T.C.
D A N I Ş T A Y
ALTINCI DAİRE
Esas No : 2022/427
Karar No : 2024/340
TEMYİZ EDEN (DAVACI) : …
VEKİLİ : Av. …
KARŞI TARAF (DAVALI) : … Belediye Başkanlığı
VEKİLİ : Av. …
İSTEMİN KONUSU : … Bölge İdare Mahkemesi … İdari Dava Dairesinin … tarih ve E:…, K:… sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.
YARGILAMA SÜRECİ :
Dava konusu istem: Bartın ili, Merkez, … Mahallesi, … ada, … parsel sayılı taşınmazın bulunduğu alanda 1/5000 ölçekli revizyon+ilave nazım imar planı ve 1/1000 ölçekli revizyon+ilave uygulama imar planının kabulüne ilişkin Bartın Belediye Meclisinin … tarih ve … sayılı kararının iptali istenilmiştir.
İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: …İdare Mahkemesince verilen … tarih ve E:…, K:… sayılı kararda; yerinde yaptırılan keşif ve bilirkişi incelemesi sonucunda düzenlenen raporun ve dosyada yer alan bilgi ve belgelerin birlikte değerlendirilmesinden; dava konusu imar planlarıyla davacının maliki olduğu taşınmazın tamamının park alanı kullanımına ayrıldığı, belirlenen bu fonksiyonun geçmişten gelen benzer kullanım kararlarına, gelecekteki nüfus öngörüsüne bağlı yeterli sosyal donatı alanlarının ayrılması bakımından ise üst ölçekli planlara ve şehircilik ilkelerine uygun olduğu anlaşıldığından, dava konusu işlemde hukuka aykırılık bulunmadığı gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir.
Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesi kararının özeti: İdari Dava Dairesince verilen kararda; her ne kadar sadece 1/1000 ölçekli uygulama imar planında değişikliğe gidilerek park kullanımı getirildiği, dayanağı 1/5000 ölçekli nazım imar planında taşınmazın halen konut alanında kaldığı anlaşılmakta ise de, Mekansal Planlar Yapım Yönetmeliğinin 24. maddesinin 3. fıkrası uyarınca uygulama imar planlarında, bölgenin ihtiyacına yönelik sosyal ve teknik altyapı alanlarını artırıcı küçük alan gerektiren fonksiyonlar ayrılabilmesi mümkün olduğundan, uyuşmazlıkta uygulama imar planı ile park alanı kullanımı getirilmesinde üst ölçekli nazım imar planına aykırılık bulunmadığı yönünde açıklama eklenerek istinaf başvurusuna konu İdare Mahkemesi kararının hukuka ve usule uygun olduğu ve istinaf dilekçelerinde ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği belirtilerek 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanununun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.
TEMYİZ EDENİN İDDİALARI : Daha önceki imar planında taşınmazının yeşil alan olarak belirlenmesine ve aradan uzun yıllar geçmesine rağmen davalı idarece buna ilişkin bir uygulama veya kamulaştırma işlemi yapılmadığı, mülkiyet hakkının kısıtlanarak belirsiz bir durumun ortaya çıktığı ileri sürülmektedir.
KARŞI TARAFIN SAVUNMASI : Temyize konu kararın hukuka uygun olduğu belirtilerek istemin reddi gerektiği savunulmuştur.
DANIŞTAY TETKİK HAKİMİ…'İN DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin kabulü ile Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesi kararının bozulması gerektiği düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Altıncı Dairesince, Tetkik Hakiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:
İNCELEME VE GEREKÇE:
MADDİ OLAY :
Bartın ili, Merkez, … Mahallesi, … ada, …parsel sayılı taşınmazın bulunduğu alanda 1/5000 ölçekli revizyon+ilave nazım imar planı ve 1/1000 ölçekli revizyon+ilave uygulama imar planı … tarih ve …sayılı Bartın Belediye Meclisi kararıyla kabul edilerek 08/08/2018 - 07/09/2018 tarihleri arasında askıya çıkarılmıştır.
Söz konusu imar planlarında, davacının taşınmazı "ticaret+konut alanı" olarak belirlenmiştir.
Dava konusu planlara askı süresi içerisinde yapılan itirazların değerlendirilmesi üzerine Bartın Belediye Meclisinin 02/11/2018 tarihli kararıyla yeniden düzenlenerek onaylanan uygulama imar planında taşınmazın fonksiyonu "park alanı" olarak değiştirilmiştir.
Değişen kısımlar yönünden 16/11/2018 - 17/12/2018 tarihleri arasında askıya çıkarılan imar planları, askı süresinde yapılan itirazların reddi üzerine … tarih ve … sayılı Meclis kararıyla onaylanarak kesinleşmiştir.
Davacı tarafından; taşınmazının "park alanı" olarak belirlenen kullanımına itiraz edilerek bakılmakta olan dava açılmıştır.
İLGİLİ MEVZUAT:
2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanununun "Dava açma süresi" başlıklı 7. maddesinin birinci fıkrasında, dava açma süresinin, özel kanunlarında ayrı süre gösterilmeyen hallerde Danıştay'da ve idare mahkemelerinde altmış gün olduğu; ikinci fıkrasında, bu sürenin, idari uyuşmazlıklarda yazılı bildirimin yapıldığı tarihi izleyen günden itibaren başlayacağı; dördüncü fıkrasında, ilanı gereken düzenleyici işlemlerde dava açma süresinin, ilan tarihini izleyen günden itibaren başlayacağı; 4. fıkrasında, "İlanı gereken düzenleyici işlemlerde dava süresi ilan tarihini izleyen günden itibaren başlar. Ancak bu işlemlerin uygulanması üzerine ilgiler, düzenleyici işlem veya uygulanan işlem yahut her ikisi aleyhine birden dava açabilirler. Düzenleyici işlemin iptal edilmemiş olması bu düzenlemeye dayalı işlemin iptal edilmesine engel olmaz."; işlem tarihinde yürürlükte olan haliyle 10. maddesinde; "İlgililer, haklarında idari davaya konu olabilecek bir işlem veya eylemin yapılması için idari makamlara başvurabilirler, altmış gün içinde bir cevap verilmezse istek reddedilmiş sayılır. İlgiler altmış günün bittiği tarihten itibaren dava açma süresi içinde, konusuna göre Danıştaya, idare ve vergi mahkemelerine dava açabilirler. Altmış günlük süre içinde verilen cevap kesin değilse ilgili bu cevabı istemin reddi sayarak dava açabileceği gibi, kesin cevabı da bekleyebilirler. Bu takdirde dava açma süresi işlemez. Ancak, bekleme süresi başvuru tarihinden itibaren altı ayı geçemez. Dava açılmaması veya davanın süreden reddi hallerinde, altmış günlük sürenin bitmesinden sonra yetkili idari makamlarca cevap verilirse, cevabın tebliğinden itibaren altmış gün içinde dava açabilirler."; "Üst Makamlara Başvurma" başlıklı 11. maddesinin işlem tarihindeki yürürlükteki halinde ise ilgililer tarafından idari dava açılmadan önce, idari işlemin kaldırılması, geri alınması, değiştirilmesi veya yeni bir işlem yapılmasının üst makamdan, üst makam yoksa işlemi yapmış olan makamdan, idari dava açma süresi içinde istenebileceği, bu başvurunun işlemeye başlamış olan idari dava açma süresini durduracağı, altmış gün içinde bir cevap verilmezse isteğin reddedilmiş sayılacağı hususu kurala bağlanmıştır.
İşlem tarihinde yürürlükte olan haliyle 3194 sayılı İmar Kanunu'nun 5. maddesinde, Nazım İmar Planı; varsa bölge veya çevre düzeni planlarına uygun olarak halihazır haritalar üzerine, yine varsa kadastral durumu işlenmiş olarak çizilen ve arazi parçalarının; genel kullanış biçimlerini, başlıca bölge tiplerini, bölgelerin gelecekteki nüfus yoğunluklarını, gerektiğinde yapı yoğunluğunu, çeşitli yerleşme alanlarının gelişme yön ve büyüklükleri ile ilkelerini, ulaşım sistemlerini ve problemlerinin çözümü gibi hususları göstermek ve uygulama imar planlarının hazırlanmasına esas olmak üzere düzenlenen, detaylı bir raporla açıklanan ve raporuyla beraber bütün olan planlar olarak tanımlanmış, 8. maddesinde, planların hazırlanması ve yürürlüğe konulmasıyla ilgili hükümlere yer verilmiştir.
Aynı Kanununun 8. maddesinin 1. fıkrasının (b) bendinde, imar planlarının, nazım imar planı ve uygulama imar planından meydana geldiği, mevcut ise bölge planı ve çevre düzeni plan kararlarına uygunluğu sağlanarak, belediye sınırları içinde kalan yerlerin nazım ve uygulama imar planlarının ilgili belediyelerce yapılacağı veya yaptırılacağı, planların, belediye meclisince onaylanarak yürürlüğe gireceği, bu planların onay tarihinden itibaren belediye başkanlığınca tespit edilen ilan yerlerinde ve ilgili idarelerin internet sayfalarında bir ay süreyle eş zamanlı olarak ilan edileceği, bir aylık ilan süresi içinde planlara itiraz edilebileceği, belediye başkanlığınca belediye meclisine gönderilen itirazların ve planların belediye meclisince on beş gün içinde incelenerek kesin karara bağlanacağı, onaylanmış planlarda yapılacak değişikliklerin de yukarıdaki usullere tabi olduğu, kesinleşen imar planlarının bir kopyasının, Bakanlıkça oluşturulan elektronik ortamdaki Ulusal Coğrafi Bilgi Sistemi Altyapısı üzerinden, ilgili idaresi tarafından, arşivlenmek üzere Bakanlığa gönderileceği düzenlemesi bulunmaktadır.
14/06/2014 tarih ve 29030 sayılı Resmî Gazetede yayımlanarak yürürlüğe giren Mekansal Planlar Yapım Yönetmeliğinin, "Planların ilanı, itirazlar ve kesinleşmesi" başlıklı 33. maddesinin 4. fıkrasında; "Planlara itiraz, otuz günlük ilan süresi içinde idareye yapılır ve itirazlar idarece değerlendirilir. İdarenin karar merciince itirazların reddedilmesi halinde, planlar başkaca bir onay işlemine gerek kalmaksızın red kararı tarihinde kesinleşir. İtiraz olmaması halinde planlar askı süresinin sonunda kesinleşir." hükmü, 6. fıkrasında; "İlan ve askı süresinde yapılan itirazlar üzerine idarelerce, planlarda değişiklik yapılması halinde planın değişen kısımlarına ilişkin olarak yeniden ilan süreci başlatılır." hükmü, 7. fıkrasında; "Onaylanmış planlarda yapılacak revizyon, ilave ve değişiklikler de yukarıdaki usullere tabidir." hükmü düzenlenmiştir.
Aynı Yönetmeliğin "Mekansal planlama kademeleri ve ilişkileri" başlıklı 6. maddesinin 1. fıkrasında; mekansal planların kapsadıkları alan ve amaçları açısından mekansal strateji planları, çevre düzeni planları ve imar planları olarak hazırlanacağı, buna göre planlama kademelerinin, üst kademeden alt kademeye doğru sırasıyla; mekansal strateji planı, çevre düzeni planı, nazım imar planı ve uygulama imar planından oluştuğu kural altına alınmış, 2. fıkrasında; mekansal planların, plan kademelenmesine uygun olarak hazırlanacağı, her planın, planlar arası kademeli birliktelik ilkesi uyarınca yürürlükteki üst kademe planların kararlarına uygun olmak, raporu ile bütün oluşturmak ve bir alt kademedeki planı yönlendirmek zorunda olduğu düzenlenmiştir.
HUKUKİ DEĞERLENDİRME:
Davanın süresinde açılıp açılmadığına yönelik yapılan incelemede;
Yukarıda anılan maddelerin birlikte değerlendirilmesinden, imar planlarına karşı, bir aylık askı süresi içinde 2577 sayılı Kanunun 11. maddesi kapsamında başvuruda bulunulması ve bu başvuruya idari dava açma süresinin başlangıç tarihi olan son ilan tarihinden itibaren 60 gün içinde cevap verilmeyerek isteğin reddedilmiş sayılması halinde, bu tarihi takip eden 60 günlük dava açma süresi içinde veya son ilan tarihini izleyen 60 gün içinde cevap verilmek suretiyle isteğin reddedilmesi halinde bu cevap tarihinden itibaren 60 günlük dava açma süresi içinde idari dava açılabileceği; imar planlarına askı süresi içinde bir itirazda bulunulmamış ise, davanın, 2577 sayılı Kanunun 7. maddesi uyarınca imar planının son ilan tarihini izleyen günden itibaren 60 gün içinde açılması gerektiği anlaşılmaktadır.
Öte yandan; ilgililerin idari davaya konu olabilecek bir işlemin tesis edilmesi istemiyle 2577 sayılı Kanun'un 10. maddesi kapsamında her zaman idareye başvuruda bulunabileceği açık olup, imar planı değişikliği talebi ile yapılan başvuru sonrası idarece tesis edilecek işlem üzerine anılan Kanun'un 7. maddesinde öngörülen 60 günlük süre içerisinde imar planına karşı dava açılması mümkündür.
Dosyanın incelenmesinden; uyuşmazlığın, davacının taşınmazına getirilen "park alanı" kullanımına ilişkin olduğu, "ticaret+konut" kullanımının Bartın Belediye Meclisinin 02/11/2018 tarihli kararıyla değiştirilerek "park alanı" olarak belirlendiği, davacının askı süresi içerisinde 14/12/2018 tarihinde anılan meclis kararına itiraz ettiği, itirazının … tarih ve … sayılı Bartın Belediye Meclisi kararıyla reddedildiği, 03/12/2019 tarihinde temyizen incelenen davanın açıldığı, dava dilekçesinde itirazının reddine ilişkin cevabın usulüne uygun tebliğ edilmediği, 25/09/2019 tarihinde öğrenildiğinin belirtildiği anlaşılmaktadır.
Bu durumda; davacının askı süresi içerisinde yapmış olduğu itirazının, yukarıda yer verilen açıklamalar doğrultusunda 2577 sayılı Kanunun 11. maddesi kapsamında değerlendirilerek davanın süresinde açılıp açılmadığı hususu araştırılarak bir karar verilmesi gerekmektedir.
Öte yandan; davacının, dava konusu planlara yönelik olarak 2577 sayılı Kanun'un 10. maddesi kapsamında yapmış olduğu bir başvurusunun bulunup bulunmadığı, dava dilekçesinde 25/09/2019 tarihinde öğrenildiği beyan edilen davalı idare işleminin, askı süresinde yapılan itiraza yönelik olarak verilen cevabın mı yoksa 10. madde kapsamında yapılan bir başvuruya yönelik mi olduğu hususunun açıkça ortaya konularak, ıttıla tarihi olarak beyan edilen tarihe göre de davanın süresinde olup olmadığının irdelenmesi gerektiği açıktır.
Davanın esasına yönelik olarak yapılan incelemede;
Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesince yapılan değerlendirme sonucu davanın süresinde olduğuna karar verildiği takdirde, aşağıda yer verilen açıklamalar ışığında uyuşmazlığın esasının çözümlenmesi gerekmektedir.
Uyuşmazlığın, davacının taşınmaza getirilen "park alanı" fonksiyonuna yönelik olduğu hususu dikkate alındığında, taşınmaza "ticaret+konut" kullanımı getiren 1/5000 ölçekli revizyon-ilave nazım imar planı yönünden davanın reddi gerekmektedir.
1/1000 ölçekli revizyon-ilave nazım imar planı yönünden ise;
Planlamanın en temel unsurlarından birisi olan, birbirini yönlendiren ve denetleyen farklı ölçeklerdeki planlar arasındaki "kademeli birliktelik" ilkesi uyarınca, alt ölçekli planlar, bir üst ölçekte belirlenen temel ilke, strateji ve plan kararlarına uygun olmak zorunda olup, bunun sonucu olarak, 1/1000 ölçekli uygulama imar planı ile belirlenen kullanım kararlarının, üst kademede bulunan 1/5000 ölçekli nazım imar planı ile uyumlu olup olmadığı yönünden incelenmesi gerektiği açıktır. Başka bir deyimle hiyerarşik planlama ilişkisine göre, bir plan bir üst ölçekli plan tarafından yönlendirilmeli ve ona uyumu noktasında denetlenmelidir.
Bakılan uyuşmazlıkta, üst ölçekli 1/5000 revizyon-ilave nazım imar planında ticaret+konut alanında kalan uyuşmazlık konusu taşınmaza dava konusu 1/1000 ölçekli revizyon-ilave uygulama imar planı ile park alanı kullanımı getirildiği görülmüş olup, taşınmazın 1.029,38 olduğu dikkate alındığında, bu büyüklükteki bir park alanı kullanımının 1/5000 ölçekli nazım imar planında ölçek itibarıyla gösterilmesi gerektiği, bu sebeple dava konusu 1/1000 ölçekli uygulama imar planı değişikliğinin "planların kademeli birlikteliği" ilkesine ve üst ölçekli nazım imar planına aykırı olduğu sonucuna ulaşılmıştır.
Kaldı ki; dava konusu imar plan paftaları incelendiğinde, aynı bölgede uyuşmazlığa konu taşınmazın yüzölçümünden daha küçük olan park alanlarının 1/5000 ölçekli nazım imar planında gösterildiği hususu da açıkça anlaşılmaktadır.
Bu itibarla, davanın reddi yolunda verilen İdare Mahkemesi kararına karşı yapılan istinaf başvurusunun açıklamalı reddine ilişkin temyize konu Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesi kararında hukuki isabet bulunmamaktadır.
KARAR SONUCU:
Açıklanan nedenlerle;
1. 2577 sayılı Kanunun 49. maddesine uygun bulunan davacının temyiz isteminin kabulüne,
2. Davanın yukarıda özetlenen gerekçeyle reddine ilişkin Mahkeme kararına yönelik olarak yapılan istinaf başvurusunun açıklamalı reddi yolundaki temyize konu … Bölge İdare Mahkemesi … İdari Dava Dairesinin … tarih ve E:…, K:… sayılı kararının BOZULMASINA,
3. Yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın anılan Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesine gönderilmesine, 16/01/2024 tarihinde, kesin olarak, oybirliğiyle karar verildi.