T.C.
D A N I Ş T A Y
ONÜÇÜNCÜ DAİRE
Esas No:2022/4893
Karar No:2023/3969
TEMYİZ EDEN (DAVACI): …
VEKİLİ: Av. …
KARŞI TARAF (DAVALI): … Vergi Dairesi Başkanlığı - …
VEKİLİ: Av. …
İSTEMİN KONUSU: … Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesi'nin … tarih ve E:…, K:… sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.
YARGILAMA SÜRECİ :
Dava konusu istem: Davacı tarafından, 1567 sayılı Türk Parasının Kıymetini Koruma Hakkında Kanun’a muhalefetettiği gerekçesiyle Mersin Cumhuriyet Başsavcılığı’nın … tarih ve E:…, K:… sayılı kararıyla verilen 715.169,00-TL idari para cezasının tahsili amacıyla düzenlenen … tarih ve … takip numaralı ödeme emrinin iptali istenilmiştir.
İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesi'nce verilen … tarih ve E:…, K:… sayılı kararda; 1567 sayılı Türk Parasının Kıymetini Koruma Hakkındaki Kanun’un çerçeve bir kanun olduğu, acil ve günün ihtiyaçlarını hızlı bir şekilde karşılaması ve uygulama esaslarının belirlenmesi için 1567 sayılı Kanun’un 1. maddesiyle Bakanlar Kurulu’nun yetkilendirildiği, idari para cezasının uygulandığı 18/02/2015 tarihinde, 11/06/2015 tarih ve 29383 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe giren Türk Parasının Kıymetini Koruma Hakkında 32 Sayılı Kararda Değişiklik Yapılmasına Dair Kararın 2. maddesinin 1. fıkrasının (a) bendinin yürürlükte olmadığı, ancak idari para cezasının kesinleşmesine müteakip olarak düzenlenen dava konusu ödeme emrinin tanzim edildiği tarihte yürürlükte bulunduğu, anılan değişikliğin davacı açısından lehe bir değişiklik olduğu ve lehe yapılan değişiklikten sonra düzenlenen ödeme emrinin lehe değişikliğe uygun olarak düzenlenmediği sonucuna varılmıştır.
Belirtilen gerekçelerle dava konusu işlemin iptaline karar verilmiştir.
Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: … Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesi'nce; … Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesi'nin … tarih ve E:…, K:… sayılı kararının Dairemizin 12/05/2022 tarih ve E:2017/1743, K:2022/2004 sayılı kararıyla bozulması üzerine bozma kararına uyularak verilen kararda; her ne kadar davacının lehe olduğunu iddia ettiği düzenlemenin idari yaptırım kararı sonrasında ve idari yaptırım kararına karşı yargı yolu tüketilmeden önce yürürlüğe girdiği ve bu nedenle davacı tarafından dava dilekçesinde ... Sulh Ceza Hakimliği'nce itirazının reddedilmesinin hukuka uygun olmadığı iddia edilmiş ise de, idari yargı yerlerince, idari yaptırım kararı kesinleşmeden önce yürürlüğe giren ve mahkeme incelemesinden geçerek kesinleşen idari yaptırım kararının tahsili amacıyla düzenlenen ödeme emrinin incelenmesi sırasında 11/06/2015 tarih ve 29383 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe giren Bakanlar Kurulu kararının davacı açısından lehe düzenleme olup olmadığının tartışmaya açılmasının, ... Sulh Ceza Hâkimliği’nin … tarih ve … Değişik İş sayılı kararının hukuka uygunluğunun tartışılması anlamına geldiği, bu durumun yargı yolu ayrılığı ve mahkeme kararlarına saygı ilkesine aykırı olacağı gerekçesiyle istinaf başvurusunun kabulüne, istinafa konu Mahkeme kararının kaldırılmasına ve davanın reddine karar vermiştir.
TEMYİZ EDENİN İDDİALARI: Davacı tarafından, Sulh Ceza Hakimliği kararı sonrasında Anayasa Mahkemesi'ne bireysel başvuruda bulunulduğu, Anayasa Mahkemesi'nce hak ihlâline karar verildiği, uyuşmazlık konusu idarî yaptırım kararının kaldırıldığı, ödeme emrinin dayanağının kalmadığı ileri sürülmektedir.
KARŞI TARAFIN SAVUNMASI: Davalı idare tarafından, Cumhuriyet Başsavcılığının talimatı üzerine düzeltme fişi düzenlenerek dava konusu ödeme emrinin kaldırıldığı, davanın konusuz kaldığı belirtilmiştir.
DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ …'IN DÜŞÜNCESİ: Temyiz isteminin kabulü ile Bölge İdare Mahkemesi kararının bozulması gerektiği düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Onüçüncü Dairesi'nce, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:
İNCELEME VE GEREKÇE:
ESAS YÖNÜNDEN:
MADDİ OLAY :
20/10/2014 tarihinde saat 17:30’da Mersin Serbest Bölge Gümrük Müdürlüğü Gümrük Muhafaza Bölge Amirliği’nce yapılan kontrol sırasında aralarında davacının da bulunduğu kişilerin kontrolündeki aracın bagajında bulunan iki çanta içerisinde 630.000,00-ABD Doları ve 11.200,00-TL nakit para bulunması üzerine Mersin Cumhuriyet Başsavcılığı İdari Yaptırım Bürosu’nun … tarih ve E:…, K:… sayılı kararıyla 1567 sayılı Kanun’un 3. maddesinin 3., 4., 5. ve 6. fıkraları uyarınca davacının 715.169,00-TL idari para cezasıyla cezalandırılmasına karar verilmiştir.
Anılan işleme karşı davacı tarafından yapılan itiraz üzerine ... Sulh Ceza Hâkimliği’nin ... tarih ve … Değişik İş sayılı kararıyla itirazın reddine karar verilmiş, bu karara karşı yapılan itiraz ... Sulh Ceza Hâkimliği’nin … tarih ve … Değişik İş sayılı kararıyla kesin olarak reddedilmiştir. Bunun üzerine, kesinleşen idari para cezasının tahsili amacıyla davalı idare tarafından … tarih ve … takip numaralı ödeme emrinin düzenlenmesi üzerine anılan ödeme emrinin iptali istemiyle bakılan dava açılmıştır.
İLGİLİ MEVZUAT:
2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 50. maddesinin 4. fıkrasında, "Danıştay'ın bozma kararına uyulduğu takdirde, bu kararın temyiz incelemesi, bozma kararına uygunlukla sınırlı olarak yapılır."
HUKUKİ DEĞERLENDİRME:
2577 sayılı Kanun'un 50. maddesinde, Danıştay'ca yapılan temyiz incelemesi sonucunda verilen kararla ilgili olarak yapılacaklar düzenlenmiş, bozma kararı üzerine kararı bozulan Mahkemenin karara uyması hâlinde, bu karara karşı yapılacak temyiz incelemesinin bozma kararına uygunlukla sınırlı olarak yapılacağı belirtilmiştir.
Dairemizin 20/11/2019 tarih ve E:2019/3831 sayılı ara kararı ile 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanun'un "Temyizen verilen karar üzerine yapılacak işlem" başlıklı 50. maddesinin 4. fıkrasında yer alan "Danıştayın bozma kararına uyulduğu takdirde, bu kararın temyiz incelemesi, bozma kararına uygunlukla sınırlı olarak yapılır." kuralının Anayasa'nın 2., 13. ve 36. maddelerine aykırı olduğu kanısına ulaşılması nedeniyle bu kuralın iptali için Anayasa Mahkemesi'ne başvurulmasına karar verilmiş, yapılan başvuru sonucu Anayasa Mahkemesi'nin 12/06/2020 tarih ve E:2019/115, K:2020/31 sayılı kararıyla, "yargı içtihatlarıyla kabul edilmiş olan usuli kazanılmış hak ilkesini hukuki güvenliği sağlama ve kamu yararını gerçekleştirme amacıyla kanun hükmü niteliğine kavuşturan kanun koyucunun yukarıda belirtilen meşru amaçlarla ve hukuk devleti ilkesiyle bağdaşmayacak şekilde yargılamanın hakkaniyet, hukukun üstünlüğü gibi ilkelerin görmezden gelinerek ya da temel hak ve özgürlükler ihlâl edilerek sonuçlandırılması yolunda bir iradesinin varlığından söz etmek mümkün değildir. Dolayısıyla kural, yargı yerlerince usuli kazanılmış hak ilkesinin uygulanmasında hukuk devleti ve adil yargılanma hakkı ilkeleri gereğince içtihat yoluyla istisnai durumlar öngörülebilmesine engel teşkil etmemektedir. Aksi yönde bir kabulün hukuki güvenlik ilkesinin öz değil sadece şekil itibarıyla korunması anlamına geleceği gibi temel görevi adaleti tesis etmek olan yargı mercilerinin varlık sebebiyle de bağdaşmayacağı açıktır. Belirtilen hususlar dikkate alındığında sınırlama ile ilgililere orantısız bir külfet yüklenmediği anlaşılmaktadır." gerekçesi ile 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu’nun 50. maddesinin (4) numaralı fıkrasının Anayasa’ya aykırı olmadığına ve itirazın reddine karar verilmiştir.
Anayasa Mahkemesi'nin bireysel başvuru üzerine verdiği ihlâl kararını ve bu ihlâl kararının uygulanması neticesinde lehe olan durumların ortaya çıkmasını, 2577 sayılı Kanun'un 50. maddesinin dördüncü fırkasında yer alan kuralın istisnası olarak kabul edilmesi gerekmektedir.
Uyuşmazlıkta, ... Sulh Ceza Hâkimliği’nin … tarih ve … Değişik İş sayılı kararı sonrasında davacı tarafından Anayasa Mahkemesi'ne bireysel başvuruda bulunulduğu, Anayasa Mahkemesi'nin Mohamed Kashet ve diğerleri kararıyla, uygulanan idarî para cezasının ölçülü olmadığından bahisle davacının mülkiyet hakkının ihlâl edildiğine ve yeniden yargılama yapılmak üzere kararın ... Sulh Ceza Hâkimliği'ne gönderilmesine karar verildiği, bunun üzerine ... Sulh Ceza Hâkimliği'nin … tarih ve … Değişik İş sayılı kararıyla, … tarih ve … Değişik İş sayılı kararın kaldırılmasına, davacının itirazının kabulüne ve Mersin Cumhuriyet Başsavcılığı İdari Yaptırım Bürosu’nun … tarih ve E:…, K:… sayılı kararının kaldırılmasına karar verildiği, daha sonra Mersin Cumhuriyet Başsavcılığı İdarî Yaptırım Bürosu'nun 09/11/2022 tarihli yazısıyla davalı idareden ödeme emri kapsamında tahsilat yapılmayarak işlemsiz kapatılmasının istenilmesi üzerine davalı idare tarafından, … tarih ve … sayılı düzeltme fişi ile dava konusu ödeme emrinin kaldırıldığı, böylece davanın konusuz kaldığı anlaşılmıştır.
Bu durumda, dava konusu idarî işlemin tesis eden idare tarafından kaldırıldığı, bu hâliyle davanın konusuz kaldığı dikkate alınarak uyuşmazlık hakkında yeniden bir karar verilmesi gerekmektedir.
KARAR SONUCU :
Açıklanan nedenlerle;
1. Davacının temyiz isteminin kabulüne;
2. … Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesi'nin … tarih ve E:…, K:… sayılı kararının 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesi uyarınca BOZULMASINA,
3. Yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın … Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesi'ne gönderilmesine, 10/10/2023 tarihinde kesin olarak oybirliğiyle karar verildi.