Danıştay 8. Daire Başkanlığı 2022/4600 E. , 2024/725 K.
"İçtihat Metni"
T.C.
D A N I Ş T A Y
SEKİZİNCİ DAİRE
Esas No : 2022/4600
Karar No : 2024/725
DAVACI : …
VEKİLİ : Av. ...
DAVALI : … Başkanlığı
VEKİLİ : Av. …
DAVANIN KONUSU :
Paris 1- Panthéon- Sorbonne Üniversitesi Hukuk Fakültesi'nden uzaktan eğitim kapsamında mezun olan davacının;
1. Denklik başvurusunun reddedilmesine ilişkin … tarih ve … sayılı Yükseköğretim Kurulu Başkanlığı işlemi ile,
2. Bu işleme dayanak 20/02/2016 tarih ve 29630 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren Yurtdışı Yükseköğretim Diplomaları Tanıma ve Denklik Yönetmeliği'nin 10. maddesinin 1. fıkrasının (ç) bendinin iptali istemidir.
DAVACININ İDDİALARI :
2000-2001 eğitim yılı sonunda Fransa Rennes 1 Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi’nden örgün eğitim ile mezun olduğu, 2001-2003 yılları arasında Paris 7 Üniversitesi’nden örgün eğitim ile Sosyoloji mastır diploması aldığı, 2012 yılında Hukuk eğitimi için Paris 1 Pantheon-Sorbonne Üniversitesi’ne başvurduğu, Üniversite akademik kurulu tarafından, örgün eğitim ile iktisat alanında dört yıllık diplomaya sahip olduğu gerekçesiyle hukuk fakültesinin ilk iki yılına tekabül eden 120 krediye halihazırda sahip olduğuna ve 3. sınıftan kaydının yapılmasına karar verildiği, 240 kredilik hukuk diplomasının 120 kredilik kısmını örgün olarak aldığı, kendisine örgün veya uzaktan eğitim şeklinde seçenek sunulduğu kendisinin uzaktan eğitimi seçtiği, bütün sınavlara fiilen katıldığı, Fransada kabul edilen uzaktan eğitim sisteminin adının CAVEJ olduğu, bu eğitim için öncelikle örgün eğitim şartlarına sahip olunması gerektiği, ders içeriklerinin, sınavların, eğitimin örgün eğitim ile aynı olduğu, ilgili Üniversite’nin YÖK tarafından tanındığı, Fransada alınan bu diploma ile avukatlık, savcılık, hakimlik yapılabildiği, Yönetmelik maddesinin Lizbon Sözleşmesi ve Bologna Sürecine aykırı olduğu, Yönetmelikte tanımlanan “denklik” kavramının, eğitim düzeyindeki kazanımları eşdeğer olan programları belirttiği, Sorbonne Üniversitesi müdürleri tarafından uzaktan eğitim ile örgün eğitim arasında kazanımlar açısından bir fark bulunmadığının belirtildiği, davalı idarece kazanımlar arasında fark bulunmadığı açık olan örgün eğitim diplomalarına doğrudan denklik belgesi verildiği, başvurusunun eğitim düzeyindeki kazanımlar açısından incelenmediği, bununla birlikte denklik başvurusunun 17/02/2016 tarihinde yapıldığı, dolayısıyla 6/11/2010 tarihli ve 27751 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe giren Yurtdışı Yükseköğretim Diplomaları Tanıma ve Denklik Yönetmeliği’ne tabi olduğu, ancak işlemin 20/02/2016 tarih ve 29630 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren Yönetmelik uyarınca tesis edildiği, işlem ve düzenlemenin iptal edilmesi gerektiği iddia edilmektedir.
DAVALININ SAVUNMASI :
Yönetmeliğin 2547 sayılı Kanun’a uygun olarak verilen yetki uyarınca hazırlandığı, Lizbon Sözleşmesi’nde taraf olan ülkelerin diplomalarına koşulsuz denklik verileceğinin düzenlenmediği, genel koşullarla ilgili önemli farklılıklar olmaması durumunda denklik verileceğinin düzenlendiği, her ülkenin kendi sisteminde denklik için farklı incelemelerin olduğu, Türk eğitim sisteminde uzaktan eğitim ile hukuk eğitimi verilmediği, davacının aldığı eğitimin bu açıdan farklı olduğu, davanın reddi gerektiği savunulmaktadır.
DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ : …
DÜŞÜNCESİ : Danıştay Dava Dairelerinin ilk derece mahkemesi olarak verdiği kararların temyizen bozulması durumunda ısrar olanağı tanınmadığı dikkate alındığında, Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulunun bozma kararı dikkate alınarak düzenleyici işlem yönünden karar verilmesine yer olmadığına, bireysel işlem yönünden dava konusu işlemin iptaline karar verilmesi gerektiği düşünülmektedir.
DANIŞTAY SAVCISI : …
DÜŞÜNCESİ : Dava; Paris 1- Panthéon - Sorbonne Üniversitesi Hukuk Fakültesinden uzaktan eğitim kapsamında mezun olan davacının, diplomasına denklik verilmesi istemiyle yaptığı başvurunun reddine ilişkin Yükseköğretim Kurulu Başkanlığının … tarih ve … sayılı işlemi ile bu işleme dayanak teşkil eden 20/02/2016 tarih ve 29630 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren Yurtdışı Yükseköğretim Diplomaları Tanıma ve Denklik Yönetmeliği'nin 10. maddesinin 1. fıkrasının (ç) bendinin iptali istemiyle açılmıştır.
Danıştay Sekizinci Dairesinin 03/02/2021 tarih ve E:2016/14973, K:2021/602 sayılı kararıyla; "dava konusu Yurtdışı Yükseköğretim Diplomaları Tanıma ve Denklik Yönetmeliği'nin 10. maddesinin 1. fıkrasının (ç) bendinin, 14/04/2020 tarih ve 31099 sayılı Yurtdışı Yükseköğretim Diplomaları Tanıma ve Denklik Yönetmeliğinde Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmeliğin 2. maddesi ile yürürlükten kaldırılması nedeniyle, karar tarihinde yürürlükte bulunmayan düzenleme hakkında karar verilmesine hukuken olanak bulunmadığından, konusu kalmayan dava hakkında karar verilmesine yer olmadığına karar verilmesi gerektiği; davacının sınavlara fiilen katıldığının yurtdışı giriş-çıkış kayıtlarından anlaşıldığı, davacının diplomasında uzaktan eğitime ilişkin herhangi bir ibarenin bulunmadığı, denklik başvurusunun, Yurtdışı Yükseköğretim Diplomaları Tanıma ve Denklik Yönetmeliği'nin diğer maddeleri yönünden incelenmesi ve buna göre yeni bir işlem tesis edilmesi gerekmekte olup, dava konusu işlemde hukuka uyarlık bulunmadığı" gerekçesiyle; Yönetmelik hükmü hakkında karar verilmesine yer olmadığına, bireysel işlemin iptaline karar verilmiştir.
Sekizinci Dairenin yukarıda yer verilen kararının temyiz edilmesi üzerine Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulunun 17/02/2022 tarih ve E:2021/2327, K:2022/529 sayılı kararıyla; " dava konusu Yönetmeliğe dayalı olarak davacı hakkında tesis edilmiş bireysel işlem bulunması ve bakılan davada anılan bireysel işlemin de dava konusu yapılması karşısında, dava konusu bireysel işlemin tesis edildiği tarihte yürürlükte bulunan Yönetmelik hükmü yönünden herhangi bir hukuki irdeleme yapılmaksızın, karar verilmesine yer olmadığına kararı verilmesinde hukuki isabet bulunmamaktadır. Öte yandan, davacının diplomasına denklik verilmesi istemiyle yaptığı başvurunun reddine ilişkin dava konusu işlem yönünden dayanak Yönetmelik hükmü dikkate alınarak inceleme yapılmak suretiyle yeniden bir karar verilmesi gerekmektedir." gerekçesiyle bozulmuştur.
2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanununun 46. maddesinde; Danıştay dava dairelerinin nihai kararlarına karşı Danıştayda temyiz yoluna başvurulabileceği, 2575 sayılı Danıştay Kanununun 38. maddesinde; İdari Dava Daireleri Kurulunca idari dava dairelerinden ilk derece mahkemesi olarak verilen kararların temyizen inceleneceği hükmü getirilirken; 2577 sayılı Kanunun 49. maddesinin 4. fıkrasında; ilk derece mahkemelerine aynı kanunda, bozmaya uymayarak eski kararında tanınan ısrar yetkisi, Danıştay dava dairelerinin ilk derece mahkemesi olarak verdiği kararların temyizen bozulması halinde tanınmamıştır.
Bu itibarla; dava konusu birel işlem açısından hukuka uygunluk denetimi yapılabilmesi için, İdari Dava Daireleri Kurulunun bahsi geçen kararına uymak suretiyle öncelikle dayanağı yönetmelik hükmünün hukuka uygun olup olmadığının değerlendirilmesi gerekmektedir.
20/02/2016 tarihinde yürürlüğe giren Yurtdışı Yükseköğretim Diplomaları Denklik Yönetmeliği'nin 10. maddesinin 1. Fıkrasında, uzaktan eğitim programlarından alınan diplomaların tanıma ve denklik işlemlerinde, örgün eğitim için geçerli olan inceleme esaslarına ek olarak dikkate alınacak hususlar düzenlenmiş; dava konusu (ç) bendinde, "mezun olunan uzaktan eğitim programının karşılığının Türkiye'deki uzaktan öğretim programları içinde yer alması" şartına yer verilmiştir.
05/12/2017 gün ve 30261 sayılı Resmi Gazete'de yayınlanarak yürürlüğe giren Yurtdışı Yükseköğretim Diplomaları Tanıma ve Denklik Yönetmeliği'nin 15. maddesi ile 20/02/2016 gün ve 29630 sayılı Resmi Gazete'de yayınlanarak yürürlüğe giren Yurtdışı Yükseköğretim Diplomaları Tanıma ve Denklik Yönetmeliği yürürlükten kaldırılmış, ancak dava konusu 10. maddenin 1. fıkrasının ç bendi yeni düzenlemede (10/1-ç mad.) aynen korunmuştur.
Daha sonra, 14/04/2020 gün ve 31099 sayılı Yurtdışı Yükseköğretim Diplomaları Tanıma ve Denklik Yönetmeliğinde Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmeliğin 2. maddesiyle, bahse konu Yönetmeliğin 10. maddesinin birinci fıkrasının (ç) bendi yürürlükten kaldırılmış ve aynı maddeye, "(3) Tıp, hukuk, mühendislik, mimarlık, diş hekimliği, eczacılık, öğretmenlik ve Kurulun belirlediği klinik uygulaması olan sağlık alanlarından alınan diplomalar hariç olmak üzere, yükseköğrenime başlanılan yıl Yükseköğretim Kurulu tarafından belirlenmiş olan sıralama kuruluşlarınca yapılan dünya üniversite sıralamalarının birinde, ilk dört yüzlük dilim içerisindeki üniversitelerden uzaktan öğretim yoluyla alınan diplomalara SYBS uygulanmaksızın denklik işlemi yapılır." fıkrası eklenmiş ve sonrasında 9/4/2021 tarih ve 31449 sayılı R.G.'de yayımlanan Yönetmelik ile 14/4/2020 tarihinde eklenen 3. fıkra "Başarı sıralaması şartı bulunan tıp, diş hekimliği, eczacılık, hukuk, öğretmenlik, mühendislik, mimarlık ile Kurulun belirlediği klinik uygulaması olan sağlık programlarında uzaktan öğretim yoluyla alınan diplomalara denklik işlemi yapılmaz. Bunların dışında kalan programlarda ise yükseköğrenime başlanılan yıl Yükseköğretim Kurulu tarafından belirlenmiş olan sıralama kuruluşlarınca yapılan dünya üniversite sıralamalarının birinde, ilk dört yüzlük dilim içerisindeki üniversitelerden uzaktan öğretim yoluyla alınan diplomalara SYBS uygulanmaksızın denklik işlemi yapılır." şeklinde değiştirilmiştir.
2547 sayılı Yükseköğretim Kanunu'nun 7.maddesinin (p) bendinde yurt dışındaki yükseköğretim kurumlarından alınmış ön lisans ve lisans üstü diplomaların denkliğini tespit etmek Yükseköğretim Kurulunun görevleri arasında sayılmıştır.
23/2/2006 tarih ve 5463 sayılı Kanunla onaylanması uygun bulunan 11/4/1997 tarihli Avrupa Bölgesinde Yükseköğretimle İlgili Belgelerin Tanınmasına İlişkin Sözleşmenin “Yükseköğretim Belgelerinin tanınması” başlıklı VI. Bölümün 1. maddesinde, “Bir tanıma kararı, yükseköğretim belgesi tarafından belgelenen bilgi ve beceri esasına dayanıyorsa, her Taraf, tanımanın istendiği belge ile tanımanın istendiği Tarafça bu belgeye karşılık gelen diploma arasında önemli bir farklılık görülmediği durumda, diğer Tarafta verilmiş yükseköğretim belgelerini tanıyacaktır.” kuralı bulunmaktadır.
Yurtdışındaki yükseköğretim kurumlarından alınan ön lisans, lisans, yüksek lisans diplomalarının tanıma ve denklik işlemlerinde uyulacak usul ve esasları belirlemek amacıyla, 2547 sayılı Yükseköğretim Kanununun 7. maddesi, Avrupa Bölgesinde Yükseköğretimle İlgili Belgelerin Tanınmasına İlişkin Sözleşme hükümlerine dayanılarak, Yurtdışı Yükseköğretim Diplomaları Tanıma ve Denklik Yönetmeliği hazırlanarak yürürlüğe konulmuş olup; Yönetmelikte "denklik": "Yükseköğretim Kurulunca tanınan bir yurtdışı yükseköğretim kurumundan alınan ön lisans, lisans ve yüksek lisans diplomalarının, ilgili eğitim düzeyindeki kazanımlar bakımından Türkiye'deki yükseköğretim kurumlarınca verilen önlisans, lisans ve yüksek lisans diplomalarının eşdeğerliğinin tespit edilmesi" olarak tanımlanmıştır.
Her ülkenin hukuk sistemi ve buna paralel olarak hukuk eğitimi programı farklı olmakla birlikte asıl olan denklik başvurusu kabul edilirken ülkemizdeki hukuk sistemi ve hukuk eğitimine paralel olarak lisans tamamlama yoluna gidilmesidir.
Ülkemizde hukuk eğitiminin "uzaktan öğretim" yolu ile değil, örgün öğretim yolu ile verildiği, bu hususun, her iki ülke arasındaki hukuk eğitimindeki önemli farklardan olduğu; bu durumun, Yönetmeliğin dayanağı olan uluslararası sözleşmesinin VI. Bölümünün 1. maddesi kapsamında “ülkeler arasında önemli farklılıklar olması” kapsamında değerlendirilmesi gerektiği sonucuna ulaşılmıştır.
Bu durumda; "bozma" kararına uyulmak suretiyle yapılan hukuki inceleme sonucunda, Yönetmeliğin işlem tarihinde yürürlükte olduğu şekliyle dava konusu edilen hükmünde ve buna dayalı olarak tesis edilen birel işlemde akademik hizmet gereklerine ve hukuka aykırılık görülmemiştir.
Açıklanan nedenlerle, davanın reddi gerektiği düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Sekizinci Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:
HUKUKİ SÜREÇ :
Dairemizin 03/02/2021 tarih ve E:2016/14973, K:2021/602 sayılı kararıyla, dava konusu düzenleme hakkında karar verilmesine yer olmadığına, dava konusu bireysel işlemin iptaline karar verilmiştir. Kararın temyiz edilmesi üzerine Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulu'nun 17/02/2022 tarih ve E:2021/2327, K:2022/529 sayılı kararıyla kararın bozulmasına karar verilmiştir.
2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 'Temyiz' başlıklı 46. maddesinin 1. fıkrasında, Danıştay dava dairelerinin nihai kararlarının Danıştay'da temyiz edilebileceği; 2575 sayılı Danıştay Kanunu'nun 'İdari ve vergi dava daireleri kurullarının görevleri' başlıklı 38. maddesinde, İdari Dava Daireleri Kurulunca idari dava dairelerinden ilk derece mahkemesi olarak verilen kararların temyizen inceleneceği; 2577 sayılı Kanun'un 'Temyiz incelemesi üzerine verilecek kararlar' başlıklı 49. maddesinin 4. fıkrasında da, Danıştayın ilk derece mahkemesi olarak baktığı davaların temyizen incelenmesinde bu madde ile ısrar hariç 50. madde hükümlerinin kıyasen uygulanacağı kurala bağlanmıştır.
Yukarıda aktarılan mevzuat hükümleri uyarınca Danıştay Dava Dairelerinin ilk derece mahkemesi olarak verdiği kararların temyizen bozulması durumunda ısrar olanağı tanınmamıştır.
Bu nedenle, bozma kararı gözönünde bulundurularak yeniden bir karar verilmesi gerekmektedir.
İNCELEME VE GEREKÇE:
İLGİLİ MEVZUAT:
2547 sayılı Yükseköğretim Kanunu'nun "Yükseköğretim Kurulunun görevleri" başlıklı 7-p maddesinde "Yurt dışındaki yükseköğretim kurumlarından alınmış ön lisans, lisans ve lisans üstü diplomaların denkliğini tespit etmek," hükmü düzenlenmiştir.
20/02/2016 gün ve 29630 sayılı Resmi Gazete'de yayınlanarak yürürlüğe giren Yurtdışı Yükseköğretim Diplomaları Tanıma ve Denklik Yönetmeliği'nin "Uzaktan öğretim tanıma ve denklik işlemleri" başlıklı 10. maddesinde "(1) Uzaktan öğretim programlarından alınan diplomaların tanıma ve denklik işlemlerinde, örgün eğitim için geçerli olan inceleme esaslarına ek olarak aşağıdaki hususlar dikkate alınır:
a) Uluslararası anlaşmalarla kurulan yükseköğretim kurumlarındaki veya resmî dili Türkçe olan ülkelerdeki uzaktan öğretim programları hariç olmak üzere yurtdışı yükseköğretim kurumlarındaki uzaktan öğretim program dilinin Türkçe olmaması.
b) Uzaktan öğretim programı kazanımlarının aynı alandaki örgün eğitim programı kazanımları ile uyumlu olması.
c) Uzaktan öğretim programının mezuniyet için gerekli kredi toplamının o ülkedeki eşdeğer örgün eğitim programının kredi toplamına eşit veya toplamından daha fazla olması.
ç) Mezun olunan uzaktan öğretim programının karşılığının, Türkiye’deki uzaktan öğretim programları içinde yer alması.
d) Öğrenim görülen dilde Yükseköğretim Kurulunca belirlenecek sınavlardan yine Kurulca belirlenecek puanların alınmış olması." hükmü düzenleme altına alınmıştır.
05/12/2017 gün ve 30261 sayılı Resmi Gazete'de yayınlanarak yürürlüğe giren Yurtdışı Yükseköğretim Diplomaları Tanıma ve Denklik Yönetmeliği'nin 15. maddesi ile 20/02/2016 gün ve 29630 sayılı Resmi Gazete'de yayınlanarak yürürlüğe giren Yurtdışı Yükseköğretim Diplomaları Tanıma ve Denklik Yönetmeliği yürürlükten kaldırılmış, ancak dava konusu 10. maddenin 1. fıkrasının ç bendi yeni düzenlemede aynen korunmuştur.
14/04/2020 gün ve 31099 sayılı Yurtdışı Yükseköğretim Diplomaları Tanıma ve Denklik Yönetmeliğinde Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmeliğin 2. maddesindeki "Aynı Yönetmeliğin 10 uncu maddesinin birinci fıkrasının (ç) bendi yürürlükten kaldırılmış ve aynı maddeye aşağıdaki fıkra eklenmiştir.
'(3) Tıp, hukuk, mühendislik, mimarlık, diş hekimliği, eczacılık, öğretmenlik ve Kurulun belirlediği klinik uygulaması olan sağlık alanlarından alınan diplomalar hariç olmak üzere, yükseköğrenime başlanılan yıl Yükseköğretim Kurulu tarafından belirlenmiş olan sıralama kuruluşlarınca yapılan dünya üniversite sıralamalarının birinde, ilk dört yüzlük dilim içerisindeki üniversitelerden uzaktan öğretim yoluyla alınan diplomalara SYBS uygulanmaksızın denklik işlemi yapılır.'" düzenlemesi ile; dava konusu Yönetmelik hükmü yürürlükten kaldırılmıştır.
HUKUKİ DEĞERLENDİRME:
20/02/2016 tarih ve 29630 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren Yurtdışı Yükseköğretim Diplomaları Tanıma ve Denklik Yönetmeliği'nin 10. maddesinin 1. fıkrasının (ç) bendi yönünden yapılan inceleme:
Yurtdışında uzaktan eğitim yoluyla alınan diplomaların denklik işlemleri yapılırken Yönetmeliğin ilk yayımlandığı tarihten itibaren örgün eğitim için geçerli olan inceleme esaslarına ek olarak Yönetmeliğin 10. maddesindeki 'Uzaktan öğretim tanıma ve denklik işlemleri' başlıklı madde altında düzenlenen kurallar yönünden de incelenmektedir. Davalı idarece denklik işlemleri yapılırken ilgililerin eğitimlerinin, Türkiye'deki karşılığı olan eğitime göre bir inceleme ve araştırma yapıldığı, hatta çoğu kez ülkemizde aynı programda eğitim veren üniversitelerden görüş alınarak bir değerlendirme yapılması nedeniyle ülkemizde karşılığı olmayan bir uzaktan öğretim programına ilişkin yapılacak incelemenin yeterli ve sağlıklı olmayacağı açıktır.
Öte yandan, Avrupa Bölgesinde Yükseköğretim ile İlgili Belgelerin Tanınmasına İlişkin Sözleşmenin Yükseköğretim belgelerinin tanınması başlıklı 6. maddesinde "Bir tanıma kararı, yükseköğretim belgesi tarafından belgelenen bilgi ve beceri esasına dayanıyorsa, her Taraf, tanımanın istendiği belge ile tanımanın istendiği Tarafça bu belgeye karşılık gelen diploma arasında önemli bir farklılık görülmediği durumda, diğer Tarafta verilmiş yükseköğretim belgelerini tanıyacaktır." kuralına yer verilmiştir. Bir eğitimin uzaktan veya örgün şekilde alınması ise önemli bir farklılık olarak nitelendirilebilecek bir husustur.
Bu nedenle, mezun olunan uzaktan öğretim programının karşılığının ülkemizde yer alması yapılacak denklik incelemesi için gerekli bir şart olup, dava konusu Yönetmelik maddesinde hukuka aykırılık bulunmamaktadır.
Bununla birlikte, yukarıda açıklandığı üzere, 20/02/2016 tarih ve 29630 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren Yurtdışı Yükseköğretim Diplomaları Tanıma ve Denklik Yönetmeliği'nin 10. maddesinin 1. fıkrasının (ç) bendi, 14/04/2020 gün ve 31099 sayılı Yurtdışı Yükseköğretim Diplomaları Tanıma ve Denklik Yönetmeliğinde Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmeliğin 2. maddesi ile yürürlükten kaldırılmıştır.
Bu bağlamda; davaya konu Yönetmelik maddesinin yürürlükten kaldırılması nedeniyle, karar tarihinde yürürlükte bulunmayan düzenleme hakkında karar verilmesine hukuken olanak bulunmadığından, konusu kalmayan dava hakkında karar verilmesine yer olmadığına karar verilmesi gerekmektedir.
Bireysel işlem yönünden yapılan inceleme:
Dosyanın incelenmesinden; davacının 2000-2001 eğitim yılı sonunda Fransa Rennes 1 Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi’nden örgün eğitim ile mezun olduğu, 2001-2003 yılları arasında Paris 7 Üniversitesi’nden örgün eğitim ile Sosyoloji mastır diploması aldığı, 2012 yılında Hukuk eğitimi için Paris 1 Pantheon-Sorbonne Üniversitesi’ne başvurduğu, Üniversite akademik kurulu tarafından, örgün eğitim ile iktisat alanında dört yıllık diplomaya sahip olduğu gerekçesiyle hukuk fakültesinin ilk iki yılına tekabül eden 120 krediye halihazırda sahip olduğuna ve 3. Sınıftan örgün eğitime kaydının yapılmasına karar verildiği, eğitimini uzaktan eğitim yöntemi olan (CAV-CAVEJ) yöntemi ile almak isteyip istemediğinin sorulması üzerine uzaktan eğitim yöntemini tercih ettiği, mezun olduktan sonra 17/02/2016 tarihinde diplomasına denklik almak için davalı idareye başvurduğu, davalı idarenin 27/04/2016 gün ve 24812 sayılı kararı ile başvurusunun dava konusu Yönetmeliğin 10. maddesi uyarınca reddedildiği, bu karara yapılan 12/05/2016 tarihli itirazın davalı idare tarafından 29/09/2016 gün ve 99 sayılı kararı ile reddi üzerine iş bu davanın açıldığı anlaşılmaktadır.
Uzaktan eğitim; Yurtdışı Yükseköğretim Diplomaları Tanıma ve Yönetmeliği'nde tanımlanmış haliyle, Yükseköğretim kurumlarındaki eğitim-öğretim faaliyetlerinin, bilgi ve iletişim teknolojilerine dayalı olarak planlandığı ve uygulandığı, öğrenci ile öğretim elemanının ve öğrencilerin kendi aralarında karşılıklı etkileşimine dayalı olarak derslerin bizzat öğretim elemanı tarafından aynı mekânda bulunma zorunluluğu olmaksızın ancak eşzamanlı biçimde yürütüldüğü eğitim-öğretimdir. Bilgiye hızlı ve kolay bir şekilde erişme imkanı sunduğu, örgün eğitime katılamayan dezavantajlı kesimlere fırsat eşitliği sunduğu, yüzyüze eğitimde gereken ulaşım, konaklama, barınma, beslenme gibi ek harcamaları ortadan kaldırdığı için ülkemizde bazı üniversitelerde belirlenen programlara uzaktan eğitim hakkı tanınmıştır. Bu programlara aynı bölümün örgün programından daha düşük puan ile yerleşilmektedir. Sınavlar yüz yüze yapılmak zorunda değildir. Yükseköğretim Genel Kurulu'nun 29/04/2010 tarihinde aldığı karar ile uzaktan öğretim sistemi ile alınan diplomalara 'uzaktan öğretim' ibaresi yazılmazken; bu karar 30/03/2017 tarihli YÖK Genel Kurul kararı ile değiştirilmiş ve uzaktan öğretim sistemi ile alınan diplomalara 'uzaktan öğretim' ibaresinin yazılmasına karar verilmiştir. Ülkemizde Hukuk Fakültelerinde ise uzaktan öğretim sistemi ile eğitim verilmediği, örgün eğitim sisteminin uygulandığı, mevzuatımızda tanımlanan uzaktan öğretim sistemi ile alınan diplomalara denklik işlemi yapılamayacağı açıktır.
Bununla birlikte, davacının dosya kapsamına sunduğu Boğaziçi Üniversitesi Erasmus ve Diğer Değişim Programları Koordinatörü'nün 31/08/2016 tarihli yazısında, CAVEJ sisteminin Sorbonne Üniversitesi Hukuk Fakültesi de dahil Paris bölgesinde bulunan toplam altı üniversitenin dahil olduğu uluslararası bir uzaktan eğitim birimi olduğu, CAVEJ sisteminin idari ve akademik personelinin Sorbonne Üniversitesine bağlı olduğu, CAVEJ müdürünün aynı zamanda Sorbonne Üniversite Hukuk Fakültesi profesörü olduğu, CAVEJ çerçevesinde verilen hukuk eğitiminin gerek içeriği gerekse ölçme/değerlendirmesinin Sorbonne Üniversitesi Hukuk Fakültesi öğretim üyeleri inisiyatifinde ve kontrolünde olduğu, CAVEJ sisteminden faydalanabilmek için öğrencilerin öncelikle söz konusu altı üniversiteden birinin hukuk fakültesine kabul edilmesi gerektiği, davacının da Sorbonne Üniversitesi Hukuk Fakültesi'nin örgün programına kabul edilmesinin, CAVEJ sisteminden faydalanabilmesinin ön koşulu olduğu, CAVEJ sisteminin örgün eğitime kabul edilen öğrencilere sunulan bir seçenek olduğu, tek bir dilekçe ile CAVEJ sisteminden tekrar örgün eğitime geçebilmenin mümkün olduğu, eğitim içeriklerinin, sınav sorularının Sorbonne Üniversitesi'nde görev yapan öğretim üyelerince hazırlandığı, sınavların ilgili akademisyenlerin gözetiminde yapıldığı, ders müfredatının ve kredilerin örgün eğitim ile birebir aynı olduğu, CAVEJ sistemine öğrencinin sınavlara fiilen katılmasının zorunlu olduğu belirtilmiştir.
Dava dilekçesine ekli Sorbonne Hukuk Fakültesi Müdürü’nün 25/08/2016 tarihli yazısında, Paris 1 Pantheon Sorbonne Üniversitesi’nin Sorbonne Hukuk Fakültesi’ne bağlı Uzaktan Hukuk Eğitimi Birimi (CAVEJ) dahilinde alınan diplomaların, örgün eğitim sonunda alınan diplomalara birebir eşdeğer olduğu ve sahiplerine aynı hakları kazandırdığı, zira öğrencilerin aynı eğitimi aldığı ve kati-i surette aynı sınavlara tabi tutulduğunun belirtildiği; Paris 1 Üniversitesi Görsel ve İşitsel Hukuk Eğitimi Merkezi Müdür Yardımcısı’nın 13/09/2016 tarihli yazısında; mesafeye bağlı düzenlemeler dışında Üniversite’nin örgün eğitimi ile Görsel İşitsel Hukuk Eğitimi Merkezi aracılığıyla alınan eğitim arasında hiçbir fark olmadığı, Paris 1 Üniversitesi Görsel ve İşitsel Hukuk Eğitimi Merkezi’ne devam eden öğrencilerin yazılı ve sözlü sınavlara tıpkı örgün eğitimdeki öğrenciler gibi bizzat katılmakla yükümlü oldukları, tabi oldukları sınavların örgün eğitim alan öğrencilerin tabi olduğu sınavlardan farklı olmadığı, sınav içeriklerinin Paris 1 Pantheon Sorbonne Üniversitesi öğretim üyeleri tarafından hazırlandığı, aynı öğretim üyelerinin örgün ve Görsel ve İşitsel Hukuk Eğitimi Merkezi öğrencilerine eğitim verdiği, Görsel ve İşitsel Hukuk Eğitimi Merkezi öğrencilerinin örgün eğitime her zaman geçme imkanına sahip olduklarının belirtildiği görülmektedir.
Sorbonne Üniversitesi, QS Wold University Rankings'de davacının kayıt olduğu 2012 yılında 218. sırada yer almaktadır. İlgili üniversitenin hukuk fakültesi 2020 yılında dünyada 20. sırada, 2022 yılında 18. sırada yer almaktadır.
Beyoğlu Kaymakamlığı İlçe Emniyet Müdürlüğü'nün 25/01/2016 gün ve 254 sayılı yazısında belirtilen davacının yurtdışına giriş-çıkış kayıtlarının incelenmesinden, yurt dışında bulunduğu süreler dikkate alındığında ilgili bölümün sınavlarına fiilen katıldığının kabulü gerektiği, davacının diplomasında uzaktan eğitime tabi olduğuna ilişkin herhangi bir ibare de bulunmamaktadır.
Davacının başvurusu üzerine hazırlanan 12/04/2016 günlü ön inceleme formunda davacının uzaktan eğitim aldığı belirtildikten sonra başka herhangi bir inceleme yapılmadığı görülmektedir.
Dolayısıyla, davacının Paris 1-Panthéon-Sorbonne Üniversitesi Hukuk Fakültesi'ni örgün olarak kazandığı, 2000-2001 eğitim yılı sonunda Fransa Rennes 1 Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi’nden örgün eğitim ile mezun olduğu, 2001-2003 yılları arasında Paris 7 Üniversitesi’nden örgün eğitim ile Sosyoloji mastır diploması aldığı gerekçesiyle Hukuk Fakültesi'nin üçüncü sınıfına kaydının yapıldığı, kendisine sunulan seçimlik hak olarak uzaktan eğitimi tercih ettiği, uzaktan eğitim ile örgün eğitim arasında eğitim, sınav, yerleşme ve mezuniyet açısından bir fark bulunmadığının ve örgün eğitim öğrencilerinin uzaktan eğitime, uzaktan eğitim öğrencilerinin örgün eğitime istenildiği zaman bir dilekçe ile geçebildiklerinin Sorbonne Hukuk Fakültesi Müdürü ve Paris 1 Üniversitesi Görsel ve İşitsel Hukuk Eğitimi Merkezi Müdür Yardımcısı tarafından da belirtildiği, davacının sınavlara fiilen katıldığının yurtdışı giriş-çıkış kayıtlarından anlaşıldığı, davacının diplomasında uzaktan eğitime ilişkin herhangi bir ibare bulunmadığı, ülkemizdeki uzaktan eğitim sistemi ile CAVEJ sisteminin aynı olmadığı, bu nedenle davacının durumunun doğrudan dava konusu Yönetmeliğin 10. maddesinin 1. fıkrasının (ç) bendi kapsamında değerlendirilemeyeceği anlaşılmaktadır.
Bu durumda, davacının diplomasına denklik verilmesine ilişkin başvurusunun; CAVEJ programı ile örgün eğitim arasındaki öğrenimin içeriğine ve yöntemine ilişkin farklılıklar, yapılan sınavların örgün eğitimden farklı olup olmadığı, yazılı-sözlü sınavlara ve/veya derslerin bir kısmına fiilen katılım gerekip gerekmediği ve Yurtdışı Yükseköğretim Diplomaları Tanıma ve Denklik Yönetmeliği'nin diğer maddeleri yönünden incelenmesi ve buna göre yeni bir işlem tesis edilmesi gerekmekte olup dava konusu işlemde hukuka uyarlık bulunmadığı sonucuna ulaşılmaktadır.
KARAR SONUCU:
Açıklanan nedenlerle;
1. Dava konusu Yurtdışı Yükseköğretim Diplomaları Tanıma ve Denklik Yönetmeliği'nin 10. maddesinin 1. fıkrasının ç bendi hakkında KARAR VERİLMESİNE YER OLMADIĞINA,
2. … tarih ve … sayılı dava konusu işlemin İPTALİNE,
3. Ayrıntısı aşağıda gösterilen toplam … TL yargılama giderinin davalı idareden alınarak davacıya verilmesine, davalı idarenin temyiz aşamasında yaptığı yargılama giderlerinin üzerinde bırakılmasına,
4. Karar tarihinde yürürlükte bulunan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi uyarınca … TL vekâlet ücretinin davalı idareden alınarak davacıya verilmesine,
5. Posta giderleri avansından artan tutarın kararın kesinleşmesinden sonra istemi halinde davacıya iadesine,
6. Bu kararın tebliğ tarihini izleyen 30 (otuz) gün içerisinde Danıştay İdari Dava Daireleri Kuruluna temyiz yolu açık olmak üzere,
20/02/2024 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.