Danıştay 8. Daire Başkanlığı 2022/5118 E. , 2024/885 K.
"İçtihat Metni"
T.C.
D A N I Ş T A Y
SEKİZİNCİ DAİRE
Esas No : 2022/5118
Karar No : 2024/885
DAVACI : …
VEKİLİ : Av. …
DAVALI : … Kurulu Başkanlığı
VEKİLİ : Av. …
DAVANIN KONUSU :
Ukrayna'nın Zaporijya kentinde yer alan Zporizhzhia Devlet Medikal Üniversitesi Eczacılık Fakültesi'ne 2021-2022 eğitim öğretim yılında kayıt yaptıran ve hazırlık sınıfında olan davacı tarafından, Yükseköğretim Genel Kurulu'nun 28.03.2022 tarihli toplantısında alınan, “Ukrayna-Rusya Savaşı nedeniyle Ukrayna’daki Yükseköğretim Kurumlarında Eğitim Gören Türkiye Cumhuriyeti Vatandaşı Öğrenciler ile Yabancı Uyruklu Öğrencilerin Ülkemizdeki Yükseköğretim Kurumlarına Yatay Geçişleri ve Özel Öğrencilik İşlemleri’ başlıklı kararının, Yatay Geçiş Başlıklı Bölümü'nün 1. maddesinin (a), (b), (ç) bentlerinin, 2.,3.,4.,6.,7., ve 8. maddelerinin iptali istenilmiştir.
DAVACININ İDDİALARI :
Yatay geçiş için başarı şartına bağlı tutulmasının hakkaniyetli olmadığı, eğitim görmüş olduğu yurt dışı üniversitesinde ülkemizdekine benzer bir sınav sisteminin bulunmadığı, kayıt yılındaki ÖSYS/YKS'ye girmiş olmasının ve yurt dışında okuduğu bölüme denk, ülkemizdeki bölüme eşdeğer bölüm için gerekli sıralama başarı şartının sağlamasının beklenmesinin hukuka ve mevzuata aykırı olduğu, yatay geçiş talebinin, eğitim görülen Ukrayna'da olağanüstü koşulların varlığı sebebiyle başarı şartına ve diğer şartlara bağlanmadan kabulü gerektiği, daha önce benzer sebeplerden Yemen, Suriye ve Mısır ülkelerinden gelen öğrencilere 2014 yılında alınan Yürütme Kurulu kararı ile yatay geçiş imkanının sağlandığı, yatay geçiş talebinde bulunanlarda yurt içinde yapılan herhangi ÖSYS/ÖSYM vb. yükseköğretim kurumlarına geçiş sınavına girip girmedikleri, belli bir sınav puanı almaları veya üniversitelerin eşdeğer olup olmadığı koşulunun aranmadığı, eğitim ve öğrenim hakkının ihlal edildiği ileri sürülmüştür.
DAVALININ SAVUNMASI :
Yükseköğretime giriş ve yerleştirme işlemlerinde imkan ve fırsat eşitliğini zedeleyecek uygulamalardan kaçınılmasının kamu yararı olduğu, bu sebeple karar alınırken bu hususun göz önüne alındığı, yatay geçiş ile yurtdışından gelen öğrenciler denklik sürecinde yapılan Seviye Tespit Sınavı uygulamasından bütünüyle muaf olacağından, özellikle meslek icrası yoluyla doğrudan çalışma hayatına katılma hakkı sağlayacak programların yeterliliklerinin yatay geçiş talebinde bulunacak öğrencilerde bulunmasının son derece önemli olduğu, Ukrayna’da 800'den fazla üniversite bulunduğu, ülkemizde rekabetin en yoğun olduğu tıp, diş hekimliği, eczacılık, mühendislik ve hukuk gibi bölümlere herhangi bir yeterlilik koşulu gözetmeden lise diploması ile başvurulduğundan ülkemizde üniversiteye giriş sınavında yeterli puanı almayan hatta sınava girme ihtiyacı bile hissetmeyen öğrencilerin yoğunlukla tercih ettiği ülkenin Ukrayna olması sebebiyle karar alınırken başarı sırası şartının getirildiği, salt savaş sebebiyle yatay geçiş şartlarının görmezden gelinemeyeceği, aksi takdirde herhangi bir şart öngörülmeksizin yatay geçiş işlemlerinin yapılması durumunda o bölüme yüksek üniversiteye yerleştirme sınav puanı ile girmiş öğrenciler bakımından haksızlığa sebep olacağı, özel öğrenciliğin statüsü gereği yatay geçişten farklı olarak belirli bir süreyi kapsadığı, belirli sürenin dışına çıkılmasının Yönetmeliğin 22. maddesine aykırı olacağı, yatay geçiş için öngörülen kuralların arkasından dolanma amacı taşıyan davacı itirazlarının bu yönden de hukuka aykırı olduğu, öte taraftan, kişilerin öğrenciliğini kanıtlayan ancak olağanüstü şartlar nedeniyle ibraz edilemeyen belgelerin; yükseköğretim kurumları tarafından temin ve muhafazasının sağlanması olası suistimalleri önleme adına önemli olduğu belirtilerek dava konusu edilen kararın hukuka uygun olduğu savunulmuştur.
DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ : …
DÜŞÜNCESİ : Davanın reddi gerektiği düşünülmektedir.
DANIŞTAY SAVCISI : …
DÜŞÜNCESİ : Dava; Ukrayna Zporizhzhia State Medical Üniversity Ezcalık Fakültesine 2021-2022 eğitim öğretim yılında kayıt yaptıran ve hazırlık sınıfında olan davacı tarafından, Ukrayna-Rusya savaşı nedeniyle Ukrayna'daki yükseköğretim kurumlarında eğitim gören Türkiye Cumhuriyeti vatandaşı öğrenciler ile yabancı uyruklu öğrencilerin ülkemizdeki yükseköğretim kurumlarına yatay geçiş ve özel öğrenci olarak eğitimlerine devamlarına ilişkin şartları düzenleyen …tarihli ve …sayılı Yükseköğretim Genel Kurulu kararının bildirilmesine ilişkin Yükseköğretim Kurulu Başkanlığı Eğitim-Öğretim Dairesi Başkanlığının …tarihli ve …sayılı yazısının iptali istemiyle açılmıştır.
2547 sayılı Yükseköğretim Kanunu'nun "Yükseköğretim Kurulu" başlıklı 6. maddesinin (a) bendinde, Yükseköğretim Kurulu'nun, tüm yüksek öğretimi düzenleyen ve yükseköğretim kurumlarının faaliyetlerine yön veren, bu kanunla kendisine verilen görev ve yetkiler çerçevesinde özerkliğe ve kamu tüzel kişiliğine sahip bir kuruluş olduğu belirtilmiş, "Yükseköğretim Kurulunun görevleri" başlıklı 7/e maddesinde, "Yükseköğretim kurumlarının eğitim öğretim programlarının asgari ders saatleri ve sürelerinin, öğrenci yatay ve dikey geçişleri ile yüksekokul mezunlarının bir üst düzeyde öğrenim yapmalarına ilişkin esasları Üniversitelerarası Kurulun da görüşlerini alarak tespit etmek", (h) bendinde ise; “Üniversitelerin her eğitim-öğretim programına kabul edeceği öğrenci sayısı önerilerini inceleyerek kapasitelerini tespit etmek; insangücü planlaması, kurumların kapasiteleri ve öğrencilerin ilgi ve yetenekleri doğrultusunda ortaöğretimdeki yönlendirme esaslarını da dikkate alarak öğrencilerin seçilmesi ve kabul edilmesi ile ilgili esasları tespit etmek”, (ı) bendinde; “Yükseköğretim kurumlarında ve bu kurumlara girişte imkan ve fırsat eşitliği sağlayacak önlemleri almak” Yükseköğretim Kurulunun görevleri arasında sayılmış, aynı Yasanın "Yükseköğretime giriş ve yerleştirme" başlıklı 45. maddesinin (a) bendinde, "Yükseköğretim kurumlarına giriş ve yerleştirme işlemleri imkân ve fırsat eşitliğini sağlayacak tedbirleri almak kaydıyla, Yükseköğretim Kurulu tarafından belirlenen usul ve esaslara göre yapılır", (b) bendinde, "Yükseköğretim kurumlarına esasları Yükseköğretim Kurulu tarafından belirlenen merkezî sınavlarla girilir. ...", (f) bendinde ise, "Yabancı uyruklu öğrenciler ile ortaöğretimin tamamını yurt dışında tamamlayan öğrencilerin yükseköğretim kurumlarına kabul usul ve esasları Yükseköğretim Kurulu tarafından belirlenir. Uluslararası andlaşmalar gereği Türkiye’deki yükseköğretim kurumlarında burslu olarak öğrenim görecek yabancı uyruklu öğrencilerin yerleştirme işlemleri Yükseköğretim Kurulu tarafından yapılır." hükmüne yer verilmiş, "Diploma alma, ders kredilerinin hesaplanması, öğrencilik haklarından yararlanma ve sınavlar" başlıklı 44/c maddesinde ise, yatay geçiş ve çift ana dal eğitiminin usul ve esasları ile azami öğretim sürelerinin Yükseköğretim kurulunun çıkaracağı yönetmelikle düzenleneceği, hüküm altına alınmıştır.
Söz konusu yasal düzenlemeye dayanılarak çıkarılan Yükseköğretim Kurumlarında Önlisans ve Lisans Düzeyindeki Programlar Arasında Geçiş, Çift Anadal, Yan Dal ile Kurumlar Arası Kredi Transferi Yapılması Esaslarına İlişkin Yönetmeliğin "Kurumlar arası yatay geçiş" başlıklı 11. maddesinin (1) fıkrasında, kurumlar arası yatay geçişin yükseköğretim kurumlarının aynı düzeydeki eşdeğer diploma programları arasında ve Yükseköğretim Kurulu tarafından yayınlanan kontenjanlar çerçevesinde yapılacağı, (2) fıkrasında, Kurumlar arası yatay geçiş için öğrencinin, kayıtlı olduğu programda bitirmiş olduğu dönemlere ait genel not ortalamasının en az 100 üzerinden 60 olmasının şart olduğu, (3) fıkrasında, İkinci fıkradaki başarı şartını sağlayamayan ancak merkezi yerleştirme puanı geçiş yapmak istediği diploma programının taban puanına eşit veya yüksek olan adaylar yatay geçiş başvurusu yapabileceği, (4) fıkrasında ise, Yükseköğretim kurumlarının belirlenen yatay geçiş kontenjanları ile başvuru ve değerlendirme takvimi, Yükseköğretim Kurulu internet sayfasında ilan edileceğine ilişkin hükümler yeralmaktadır.
Aynı Yönetmeliğin 14. maddesinde, Yurtdışı Yükseköğretim kurumlarından yurtiçindekilere yatay geçiş koşulları belirlenmiş olup; 2. fıkrasında, yabancı ülkelerdeki yükseköğretim kurumlarından yurt içindeki yükseköğretim kurumlarına geçiş için, öğrencinin bu Yönetmeliğin 11 inci maddesinin ikinci fıkrasında belirlenen kurumlar arası yatay geçiş başarı şartlarını taşıması gerektiği, 3. fıkrasında, Yurt dışındaki yükseköğretim kurumlarından yatay geçişte öğrencinin yatay geçiş yapmak istediği yükseköğretim kurumundaki diploma programının ilgili sınıfına öğrenci kabulündeki taban puana sahip öğrenciler, yurt dışında yükseköğrenim gördüğü tüm derslerden başarı şartı aranmaksızın yatay geçiş başvurusu yapabileceği, bu yolla başvuran öğrencilerin yatay geçiş başvurusu üniversite senatosu tarafından belirlenen esaslar çerçevesinde yurt dışı yatay geçiş kontenjanı kapsamı dışında değerlendirileceği, 4. fıkrasında, yurt dışı üniversitelerden yapılan başvurularda öğrencinin yurt dışında öğrenim gördüğü yükseköğretim kurumunun ve eğitimin yapıldığı programın ön lisans veya lisans diploma vermeye yetkili bir kurum olarak Yükseköğretim Kurulu tarafından tanınması ve kayıtlı olduğu diploma programının, yatay geçiş için başvurduğu önlisans veya lisans diploma programına eşdeğerliğinin ilgili üniversite tarafından kabul edilmesi şartı aranacağı, 5. fıkrasında, Yurtdışında yükseköğretime başlayan öğrencilerin Türkiye’deki yükseköğretim programlarına geçiş başvurularının değerlendirilmesinde kullanılacak olan, Öğrenci Seçme ve Yerleştirme Merkezi tarafından yapılan Öğrenci Seçme ve Yerleştirme Sınavlarındaki asgari puanlar ile bunlara eşdeğerliği kabul edilen sınavlar ve puanları, üniversiteler tarafından belirlenen yurtdışı yatay geçiş kontenjanları ile birlikte Yükseköğretim Kurulu tarafından ilan edileceği, adayların, yatay geçiş başvurusu yapabilmeleri için en az ilan edilen puanlara veya üzerindeki puanlara sahip olması gerektiği kurala bağlanmıştır.
Yükseköğretim Kurumlarında Önlisans ve Lisans Düzeyindeki Programlar Arasında Geçiş, Çift Anadal, Yan Dal ile Kurumlar Arası Kredi Transferi Yapılması Esaslarına İlişkin Yönetmeliğinin "Özel durumlarda yatay geçiş" başlıklı Ek 2. maddesinde, Şiddet olayları ve insani kriz nedeniyle eğitim öğretimin sürdürülemez olduğu Yükseköğretim Kurulu tarafından tespit edilen ülkelerde öğrenim gören öğrenciler Türkiye’deki yükseköğretim kurumlarına yatay geçiş başvurusu yapabilirleceği, bu konuya ilişkin usul ve esasların Yükseköğretim Kurulu tarafından belirleneceği kuralı yer almaktadır.
Dava dosyasının incelenmesinden, Ukrayna Zporizhzhia State Medical Üniversity Ezcalık Fakültesinde öğrenci olarak eğitim gören davacı tarafından, Ukrayna-Rusya savaşı nedeniyle Ukrayna'daki yükseköğretim kurumlarında öğrenime devam etme imkanı olmadığından bahisle Türkiye'deki yükseköğretim kurumuna yatay geçiş talebiyle yaptığı başvuruya, "Ukrayna-Rusya savaşı nedeniyle Ukrayna'daki yükseköğretim kurumlarında eğitim gören Türkiye Cumhuriyrti vatandaşı öğrenciler ile yabancı uyruklu öğrencilerin ülkemizdeki yükseköğretim kurumlarına yatay geçiş ve özel öğrenci olarak eğitimlerine devamlarına ilişkin olarak Yükseköğretim Genel Kurulunun 28/03/2022 tarihli toplantısında değerlendirme yapılmış ve söz konusu öğrencilerin ülkemizdeki yükseköğretim kurumlarına yatay geçişleri ve özel öğrenci olarak eğitimlerine devamlarına ilişkin aşağıda yer alan şartlar belirlenmiş olup Başkanlığımız internet sayfasında öğrenci başlığı altında da yayımlanmıştır." denilerek anılan koşulları taşıyanların belirtilen tarihlerde yükseköğretim kurumlarına başvurmaları gerektiğinin bildirilmesi üzerine anılan bu yazının iptali istemiyle bakılan davanın açıldığı, dava dilekçesi ekinde sunulan belgede ise davacının "ÖSYS Puanının bulunmadığı, yurtdışında eğitim gördüğü üniversitenin sıralama kuruluşları listesinde yer almadığı, ilgili yılda ÖSYS sınavlarında ilk 100.000 içine girmediğinden ve okuduğu üniversite de sıralama kuruluşlarının belirlediği ve istenen başarı aralığı (2016 yılı ve öncesi için ilk 1000, devam eden yıllar için ilk 500, 2021 ve sonrası için ilk 400) içerisinde yer gerekçesiyle yatay geçiş talebinin uygun görülmediği anlaşılmaktadır.
Yurt dışında bulunan üniversitelerde tercih edilen eğitim programlarının genellikle ülkemizde rekabetin en yoğun olduğu programlara yönelik olduğu ve bu programlara herhangi yeterlilik koşulu gözetmeden lise diplomasıyla kayıt yapılabildiği, bu nedenle ülkemizde başarı sıralama şartı arayan programlara yerleşememiş veya merkezi sınava girme ihtiyacı duymayan öğrencilerin genellikle yurt dışını (dava özelinde Ukrayna'yı) tercih ettiği görülmektedir. Bulundukları ülkedeki savaş nedeniyle eğitimlerine devam edemeyen ve bu yüzden yurt dışından yatay geçiş yapmak isteyen Türk vatandaşı öğrenciler için belli kolaylıklar sağlanması gerekmekte ise de, ulusal yüksek öğretim sisteminin temelini bozmadan belli bir standardizasyonun sağlanması zorunluluğu karşısında, bu standardizasyonu sağlamak için dava konusu edilen düzenlemeyle getirilen; ÖSYS/YKS kılavuzunda ilan edilen şartları sağlama koşulunda eşitlik, kamu yararı ve hizmet gerekleri yönünden hukuka aykırı bir durumun söz konusu olmadığı gibi, dava konusu düzenlemenin, dayanağı Yükseköğretim Kurumlarında Önlisans ve Lisans Düzeyindeki Programlar Arası Geçiş, Çift Anadal, Yandal ile Kurumlar Arası Kredi Transferi Yapılması Esaslarına İlişkin Yönetmelik hükümleri dikkate alınarak, nesnel ölçütlere göre hazırlandığı ve bu haliyle de üst hukuk normuna uygunluk açısından da hukuka aykırı bir durumun bulunmadığı kanaatine varılmıştır.
Açıklanan nedenlerle, haksız açılan davanın reddine karar verilmesi gerektiği, düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Sekizinci Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:
HUKUKİ SÜREÇ :
Ukrayna-Rusya savaşı nedeniyle Ukrayna'da eğitim gören Türk vatandaşların, Türkiye'deki üniversitelere yatay geçiş ve özel öğrencilik başvurularının değerlendirilmesi aşamasında hangi kriterlerin baz alınması gerektiğine dair davalı Yükseköğretim Kurulu Başkanlığı'nca, Yükseköğretim Kurumlarında Önlisans ve Lisans Düzeyindeki Programlar Arasında Geçiş, Çift Anadal, Yan Dal ile Kurumlar Arası Kredi Transferi Yapılması Esaslarına İlişkin Yönetmeliğinin "özel durumlarda yatay geçiş" başlıklı Ek 2. maddesi hükmü doğrultusunda alınan ve üniversitelere gönderilen "Ukrayna-Rusya Savaşı Nedeniyle Ukrayna’daki Yükseköğretim Kurumlarında Eğitim Gören Türkiye Cumhuriyeti Vatandaşı Öğrenciler ile Yabancı Uyruklu Öğrencilerin Ülkemizdeki Yükseköğretim Kurumlarına Yatay Geçişleri ve Özel Öğrencilik İşlemleri" başlıklı karar alınmıştır.
İNCELEME VE GEREKÇE :
İLGİLİ MEVZUAT:
Anayasanın 'Yükseköğretim kurumları' başlıklı 130. maddesinde; "Çağdaş eğitim-öğretim esaslarına dayanan bir düzen içinde milletin ve ülkenin ihtiyaçlarına uygun insan gücü yetiştirmek amacı ile; ortaöğretime dayalı çeşitli düzeylerde eğitim öğretim, bilimsel araştırma, yayın ve danışmanlık yapmak, ülkeye ve insanlığa hizmet etmek üzere çeşitli birimlerden oluşan kamu tüzelkişiliğine ve bilimsel özerkliğe sahip üniversiteler Devlet tarafından kanunla kurulur. Kanunda gösterilen usul ve esaslara göre, kazanç amacına yönelik olmamak şartı ile vakıflar tarafından, Devletin gözetim ve denetimine tabi yükseköğretim kurumları kurulabilir.
..Vakıflar tarafından kurulan yükseköğretim kurumları, mali ve idari konuları dışındaki akademik çalışmaları, öğretim elemanlarının sağlanması ve güvenlik yönlerinden, Devlet eliyle kurulan yükseköğretim kurumları için Anayasada belirtilen hükümlere tabidir." hükmü, 'Yükseköğretim üst kuruluşları' başlıklı 131. maddesinin 1. fıkrasında; "Yükseköğretim kurumlarının öğretimini planlamak, düzenlemek, yönetmek, denetlemek, yükseköğretim kurumlarındaki eğitim-öğretim ve bilimsel araştırma faaliyetlerini yönlendirmek bu kurumların kanunda belirtilen amaç ve ilkeler doğrultusunda kurulmasını, geliştirilmesini ve üniversitelere tahsis edilen kaynakların etkili bir biçimde kullanılmasını sağlamak ve öğretim elemanlarının yetiştirilmesi için planlama yapmak maksadı ile Yükseköğretim Kurulu kurulur." hükmü yer almıştır.
2547 sayılı Yükseköğretim Kanunu'nun "Ana ilkeler" başlıklı 5. maddesinin 1. fıkrasının (e) bendinde, yükseköğretimde imkan ve fırsat eşitliğini sağlayacak önlemlerin alınacağı; "Yükseköğretim Kurulunun Görevleri" başlıklı 7. maddesinin 1. fıkrasının (e) bendinde, yükseköğretim kurumlarının eğitim-öğretim programlarının asgari ders saatleri ve sürelerinin, öğrencilerin yatay ve dikey geçişleri ile yüksekokul mezunlarının bir üst düzeyde öğrenim yapmalarına ilişkin esasları Üniversitelerarası Kurulun da görüşlerini alarak tespit etmek; (ı) bendinde ise, yükseköğretim kurumlarında ve bu kurumlara girişte imkan ve fırsat eşitliğini sağlayacak önlemleri almak, Yükseköğretim Kurulunun görevleri arasında sayılmıştır.
2547 sayılı Yükseköğretim Kanunu'nun, 11/04/2012 tarih ve 28261 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren 6287 sayılı Kanun'un 14 maddesi ile değişik "Yükseköğretime giriş ve yerleştirme" başlıklı 45. maddesinde, yükseköğretime giriş ve yerleştirmenin nasıl yapılacağı düzenlenmiş olup,
(a) bendinde, yükseköğretim kurumlarına giriş ve yerleştirme işlemlerinin imkân ve fırsat eşitliğini sağlayacak tedbirleri almak kaydıyla, Yükseköğretim Kurulu tarafından belirlenen usul ve esaslara göre yapılacağı; (b) bendinde, yükseköğretim kurumlarına esasları Yükseköğretim Kurulu tarafından belirlenen merkezî sınavlarla girileceği, hükmü yer almıştır.
2547 sayılı Yükseköğretim Kanunu'na dayanılarak hazırlanan ve 24/4/2010 tarihli ve 27561 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe giren Yükseköğretim Kurumlarında Önlisans ve Lisans Düzeyindeki Programlar Arasında Geçiş, Çift Anadal, Yan Dal ile Kurumlar Arası Kredi Transferi Yapılması Esaslarına İlişkin Yönetmeliğinin "özel durumlarda yatay geçiş" başlıklı Ek 2. maddesinde;"Şiddet olayları ve insani kriz nedeniyle eğitim öğretimin sürdürülemez olduğu Yükseköğretim Kurulu tarafından tespit edilen ülkelerde öğrenim gören öğrenciler Türkiye’deki yükseköğretim kurumlarına yatay geçiş başvurusu yapabilirler. Bu konuya ilişkin usul ve esaslar Yükseköğretim Kurulu tarafından belirlenir." hükmü bulunmaktadır.
Ukrayna-Rusya savaşı nedeniyle Ukrayna'daki yükseköğretim kurumlarında eğitim gören Türkiye Cumhuriyeti vatandaşı öğrenciler ile yabancı uyruklu öğrencilerin ülkemizdeki yükseköğretim kurumlarına yatay geçiş ve özel öğrenci olarak eğitimlerine devamlarına ilişkin olarak Yükseköğretim Genel Kurulu'nun 28.03.2022 tarihli toplantısında alınan kararların;
"Yatay Geçiş" Başlıklı I. Bölümü'nün "1. maddesinde; Ukrayna’daki yükseköğretim kurumlarının örgün eğitim programlarına kayıtlı olan öğrencilerin yatay geçiş başvurularının değerlendirilebilmesinde, Kayıt yılındaki ÖSYS/YKS’ye girmiş olmaları ve ÖSYS/YKS’de başarı sıralaması şartı aranan programlar için başarı sırası şartını, ÖSYS/YKS’de başarı sırası aranmayan alanlarda, Türkiye’de ilgili yıldaki eşdeğer diploma programlarının en düşük taban puanına sahip olma şartını, Özel yetenek programlarında ise üniversitelerin ilgili yılın ÖSYS/YKS’de özel yetenek programları için ilan edilen en düşük merkezi sınav puanına sahip olma şartını (üniversitelerin, istedikleri takdirde özel yetenek sınavı yapma hakkı saklıdır), ülkemizdeki yükseköğretim kurumlarından aldıkları önlisans eğitimlerini yurt dışındaki yükseköğretim kurumlarının lisans programlarına saydırarak kayıt yaptıranların da yukarıdaki şartları, sağlamaları gerekir, 4. maddesinde; Ukrayna’daki programa kayıt yapılan yıldaki ÖSYS/YKS kılavuzunda zikredilen sıralama kuruluşları listelerinde aranan sıralama şartını karşılayan üniversitelerin öğrencileri de yatay geçiş başvurusu yapabileceklerdir. Ukrayna’da tanınan bir yükseköğretim kurumuna kayıt yaptırmış olan öğrenciler, kayıt yaptırdıkları yılın ÖSYM web sayfasında yer alan ÖSYS/YKS kılavuzları ile ilan edilen uluslararası sıralama kuruluşları (örneğin 2016 için ilk 1000, takip eden yıllar için ilk 500, 2021 için ilk 400) şartını inceleyebilirler. Başarı sıralaması aranan diploma programları dışındaki alanlarda ÖSYS/YKS kılavuzunda zikredilen sıralama kuruluşları listelerinde ilk binde yer alma şartı aranacaktır, 6. maddesinde; öğrencilerin yatay geçiş başvurularının değerlendirilmesinde, kayıtları sırasında esas alınan ulusal ve uluslararası sınavlardaki puan üstünlüğü dikkate alınacaktır, 7. maddesinde; Yükseköğretim kurumları, yatay geçiş yoluyla yerleşme hakkı kazanan öğrencilerin Ukrayna’daki yükseköğretim kurumlarından almış oldukları ders ve kredileri her bir program bazında intibak komisyonları marifetiyle değerlendirme yaparak ilgili sınıflara yerleştirme yapacaktır. Meslek icrasına ilişkin diploma programlarında (tıp, diş hekimliği, eczacılık, veterinerlik, hemşirelik ve klinik uygulaması olan diğer sağlık programları, mühendislik, mimarlık, öğretmenlik ve hukuk) öğrencinin intibakının yapılacağı sınıf ve alt sınıflara ilişkin teorik/uygulamalı ders kazanımları ve yeterlilikleri, yükseköğretim kurumları tarafından ayrıca ölçme ve değerlendirme yoluyla tespit edilecek ve öğrenci intibak komisyonları marifetiyle uygun sınıflara yerleştirilecektir, 8. maddesinde; öğrencilerin Ukrayna’da öğrenim gördüğü diploma programının ülkemizde eşdeğerinin bulunmaması halinde, ilgili programın ders kazanımları ve içerikleri üniversitenin mer’i mevzuatı çerçevesinde değerlendirilerek öğrenciler talepleri doğrultusunda, intibak komisyonları marifetiyle en yakın diploma programına yerleştirilebilecektir." şartları belirlenmiştir.
HUKUKİ DEĞERLENDİRME:
Dava dosyasının incelenmesinden, Ukrayna Zporizhzhia Devlet Medikal Üniversitesi Eczacılık Fakültesinde öğrenci olarak eğitim gören davacı tarafından, Ukrayna-Rusya savaşı nedeniyle Ukrayna'daki yükseköğretim kurumlarında öğrenime devam etme imkanı olmadığından bahisle Türkiye'deki yükseköğretim kurumuna yatay geçiş talebiyle yaptığı başvuruya, "Ukrayna-Rusya savaşı nedeniyle Ukrayna'daki yükseköğretim kurumlarında eğitim gören Türkiye Cumhuriyrti vatandaşı öğrenciler ile yabancı uyruklu öğrencilerin ülkemizdeki yükseköğretim kurumlarına yatay geçiş ve özel öğrenci olarak eğitimlerine devamlarına ilişkin olarak Yükseköğretim Genel Kurulunun 28/03/2022 tarihli toplantısında değerlendirme yapılmış ve söz konusu öğrencilerin ülkemizdeki yükseköğretim kurumlarına yatay geçişleri ve özel öğrenci olarak eğitimlerine devamlarına ilişkin aşağıda yer alan şartlar belirlenmiş olup Başkanlığımız internet sayfasında öğrenci başlığı altında da yayımlanmıştır." denilerek anılan koşulları taşıyanların belirtilen tarihlerde yükseköğretim kurumlarına başvurmaları gerektiğinin bildirilmesi üzerine anılan bu yazının iptali istemiyle bakılan davanın açıldığı görülmektedir.
Davacı tarafından verilen dava dilekçesinde, her ne kadar davalı idareye yatay geçiş işlemlerinin yapılması istemiyle yapmış olduğu başvurusuna verilen cevap yazısının iptali istendiği görülmüşse de, söz konusu yazı ile 28.03.2022 tarihli toplantıda alınan Ukrayna-Rusya savaşı nedeniyle Ukrayna'daki yükseköğretim kurumlarında eğitim gören Türkiye Cumhuriyeti vatandaşı öğrenciler ile yabancı uyruklu öğrencilerin ülkemizdeki yükseköğretim kurumlarına yatay geçiş ve özel öğrenci olarak eğitimlerine devamlarına ilişkin olarak alınan Kararın da bildirildiği, davacının da bu kararların maddelerinin iptali istemiyle davayı açtığı görüldüğünden, davacının talebinin 28.03.2022 tarihli toplantıda alınan kararların iptali istemi olduğu anlaşıldığından, hukuki inceleme bu kararın iptali istenen 1. maddesinin a,b,ç bentleri, 2.,3.,4.,6.,7.,8., maddeleri üzerinden yapılması gerekmektedir.
Davacı tarafından, Ukrayna'da olağanüstü koşulların varlığı sebebiyle, başarı şartına ve diğer şartlara bağlanmadan Ukrayna'da eğitim gören Türk vatandaşlarının yatay geçiş başvurularının kabul edilmesi gerektiği, daha önce benzer sebeplerden Yemen, Suriye ve Mısır ülkelerinden gelen öğrencilere 2014 yılında alınan Yürütme Kurulu kararı ile yatay geçişlerde yurt içinde yapılan herhangi bir yükseköğretim kurumlarına geçiş sınavına girip girmedikleri, belli bir sınav puanı almaları veya üniversitelerin eşdeğer olup olmadığı koşulunun aranmadığı belirtilerek benzeri bir uygulamanın Ukrayna'da eğitim gören öğrenciler için yapılmamasının eşitlik ilkesine aykırı olduğu ileri sürülmüştür.
Davalı Yükseköğretim Kurulu Başkanlığı savunma dilekçesinde, getirilen bu şartların amacının, yükseköğretim kurumlarına giriş ve yerleştirme işlemlerinde imkan ve fırsat eşitliğinin sağlanmasının amaçlandığı, yatay geçiş yoluyla gelen öğrenciler kazanımlarının değerlendirildiği denklik sürecinden bütünüyle muaf olacağından, özellikle meslek icrasıyla ilgili doğrudan çalışma hayatına katılma hakkı sağlayacak programlarının yeterliliklerinin yatay geçiş talebinde bulunan öğrencilerde bulunmasının son derece önemli olduğu, özellikle tıp, diş hekimliği, eczacılık veya hukuk programlarına yatay geçiş yönünde bir çok talebin olduğu, dolayısıyla bu taleplerin değerlendirilmesi aşamasında belirli kriterlerin uygulanması gerektiği belirtilmiştir.
Davacı tarafından iptali istenen maddeler bir bütün olarak değerlendirildiğinde, özetle, davalı Yükseköğretim Kurulunca, Ukrayna'da eğitim gören Türk vatandaşı öğrencilerin Türkiye'deki üniversitelere yatay geçiş başvurusu yapabilmesi için Türkiye'de her yıl düzenlenen ÖSYS/YKS'de yer alan başarı sırası şartının, başarı sırası aranmayan alanlarda ise Türkiye'de ilgili yıldaki eşdeğer diploma programlarının en düşük taban puana sahip olma şartının getirildiği, bununla birlikte, Ukrayna’daki programa kayıt yapılan yıldaki ÖSYS/YKS kılavuzunda zikredilen sıralama kuruluşları listelerinde aranan sıralama şartını karşılayan üniversitelerin öğrencilerinin de yatay geçiş başvurusu yapmasına imkan tanındığı, yatay geçiş başvuruları değerlendirilirken kayıtları sırasında esas alınan ulusal ve uluslararası sınavlardaki puan üstünlüğünün dikkate alınacağı, eşdeğeri bulunmayan diploma programlarında öğrencilerin talepleri doğrultusunda en yakın diploma programlarına yapılacağına karar verildiği görülmektedir.
Ukrayna-Rusya savaşı sebebiyle Ukrayna'da eğitim gören öğrencilerin yatay geçiş taleplerinin hiç bir kriter belirtilmeksizin kabul edilmesinin bir takım eşitsizliklere ve haksızlıklara sebep olacağı açıktır. Salt savaş sebebiyle Ukrayna'da eğitim görülememesinin, tek başına yatay geçiş veya özel öğrencilik taleplerinin kabulü için yeterli görülmesinin eşitsizliklere ve haksızlıklara neden olacağından, bunun önüne geçmek amacıyla Yükseköğretim Kurulunca yükseköğretim kurumlarının amacına ve işleyişine uygun olarak birtakım ilke ve kriterlerin belirlenmesi 2547 sayılı Kanunun ve ilgili Yönetmeliklerde yer alan hükümlerin gereği ve sonucudur.
Buna göre, Ukrayna'daki yükseköğretim kurumlarının örgün eğitim programlarına kayıtlı olan öğrencilerin yatay geçiş başvuruları değerlendirilirken; kayıt yılındaki ÖSYS/YKS'deki başarı sırası, başarı sırası aranmayan alanlarda en düşük taban puanı aranması ve yatay geçiş başvuruların kayıtları sırasında esas alınan ulusal ve uluslararası sınavlardaki puan üstünlüğünü göre değerlendirileceğine ilişkin getirilen kriterler, 2547 sayılı Kanun ve ilgili Yönetmelikte yer alan yükseköğretim kurumunun amacına, işleyiş sistemine uygun olarak getirilen rasyonel ve nesnel ölçütler olup, bu haliyle Türk eğitim sisteminde önemli bir yeri olan ÖSS/YKS'nin bertaraf edilmesini engelleyici ve başkaca bir sınav ve şart aranmaksızın, sadece lise diplomasıyla kayıt yapılan Ukrayna'daki üniversitelerde eğitim gören öğrencilere ayrıcalık tanınmasını önleyici olması yönüyle de eğitimde imkan ve fırsat eşitliğinin sağlanması ve suistimallerin önlenmesi amacını taşıması nedeniyle alınan kararlarda hukuka aykırılık bulunmadığı sonucuna varılmıştır.
KARAR SONUCU:
Açıklanan nedenlerle;
1. DAVANIN REDDİNE,
2. Ayrıntısı aşağıda gösterilen toplam …-TL yargılama giderinin davacı üzerinde bırakılmasına,
3. Karar tarihinde yürürlükte bulunan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi uyarınca …-TL vekâlet ücretinin davacıdan alınarak davalı idareye verilmesine,
4. Posta gideri avansından artan tutarın kararın kesinleşmesinden sonra istemi halinde davacıya iadesine,
5. Bu kararın tebliğ tarihini izleyen 30 (otuz) gün içerisinde Danıştay Dava Daireleri Kuruluna temyiz yolu açık olmak üzere, 23/02/2024 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.