T.C.
D A N I Ş T A Y
SEKİZİNCİ DAİRE
Esas No : 2022/4911
Karar No : 2023/5237
TEMYİZ EDEN (DAVACI) : ...
VEKİLİ : Av. ...
KARŞI TARAF (DAVALILAR) : 1- ...Genel Müdürlüğü
2- ...Hazinesi
İSTEMİN KONUSU : ...Bölge İdare Mahkemesi ...İdari Dava Dairesinin ...gün ve E:..., K:...sayılı kararının, temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.
YARGILAMA SÜRECİ :
Dava konusu istem: Davacı tarafından, Antalya ili, Konyaaltı ilçesi, ... Mahallesinde bulunan Maliye Hazinesine ait 5.960,15 m2 yüzölçümlü taşınmazın Orman Genel Müdürlüğü adına orman olarak kullanılmak üzere tahsisine ilişkin 04/03/2021 tarih ve 414028 sayılı olur işleminin iptaline karar verilmesi istenilmiştir.
İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ...İdare Mahkemesince verilen ...tarih ve E:..., K:...sayılı kararda; davacı tarafından davaya konu edilen taşınmazda zilyetlik iddiasında bulunulmakta ise de, hak sahibi olduğuna dair tapuda şerh, satın alma başvurusu vb. dosyada herhangi bir bilgi ve belge bulunmadığı, salt zilyetlik iddiasının dava konusu işleme karşı dava açma hakkını davacıya vermeyeceği, davacının meşru, kişisel ve güncel bir menfaatinin etkilenmediği, davacı ile dava konusu işlem arasında menfaat ilişkisinin bulunmadığı gerekçesiyle davanın ehliyet yönünden reddine karar verilmiştir.
Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: İstinaf başvurusuna konu kararın hukuka ve usule uygun olduğu, ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği belirtilerek 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.
TEMYİZ EDENİN İDDİALARI : Davacı tarafından, davaya konu taşınmazı nizasız olarak kullanmakta iken davalı Orman İdaresi tarafından orman alanını işgal ve faydalanma sebebiyle suç tutanağı düzenlenerek ...Asliye Ceza Mahkemesinin ...esasına kayden hakkında kamu davasının açıldığı, geçmişten beri orman sınırları dışında olan ve zilyet olunan bu taşınmazın dava konusu tahsis işlemi sebebiyle orman vasfını haiz kılınarak davacının eyleminin suç olarak değerlendirildiği, davacının fiili durumu ve özellikle belirtilen ceza davası içeriğine göre dava konusu taşınmazdaki zilyetliğinin sabit olduğu ve ilgili mevzuat gereğince taşınmazı satın alma hakkının bulunduğu, yerin orman olarak tahsisi ile bu hakkını kaybedeceğinden güncel ve meşru menfaatinin ihlalinin söz konusu olduğu belirtilerek temyize konu Bölge İdare Mahkemesi kararının bozulması gerektiği ileri sürülmüştür.
KARŞI TARAFIN SAVUNMASI : Davalı idarelerce savunma verilmemiştir.
DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ ...'IN DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin reddi ile usul ve yasaya uygun olan Bölge İdare Mahkemesi kararının onanması gerektiği düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Sekizinci Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:
İNCELEME VE GEREKÇE:
MADDİ OLAY :
Antalya ili, Konyaaltı ilçesi, ... Mahallesinde bulunan ve mülkiyeti Maliye Hazinesine ait 5.960,15 m2 yüzölçümlü taşınmazın orman olarak kullanılmak üzere Orman Genel Müdürlüğü adına tahsisine ilişkin 04/03/2021 tarih ve 414028 sayılı Olur işleminin iptali istemiyle bakılmakta olan davanın açıldığı anlaşılmaktadır.
İLGİLİ MEVZUAT:
Türkiye Cumhuriyeti Anayasası'nın "Anayasanın bağlayıcılığı ve üstünlüğü" başlıklı 11. maddesinde, Anayasa hükümlerinin, yasama, yürütme ve yargı organlarını, idare makamlarını ve diğer kuruluş ve kişileri bağlayan temel hukuk kuralları olduğu; "Hak arama hürriyeti" başlıklı 36. maddesinde, herkesin, meşru vasıta ve yollardan faydalanmak suretiyle yargı mercileri önünde davacı veya davalı olarak iddia ve savunma ile adil yargılanma hakkına sahip olduğu kurala bağlanmıştır.
2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 2. maddesinin 1. fıkrasının (a) bendinde, iptal davaları, idari işlemler hakkında yetki, şekil, sebep, konu ve maksat yönlerinden biri ile hukuka aykırı olduklarından dolayı iptalleri için menfaatleri ihlâl edilenler tarafından açılan davalar olarak tanımlanmıştır.
HUKUKİ DEĞERLENDİRME:
2577 sayılı Kanun'un 2. maddesinde yer alan ve iptal davasının subjektif ehliyet koşulu olan "menfaat ihlâli" kavramı doktrin ve içtihatlarda dava konusu işlemle davacı arasında kurulan kişisel, meşru, güncel bir menfaat ilişkisi olarak tanımlanmaktadır. Sözü edilen menfaat ilişkisinin varlığı ve sınırları her olayda yargı yerince ihtilâfın niteliğine göre belirlenmektedir.
Yargısal denetim amacıyla her idari işleme karşı herkes tarafından iptal davası açılmasının idari işlemlerde istikrarsızlığa neden olmaması ve idarenin işleyişinin bu yüzden olumsuz etkilenmemesi için, dava konusu edilecek işlem ile dava açacak kişi arasında belli ölçüler içinde menfaat ilişkisi bulunması koşuluna ihtiyaç vardır.
“Meşru menfaat” ilgisi ile kişi ile işlem arasında hukuken kabul edilebilir, başka anlatımla, dinlenilebilir, korunmaya değer bir ilginin varlığı kastedilmekte iken; “kişisel menfaat” ilgisiyle, işlemin, kişinin hukukunu etkilemesi, kişi bakımından hukuk aleminde sonuç doğurması kastedilmektedir.
İptal davalarında "menfaat ihlali" olarak tanımlanan subjektif ehliyet koşulunun kişiye bağlı subjektif hak ihlallerinin giderilmesinin yanı sıra idari işlemlerin hukuka uygunluğunun denetlenebilmesine olanak verecek biçimde belirlenmesi gerekmektedir. Davacı ile iptali istenilen idari işlem arasında kurulabilecek bir ilişki veya ilgi, menfaat ihlali koşulunun varlığı için yeterlidir. İdari işlemlerin, bu işlemlerle kişisel, meşru ve güncel bir menfaat ilgisi olanlar tarafından iptal davasına konu edilebileceği açık olup, bir idari işlemle ciddi, makul ve güncel bir ilişkisinin bulunduğu anlaşılanların, bu idari işlemlerin iptali istemiyle dava açma ehliyetinin de bulunduğunun kabulü gerekmektedir.
Davacı tarafından söz konusu taşınmazın zilyedi olduğu iddiasıyla tahsis işleminin iptali istemiyle dava açılmış ve İdare Mahkemesince dava konusu taşınmazda hak sahibi olunduğuna dair tapuda şerh, satın alma başvurusu gibi bilgi ve belgeler ile menfaat bağının ortaya konulması gerekirken salt zilyetlik iddiasının kişiye dava açma hakkı vermeyeceğinden bahisle davanın ehliyet yönünden reddine karar verilmiş ise de; gerek istinaf gerekse temyiz dilekçesinde ...Ağır Ceza Mahkemesinin ...esasına kayıtlı dosyasında hakkında orman alanını işgal ve faydalanma suçu sebebiyle kamu davasının açıldığı belirtildiğinden davacının zilyetlik iddiasının mezkur ceza dosyasında yer verilen tespitlerle birlikte değerlendirilmesi gerekmektedir.
Konyaaltı Orman İşletme Müdürlüğünün 15.01.2021 tarihinde kayda giren suç duyurusu dilekçesinin ekinde, orman muhafaza memurlarınca 02.01.2021 tarihinde düzenlenen "Suç tutanağı"nda, "... son kadastro çalışmasında eylemli orman olarak tespit edilen 1575.197 m2'lik alanın 100 m etrafı dikenli tel ihata ile çevrildiği, içerisinde bulunan ... 7 adete denk 18.810 m2 DKGH çam ağaçlarının dikili olarak kurutulduğu, ... 3 adete denk 4.170 m2 DKGH çam ağaçları kesilerek yerinden kaldırıldığı, çevrili alan içerisinde 39 adet zeytin, 11 adet narenciye, 7 adet dut, 6 adet incir, 2 adet erik ve 2 adet ceviz toplamda 67 adet meyve fidanı dikildiği, ayrıca ... son orman kadastrosuna göre eylemli orman olarak tespit edilen 635.342 m2'lik alanın etrafı dikenli tel ile ihata çevrilerek içerisine konteynır konulduğu, 19 adet zeytin, 7 adet narenciye toplamda 26 adet meyve fidanı dikildiğinin görüldüğü, bu işi yapanın … olduğunun öğrenildiği" şeklinde tespitlere yer verildiği, konu ile ilgili davacının ifadesine başvurulması üzerine, kendisinin bu alanı 2003 yılından bu yana kullanmakta olduğu, bu yerin Orman vasfında bulunmadığı, daha önceden yapılan incelemede ilgili alanın Hazine arazisi olduğunun beyan edildiği, ağaç kesme eyleminde bulunmadığı yönünde ifade verdiği, hakkında düzenlenen iddianame üzerine "Kesinleşmiş orman kadastrosu sınırları içerisinde işgal ve faydalanma, yapacak nitelikte emval veren ağaç kesme" suçları sebebiyle ...Asliye Ceza Mahkemesinin E:...esasına kayden kamu davasının açıldığı; yapılan keşif sonucu hazırlanan 01.12.2021 tarihli bilirkişi raporunda, dava konusu sahanın toplamda 3600,15 m2 alanında olup tamamı eylemli orman vasfında, evveliyatı orman, toprağı orman toprağı, ormanla bir bütünlük arz ettiği ve 6831 sayılı Kanunun 1. maddesine göre orman sayılan yerlerden olduğu, dava konusu saha kesme, açma ve işgal faydalanma eylemine girdiği, dava konusu sahada çeşitli çaplarda 3 adete denk 4.140 m3 dikili gövde hacminde kızılçam ağacının motorlu testere ile kesildiği, çeşitli çaplarda 7 adete denk 18.810 m3 dikili gövde hacminde kızılçam ağacının dikili iken kurutularak hayatiyetine son verildiği, sahada işgal ve faydalanma eyleminin devam etmekte olduğu yönünde rapor düzenlendiği, bilirkişi raporunda yer verilen tespitler doğrultusunda Mahkemece … tarih ve E:… K:… sayılı kararı ile sanığın mahkumiyetine hükmedildiği, söz konusu karara karşı yapılan istinaf başvurusu sonucunda … Bölge Adliye Mahkemesi … Ceza Dairesinin … tarih ve E:… K:… sayılı kararı ile istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmek suretiyle kararın kesinleştiği anlaşılmaktadır.
Buna göre; davacının, dava konusu tahsis işlemine konu edilen taşınmaz sebebiyle hakkında açılan kamu davasında yer alan tespitler dikkate alındığında; dava konusu tahsis işleminin iptali istemiyle açılan davada ehliyetli bulunduğu sonucuna varılmaktadır.
Bu itibarla, işin esası incelenerek bir karar verilmesi gerekirken davanın ehliyet yönünden reddi yolundaki … İdare Mahkemesi kararına yönelik istinaf isteminin reddine ilişkin temyize konu Bölge İdare Mahkemesi kararında hukuki isabet bulunmamaktadır.
KARAR SONUCU:
Açıklanan nedenlerle;
1. 2577 sayılı Kanun'un 49. maddesine uygun bulunan temyiz isteminin kabulüne,
2. … Bölge İdare Mahkemesi … İdari Dava Dairesinin … gün ve E:… , K:… sayılı kararının BOZULMASINA,
3. Yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın yukarıda belirtilen Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesine gönderilmesine,
4. Kesin olarak 27/10/2023 tarihinde oybirliği ile karar verildi.