T.C.
D A N I Ş T A Y
YEDİNCİ DAİRE
Esas No : 2022/4244
Karar No : 2023/2114
TEMYİZ EDENLER:
1- (DAVACI): … Gıda İnşaat İthalat İhracat Sanayi Ve Ticaret Limited Şirketi
VEKİLİ: Av. …
2- (DAVALI): … Bakanlığı adına … Gümrük Müdürlüğü
VEKİLİ: Av. …
İSTEMİN KONUSU: … Bölge İdare Mahkemesi ... Vergi Dava Dairesinin … tarih ve E:…, K:… sayılı kararının taraflarca temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.
YARGILAMA SÜRECİ:
Dava konusu istem: Davacı adına 2020 yılında tescilli muhtelif tarih ve sayılı 6 adet serbest dolaşıma giriş beyannamesi muhteviyatı muhteviyatı “kuru sarımsak” cinsi eşyanın satış faturasında yer alan kıymeti yerine, İthalatta Gözetim Uygulanmasına İlişkin Tebliğ'de yer alan kıymet üzerinden fazladan ödendiği ileri sürülen gümrük ve katma değer vergileri ile toplu konut payının, eşyaya ait faturada gösterilen kıymete göre hesaplanan tutarından fazlasının 4458 sayılı Gümrük Kanunu'nun 211. maddesi uyarınca iadesi istemiyle yapılan başvurunun reddine ilişkin karara vaki itirazın reddine dair işlemin iptali ve fazladan ödenen vergilerin ödeme tarihinden itibaren hesaplanacak tecil faizi ile iadesi istemiyle dava açılmıştır.
İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... Vergi Mahkemesinin … tarih ve E:…, K:… sayılı kararıyla; İthalatta Gözetim Uygulanmasına İlişkin Tebliğ'de belirtilen kıymetin, 4458 sayılı Gümrük Kanunu hükümlerine göre belirlenmiş gerçek satış bedeli olmadığı, ortada kanunen ödenmesi gereken vergi bulunmadığından, gözetim uygulaması kapsamında düzenlenen kayıt belgesinde belirtilen kıymet esas alınarak davacı şirketten fazladan tahsil edilen gümrük vergilerde hukuka uyarlık görülmediği gerekçesiyle dava konusu işlemin iptaline, fazladan ödenen vergilerin tahsil tarihinden itibaren hesaplanacak tecil faizi ile birlikte davacıya iadesine karar verilmiştir.
Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: Davalı idarenin istinaf başvurusuna ilişkin dilekçesinde, davacı şirketin dava konusu beyannamelerde kayıt belgelerindeki kıymetten fazla yurt dışı gider beyanında bulunduğu ileri sürülmüş ise de, Dairelerince yapılan ara karar üzerine sunulan hesaplama tablosu dikkate alındığında fazladan istenilen gümrük ve katma değer vergisi tutarı bulunmadığından, idarenin bu yöndeki itirazının yerinde görülmediği, istinaf dilekçesinde ileri sürülen sebepler ile dosyada mevcut bilgi ve belgeler kapsamında, mahkeme kararının, dava konusu Bölge Müdürlüğü işleminin iptali ile 71.702,00-TL gümrük ve 15.023,00-TL katma değer vergisinin tahsil edildiği tarihten başlamak üzere davalı idarece 6183 sayılı Kanun uyarınca belirlenen oran üzerinden hesaplanacak tecil faizi ile birlikte davacıya ödenmesine dair hüküm fıkrasının dayandığı gerekçe ve nedenler karşısında yerinde ve bu hüküm fıkrasının kaldırılmasını sağlayacak durumda görülmediği; geri vermeye konu ettiği toplu konut fonu yönünden yapılan incelemede, serbest dolaşıma giriş beyannameleri muhteviyatı "kuru sarımsak" cinsi eşya için beyannamenin tescili sırasında, yani gümrük yükümlüğünün doğduğu tarihte Kanun'un verdiği yetkiye uygun olarak 2818 sayılı Cumhurbaşkanı Kararı ile belirlenen ve 4458 sayılı Kanun'un 15. maddesi hükmü uyarınca tahakkuk ettirilip tahsil edilen toplu konut fonu uygulanmasında yasal düzenlemelere aykırılık bulunmadığı, usulüne uygun olarak ihdas edilen ve beyannamenin tescil tarihinde yürürlükte bulunan gümrük tarifesi uyarınca tahakkuk ettirilerek tahsil edilen dava konusu toplu konut fonunun, açıkça ve yanlışlıkla alınan veya fuzulen tahsil edilen ithalat vergisi kapsamında olmadığı, dolayısıyla davacı şirketin geri verme isteminin 4458 sayılı Kanun'un 211. maddesinde öngörülen koşulları taşımadığı sonucuna varıldığından, dava konusu işlemin toplu konut fonuna isabet eden kısmında hukuka aykırılık, davanın bu kısmının kabulü yolundaki Mahkeme kararında ise yasal isabet görülmediği gerekçesiyle istinaf başvurusunun kısmen kabulü ile mahkeme kararının değinilen hüküm fıkrasının kaldırılmasından sonra davanın kısmen reddine karar verilmiştir.
TEMYİZ EDENLERİN İDDİALARI: Davacı tarafından, gümrük işlemlerinden alınan vergilerin toplu konut idaresinin gelirleri arasında sayılmadığı, 2518 sayılı İthalat Rejimi Kararı'na ek karar ile getirilen toplu konut payı uygulamasının sebep, konu ve amaç yönlerinden açıkça 2985 sayılı Toplu Konut Kanunu'na aykırı olduğu; davalı idarece, tesis edilen işlemde hukuka aykırılık bulunmadığı ileri sürülmektedir.
TARAFLARIN SAVUNMALARI: Taraflarca savunma verilmemiştir.
DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ …'IN DÜŞÜNCESİ: Temyiz istemlerinin reddi ile usul ve yasaya uygun olan kararın onanması gerektiği düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Yedinci Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:
HUKUKİ DEĞERLENDİRME:
Bölge idare mahkemelerinin nihai kararlarının temyizen bozulması, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.
Temyizen incelenen karar usul ve hukuka uygun olup, dilekçelerde ileri sürülen temyiz nedenleri kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.
KARAR SONUCU:
Açıklanan nedenlerle;
1.Temyiz istemlerinin reddine,
2. … Bölge İdare Mahkemesi ... Vergi Dava Dairesinin … tarih ve E:…, K:… sayılı kararının ONANMASINA,
3. … TL maktu harç tutarının temyiz eden davacıdan alınmasına,
4. 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 50. maddesi uyarınca, bu kararın taraflara tebliği ve bir örneğinin de Bölge İdare Mahkemesine gönderilmesini teminen dosyanın ilk derece Mahkemesine gönderilmesine, 13/04/2023 tarihinde kesin olarak oyçokluğuyla karar verildi.
(X) KARŞI OY : Mevzuat hükümleri uyarınca bir malın ithalatında, yerli üreticilerin zarar görmesine sebebiyet verebilecek miktarda artış olup olmadığının belirlenebilmesi için o malın ithal seyrinin izlenmesi amacıyla re'sen veya üreticilerin başvurusu üzerine yapılan inceleme sonucunda o eşya için Ticaret Bakanlığı İthalat Genel Müdürlüğünce düzenlenen bir gözetim belgesi ibrazı zorunluluğu getirilmektedir.
Gözetim uygulaması ithalat nedeniyle ilave bir vergisel yükümlülük getirme amacına yönelik veya korunma önlemi niteliğinde bir uygulama değil, ithalatın izlenmesi amacına yönelik bir uygulamadır.
Gözetim belgesi alınması gerektiği halde bundan kaçınarak eşyanın kıymetinin Tebliğ'de belirlenen kıymete yükseltilmesi suretiyle ithalatın gerçekleştirilmesi, mevzuata aykırı olduğu gibi iyiniyet kuralları ile de bağdaşmamakta, uygulamada gözetim belgesi alan yükümlüler aleyhine de eşitsiz bir durum oluşturmaktadır. İdarenin yükümlüden gözetim belgesi temin etme olanağı da hukuken ve fiilen ortadan kalkmış olmaktadır. Bunun sonucunda, ilgili düzenleyici işlem idarece geri alınmış ya da yargı kararıyla iptal edilmiş olmamasına rağmen düzenleyici işlem ile (Tebliğ) getirilen gözetim uygulaması ve 4458 sayılı yasanın, 61. maddesi ile düzenlenen beyanın bağlayıcılığı ilkesi de fiilen askıya alınmış olmaktadır.
İdarenin gözetim uygulamasına tabi eşyaya ilişkin gözetim belgesini ibraz etmeyen ithalatçıyı beyanını gözetim kıymetine yükseltmeye zorladığı iddiasının kabulünü gerektiren bir durum bulunmadığı eşyanın kıymetinin tebliğde belirtilen meblağa yükseltilmesi suretiyle, kıymet unsurunun üstü kapatılarak, idarenin kıymet incelemesi yapma imkanı ve belge alınması gerektiren durumun tespiti engellenmektedir. Bu süreçte, 4458 sayılı Kanun hilafına ilgililer tarafından kötüye kullanıldığının Kanun koyucu tarafından tesbiti üzerine, 18/07/2021 tarihinde Kanun'un 211. maddesine eklenen cümle ile "ticaret politikası önlemlerine tabi eşyanın gümrük kıymetinin yükümlünün kendi beyanı ile artırılması sonucunda ödenmiş veya tahakkuk ettirilmişse bu vergilerin geri verilmesi veya kaldırılmasına ilişkin talepler kabul edilemez" emredici hükmü getirilmekle, işbu taleplerin kabul edilmeyeceği hususu da tekrar teyit edilmiştir.
Bu durumda Tebliğ ile belirli bir CIF değerin altında ve belirli miktarların üzerinde ithal edilmek istenen eşyanın gözetim uygulaması kapsamına tabi kılınan eşya için gözetim belgesi almak amacıyla anılan belgeyi vermeye yetkili Ticaret Bakanlığı İthalat Genel Müdürlüğüne davacı tarafından başvuruda bulunulup bulunulmadığının, araştırılarak fazladan ödendiği ileri sürülen vergilerin 4458 sayılı Gümrük Kanunu'nun 211. maddesi uyarınca geri verilip verilemeyeceğinin saptanması suretiyle bir karar verilmesi gerektiğinden temyize konu kararın istinaf başvurusunun reddine ilişkin hüküm fıkrasının bozulması gerektiği oyu ile, Daire kararına katılmıyorum.