadır.
Bu itibarla, dava konusu işlemin iptali yolundaki Mahkeme kararına karşı yapılan istinaf başvurusunun reddine ilişkin temyize konu Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesi kararında isabet bulunmamaktadır.
KARAR SONUCU:
Açıklanan nedenlerle;
1. 2577 sayılı Kanunun 49. maddesine uygun bulunan davalının temyiz isteminin kabulüne,
2. Dava konusu işlemin yukarıda özetlenen gerekçeyle iptaline ilişkin Mahkeme kararına yönelik olarak yapılan istinaf başvurusunun reddi yolundaki temyize konu ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının BOZULMASINA,
3. Yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesine gönderilmesine, 07/05/2025 tarihinde kesin olarak oybirliğiyle karar verildi.
karar