T.C.
D A N I Ş T A Y
ONÜÇÜNCÜ DAİRE
Esas No:2022/4710
Karar No:2023/2564
TEMYİZ EDEN (DAVACILAR) : 1- ...Hidro Enerji Sanayi ve Ticaret A. Ş.
2- ...Metalurji Kimya Gıda Elektrik Üretim
Sanayi ve Ticaret Ltd. Şti.
VEKİLLERİ : Av. ...
KARŞI TARAF (DAVALI) ...Bakanlığı
VEKİLİ : Av. ...
İSTEMİN KONUSU : ...Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesi'nin ... tarih ve E:..., K:...sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.
YARGILAMA SÜRECİ :
Dava konusu istem: Davacılar tarafından, Eti Maden İşletmeleri Genel Müdürlüğü'nce 02/03/2021 tarihinde gerçekleştirilen "500 Ton Çinko Oksit Alımı" ihalesi uhdesinde bırakılan ve sözleşme imzalamaya davet edilen ...Metalurji Kimya Gıda Elektrik Üretim Sanayi ve Ticaret Ltd. Şti.nin sözleşme imzalamaması nedeniyle 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu'nun 58. maddesi uyarınca anılan şirket ile sermayesinin yarısından fazlasına sahip olduğu ...Hidro Enerji Sanayi ve Ticaret A.Ş. 6 ay süreyle ihalelere katılmaktan yasaklanmalarına ilişkin ... tarih ve ...sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan işlemin iptali istenilmiştir.
İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ...İdare Mahkemesi'nce verilen ...tarih ve E:..., K:... sayılı kararda; uyuşmazlığa konu ihale üzerinde bırakılan davacı şirketin (...Metalurji Kimya Gıda Elektrik Üretim Sanayi ve Ticaret Ltd. Şti.) ...tarih ve ...sayılı yazıyla sözleşme imzalamaya davet edildiği, davacı şirket tarafından 01/04/2021 tarihli dilekçe ile, hammadde temininde yaşanan sorundan dolayı sözleşme imzalayamayacaklarının bildirildiği, bunun üzerine davalı idarece, üzerine ihale yapıldığı hâlde mücbir sebep göstermeksizin sözleşmeyi imzalamadığından bahisle davacı şirketin geçici teminatının irat kaydedildiği ve davacı ...Metalurji Kimya Gıda Elektrik Üretim Sanayi ve Ticaret Limited Şirketi ile anılan şirketin sermayesinin yarısından fazlasının sahibi olduğu diğer davacı ...Hidro Enerji Sanayi ve Ticaret Anonim Şirketi'nin 6 ay süreyle bütün kamu kurum ve kuruluşlarının ihalelerine katılmaktan yasaklanmalarına ilişkin olarak 27/06/2021 tarihli Bakan Olur'unun alındığı ve anılan kararın 30/06/2021 tarih ve 31527 sayılı Resmî Gazete'de yayımlandığı, davacılar tarafından ihalelere katılmaktan yasaklanmalarına ilişkin kararın iptali istemiyle bakılan davanın açıldığı,
Davacı ...Metalurji Kimya Gıda Elektrik Üretim Sanayi ve Ticaret Limited Şirketi tarafından, yerli malını temin edecekleri tek firma olduğu, bu firmanında istenilen üretim kapasitesine erişememesi nedeniyle sözleşmeyi ellerinde olmayan sebeplerle imzalayamadıkları, dolayısıyla içinde bulunulan durumun mücbir sebep olarak kabulü gerektiği ileri sürülmüşse de, söz konusu durumun basiretli bir tacir için öngörülemez nitelikte bir durum olmadığı, tedarik sorununun tedarikçi firma ile kendi aralarındaki bir mesele olduğu, sözleşmenin imzalanması ve işin yürütümüne ilişkin sorumluluğun kendilerine ait olduğu, dolayısıyla söz konusu durumun mücbir sebep olarak kabul edilebilecek hâller arasında değerlendirilebilmesinin mümkün olmadığı, bu durumda, davacılar tarafından mücbir sebep hâli dışında usulüne uygun biçimde sözleşme imzalanmadığı anlaşıldığından, davacıların 6 ay süreyle ihalelere katılmaktan yasaklanmalarına ilişkin dava konusu işlemde hukuka aykırılık bulunmadığı sonucuna varılmıştır.
Belirtilen gerekçelerle dava konusu işlem hukuka uygun bulunarak davanın reddine karar verilmiştir.
Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: ...Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesi'nce; istinaf başvurusuna konu İdare Mahkemesi kararının usul ve hukuka uygun olduğu ve davacılar tarafından ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği belirtilerek 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.
TEMYİZ EDENLERİN İDDİALARI : Davacılar tarafından, uyuşmazlık konusu ihaleye ilişkin idari şartnamede yer alan yerli malına uygulanacak avantaj nedeniyle fiyat teklifinin bu doğrultuda oluşturulduğu, yerli malını temin edeceği tek firma olan ...Mobilya Anonim Şirketi Çinkom Şubesi'nin ise teklif tarihi öncesi miktar ve teminlerinde sıkıntı olmayan üretimlerinde sözleşmenin imzalanması aşamasında sıkıntı yaşandığı ve istenilen üretim kapasitesine erişemediklerini taraflarına bildirdikleri, bu nedenle sözleşmeyi ellerinde olmayan sebeplerle imzalayamadıkları, söz konusu malı başkaca bir yerli mal üreticisi firmadan temin etme şanslarının bulunmadığı, üstlerine düşen tüm yükümlülükleri yerine getirdikleri, ihaleye teklif vermeden hemen önce ihale konusu malın temini hususunda anlaşmış oldukları için malın temin edilemeyeceğinin öngörülmesinin imkânsız olduğu, bu nedenle içinde bulunulan durumun mücbir sebep olarak kabulü gerektiği ileri sürülmektedir.
KARŞI TARAFIN SAVUNMASI : Davalı idare tarafından, savunma verilmemiştir.
DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ ...'IN DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin reddi ile usul ve yasaya uygun olan Bölge İdare Mahkemesi kararının onanması gerektiği düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Onüçüncü Dairesi'nce, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:
HUKUKİ DEĞERLENDİRME :
Bölge idare mahkemesi kararlarının temyizen bozulması, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.
Temyizen incelenen karar usul ve hukuka uygun olup, dilekçede ileri sürülen temyiz nedenleri kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.
KARAR SONUCU :
Açıklanan nedenlerle;
1. Davacıların temyiz isteminin reddine,
2. Davanın yukarıda özetlenen gerekçeyle reddine ilişkin İdare Mahkemesi kararına yönelik istinaf başvurusunun reddi yolundaki ...Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesi'nin ...tarih ve E:..., K:...sayılı temyize konu kararında, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesinde sayılan bozma nedenlerinden hiçbirisi bulunmadığından, anılan Bölge İdare Mahkemesi kararının ONANMASINA,
3. Temyiz giderlerinin istemde bulunan üzerinde bırakılmasına,
4. Posta giderleri avansından artan tutarın davacılara iadesine,
5. 2577 sayılı Kanun'un 50. maddesi uyarınca, bu onama kararının taraflara tebliğini ve bir örneğinin de ...Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesi'ne gönderilmesini teminen dosyanın ...İdare Mahkemesi'ne gönderilmesine, 23/05/2023 tarihinde kesin olarak oybirliğiyle karar verildi.