T.C.
D A N I Ş T A Y
ONÜÇÜNCÜ DAİRE
Esas No:2022/4730
Karar No:2023/271
TEMYİZ EDENLER : 1. (DAVALI) : … Genel Müdürlüğü
VEKİLİ : Av. …
2. (DAVALI YANINDA MÜDAHİL) : … Mühendislik
İnşaat Sanayi ve Ticaret Ltd. Şti.
VEKİLİ : Av…
KARŞI TARAF (DAVACI) : … Turizm İnşaat Ticaret A.Ş.
VEKİLİ : Av…
İSTEMİN_KONUSU : …. İdare Mahkemesi'nin … tarih ve E:…, K:… sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.
YARGILAMA SÜRECİ :
Dava konusu istem: Mülkiyeti Vakıflar Genel Müdürlüğü'ne (Mimar Hasan Efendi Vakfı Mütevellilerine Meşrutalı) ait … ili, … ilçesi, … Mahallesi, … ada, … parselde kayıtlı bulunan taşınmazın 2886 sayılı Devlet İhale Kanunu'nun 35. maddesinin (a) bendi uyarınca kapalı teklif usulüyle "15 Yıl Süreli Yapım veya Onarım Karşılığı Kiralama İşi" ne ilişkin olarak gerçekleştirilen 06/07/2022 tarihli ihalenin iptali istenilmiştir.
İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: …. İdare Mahkemesi'nce verilen kararda; taşınmazın 3.446.742,00-TL muhammen bedel üzerinden 1. yıl aylık 20.000,00-TL, 2. yıl TÜFE oranında artış, 3. yıldan itibaren aylık 154.400,00-TL ve takip eden yıllarda TÜFE oranında artış yapılmak kaydıyla ihaleye çıkarıldığı, ihalenin İstanbul'da yayımlanan Türkiye'de Yeniçağ Gazetesi'nde 25/06/2022 ve 27/06/2022 tarihlerinde iki kez ve Bursa'da yayımlanan Olay gazetesinde 25/06/2022 tarihinde bir kez olmak üzere ilan edildiği, ayrıca davalı idarenin internet sitesinde de ilan metninin yayımlandığı;
2886 sayılı Kanun'a tâbi olarak gerçekleştirilen ihalelerde ilan usûlünün tahmin edilen (muhammen) bedele göre tespit edileceği, buna göre, satım ihalelerinde ihale konusu taşınır veya taşınmaz malın tahmin edilen satış tutarına göre ilan usulünün belirleneceği, kira ve irtifak hakkı tesisine yönelik ihalelerdeki ilan usulünün ise kira veya irtifak hakkı süresi boyunca idareye ödenecek asgari tutarın toplamının esas alınarak belirlenmesi gerektiği, aksi takdirde bir aylık, bir yıllık veya on yıllık kiralama ihalelerine yönelik ilan usûlünün belirlenmesinde belirsizlik oluşacağı, kısa süreli bir kiralama ihalesi ile on yıla kadar varabilen uzun süreli kiralama, hatta kırk dokuz yıla kadar sürebilen irtifak hakkı verilmesine ilişkin ihalelerde toplam muhammen bedel artmasına rağmen aynı ilan usulünün uygulanması gibi Kanun'un lafzına ve amacına uygun olmayan bir sonucun ortaya çıkacağı;
İhalede muhammen bedelin, tahmini yapım onarım maliyeti (2.966.742,00-TL) ve inşaat dönemine ait toplam kira bedeli (ilk iki yıl 480.000,00-TL) dikkate alınarak 3.446.742,00-TL olarak belirlendiği, ancak ihale konusu işin süresinin 15 yıl olduğu dikkate alındığında, muhammen bedelin tespitinde 15 yıllık kira bedeli toplamının [(20.000,00-TLx2 yıl x12 ay = 480.000,00-TL)+(154.400,00-TLx13 yılx12 ay=24.086.400,00-TL)= 24.566.400,00-TL] esas alınması gerektiği;
31/12/2021 tarih ve 31706 1. Mükerrer sayılı Resmî Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren 7344 sayılı 2022 Yılı Merkezi Yönetim Bütçe Kanunu'nun ekinde yer alan Çeşitli Kanun ve Kanun Hükmünde Kararnamelere Göre Bütçe Kanunu'nda Gösterilmesi Gereken Parasal ve Diğer Sınırlara Ait Cetvel'de (İ-Cetveli) 2886 sayılı Kanun'un 17. maddesinin üçüncü fıkrasında yer alan Resmî Gazete'de yapılacak ilana ilişkin sınırın 3.562.000,00-TL olarak belirlendiği, ihaleye ilişkin ilanın ihale tarihinden en az 10 gün önce bir defa da Resmî Gazete'de yayımlanması gerektiği hâlde, yalnızca yerel gazetede ilan edilmekle yetinildiği anlaşıldığından, 2886 sayılı Kanun'a uygun olarak ilan edilmeden gerçekleştirilen dava konusu ihalede hukuka uygunluk bulunmadığı sonucuna varılmıştır.
Belirtilen gerekçelerle hukuka aykırı bulunan dava konusu işlemin iptaline karar verilmiştir.
TEMYİZ EDENLERİN İDDİALARI : Davalı idare tarafından, söz konusu ihaleye ilişkin olarak herhangi bir başvurusu bulunmayan davacının ihalenin iptalini isteyebilmesinin mümkün olmadığı, katılmadığı ihalenin iptalini isteme konusunda ehliyeti bulunmadığı, ihalede muhammen bedelin 3.446.742,00-TL olup, ihale ilanının Resmî Gazete'de yayımlanması gereken parasal sınırın altında olduğu, ihale bedelinin inşaatın yaklaşık maliyet bedeli ve bir yıllık kira bedeli toplamı olarak belirlendiği, zira inşaatın tamamlanma oranına göre sözleşme ile belirlenen kira bedel artışı yapılmakta olup, toplam kira bedelinin hesaplanmasının ihale aşamasında mümkün olmadığı, ihalenin mevzuata uygun olarak gerçekleştirildiği, sonuçlandırılarak ihale üzerinde bırakılan istekli ile sözleşme imzalandığı, yapılan tüm ihalelerin mevzuat gereği kamuya ilanen duyurulduğu, ayrıca ne davacıya ne de başkalarına özel bildirimde bulunma yükümlülüğünün bulunmadığı, bir kamu kurumu olarak temsil ve idare ettiği mazbut vakıfların mal ve taşınmazlarını en uygun şekilde değerlendirmekle görevli ve yükümlü olduğu;
Davalı yanında müdahil tarafından, davacının dava açma ehliyetinin bulunmadığı, hukuki menfaati bulunduğunu önceki ihalenin iptal edilmesine dayandırdığı, ancak ihalenin iptalinden kaynaklanan zararlarını 2886 sayılı Kanun'un 20. maddesi uyarınca tazmin etme imkânı varken bu yola başvurmadığı, bunun da kötü niyetli hareket ettiğini gösterdiği, ihalenin mevzuata uygun olarak ilan edildiği, Resmî Gazete'de ilan edilmesinin gerekmediği, parasal sınırın tespitinde kira sözleşmesinin bedelinin bilinebilir olduğu en makul süre dikkate alınarak hesaplama yapılması gerektiği, yeniden ihale yapılmasının aynı prosedürün tekrarlanmasına yol açarak zaman ve kaynak israfına sebep olacağı ve bunun da kamunun menfaatini zedeleyeceği, mevcut ihalenin hem rekabeti, hem şeffaflığı, hem de denetlenebilirliği aynı anda sağlayabildiği, taşınmazın kamu yararı gereği bir an önce hizmete açılması gerektiği ileri sürülmektedir.
KARŞI TARAFIN SAVUNMASI : Davacı tarafından savunma verilmemiştir.
DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ …'UN DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin reddi ile usul ve yasaya uygun olan İdare Mahkemesi kararının onanması gerektiği düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Onüçüncü Dairesi'nce, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra, dosya tekemmül ettiğinden yürütmenin durdurulması istemi hakkında ayrıca bir karar verilmeksizin gereği görüşüldü:
HUKUKÎ DEĞERLENDİRME :
İdare ve vergi mahkemelerinin nihai kararlarının temyizen bozulması, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.
Temyizen incelenen karar usul ve hukuka uygun olup, dilekçede ileri sürülen temyiz nedenleri kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.
KARAR SONUCU:
Açıklanan nedenlerle;
1. Davalı ile davalı yanında müdahilin temyiz istemlerinin reddine,
2. Dava konusu işlemin yukarıda özetlenen gerekçeyle iptali yolundaki … İdare Mahkemesi'nin … tarih ve E:…, K:… sayılı temyize konu kararında, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesinde sayılan bozma nedenlerinden hiçbirisi bulunmadığından anılan Mahkeme kararının ONANMASINA,
3. Temyiz giderlerinin istemde bulunanlar üzerinde bırakılmasına,
4. Posta giderleri avansından artan tutarın davalı ile davalı yanında müdahile iadesine,
5. Kullanılmayan ….-TL yürütmeyi durdurma harcının istemi hâlinde davalı idareye iadesine,
6. Dosyanın anılan Mahkeme'ye gönderilmesine,
7. 2577 sayılı Kanun'un 20/A maddesinin ikinci fıkrasının (i) bendi uyarınca kesin olarak (karar düzeltme yolu kapalı olmak üzere), 23/01/2023 tarihinde oyçokluğuyla karar verildi.
(X) KARŞI OY :
2886 sayılı Devlet İhale Kanunu'nun "İlkeler" başlıklı 2. maddesinin 1. fıkrasında, Kanun'un yürütülmesinde, ihtiyaçların en iyi şekilde, uygun şartlarla ve zamanında karşılanması ve ihalede açıklık ve rekabetin sağlanmasının esas olduğu; "Tanımlar" başlıklı 4. maddesinde, tahmin edilen bedelin, ihale konusu olan işlerin tahmin edilen bedelini ve yapım işlerinde keşif bedelini; uygun bedelin, artırmalarda, tahmin edilen bedelden aşağı olmamak üzere, teklif edilen bedellerin en yükseğini ifade edeceği belirtilmiş; "Geçici teminat" başlıklı 25. maddesinde, isteklilerden, ihale konusu olan işin tahmin edilen bedelinin %3'ü oranında geçici teminat alınacağı; "Kiralarda sözleşme süresi" başlıklı 64. maddesinin 3. fıkrasında, üç yıldan fazla süre ile kiraya verme işlerinde, kira bedelinin her yıl şartname ve sözleşmesindeki esaslara göre yeniden tespit edileceği kurala bağlanmıştır.
Kanun maddelerinde yer alan düzenlemelerin tek başına değil, kanunun tümü göz önünde tutularak yorumlanması gerektiğinden, bir kuralın anlamının, kuralın kanunda yer aldığı kısım ve bölümler, diğer kurallarla ilişkisi, kanunun plan ve sistematiği içerisindeki konumu dikkate alınarak belirlenmesi ve aynı zamanda Kanun maddelerinin sadece lafzına dayanılarak yorumlanması hâlinde Kanun'un amacına aykırı bir sonuç doğması mümkün olduğundan amaçsal yorum yapılarak, düzenlemenin amacına ya da kanunun çıkarılış nedenine göre ilgili mevzuatın bir bütün olarak değerlendirilmesi gerektiği açıktır.
Bu bağlamda, 2886 sayılı Kanun uyarınca gerçekleştirilecek bir ihalenin taşınmaz kiralama ihalesi olması durumunda taşınmazın tahmini bedelinin hangi süre esas alınarak belirlenmesi gerektiğine ilişkin Kanun'da açık bir hüküm bulunmamakla birlikte, Kanun'un 64. maddesinde, 3 yıldan fazla süre ile kiraya verme işlerinde, kira bedelinin her yıl yeniden tespit edilmesi gerektiğine ilişkin bir kurala yer verilmiştir. Öte yandan, bu Kanun uyarınca gerçekleştirilen ihalelerde, ihtiyaçların en iyi şekilde, uygun şartlarla ve zamanında karşılanması ve ihalede açıklık ve rekabetin sağlanmasının esas olduğu belirtilmiştir. Bu itibarla, taşınmaz kiralama ihalelerinde, taşınmazın kiralanmasına ilişkin toplam süre esas alınarak tahmini bedelin hesaplanması suretiyle ihale usulünün ve ihale ilanlarının yapılması gereken yerlerin belirlenmesinin Kanun'un amacına ve lafzına aykırılık oluşturacağı açıktır.
Dosyanın incelenmesinden, uyuşmazlığa konu taşınmazın 3.446.742,00-TL muhammen bedel üzerinden 1. yıl aylık 20.000,00-TL, 2. yıl TÜFE oranında artış, 3. yıldan itibaren aylık 154.400,00-TL ve takip eden yıllarda TÜFE oranında artış yapılmak kaydıyla ihaleye çıkarıldığı, ihalenin İstanbul'da yayımlanan Türkiye'de Yeniçağ Gazetesi'nde 25/06/2022 ve 27/06/2022 tarihlerinde iki kez ve Bursa'da yayımlanan Olay gazetesinde 25/06/2022 tarihinde bir kez olmak üzere ilan edildiği, ayrıca davalı idarenin internet sitesinde de ilan metninin yayımlandığı anlaşılmaktadır.
Bu itibarla, 2886 sayılı Kanun'a uygun şekilde ilan edilerek gerçekleştirildiği anlaşılan dava konusu ihalede hukuka aykırılık bulunmadığı anlaşıldığından, dava konusu işlemin iptaline ilişkin Mahkeme kararının bozulması ve davanın reddine karar verilmesi gerektiği oyu ile karara katılmıyorum.