T.C.
D A N I Ş T A Y
DOKUZUNCU DAİRE
Esas No : 2022/4893
Karar No : 2024/726
TEMYİZ EDEN (DAVALI) : … Başkanlığı - …
VEKİLİ : Av. …
KARŞI TARAF (DAVACILAR): 1- … İktisadi İşletmesi
2- … Taşımacılık Eğitim ve Pet. Ür. Tic. A.Ş.
VEKİLİ : Av. …
İSTEMİN KONUSU : … Bölge İdare Mahkemesi ... Vergi Dava Dairesinin … tarih ve E:…, K:… sayılı kararının, temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.
YARGILAMA SÜRECİ:
Dava konusu istem: Sağlık Bakanlığınca ihalesi ve sözleşmesi gerçekleştirilen … ihale kayıt numaralı “19 Adet Ambulans Helikopter Kiralama” işini yüklenen davacı tarafından, bu işten olan hak edişlerin muhtelif firmalara devrine yönelik imzalanan alacağın devri sözleşmeleri üzerinden ödenen damga vergileri ve noter harçlarının iadesi talebiyle yapılan başvurunun Gelir İdaresi Başkanlığınca reddine dair tesis edilen … tarih ve … sayılı işlemin iptali ve ödenen toplam 353.216,62-TL’nin hesaplanacak yasal faizle birlikte iadesi istemine ilişkindir.
İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: … Vergi Mahkemesinin … tarih ve E:…, K… sayılı kararıyla; damga vergisi ve noter harcına konu alacağın devri sözleşmeleriyle, davacılar adına vergi, resim ve harç istisna belgesi düzenlenen "19 Adet Ambulans Helikopter Kiralama Hizmet Alımı İşi"nin doğrudan irtibatlı olduğu ve bu sözleşmelerin de ilgili istisna belgesi uyarınca damga vergisinden müstesna olması gerektiğinden, tesis edilen dava konusu işlemde hukuka uyarlık bulunmadığı, hukuka aykırı olarak tahsil edilen vergi ve harçların, tahsil edildiği tarihten düzeltme fişinin mükellefe tebliğ edildiği tarihe kadar geçen süre için hesaplanacak tecil faiziyle birlikte iadesi gerektiği, davanın kabulüne, dava konusu işlemin iptaline, tahsil edilen toplam 353.216,62-TL'nin kesinti tarihinden itibaren işleyecek tecil faiziyle birlikte davacılara iadesine karar verilmiştir.
Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: Vergi Mahkemesi kararının dayandığı hukuki ve kanuni nedenlerle gerekçesinin, aynı gerekçe ve nedenlerle uygun görüldüğü, dilekçede ileri sürülen iddiaların anılan kararın kaldırılmasını sağlayacak durumda bulunmadığı gerekçesiyle davalının istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.
TEMYİZ EDENİN İDDİALARI: Dava konusu olayda herhangi bir vergi hatası bulunmadığı, hukuki yorum gerektiren konu hakkında düzeltme hükümlerinin uygulanamayacağı, iddiaların hukuki boyutta bulunması nedeniyle tahakkuka karşı açılacak davada ileri sürülebileceği, damga vergisi istisnası uygulanabilmesi için ihale makamı dışında kalan diğer işlem tarafları arasındaki işlemlerde her iki işlem tarafının da o işle ilgili vergi, resim, harç istisnası belgesinin bulunması gerektiği, alacağın devrine ilişkin sözleşmelere ilişkin damga vergisi ödenmesinde mevzuata aykırılık teşkil eden bir yön bulunmadığı, mahkeme kararının geç uygulanması halinde faize hükmedilebileceği iddialarıyla kararın bozulması istenilmektedir.
KARŞI TARAFIN SAVUNMASI: Yasal dayanaktan yoksun olan temyiz isteminin reddi gerektiği yolundadır.
DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ …'IN DÜŞÜNCESİ: Temyiz isteminin reddi ile usul ve yasaya uygun olan Bölge İdare Mahkemesi kararının onanması gerektiği düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Dokuzuncu Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:
İNCELEME VE GEREKÇE:
MADDİ OLAY:
Sağlık Bakanlığınca ihalesi ve sözleşmesi gerçekleştirilen … ihale kayıt numaralı “19 Adet Ambulans Helikopter Kiralama” işini yüklenen davacı tarafından, bu işten olan hak edişlerin muhtelif firmalara devrine yönelik imzalanan alacağın devri sözleşmeleri üzerinden ödenen damga vergileri ve noter harçlarının iadesi talebiyle yapılan başvurunun Gelir İdaresi Başkanlığınca reddine dair tesis edilen … tarih ve … sayılı işlemin iptali ve ödenen toplam 353.216,62-TL’nin hesaplanacak yasal faizle birlikte iadesi istenilmektedir.
İLGİLİ MEVZUAT:
488 sayılı Damga Vergisi Kanunu'nun Ek 2. maddesinde ve 492 sayılı Harçlar Kanunu'nun Ek 1. maddesinde, Vergi, Resim, Harç İstisnası Belgesine bağlanan diğer döviz kazandırıcı faaliyetlere ilişkin işlemler nedeniyle, belgenin geçerlilik süresi içerisinde belgede yer alan tutarla sınırlı olmak kaydıyla, düzenlenen kâğıtlar damga vergisinden müstesna olduğu belirtilmiş, kamu kurum ve kuruluşları tarafından uluslararası ihaleye çıkarılmış yurt içi veya yurt dışı taşıma işlerini yüklenen tam mükellef firmaların bu faaliyetleri de diğer döviz kazandırıcı faaliyetlerden biri olarak yer almış, belge sahibi firmaların belge konusu işe ilişkin mal, malzeme veya hizmet temin ettiği kişi ve kurumlarla yapacağı işlemler nedeniyle düzenlenen kâğıtlara damga vergisi istisnası uygulanması için, her iki işlem tarafının da o işle ilgili olarak düzenlenmiş belgeye sahip olmasının şart olduğu ifade edilmiştir.
488 sayılı Damga Vergisi Kanunu'nun "Konu" başlıklı 1. maddesinde, bu Kanun'a ekli (1) sayılı tabloda yazılı kağıtların damga vergisine tabi olduğu belirtilmiş, Damga Vergisine Tabi Kağıtların yer aldığı (1) sayılı Tablonun "I.Akitlerle ilgili kağıtlar" başlıklı kısmının "A. Belli parayı ihtiva eden kağıtlar" alt başlıklı bölümünün 1. maddesinde, mukavelenameler, taahhütnameler ve temliknamelere yer verilmiştir.
6098 sayılı Borçlar Kanunu'nun "Borç İlişkilerinde Taraf Değişiklikleri" başlıklı Beşinci Bölümünün Alacağın Devri başlıklı Birinci Ayırımının "Genel olarak" başlıklı 183. maddesinde, kanun, sözleşme veya işin niteliği engel olmadıkça alacaklı, borçlunun rızasını aramaksızın alacağını üçüncü bir kişiye devredebileceği, borçlunun, devir yasağı içermeyen yazılı bir borç tanımasına güvenerek alacağı devralmış olan üçüncü kişiye karşı, alacağın devredilemeyeceğinin kararlaştırılmış bulunduğu savunmasını ileri süremeyeceği, "Şekli" başlıklı 184. maddesinde, alacağın devrinin geçerliliğinin, yazılı şekilde yapılmış olmasına bağlı olduğu, alacağın devri sözü vermenin, şekle bağlı olmadığı hükme bağlanmıştır.
HUKUKİ DEĞERLENDİRME:
Dosyanın incelenmesinden; Sağlık Bakanlığınca ihalesi gerçekleştirilen 2018/148902 ihale kayıt numaralı “19 Adet Ambulans Helikopter Kiralama” hizmet işini yüklenen davacı tarafından, bu işe ilişkin olarak Vergi Resim ve Harç İstisnası Belgesi düzenlenmesi istemiyle Ekonomi Bakanlığı'na yapılan başvurunun reddine dair … tarih ve E… sayılı işlemin iptali istemiyle açılan davanın … Vergi Mahkemesinin … tarih ve E:…, K:… sayılı kararıyla kabul edildiği, bu karar çerçevesinde 31/05/2018 tarihinden itibaren vergi, resim ve harç istisnasından yararlandırılması için davacı adına ...belge tarihli ve ...belge numaralı Vergi Resim ve Harç İstisnası Belgesinin tanzim edildiği, ihale konusu işten olan hak edişlerin muhtelif firmalara devrine yönelik noter huzurunda imzalanan 09 Ekim 2019, 07 Kasım 2019, 29 Aralık 2020, 23 Ocak 2020, 12 Mayıs 2021 tarihli alacağın devri sözleşmeleri üzerinden ödenen 353.216,62-TL damga vergileri ve noter harçlarının bu belge uyarınca istisna olduğu ileri sürülerek bu tutarın iadesi talebiyle yapılan başvurunun Gelir İdaresi ... tarih ve ... sayılı işlemiyle reddedildiği, bu işlemin iptali ve ödenen toplam 353.216,62-TL’nin hesaplanacak yasal faizle birlikte iadesi istemiyle işbu davanın açıldığı anlaşılmaktadır.
Olayda, 488 sayılı Damga Vergisi Kanunu'nun Ek 2. maddesinde ve 492 sayılı Harçlar Kanunu'nun Ek 1. maddesinde yer alan istisnanın diğer döviz kazandırıcı faaliyetler için öngörüldüğü, bu faaliyet sonucu elde edilen hak edişlerin (ihale konusu işten kaynaklı olarak alt yüklenicilerden temin edilen mal ve hizmetlere ilişkin yapılacak ödemeler hariç) tasarrufuna yönelik tanzim edilen belgelerin bu istisnadan yararlandırılmayacağı, uyuşmazlığa konu alacağın devri sözleşmelerinin, davacılar tarafından üstlenilen hizmet işinden kaynaklanan hak edişlerin başka şirketlere devrine yönelik olarak ihaleden bağımsız olarak muhtelif firmalarla imzalandığı, bu şirketlerin ihale konusu hizmet işiyle olan ilişkisinin kurulmadığı, bu sözleşmelerin niteliği itibarıyla herhangi bir nedene bağlı olmaksızın da düzenlenebileceği dikkate alındığında, bu sözleşmelerin vergi, resim, harç istisnası belgesine bağlanan hizmet işine dair tanzim edilen belgelerden olduğunun hukuken kabul edilmeyeceği, alacağın devredildiği şirketler adına ihale konusu işe ilişkin olarak düzenlenmiş vergi, resim, harç istisnası belgesinin de dava dosyasına ibraz edilmediğinden, alacağın devri sözleşmelerine ilişkin olarak tahakkuk ettirilen damga vergileri ile noter harçlarında ve dava konusu işlemde hukuka aykırılık bulunmadığından, yukarıda yer verilen gerekçeyle davayı kabul eden Vergi Mahkemesi kararına karşı davalı tarafından yapılan istinaf başvurusunu reddeden Bölge İdare Mahkemesi kararında yasal isabet görülmemiştir.
KARAR SONUCU:
Açıklanan nedenlerle;
Davalının temyiz isteminin kabulüne,
… Bölge İdare Mahkemesi ... Vergi Dava Dairesinin … tarih ve E:…, K:… sayılı kararının BOZULMASINA,
Yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın … Bölge İdare Mahkemesi ... Vergi Dava Dairesine gönderilmesine, 20/02/2024 tarihinde kesin olarak oybirliğiyle karar verildi.