Danıştay 10. Daire Başkanlığı 2022/4932 E. , 2023/6421 K.
"İçtihat Metni"
T.C.
D A N I Ş T A Y
ONUNCU DAİRE
Esas No : 2022/4932
Karar No : 2023/6421
TEMYİZ EDEN (DAVACI) : …
VEKİLİ : Av. …
TEMYİZ EDEN (DAVALI) : … Bakanlığı
VEKİLLERİ : Huk. Müş. Av. …
Huk. Müş. Av. …
İSTEMİN_KONUSU : Davacı tarafından, Bitlis Devlet Hastanesinde 09/07/2010-14/07/2010 tarihleri arasında gördüğü tedavi esnasında yapılan kas içi enjeksiyon sonucunda düşük ayak rahatsızlığı meydana gelmesinde davalı idarenin hizmet kusurunun bulunduğu iddia edilerek 100.000,00 TL maddi, 30.000,00 TL manevi tazminatın ödenmesine karar verilmesi istemiyle açılan dava sonucunda; ... İdare Mahkemesince, daha önce davanın reddi yolunda verilen kararın Danıştay Onuncu Dairesinin 25/09/2019 tarih ve E:2019/6124, K:2019/6040 sayılı kararıyla, manevi tazminat isteminin reddine ilişkin kısmı ile reddedilen maddi tazminat miktarı üzerinden davalı idare lehine nispi vekalet ücretine hükmedilmesine ilişkin kısmının bozulması, kararın diğer kısımlarının onanması üzerine, bozulan kısım yönünden bozma kararına uyularak verilen, manevi tazminat isteminin kısmen kabulü, kısmen reddi, 10.000,00 TL manevi tazminatın idareye başvuru tarihi olan 18/09/2010 tarihinden itibaren işletilecek yasal faiziyle birlikte davacıya ödenmesi, reddedilen maddi tazminat için maktu 2.550,00 TL vekalet ücretinin davalı idareye ödenmesi yolunda verilen … tarih ve E:…, K:… sayılı kararın taraflarca temyizen incelenerek, aleyhlerine olan kısımlarının bozulması istenilmektedir.
TEMYİZ_EDENLERİN_İDDİALARI : Davacı tarafından, idarenin hizmet kusuru sonucunda %44 oranında sürekli engelli hale geldiği, enjeksiyonla ilgili gerekli aydınlatmanın yapılmadığı, yaşadığı ızdırap ve acıya oranla hükmedilen manevi tazminat miktarının çok düşük olduğu; davalı idare tarafından, gerçekleştirilen enjeksiyonun mevzuat gereği yazılı onam alınmasını gerektiren büyük cerrahi uygulamalardan olmadığı, Mahkemece öncelikle davacının muvafakat verme yeteneğinin olup olmadığını araştırılmasının gerektiği, bilirkişi raporuyla idareye izafe edilebilecek herhangi bir kusurun bulunmadığının sabit olduğu, hükmedilen manevi tazminat miktarının sembolik olmasının gerektiği, ayrıca bu tazminat türüne idareye müracaat tarihinden itibaren faiz işletilemeyeceği ileri sürülmektedir.
TARAFLARIN_SAVUNMALARI : Davacı tarafından, savunma verilmemiş olup; davalı idare tarafından, bilirkişi raporuyla idareye izafe edilecek bir kusur bulunmadığının sabit olduğu, hükmedilen manevi tazminat miktarının fazla olduğu, bu tazminat türüne faiz uygulanmasında hukuka uyarlık bulunmadığından davacının temyiz isteminin reddi gerektiği savunulmaktadır.
DANIŞTAY TETKİK HAKİMİ : …
DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin reddi ile usul ve yasaya uygun olan İdare Mahkemesi kararının düzeltilerek onanması gerektiği düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Onuncu Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:
HUKUKİ DEĞERLENDİRME :
İdare ve vergi mahkemelerinin nihai kararlarının temyizen bozulması, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.
Ayrıca, anılan Kanun'un 50. maddesinin 4. fıkrasında, Danıştayın bozma kararına uyulduğu takdirde, bu kararın temyiz incelemesinin bozma kararına uygunlukla sınırlı olarak yapılacağı kuralına yer verilmiştir.
Dosyadaki belgeler ile temyiz dilekçelerindeki iddiaların, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 50. maddesinin 4. fıkrası uyarınca bozma nedenlerine uygunlukla sınırlı olarak incelenmesinden, kararın, reddedilen maddi tazminat için davalı idare lehine bozmaya uyulan karar tarihindeki Avukatlık Asgari Ücret Tarifesine göre maktu vekâlet ücretine hükmedilmesi ile hükmedilen manevi tazminata idareye başvuru tarihinden itibaren faiz işletilmesine ilişkin kısımları dışında kalan kısmı usul ve hukuka uygun olup, tarafların dilekçelerinde ileri sürülen temyiz nedenleri kararın bu kısmının bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.
1- Temyiz istemine konu Mahkeme kararının, reddedilen maddi tazminat için davalı idare lehine bozmaya uyulan karar tarihindeki Avukatlık Asgari Ücret Tarifesine göre maktu vekâlet ücretine hükmedilmesi ile ilgili kısmının incelenmesi;
2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun geçici 8. maddesi uyarınca uygulanmasına devam edilen başlıklı 49. maddesinin 2. fıkrasında, temyiz incelemesi sonunda karardaki maddi yanlışlıkların düzeltilmesi mümkünse Danıştayın kararı düzelterek onayacağı hükme bağlanmıştır.
2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 31. maddesinde, bu Kanun'da hüküm bulunmayan hususlarda; hakimin davaya bakmaktan memnuiyeti ve reddi, ehliyet, üçüncü şahısların davaya katılması, davanın ihbarı, tarafların vekilleri, feragat ve kabul, teminat, mukabil dava, bilirkişi, keşif, delillerin tespiti, yargılama giderleri, adli yardım hallerinde ve duruşma sırasında tarafların mahkemenin sukünunu ve inzibatını bozacak hareketlerine karşı yapılacak işlemler ile elektronik işlemlerde Hukuk Usulü Muhakemeleri Kanunu hükümlerinin uygulanacağı kurala bağlanmıştır.
6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun "Yargılama giderlerinin kapsamı" başlıklı 323. maddesinde, vekille takip edilen davalarda yasa gereğince takdir olunacak vekâlet ücreti yargılama giderleri arasında sayılmış; 332. maddesinde, yargılama giderlerine, mahkemece kendiliğinden hükmedileceği yönünde düzenleme yapılmıştır.
1136 sayılı Avukatlık Kanunu'nun 164. maddesinde, avukatlık ücretinin, avukatın hukuki yardımının karşılığı olan meblağı veya değeri ifade ettiği; 168. maddesinde, yargı yerlerindeki işlemler ile diğer işlemlerden alınacak avukatlık ücretinin asgari hadlerini gösteren bir tarifenin hazırlanacağı, avukatlık ücretinin takdirinde, hukukî yardımın tamamlandığı veya dava sonunda hüküm verildiği tarihte yürürlükte olan tarifenin esas alınacağı; 169. maddesinde, yargı mercilerince karşı tarafa yükletilecek avukatlık ücretinin, avukatlık ücret tarifesinde yazılı miktardan az ve üç katından fazla olamayacağı belirtilmiştir.
Buna göre, Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi'nin amacı, avukatların mesleklerini icra ederken hak edecekleri ücret için belli bir asgari sınır getirmektir. Bir başka ifade ile yapılan hukuki yardımın niteliği veya niceliği ne olursa olsun, avukatın verdiği hukuki hizmetin maddi karşılığının belli bir miktarın altına düşmesini engellemektir.
28/12/2013 tarih ve 28865 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan ve ilk karar tarihinde yürürlükte olan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi'nin 20. maddesinde, "(1) Avukatlık ücretinin takdirinde, hukuki yardımın tamamlandığı veya dava sonunda hüküm verildiği tarihte yürürlükte olan tarife esas alınır." düzenlemesine yer verilmiştir.
Aynı Tarifede idare ve vergi mahkemelerinde takip edilen davalarda duruşmasız işler için maktu vekalet ücreti 750,00 TL olarak belirlenmiştir.
Bakılmakta olan dava, 100.000,00 TL maddi ve 30.000,00 TL manevi tazminat istemiyle açılmıştır. İdare Mahkemesince, davanın reddine ve reddedilen maddi tazminat yönünden Avukatlık Asgari Ücret Tarifesine göre nispi olarak hesaplanan 10.400,00 TL, reddedilen manevi tazminat yönünden ise duruşmasız işler için maktu olarak belirlenen 750,00 TL vekalet ücretinin davacı tarafından davalı idareye ödenmesine karar verilmiştir.
Danıştay Onuncu Dairesince, Mahkeme kararının manevi tazminat isteminin reddine ilişkin kısmı ile reddedilen maddi tazminat nedeniyle davalı idare lehine nispi vekalet ücretine hükmedilmesine ilişkin kısmının bozulmasına, diğer kısımlarının onanmasına karar verilmiş; Van 3. İdare Mahkemesince bozulan kısım yönünden bozmaya uyularak, reddedilen maddi tazminat istemi yönünden 2022 yılında yürürlükte olan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi uyarınca duruşmasız işler için maktu olarak belirlenen 2.550,00 TL vekalet ücretinin davacıdan alınarak davalı idareye verilmesine karar verilmiştir.
Kişilerin hak arama özgürlüğü kapsamındaki mahkemeye erişim hakkını ihlal etmeden taraflar lehine hükmedilecek vekalet ücreti belirlenirken, Avukatlık Kanunu uyarınca, hukukî yardımın tamamlandığı veya dava sonunda hüküm verildiği tarihte yürürlükte olan tarife esas alınacağından, uyuşmazlıkta, hükmün verildiği tarihin ortaya konulması gerekmektedir. İdare Mahkemesi kararının temyiz aşamasında, reddedilen maddi tazminat istemi için davalı idare lehine nispi vekalet ücretine hükmedilmesine ilişkin kısmının bozulduğu, kararın esasına yönelik kısımlarının onanarak kesinleştiği, Mahkemece bozma kararı üzerine bozulan kısım hakkında verilen kararın yeni bir karar olmadığı, 29/05/2014 tarihli ilk kararın tamamlayıcısı niteliğinde olduğu, bu nedenle, uyuşmazlıkta maddi tazminat istemi yönünden hükmün verildiği tarihin, ilk kararın verildiği tarih olan 29/05/2014 tarihi olduğu anlaşılmaktadır.
Yukarıda yer alan açıklamalar uyarınca, davacının maddi tazminat istemi yönünden, ilk Mahkeme kararı tarihinde yürürlükte olan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi uyarınca ve kişilerin hak arama özgürlüğü kapsamındaki mahkemeye erişim hakkını ihlal etmeden belirlenecek vekalet ücretinin davalı idare lehine hükmedilmesi gerekirken aksi yönde verilen Mahkeme kararında bu yönüyle hukuki isabet bulunmamaktadır. Ancak, bu durum yeniden yargılama yapılmasını gerektirmediğinden 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun geçici 8. maddesi uyarınca uygulanmasına devam edilen 49. maddesinin 2. fıkrası uyarınca Mahkeme kararının düzeltilerek onanması uygun görülmüştür.
Bu durumda, İdare Mahkemesi kararının hüküm fıkrasının 7. maddesinde yer alan "2.550,00 TL" ibaresinin, "750,00 TL" şeklinde düzeltilmesi gerekmektedir.
2- Temyiz istemine konu Mahkeme kararının, hükmedilen manevi tazminata idareye başvuru tarihinden itibaren faiz işletilmesine ilişkin kısmının incelenmesi;
Dosyanın incelenmesinden, davacı tarafından, davalı idarenin hizmet kusurundan kaynaklandığını ileri sürdüğü maddi ve manevi zararlarının ödenmesine karar verilmesi istemiyle işbu davanın açıldığı, ancak faiz isteminde bulunulmadığı görülmektedir.
Bu haliyle, bozmaya uyularak verilen davacının manevi tazminat isteminin kısmen kabulüne yönelik kararda; davacı lehine hükmolunan manevi tazminat miktarına, faiz talebinde bulunmadığından, taleple bağlılık ilkesi gereğince, davalı idareye başvuru tarihinden itibaren faiz işletilmesinde hukuki isabet bulunmadığı açıktır.
Bu nedenle, hüküm fıkrasının 3. maddesinde yer alan ''davalı idareye başvuru tarihi olan 18/09/2010 tarihinden itibaren işletilecek yasal faiziyle birlikte'' ibaresi çıkartılarak Mahkeme kararının düzeltilmesi gerektiği sonucuna varılmıştır.
KARAR SONUCU :
Açıklanan nedenlerle;
1. Tarafların esasa yönelik temyiz istemlerinin REDDİNE, davacının maddi tazminatın reddi için hükmedilen vekalet ücretine yönelik temyiz isteminin, davalı idarenin faize yönelik temyiz isteminin KABULÜNE,
2. Davanın kısmen kabulü, kısmen reddi yolundaki ... İdare Mahkemesinin … tarih ve E:…, K:… sayılı temyize konu kararının yukarıda belirtilen şekilde DÜZELTİLEREK ONANMASINA,
3. Temyiz yargılama giderlerinin istemde bulunanlar üzerinde bırakılmasına,
4. 2577 sayılı Kanun'un (Geçici 8. maddesi uyarınca uygulanmasına devam edilen) 54. maddesinin 1. fıkrası uyarınca bu kararın tebliğ tarihini izleyen günden itibaren 15 (on beş) gün içinde karar düzeltme yolu açık olmak üzere, 02/11/2023 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.