T.C.
D A N I Ş T A Y
SEKİZİNCİ DAİRE
Esas No : 2022/5119
Karar No : 2022/5737
DAVACI : … Birliği
VEKİLLERİ : Av. … - Av. ...
DAVALILAR : 1- … Başkanlığı
VEKİLİ : Av. ...
2- … Başkanlığı
VEKİLİ : Av. ...
DAVANIN KONUSU :
1. 19.07.2022 tarihinde yayımlanan 2022 Yükseköğretim Kurumları Sınavı (YKS) Yükseköğretim Programları ve Kontenjanları Kılavuzu'nda yer alan hukuk fakültelerine yerleştirme işlemlerinde esas alınan başarı sıralamasının 125.000 olarak belirlenmesi işlemi ile,
2. Bu işlemin dayanağı olan Yükseköğretim Genel Kurulu'nun ... tarih ve ... sayılı işleminin iptali istenilmektedir.
DAVACININ İDDİALARI :
Yükseköğretim Kurulu tarafından daha önce alınan karara, ÖSYM tarafından yayımlanan başvuru kılavuzuna ve hukuki öngörülebilirlik ilkesine aykırı olarak başarı sıralamasının düşürüldüğü, Yükseköğretim Genel Kurulu'nun 11.02.2021 tarihli kararı ile hukuk fakültelerine yerleşmedeki başarı sıralaması şartının 2022-2023 yılı öğrenci yerleştirmelerinde geçerli olmak üzere 125.000’den 100.000’e yükseltildiği, bu kararın duyurusunda başarı sıralaması şartının kendi içinde kontenjan planlamasına da kalite odaklı katkı sağladığının vurgulandığı, başarı sıralamasının sonradan değiştirilmesiyle hukuk devletinin temel ilkelerinden olan hukuki öngörülebilirlik ilkesinin ortadan kaldırıldığı, adil yargılanma hakkının tesisi ile de ilintili olan hukuk fakültelerinde eğitim kalitesinin arttırılmasının elzem olduğu, başarı sıralamasının yükseltilmesinin de bu amaca hizmet edeceği, ancak dava konusu kararın bunun aksine sonuçlar doğuracak olması nedeniyle kararda kamu yararı bulunmadığı, daha önce başarı sıralamasının 125.000’den 100.000’e yükseltilmesinde Adalet Bakanlığı’nın görüşünün alındığı, dava konusu karar alınırken de Adalet Bakanlığı ve Türkiye Barolar Birliği’nin görüşlerinin alınması gerektiği ileri sürülmektedir.
DAVALILARIN SAVUNMALARI :
… Başkanlığı'nın Savunması: Usule ilişkin olarak, davacının dava açmakta menfaati bulunmadığı; esasa ilişkin olarak, tesis edilen işlemde yetki açısından herhangi bir hukuka aykırılık bulunmadığı, yükseköğretimde eğitim ve öğretimin niteliğini yükseltecek faaliyetler kapsamında gerçekleştirilen ve 2015 yılından itibaren düzenlenen başarı sırası uygulamasının günün koşulları ve ilgili yıllardaki sınav, tercih ve yerleştirme kurallarının getirdiği sonuçlar gözönünde bulundurularak değerlendirildiği, 2015 yılında öncelikle tıp ve hukuk fakülteleri ile başlandığı, devam eden yıllarda diş hekimliği, eczacılık, mühendislik ve öğretmenlik programlarının da dahil edildiği, hukuk fakülteleri için başarı sıralamasının, 2015, 2016 ve 2017 yıllarında 150.000, 2018 ve 2019 yılarında 190.000, 2020 ve 2021 yıllarında 125.000 olarak belirlendiği, 2022 yılı için uygulanacak olan 125.000 başarı sıralamasının yeni bir ölçüt olmayıp son iki yıldır uygulanan sıralama olduğu, bu nedenle ortada orantılılık ve ölçülülük ilkesine aykırılık bulunmadığı, 2022 yılı YKS sonuçlarında puanlar arasında yığılmanın ciddi bir oranda arttığı, dolayısıyla sıralamada yer alan öğrenciler arasındaki puan farkının bir önceki yıla göre çok daha düşük olduğu, başarı düzeyi arasında anlamlı bir fark bulunmadığından işlemde hukuka aykırılık olmadığı savunulmaktadır.
Ölçme, Seçme ve Yerleştirme Merkezi Başkanlığı'nın Savunması: Usule ilişkin olarak, davacının dava açmakta menfaati bulunmadığı; esasa ilişkin olarak, hukuk fakülteleri için başarı sıralamasının 2015 yılında 150.000 olarak belirlenmesi ve 2018 yılında 125.000 olarak belirlenmesi işlemlerine karşı açılan davalarda davanın reddine karar verildiği, bu kararların temyiz kanun yolundan geçerek kesinleştiği, işlemin hukuka uygun olduğu savunulmaktadır.
DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ : …
DÜŞÜNCESİ : Anayasa'nın 2. maddesinde Türkiye Cumhuriyeti'nin nitelikleri olarak belirtilen hukuk devletinin temel ilkeleri arasında "hukuki güvenlik" ve "belirlilik" ilkeleri yer almaktadır.
Hukuki güvenlik ve idari istikrar, kişilerin gelecekle ilgili plan, düşünce ve kararlarında, var olan hukuk kurallarına güvenerek hareket etmelerinin hukuken korunmasına dayanak teşkil eder.
Hukuki güvenlik ve idari istikrar ilkeleri dikkate alınmadan tesis edilen dava konusu işlemlerin hukuk devleti ilkesine aykırı olduğundan, iptal edilmesi gerektiği düşülmektedir.
DANIŞTAY SAVCISI : …
DÜŞÜNCESİ : Dava, 19/07/2022 tarihinde yayımlanan 2022 Yükseköğretim Kurumları Sınavı (YKS) Yükseköğretim Programları ve Kontenjanları Kılavuzu'nda yer alan hukuk programlarına yerleştirme başarı sıralamasının 125.000 olarak belirlenmesi işlemi ile bu işlemin dayanağı olan Yükseköğretim Genel Kurul kararının iptali istemiyle açılmıştır.
Anayasa'nın "Yükseköğretim Üst Kuruluşları" başlıklı 131. maddesinde "Yükseköğretim kurumlarının öğretimini planlamak, düzenlemek, yönetmek, denetlemek, yükseköğretim kurumlarındaki eğitim - öğretim ve bilimsel araştırma faaliyetlerini yönlendirmek bu kurumların kanunda belirtilen amaç ve ilkeler doğrultusunda kurulmasını, geliştirilmesini ve üniversitelere tahsis edilen kaynakların etkili bir biçimde kullanılmasını sağlamak ve öğretim elemanlarının yetiştirilmesi için planlama yapmak maksadı ile Yükseköğretim Kurulu kurulur." hükmü yer almaktadır.
2547 sayılı Yükseköğretim Kanunu'nun 7. maddesinde Yükseköğretim Kurulu'nun görevlerinin " a) Yükseköğretim kurumlarının bu Kanunda belirlenen amaç, hedef ve ilkeler doğrultusunda kurulması, geliştirilmesi, eğitim - öğretim faaliyetlerinin gerçekleştirilmesi ve yükseköğretim alanlarının ihtiyaç duyduğu öğretim elemanlarının yurt içinde ve yurt dışında yetiştirilmesi için kısa ve uzun vadeli planlar hazırlamak, üniversitelere tahsis edilen kaynakların, bu plan ve programlar çerçevesinde etkili bir biçimde kullanılmasını gözetim ve denetim altında bulundurmak, b) Yükseköğretim kurumları arasında bu Kanunda belirlenen amaç, ilke ve hedefler doğrultusunda birleştirici, bütünleştirici, sürekli, ahenkli ve geliştirici işbirliği ve koordinasyonu sağlamak,...h) Üniversitelerin her eğitim - öğretim programına kabul edeceği öğrenci sayısı önerilerini inceleyerek kapasitelerini tespit etmek; insangücü planlaması, kurumların kapasiteleri ve öğrencilerin ilgi ve yetenekleri doğrultusunda ortaöğretimdeki yönlendirme esaslarını da dikkate alarak öğrencilerin seçilmesi ve kabul edilmesi ile ilgili esasları tespit etmek," olduğu hüküm altına alınmıştır.
Aynı Kanunun 45. maddesinde de "Yükseköğretim kurumlarına giriş ve yerleştirme işlemleri imkân ve fırsat eşitliğini sağlayacak tedbirleri almak kaydıyla, Yükseköğretim Kurulu tarafından belirlenen usul ve esaslara göre yapılır." hükmüne yer verilmiştir.
Öte yandan 6114 sayılı Ölçme ve Yerleştirme Merkezi Başkanlığının Teşkilat ve Görevleri Hakkında Kanun'nun 7. maddesinin 1. fıkrasında, sınavların, ölçme, değerlendirme ve yerleştirme işlemleri, güvenilirlik, gizlilik, tarafsızlık, bilimsellik ilkeleri çerçevesinde ve adaylara fırsat eşitliği sağlayacak biçimde yapılacağı, 2. fıkrasında ise, sınavların, adayların bilgi ve yetenek düzeylerine göre sıralanmasını sağlamak amacıyla, sıralama sınavları veya adayları belirlenen asgarî yetenek ve yeterlilikleri taşıyıp taşımadıklarına göre gruplandıran seviye tespit sınavları biçiminde yapılabileceği belirtildikten sonra 7. fıkrasında "Yükseköğretim ile ilgili sınavlar Yükseköğretim Kurulu tarafından belirlenen usul ve esaslar çerçevesinde yapılır." hükmü yer almaktadır.
Yukarıda belirtilen mevzuat hükümlerinden, Yükseköğretim ile ilgili sınav ve yerleştirme işlemlerinin imkân ve fırsat eşitliğini sağlayacak tedbirleri almak kaydıyla Yükseköğretim Kurulu tarafından belirlenen usul ve esaslar çerçevesinde ÖSYM tarafından yapılacağı, yine Yükseköğretim Kurulu'nun, Yükseköğretim kurumlarının 2547 sayılı Kanunda belirtilen amaç, hedef ve ilkeler doğrultusunda kurulması, geliştirilmesi, eğitim - öğretim faaliyetlerinin gerçekleştirilmesi ve bu doğrultuda üniversitelerin her eğitim - öğretim programına kabul edeceği öğrenci sayısı önerilerini inceleyerek kapasitelerinin tespit edilmesi, insan gücü planlaması, kurumların kapasiteleri ve öğrencilerin ilgi ve yetenekleri doğrultusunda ortaöğretimdeki yönlendirme esaslarını da dikkate alarak öğrencilerin seçilmesi ve kabul edilmesi ile ilgili esasları tespit etmekle görevli olduğu anlaşılmaktadır.
Dava konusu düzenleme ile "Hukuk" programlarına başarı sırası en düşük 125.000. sırada olan adayın kontenjan dahilinde yerleştirilmesi öngörülmektedir. Yükseköğretime yönelik eğitim - öğretim faaliyetlerinin planlanması görevinin Yükseköğretim kurulunda olduğu açıktır. Hukuk eğitiminin ağırlığı ve bu eğitimlerin belli bir oranda orta öğretim alt yapısında yetkinlik gerektirdiği de tartışmasız bir gerçektir. Bununla birlikte sözü edilen planlama yapılırken adayların kişisel yetenek temellerinin hesaba katılması da önem arz etmektedir. Olayda da davalı idarelerce bu hususlar dikkate alınarak ve anılan alanın önemi ve gelişimi açısından gerekli planlamalar çerçevesinde dava konusu işlemin tesis edildiği anlaşıldığından dava konusu düzenlemenin, Yükseköğretim Kurulunun mevzuatta belirtilen amaç, hedef ve ilkelerine aykırı olmadığı sonucuna varılmıştır.
Diğer yandan, geçmiş verilere bakıldığında hukuk fakültelerine yerleşen adayların sıralamasının çok büyük bir oranda getirilen sınır içerisinde olduğu anlaşılmaktadır. Dolayısıyla bu sınırın öğrencilerin başarı grafiği çerçevesinde oluşmuş doğal sınırlara yakın olması karşısında, getirilen 125.000 sınırında kamu yararına da aykırılık görülmemiştir.
Açıklanan nedenlerle, davanın reddi gerektiği düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Sekizinci Dairesince duruşma için taraflara önceden bildirilen 19.10.2022 tarihinde, davacı vekili Av. …'in ve davalı … Başkanlığı vekili Av. …'nun ve … Başkanlığı vekili Av. …'un geldiği, Danıştay Savcısının hazır olduğu görülmekle, açık duruşmaya başlandı. Taraflara usulüne uygun olarak söz verilerek dinlendikten ve Danıştay Savcısının düşüncesi alındıktan sonra taraflara son kez söz verilip, duruşma tamamlandı. Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 20/B maddesi uyarınca işin gereği görüşüldü:
HUKUKİ SÜREÇ :
Dava; 19.07.2022 tarihinde yayımlanan 2022 Yükseköğretim Kurumları Sınavı (YKS) Yükseköğretim Programları ve Kontenjanları Kılavuzu'nda yer alan hukuk fakültelerine yerleştirme işlemlerinde esas alınan başarı sıralamasının 125.000 olarak belirlenmesi işlemi ile bu işlemin dayanağı olan Yükseköğretim Genel Kurulu'nun ... tarih ve ... sayılı işleminin iptali istemiyle açılmıştır.
İNCELEME VE GEREKÇE:
USUL YÖNÜNDEN:
Davalı İdareler tarafından, davacının dava açmakta menfaatinin bulunmadığı ileri sürülmüşde de, itirazları yerinde görülmeyerek işin gereği incelendi:
ESAS YÖNÜNDEN:
İlgili Mevzuat:
Anayasanın ''Yükseköğretim üst kuruluşları'' başlığını taşıyan 131. maddesinde; '' Yükseköğretim kurumlarının öğretimini planlamak, düzenlemek, yönetmek, denetlemek, yükseköğretim kurumlarındaki eğitim - öğretim ve bilimsel araştırma faaliyetlerini yönlendirmek bu kurumların kanunda belirtilen amaç ve ilkeler doğrultusunda kurulmasını, geliştirilmesini ve üniversitelere tahsis edilen kaynakların etkili bir biçimde kullanılmasını sağlamak ve öğretim elemanlarının yetiştirilmesi için planlama yapmak maksadı ile Yükseköğretim Kurulu kurulur.'' kuralı yer almıştır.
2547 sayılı Kanunun ''Yükseköğretim Kurulunun görevleri'' başlığını taşıyan 7. maddesinde; Yükseköğretim Kurulunun görevlerine bentler halinde yer verilmiş olup; (a) bendinde, yükseköğretim kurumlarının bu Kanunda belirlenen amaç, hedef ve ilkeler doğrultusunda kurulması, geliştirilmesi, eğitim - öğretim faaliyetlerinin gerçekleştirilmesi ve yükseköğretim alanlarının ihtiyaç duyduğu öğretim elemanlarının yurt içinde ve yurt dışında yetiştirilmesi için kısa ve uzun vadeli planlar hazırlamak, üniversitelere tahsis edilen kaynakların, bu plan ve programlar çerçevesinde etkili bir biçimde kullanılmasını gözetim ve denetim altında bulundurmak ve (h) bendinde, üniversitelerin her eğitim - öğretim programına kabul edeceği öğrenci sayısı önerilerini inceleyerek kapasitelerini tespit etmek; insangücü planlaması, kurumların kapasiteleri ve öğrencilerin ilgi ve yetenekleri doğrultusunda ortaöğretimdeki yönlendirme esaslarını da dikkate alarak öğrencilerin seçilmesi ve kabul edilmesi ile ilgili esasları tespit etmek, bu görevler arasında yer almıştır. Aynı Kanunun ''Yükseköğretime giriş ve yerleştirme'' başlığını taşıyan 45. maddesinde; yükseköğretim kurumlarına giriş ve yerleştirme işlemlerinin imkân ve fırsat eşitliğini sağlayacak tedbirleri almak kaydıyla, Yükseköğretim Kurulu tarafından belirlenen usul ve esaslara göre yapılacağı kurala bağlanmıştır.
6114 sayılı Ölçme, Seçme ve Yerleştirme Merkezi Hizmetleri Hakkında Kanunu'nun ''Temel ilkeler'' başlığını taşıyan 7. maddesinin 1. fıkrasında; sınav, ölçme, değerlendirme ve yerleştirme işlemlerinin, güvenilirlik, gizlilik, tarafsızlık, bilimsellik ilkeleri çerçevesinde ve adaylara fırsat eşitliği sağlayacak biçimde yapılacağı; 2. fıkrasında, sınavların, adayların bilgi ve yetenek düzeylerine göre sıralanmasını sağlamak amacıyla, sıralama sınavları veya adayları belirlenen asgarî yetenek ve yeterlilikleri taşıyıp taşımadıklarına göre gruplandıran seviye tespit sınavları biçiminde yapılabileceği; 7. fıkrasında ise, yükseköğretim ile ilgili sınavların Yükseköğretim Kurulu tarafından belirlenen usul ve esaslar çerçevesinde yapılacağı kurallarına yer verilmiştir.
Hukuki Değerlendirme:
Dava dosyasının ve hukuk fakültelerinde başarı sıralaması uygulamasına ilişkin işlemler için açılan davalarda verilen yargı kararlarının bir bütün olarak incelenmesinden; hukuk fakülteleri için başarı sıralaması uygulamasının yükseköğretimde hukuk eğitim ve öğretimin niteliğinin yükseltilmesi amacı kapsamında 2015 yılında başladığı; 2015, 2016 ve 2017 yıllarında 150.000, 2018 ve 2019 yılarında 190.000, 2020 ve 2021 yıllarında 125.000 olarak belirlendiği anlaşılmıştır.
Dava dilekçesinde; Yükseköğretim Genel Kurulu'nun 11.02.2021 tarihli kararı ile hukuk fakültelerine yerleşme işlemlerinde esas alınan başarı sıralaması (125.000) şartının 2022 YKS'den itibaren yükseltilmesine (100.000) karar verildiği belirtilmişse de, anılan kararın, Yükseköğretim Genel Kurulu'nun dava konusu ... tarih ve ... sayılı kararı ile iptal edilmesinde, 2022 yılı YKS sonuçlarında puanlar arasında yığılmanın ciddi oranda artmış olması, dolayısıyla sıralamada yer alan öğrenciler arasındaki puan farkının bir önceki yıla göre çok daha düşük olması ve başarı düzeyi arasında ciddi bir farkın bulunmamasının dikkate alındığı anlaşılmıştır.
Her ne kadar davacı tarafından, dava konusu işlemlerin hukuki öngörülebilirlik ve belirlilik ilkelerine aykırı olduğu öne sürülmüşse de, hukuk fakültelerinde başarı sıralaması şartının, 2020 ve 2021 yıllarında da 125.000 olarak uygulandığı, üniversite adayları bakımından daha yüksek bir başarı sıralaması öngören Yükseköğretim Genel Kurulu'nun 11.02.2021 tarihli kararı hiç uygulanmadan, tercih aşaması öncesi daha fazla adaya tercih imkanının tanınmasını sağlayacak şekilde iptal edilerek, başarı sıralamasının 125.000 olarak belirlenmesinde, yükseköğretim ile ilgili sınav ve yerleştirme işlemlerinde yukarıda aktarılan mevzuatta kurala bağlanan imkân ve fırsat eşitliğini sağlayacak tedbirlerin alınması amacına dayanıldığı anlaşıldığından, bu iddiaya itibar edilmemiştir.
Bu bağlamda; yukarıda aktarılan mevzuatın bir bütün olarak değerlendirilmesinden, yükseköğretim kurumlarına giriş ve yerleştirme işlemlerinde, adayların bilgi ve yetenek düzeylerine göre sıralanmasını sağlamak için yapılan bir sıralama sınavı olan 2022 YKS sonuçlarında, puanlar arasında yığılmanın ciddi oranda arttığı, sıralamadaki öğrenciler arasında puan farkının bir önceki yıla göre çok daha düşük olduğu, başarı düzeyi arasında ciddi bir farkın bulunmadığı dikkate alınarak, hukuk fakültelerine yerleştirme işlemlerinde imkân ve fırsat eşitliğinin sağlanması amacıyla tesis edildiği anlaşılan dava konusu işlemlerin, üst hukuk normlarına aykırılık taşımadığı sonucuna ulaşılmıştır.
KARAR SONUCU:
Açıklanan nedenlerle;
1. 19.07.2022 tarihinde yayımlanan 2022 Yükseköğretim Kurumları Sınavı (YKS) Yükseköğretim Programları ve Kontenjanları Kılavuzu'nda yer alan hukuk fakültelerine yerleştirme işlemlerinde esas alınan başarı sıralamasının 125.000 olarak belirlenmesi işlemi ile bu işlemin dayanağı olan Yükseköğretim Genel Kurulu'nun ... tarih ve ... sayılı işleminin iptali istemiyle açılan DAVANIN REDDİNE,
2. Aşağıda dökümü yapılan … TL yargılama giderinin davacı üzerinde bırakılmasına ve karar tarihinde yürürlükte bulunan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi uyarınca duruşmalı davalar için öngörülen … TL vekâlet ücretinin davacıdan alınarak davalı idarelere verilmesine,
3. Posta gideri avansından artan tutarın kararın kesinleşmesinden sonra istemi halinde davacıya iadesine,
4. Bu kararın tebliğ tarihini izleyen 5 (beş) gün içerisinde Danıştay Dava Daireleri Kuruluna temyiz yolu açık olmak üzere,
19/10/2022 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.