T.C.
D A N I Ş T A Y
YEDİNCİ DAİRE
Esas No : 2022/460
Karar No : 2024/151
TEMYİZ EDEN (DAVALI) : … Bakanlığı adına
… Gümrük Müdürlüğü
VEKİLİ : Av. …
KARŞI TARAF (DAVACI) : …
VEKİLİ : Av. …
İSTEMİN KONUSU : … Bölge İdare Mahkemesi ... Vergi Dava Dairesinin … tarih ve E:…, K:… sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.
YARGILAMA SÜRECİ:
Dava konusu istem: … ve … sayılı transit refakat belgeleri muhteviyatı serbest dolaşımda olmayan eşyaların gümrük idaresince eşya konulmasına izin verilen yerlerden çıkarılarak yurda sokulduğunun tespit edildiğinden bahisle asıl sorumlu sıfatıyla davacı adına 4458 sayılı Gümrük Kanunu'nun 183., Gümrük Yönetmeliği'nin 244. ve 4 seri no.lu Gümrük Genel Tebliği'nin (Transit Rejimi) 56. maddeleri uyarınca tahakkuk ettirilen gümrük, ilave gümrük ve katma değer vergileri ile dampinge karşı vergiye vaki itirazın reddine dair işlemin iptali istemiyle dava açılmıştır.
İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: … Vergi Mahkemesinin … tarih ve E:…, K:… sayılı kararıyla, olayda, 4458 sayılı Gümrük Kanunu'nun 183. maddesi kapsamında bir sorumluluk doğabilmesi için davacının maddede sayılan kişiler arasında yer almasının gerektiği, bu durumda davacının, eşyayı gümrük gözetiminden çıkaran, bu çıkarma işine iştirak eden, eşyanın gümrük gözetiminden çıkarıldığını bilen veya normal olarak bilmesi gereken, söz konusu eşyayı elde eden veya elinde bulunduran, bu eşyayı elde ettiği veya aldığı sırada gümrük gözetiminden çıkarıldığını bilen veya normal olarak bilmesi gereken, eşyanın geçici depolanmasından veya tabi tutulmuş olduğu gümrük rejiminin kullanılmasından doğan yükümlülükleri yerine getirmesi gereken kişiler arasında bulunduğuna dair somut bir tespit yapılmadığından, uyuşmazlık konusu transit refakat belgeleri içeriği eşyaların rejim hükümlerine aykırı olarak yurtta bırakılması hususunda davacıya kusur atfedilemeyeceği gerekçesiyle dava konusu işlemin iptaline karar verilmiştir.
Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: İstinaf başvurusuna konu kararın hukuka ve usule uygun olduğu ve davalı idare tarafından ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği gerekçesiyle 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.
TEMYİZ EDENİN İDDİALARI: Uyuşmazlık konusu transit refakat belgeleri muhteviyatı transit rejimine tabi serbest dolaşımda olmayan eşyaların tamamının mevzuata aykırı olarak yurt içinde bırakıldığı, her iki beyannamenin de asıl sorumlusunun davacı olduğu, 4458 sayılı Gümrük Kanunu'nun 86. maddesi ve Gümrük Yönetmeliği'nin 212. maddesinin 2. fıkrasının (f) bendinde yer alan asıl sorumlu tanımları doğrultusunda 4458 sayılı Kanun'un 182 ve 183. maddeleri uyarınca davacının adına tesis edilen işlemde hukuka aykırılık bulunmadığı ileri sürülmektedir.
KARŞI TARAFIN SAVUNMASI : İstemin reddi gerektiği savunulmaktadır.
DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ …'ÜN DÜŞÜNCESİ : Davacı adına 4458 sayılı Gümrük Kanunu'nun 183., Gümrük Yönetmeliği'nin 244. ve 4 seri no.lu Gümrük Genel Tebliği'nin (Transit Rejimi) 56. maddeleri uyarınca tahakkuk yapılmışsa da, olayda, öncelikle, usulsüzlüğün meydana geldiği anda eşyanın statüsünün tespiti, sonrasında olaya uygulanacak mevzuatın belirlenmesi gerekmektedir. Gümrük Kanunu'nun 84. maddesi hükümleri uyarınca, eşyanın transit rejimine tabi olması için Türkiye Gümrük Bölgesi içinde bir noktadan diğerine, gümrükler veya yabancı ülke ile gümrük arasında taşınması gerekmektedir. Çin'den ithal edilmek üzere Ambarlı Gümrük Müdürlüğüne gelen eşya, anılan Gümrük Müdürlüğünden Birleşik Arap Emirliklerine transit eşya olarak taşınması amacıyla liman içinde yapılacak aktarma işlemi transit refakat belgesine bağlanmışsa da, maddi olayda eşya, gümrük gözetiminden çıkmamış, transit rejimine tabi eşya olmamıştır. Söz konusu eşya sahte evrakla yurda sokulurken geçici depolanan eşya statüsünde olup Kanun'un 51. ve 52. maddeleri uyarınca Türkiye Gümrük Bölgesinde bir yerden diğer bir yere transit rejimi kapsamında taşınarak varış gümrük idaresine sunulan serbest dolaşımda olmayan eşyaya, geçici depolanan eşyaya ilişkin hükümler uygulanamayacağından, transit rejimi hükümlerine aykırılık bulunmayan olayda, davacı adına "asıl sorumlu" sıfatıyla işlem tesis edilemez. Bu sebeple, mahkemenin maddi olayı Kanun'un 183. maddesi hükümleri açısından değerlendirilerek verdiği kararda sonucu itibarıyla isabetsizlik bulunmadığından temyiz isteminin reddi gerektiği düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Yedinci Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:
İNCELEME VE GEREKÇE:
MADDİ OLAY :
… ve … sayılı transit refakat belgeleri muhteviyatı serbest dolaşımda olmayan eşyaların gümrük idaresince eşya konulmasına izin verilen yerlerden çıkarılarak yurda sokulduğunun tespit edildiğinden bahisle asıl sorumlu sıfatıyla davacı adına 4458 sayılı Gümrük Kanunu'nun 183., Gümrük Yönetmeliği'nin 244. ve 4 seri no.lu Gümrük Genel Tebliği'nin (Transit Rejimi) 56. maddeleri uyarınca tahakkuk ettirilen gümrük, ilave gümrük ve katma değer vergileri ile dampinge karşı vergiye vaki itirazın reddine dair işlemin iptali istemiyle dava açılmıştır.
İLGİLİ MEVZUAT :
4458 sayılı Gümrük Kanunu'nun 84. maddesinin 1. fıkrasında, ithalat vergileri ve ticaret politikası önlemlerine tabi tutulmayan serbest dolaşıma girmemiş eşya ile ihracatla ilgili gümrük işlemleri tamamlanmamış eşyanın, gümrük gözetimi altında Türkiye Gümrük Bölgesi içinde bir noktadan diğerine taşınmasının, transit rejimi hükümlerine tabi olduğu; 2. fıkrasında, gümrük idarelerinin, transit rejimine tabi tutulan eşyanın Türkiye Gümrük Bölgesi içinde; yabancı bir ülkeden yabancı bir ülkeye, yabancı bir ülkeden Türkiye'ye, Türkiye'den yabancı bir ülkeye veya bir iç gümrükten diğer bir iç gümrüğe taşınmasına izin verebileceği; 4. fıkrasının (a) bendinde, transit rejimine tabi tutulan eşya ve gerekli belgeler, rejimi düzenleyen hükümlere uygun olarak varış gümrük idaresine sunulduğunda, transit rejiminin sona ereceği; (b) bendinde, hareket gümrük idaresindeki bilgi ve belgeler ile varış gümrük idaresindeki bilgi ve belgelerin karşılaştırılması sonucunda, transit rejiminin usulüne uygun olarak sonlandırıldığının belirlenmesi halinde rejimin ibra edileceği; 86. maddesinde, transit rejimi hak sahibi olan kişilerin, eşyayı öngörülen süre içerisinde ve gümrük idareleri tarafından eşyanın ayniyetinin tespiti amacıyla alınan önlemlere uymak suretiyle, varış yeri gümrük idaresine sağlam ve noksansız olarak sunmak ve transit rejimine ilişkin hükümlere uymakla yükümlü oldukları, bu kişilerin yükümlülükleri saklı kalmak kaydıyla, transit rejimine göre taşındığını bilerek eşyayı kabul eden taşıyıcı veya alıcının da, eşyayı öngörülen süre içerisinde ve gümrük idareleri tarafından eşyanın ayniyetinin tespiti amacıyla alınan tedbirlere uymak suretiyle, varış yeri gümrük idaresine sağlam ve noksansız olarak sunmakla yükümlü oldukları; 183. maddesinin 3. fıkrasında, eşyayı gümrük gözetiminden çıkaran kişilerin, bu çıkarma işine iştirak eden ve eşyanın gümrük gözetiminden çıkarıldığını bilen veya normal olarak bilmesi gereken kişilerin, söz konusu eşyayı elde eden veya elinde bulunduran ve bu eşyayı elde ettiği veya aldığı sırada gümrük gözetiminden çıkarıldığını bilen veya normal olarak bilmesi gereken kişilerin, eşyanın geçici depolanmasından veya tabi tutulmuş olduğu gümrük rejiminin kullanılmasından doğan yükümlülükleri yerine getirmesi gereken kişilerin, gümrük vergilerinden sorumlu oldukları hükme bağlanmıştır.
Gümrük Yönetmeliği'nin 212. maddesinin 2. fıkrasının (f) bendinde, "rejim hak sahibinin (asıl sorumlu)", transit rejimi beyanında bulunan veya hesabına transit rejimi beyanında bulunulan ve transit rejimi kapsamında gümrük idaresine karşı mali olarak sorumlu olan kişiyi ifade ettiği belirtilmiştir.
01/08/2017 tarih ve 30141 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren 4 seri no.lu Gümrük Genel Tebliği'nin (Transit Rejimi) 54. maddesinin 1. fıkrasının (a) bendinde, transit rejimine tabi tutulan eşya ile ilgili olarak ödenmesi gereken gümrük vergileri ve diğer yükleri kapsayan gümrük yükümlülüğünün eşyanın transit rejiminden mevzuata aykırı olarak çıkarılması durumunda doğacağı, 55. maddesinde, 54. maddenin 1. fıkrasının (a) bendinde belirtilen durumda yükümlünün; a) Rejim hak sahibi, b) Eşyayı transit rejiminden çıkaran kişi, c) Böyle bir çıkarmaya iştirak eden ve eşyanın transit rejiminden çıkarılmakta olduğunu bilen veya makul olarak bilmesi gereken kişiler, ç) Bu eşyayı edinen veya bulunduran ve eşyayı edindiği veya aldığı zaman eşyanın transit rejiminden çıkarılmış olduğunu bilen veya makul olarak bilmesi gereken kişiler olacağı, 56. maddesinde, gümrük idaresinin, gümrük vergileri tutarını hesaplayacak ve yükümlüyü belirleyecek durumda olduğunda, derhal gümrük vergilerinin tahsil edilmesine yönelik işlemleri başlatacağı düzenlenmiştir.
HUKUKİ DEĞERLENDİRME :
Yukarıda yer verilen mevzuat hükümlerinin birlikte değerlendirilmesinden, serbest dolaşımda olmayan transit rejimi kapsamında taşınacak eşyanın ayniyetinin tespiti amacıyla alınan önlemlere uymak suretiyle, varış yeri gümrük idaresine sağlam ve noksansız olarak sunulmasında ve transit rejimine ilişkin hükümlere uyulmasında rejim hak sahibinin, eşyanın transit rejimine göre taşındığını bilerek eşyayı kabul eden taşıyıcının veya alıcının yükümlü oldukları açıktır. Diğer yandan, söz konusu sorumluluk transit eşyasının varış gümrük idaresine sunulmasıyla, yani rejimin sona ermesiyle son bulacaktır.
Dosyanın incelenmesinden; Çin'den gemi ile Kumport Limanına getirilen serbest dolaşımda olmayan eşyanın Birleşik Arap Emirliklerine gönderilmek üzere liman sahasında gemiden gemiye aktarılmasını teminen Ambarlı Gümrük Müdürlüğünce aynı gümrük idaresine transit refakat belgelerinin açıldığı, anılan Gümrük Müdürlüğü tarafından hareket gümrük idaresi olarak transit refakat belgelerinin serbest bırakıldığı ve sonrasında varış işleminin gerçekleştirildiği, sistem üzerinde oluşturulan transit refakat belgesinin kağıt nüshasında usulsüzlük yapılarak varış gümrük idaresi olarak Erenköy Gümrük Müdürlüğü gösterilmek suretiyle eşyanın yurda sokulduğu, eşyanın liman sahasından çıkışına kamera kayıtlarından ulaşılmakla birlikte, eşyanın yerinin tespit edilemediği, eşyadan kaynaklanan vergilere ilişkin olarak davacı adına asıl sorumlu sıfatıyla Kanun'un 183., Yönetmeliğin 244. ve Tebliğ'in 56. maddeleri uyarınca tahakkuk kararının alındığı anlaşılmıştır.
Çin'den gemi ile Kumport Limanına getirilen serbest dolaşımda olmayan eşyanın limanda gemiden gemiye aktarılmasını teminen Ambarlı Gümrük Müdürlüğünce aynı gümrük idaresine transit refakat belgesi açılmak suretiyle transit rejimine tabi eşya statüsüne geldiği ve varış gümrük idaresi olarak varış kaydının yapılmasıyla transit rejiminin sona erdiği görüldüğünden, rejim usulüne uygun şekilde sonlandıktan sonra davacının rejim hak sahibi olarak sorumluluğuna gidilmeyeceği açıktır.
Diğer yandan, transit rejimi sona erdikten sonra, uyuşmazlığa konu eşyanın, geçici depolanan eşya statüsünde iken gümrük gözetiminden çıkarıldığı sabit olduğundan, eşyanın gümrüklü sahadan mevzuat hükümlerine aykırı olarak çıkarılması sebebiyle davacının sorumlu tutulabilmesi için, davacının Kanun'un 183. maddesinde sayılan kişilerden olması gerekmekle birlikte, dava dosyasının ve aynı maddi olaya ilişkin olarak Dairemizde temyiz incelemesi devam eden dosyaların birlikte incelenmesinden, İstanbul Gümrük Muhafaza Kaçakçılık ve İstihbarat Müdürlüğü tarafından düzenlenen 22/01/2020 tarihli (Ek) Fezleke ve Ticaret Bakanlığı Rehberlik ve Teftiş Başkanlığı tarafından düzenlenen ... tarih ve ... sayılı cevaplı raporda, davacının maddede sayılan kişilerden olduğuna dair herhangi bir tespit bulunmadığından, davacının sorumluluğundan bahsedilmesi mümkün değildir.
Bu itibarla, davacı adına alınan tahakkuk kararına vaki itirazın reddine dair işlemde hukuka uyarlık, temyize konu kararda ise sonucu itibarıyla isabetsizlik bulunmamaktadır.
KARAR SONUCU:
Açıklanan nedenlerle;
1. … Bölge İdare Mahkemesi ... Vergi Dava Dairesinin … tarih ve E:…, K:… sayılı kararına yönelik TEMYİZ İSTEMİNİN REDDİNE,
2. 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 50. maddesi uyarınca, bu kararın taraflara tebliği ve bir örneğinin de Bölge İdare Mahkemesine gönderilmesini teminen dosyanın ilk derece Mahkemesine gönderilmesine, 18/01/2024 tarihinde kesin olarak oybirliğiyle karar verildi.