T.C.
D A N I Ş T A Y
ALTINCI DAİRE
Esas No : 2022/4678
Karar No : 2023/9256
TEMYİZ EDENLER :1- (DAVACI) …
VEKİLLERİ : Av. …, Av. …
2- (DAVALI) … Büyükşehir Belediye Başkanlığı-…
VEKİLİ : Av. …
KARŞI TARAF : 1- (DAVALI) … Büyükşehir Belediye Başkanlığı
2- (DAVACI) …
İSTEMİN KONUSU: … Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin … tarih ve E:…, K:… sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.
YARGILAMA SÜRECİ :
Dava konusu istem: İzmir ili, Kınık İlçesi, … Mahallesi, … ada, …, …, … ve … parsel sayılı taşınmazları kapsayan alanda İzmir Büyükşehir Belediye Meclisinin … tarih ve … sayılı kararı ile onaylanan 1/5000 ölçekli nazım imar planı değişikliğinin iptali istenilmiştir.
İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: … İdare Mahkemesince verilen … tarih ve E:…, K:… sayılı kararda; dava dosyasında yer alan bilgi ve belgeler ile bilirkişi raporunun birlikte değerlendirilmesinden, dava konusu 1/5000 ölçekli nazım imar planı değişikliğinin genel otopark (açık) alanının büyütülmesi ve park ve yeşil alan plan kararının altı için yer altı otoparkı öngörülmesinde şehircilik ilkeleri, planlama esasları, imar mevzuatı ve kamu yararı açısından kabul edilebilir gerekçelerin bulunduğu, söz konusu plan kararının uygun ve yeterli büyüklüğe sahip olduğu, plan değişikliğinin bu açıdan imar mevzuatına uygun olduğu, ancak dava konusu plan değişikliğinin, alanda planlanan yer altı otoparkı ve genel otopark alanı (açık) plan kararının trafik hacmi ile mevcut ulaşım sistemine olan etkilerinin tespitine yönelik herhangi değerlendirme ve teknik çalışma yapılmadan hazırlandığı, tekniğine uygun biçimde kentsel teknik alt yapı analizi yapılmadığı ve değerlendirme raporu hazırlanmadığı, bu yönüyle şehircilik ilkelerine, planlama esaslarına, mevzuata ve hukuka uygun olmadığı sonucuna varılmıştır.
Belirtilen gerekçelerle, dava konusu işlemin iptaline karar verilmiştir.
Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesi kararının özeti: İdari Dava Dairesince verilen kararda; davalı İzmir Büyükşehir Belediye Başkanlığı tarafından yapılan istinaf başvurusu yönünden; istinaf başvurusuna konu İdare Mahkemesi kararının hukuka ve usule uygun olduğu ve istinaf dilekçesinde ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği gerekçesiyle 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanununun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.
Davalı Kınık Belediye Başkanlığı tarafından yapılan istinaf başvurusu yönünden; uyuşmazlık konusu 1/5000 ölçekli nazım imar planı değişikliğinin, İzmir Büyükşehir Belediye Meclisinin … tarih ve … sayılı kararı ile onaylandığı, Kınık Belediye Başkanlığının bu kapsamda tesis edilmiş bir işleminin de iptali isteminde bulunulmadığı gerekçesiyle Kınık Belediye Başkanlığının hasım mevkiinden çıkarılması ve temyize konu İdare Mahkemesi kararının husumet ve yargılama giderleriyle sınırlı olmak üzere kaldırılması gerektiği sonucuna varılmıştır.
Belirtilen gerekçelerle, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanununun 45. maddesinin 4. fıkrası uyarınca davalı Kınık Belediye Başkanlığının istinaf başvurusunun kabulü ile Kınık Belediye Başkanlığının hasım mevkiinden çıkarılmasına, dava konusu işlemin iptali yolundaki İdare Mahkemesi kararının husumet ve yargılama giderleriyle sınırlı olmak üzere kaldırılmasına, yargılama giderlerinin ve vekalet ücretinin İzmir Büyükşehir Belediye Başkanlığınca davacıya ödenmesine karar verilmiştir.
TEMYİZ EDENLERİN İDDİALARI :
Davalı İzmir Büyükşehir Belediye Başkanlığı tarafından, dava konusu plan değişikliğinin halk eğitim merkezi ve otopark alanı ihtiyacı nedeniyle kurumların talebi üzerine yapıldığı ve parsel bazında olmadığı, önerilen otopark alanının kentsel ulaşım sistemine müdahale niteliğinde olmadığı ve yoğunluğun artmadığı ileri sürülmektedir.
Davacı tarafından, dava konusu işlemin hazırlık aşamasında Kınık Belediye Başkanlığının olduğu, bu nedenle anılan belediyenin de hasım olarak alınması gerektiği ileri sürülmektedir.
SAVUNMALARIN ÖZETİ : Davacı ve davalı tarafından savunma verilmemiştir.
DANIŞTAY TETKİK HAKİMİ …'UN DÜŞÜNCESİ: Temyiz istemlerinin reddi ile usul ve yasaya uygun olan Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesi kararının onanması gerektiği düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Altıncı Dairesince, Tetkik Hakiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:
İNCELEME VE GEREKÇE:
MADDİ OLAY : İzmir Büyükşehir Belediye Meclisinin … tarih ve … sayılı kararı ile onaylanan 1/5000 ölçekli nazım imar planı değişikliğiyle İzmir ili, Kınık İlçesi, … Mahallesi, … ada, …, …, … ve … parsel sayılı ve ticaret-konut alanı olan taşınmazlar, kısmen park ve yeşil alan (yer altı otoparkı), kısmen genel otopark alanı (açık) ve kısmen eğitim alanı olarak belirlenmiştir.
Davacı tarafından, planlama alanında park ve otopark alanına ihtiyaç bulunmadığı, plan değişikliğinin hukuki gerekçesi olmadığı ileri sürülerek söz konusu plan değişikliğinin iptali istemiyle bakılmakta olan dava açılmıştır.
İLGİLİ MEVZUAT:
3194 sayılı İmar Kanununun 5. maddesinde nazım imar planı; varsa bölge planlarının mekana ilişkin genel ilkelerine ve varsa çevre düzeni planlarına uygun olarak halihazır haritalar üzerine, yine varsa kadastral durumu işlenmiş olarak çizilen ve arazi parçalarının; genel kullanış biçimlerini, yerleşme alanlarının gelişme yön ve büyüklüklerini, nüfus yoğunlukları ve eşiklerini, ulaşım sistemlerini göstermek ve uygulama imar planlarının hazırlanmasına esas olmak üzere düzenlenen, plan hükümleri ve raporuyla beraber bütün olan plan olarak; uygulama imar planı ise, tasdikli halihazır haritalar üzerine varsa kadastral durumu işlenmiş olarak nazım imar planı esaslarına göre çizilen ve çeşitli bölgelerin yapı adalarını, bunların yoğunluk ve düzenini, yolları ve uygulama için gerekli imar uygulama programlarına esas olacak uygulama etaplarını ve diğer bilgileri ayrıntıları ile gösteren plan olarak tanımlanmıştır.
İşlem tarihinde yürürlükte bulunan Mekânsal Planlar Yapım Yönetmeliğinin 'İmar planı değişiklikleri' başlıklı 26. maddesinde, "(1) İmar planı değişikliği; plan ana kararlarını, sürekliliğini, bütünlüğünü, sosyal ve teknik altyapı dengesini bozmayacak nitelikte, kamu yararıamaçlı, teknik ve nesnel gerekçelere dayanılarak yapılır. (2) İmar planlarında sosyal ve teknik altyapı hizmetlerinin iyileştirilmesi esastır. Yürürlükteki imar planlarında öngörülen sosyal ve teknik altyapı standartlarını düşüren plan değişikliği yapılamaz. (3) İmar planlarında bulunan sosyal ve teknik altyapı alanlarının kaldırılması, küçültülmesi veya yerinin değiştirilmesine dair plan değişiklikleri zorunluluk olmadıkça yapılmaz. Zorunlu hallerde böyle bir değişiklik yapılabilmesi için: a) İmar planındaki durumu değişecek olan sosyal ve teknik altyapı alanındaki tesisi gerçekleştirecek ilgili yatırımcı Bakanlık veya kuruluşların görüşü alınır. b) İmar planında yer alan yol hariç sosyal ve teknik altyapı alanlarının ve kamuya ait sosyal ve kültürel tesis alanlarının kaldırılabilmesi veya küçültülmesi ancak bu tesislerin hitap ettiği hizmet etki alanı içinde eşdeğer yeni bir alanın ayrılması suretiyle yapılabilir. Eşdeğer alanın ayrılmasında yüzölçümü ve konum özellikleri korunur. Bu alanların yerinin değiştirilmesinde, mevcut plandaki hizmet etki alanına göre aynı uygulama etabı veya bölge içinde kalması, yaya erişim mesafelerinin dikkate alınması ve yeni tespit edilen alanın tesisin yapılmasına müsait olması zorunludur. c) Düzenleme ortaklık payından elde edilen alanların yüzölçümleri toplamının altına düşülmemek kaydıyla, plan değişikliği ile kaldırılan yol alanlarının miktarları, düzenleme ortaklık payından oluşturulan park, çocuk bahçesi, meydan gibi açık ve yeşil alanlarda kullanılabilir. Ancak yol hariç düzenleme ortaklık payına tabi bir kullanımın kamu ortaklık payına tabi bir kullanıma dönüştürülmek istenilmesi halinde, düzenleme ortaklık payına tabi alanın hizmet edeceği etki alanında eşdeğer bir alan ayrılır... (6) İmar planında gösterilen yolların genişletme, daraltma ve güzergahına ait imar planı değişikliklerinde: a) Devamlılığı olan bir yolun belli bir kesimde şerit sayısıazaltılamaz ve daraltılamaz. b) Yolların kaydırılmasında, mülkiyet ve yapılaşma durumu dikkate alınır. c) İmar planlarındaki gelişme alanlarında geçiş amaçlı 3,00 metreden dar yaya yolu, 10,00 metreden dar trafik yolu açılamaz; yerleşik alanlarda mülkiyet ve yapılaşma durumlarının elverdiği ölçüde yukarıdaki standartlara uyulur. Ancak parseller 7,00 metreden dar yollardan mahreç alamaz. ç) İmar planı değişikliği ile taşıt geri dönüş kurbu olmayan çıkmaz yol ihdas edilemez. d) İmar planlarında Karayolları Genel Müdürlüğünün sorumluluğunda olan karayollarında yapılacak her türlü değişiklikte bu Kuruluştan alınacak görüşe uyulur. e) Plan alanındaki trafik hacimleri ile yeni getirilen kullanımların trafik üretme ve trafik çekme hacimleri dikkate alınarak yol ve kaldırım genişlikleri belirlenir. (7) Yoğunluk artıran veya kentsel ulaşım sistemini etkileyen imar plan değişikliklerinde, kentsel teknik altyapıya yönelik etkilerin belirlenmesi ve gerekli önlemlerin alınmasıamacıyla ayrıca kentsel teknik altyapıetki değerlendirmesi raporu, analizi hazırlanır veya hazırlatılır." düzenlemeleri yer almaktadır.
HUKUKİ DEĞERLENDİRME:
Dava konusu 1/5000 ölçekli nazım imar planı değişikliğinin iptaline ilişkin İdare Mahkemesi kararına karşı davalı Kınık Belediye Başkanlığı tarafından yapılan istinaf başvurusunun kabulü ile, Kınık Belediye Başkanlığının hasım mevkiinden çıkarılmasına ve Mahkeme kararının yargılama giderlerine ilişkin kısmının kaldırılmasına ve bu kısma yönelik yeniden hüküm kurulmasına dair İdari Dava Dairesi kararına karşı davacının temyiz istemi incelendiğinde;
Bölge İdare Mahkemeleri tarafından verilen kararların temyiz yolu ile incelenerek bozulabilmeleri 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanununun 49. maddesinde belirtilen nedenlerden birinin bulunması halinde mümkündür.
İdare Mahkemesi kararına karşı Kınık Belediye Başkanlığı tarafından yapılan istinaf başvurusunun kabulü ile Mahkeme kararının husumet ve yargılama giderleriyle sınırlı olmak üzere kaldırılması yolundaki temyize konu İzmir Bölge İdare Mahkemesi 3. İdari Dava Dairesi kararı hukuk ve usule uygun olup bozulmasını gerektirecek bir sebep bulunmamaktadır.
Dava konusu 1/5000 ölçekli nazım imar planı değişikliğinin iptaline ilişkin İdare Mahkemesi kararına karşı yapılan istinaf başvurusunun reddine ilişkin kısım hakkındaki davalının temyiz istemine gelince;
Uyuşmazlıkta, İdare Mahkemesince dava konusu nazım imar planı değişikliğine ilişkin yer altı otoparkı ve genel otopark alanı plan kararının trafik hacimleri ile mevcut ulaşım sistemine olan etkilerinin tespitine yönelik değerlendirme ve teknik çalışma yapılmadığı ve tekniğine uygun biçimde kentsel teknik alt yapı analizi ile değerlendirme raporunun hazırlanmadığı gerekçesiyle dava konusu imar planı değişikliğinin iptaline karar verilmiş ise de; dava dosyasındaki bilgi ve belgelerin incelenmesinden, planlama alanına ilişkin olarak sosyal ve kentsel teknik alt yapı etki değerlendirme raporunun bulunduğu ve anılan raporda söz konusu plan kararlarının, alandaki ulaşım bağlantıları, erişilebilirlik ve şehircilik esasları çerçevesinde gerekli ve yeterli değerlendirmeleri içerdiği anlaşılmaktadır.
Bu itibarla, dava konusu işlemin iptaline ilişkin İdare Mahkemesi kararına karşı yapılan istinaf başvurusunun reddi yolundaki temyize konu Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesi kararında isabet bulunmamaktadır.
KARAR SONUCU:
Açıklanan nedenlerle;
1. 2577 sayılı Kanunun 49. maddesine uygun bulunan davalının temyiz isteminin kabulüne, davacının temyiz isteminin reddine,
2. Dava konusu işlemin yukarıda özetlenen gerekçeyle iptaline ilişkin Mahkeme kararına yönelik olarak yapılan istinaf başvurusunun, Kınık Belediye Başkanlığının husumet ve yargılama giderleriyle sınırlı olmak üzere kaldırılmasına ilişkin kısmının ONANMASINA oybirliğiyle, dava konusu işlemin esasına ilişkin kısmı yönünden reddi yolundaki temyize konu … Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin … tarih ve E:..., K:… sayılı kararının BOZULMASINA oyçokluğuyla,
3. Bozulan kısım hakkında yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın anılan Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesine gönderilmesine, 12/12/2023 tarihinde, kesin olarak, karar verildi.
KARŞI OY (X): Dava; İzmir ili, Kınık İlçesi, … Mahallesi, … ada, …, …, … ve … parsel sayılı taşınmazları kapsayan alanda İzmir Büyükşehir Belediye Meclisinin … tarih ve … sayılı kararı ile onaylanan 1/5000 ölçekli nazım imar planı değişikliğinin iptali istemiyle açılmıştır.
... İdare Mahkemesinin E:… sayılı dosyasında yerinde yaptırılan keşif ve bilirkişi incelemesi sonucu düzenlenen raporda, "dava konusu 1/5000 ölçekli nazım imar planı değişikliğine ilişkin plan açıklama raporunda, planlama bölgesine dair herhangi bir kentsel teknik alt yapı etki analizi ya da raporunun bulunmadığı, dosya içerisinde yer alan 1/5000 ölçekli nazım imar planı değişikliği 'Sosyal ve Kentsel Teknik Alt Yapı Değerlendirme Raporu" teknik olarak incelendiğinde, kentsel teknik alt yapı değerlendirme raporu niteliğinde olmadığı; söz konusu raporda, plan açıklama raporunda yer alan bilgilerin tekrar edildiği ve bölgede planlanan yer altı otoparkı ve genel otopark (açık) plan kararlarının trafik hacimleri ile mevcut ulaşım sistemine olan etkilerinin tespitine yönelik herhangi bir öngörü ya da modelleme çalışması yapılmadığı, bu açıdan değerlendirildiğinde dava konusu 1/5000 ölçekli nazım imar planı değişikliğine ilişkin olarak tekniğine uygun biçimde kentsel teknik alt yapı analizi yapılmamış olmasının ve değerlendirme raporu hazırlanmamış olmasının Mekansal Planlar Yapım Yönetmeliğinin 26. maddesine aykırı olduğu" tespitlerine yer verilmiştir.
Uyuşmazlık konusu olayda, aralarında İnşaat Mühendisliği Bölümü Ulaştırma Anabilim Dalından bir uzmanın da bulunduğu üç kişilik bilirkişi heyetince düzenlenen bilirkişi raporundaki, dava konusu nazım imar planı değişikliğiyle öngörülen yer altı otoparkı ve genel otopark (açık) plan kararlarına ilişkin ve yukarıda belirtilen tespit ve değerlendirmeler dikkate alındığında, temyize konu Bölge İdare Mahkemesi kararının onanması gerektiği oyuyla Dairemiz kararının bozmaya ilişkin kısmına katılmıyorum.