T.C.
D A N I Ş T A Y
ALTINCI DAİRE
Esas No : 2022/5383
Karar No : 2022/8185
GÖREVLİ VE YETKİLİ YARGI YERİNİN BELİRLENMESİ KARARI
... İnşaat Turizm Özel Sağlık Hizmetleri Petrol Sanayi Ticaret Anonim Şirketi vekili Av. ... tarafından; İstanbul İli, Kadıköy İlçesi, ... Mahallesi,... pafta, ... ada, ... parsel sayılı taşınmazda bulunan riskli yapı vasfındaki binanın 6306 sayılı Kanun kapsamında yeniden inşası neticesinde ödemek zorunda kalınan toplam 537.813,03 TL iskan harcı hizmet bedelinin iadesi istemiyle yapılan başvurunun Çevre ve Şehircilik Bakanlığı Altyapı ve Kentsel Dönüşüm Hizmetleri Genel Müdürlüğünün ... tarih ve ... sayılı işlemi ile reddedilmesi üzerine, söz konusu işlemin iptali ile 537.813,03 TL'nin faiziyle birlikte iadesine karar verilmesi istemiyle Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığına karşı açılan davada; Ankara ... İdare Mahkemesinin ... tarih ve E:... , K:... sayılı kararında; 2464 sayılı Belediye Gelirleri Kanununun 97. maddesinde öngörülen ve ilgililerin isteği üzerine yapılan hizmetler karşılığı belediye meclisince düzenlenecek tarifelere göre alınan ücretlerden olan (dava konusu) iskan harcının 2576 sayılı Kanunun 6. maddesinin "a" fıkrasında belirtilen "benzeri mali yükümler"den olduğu gerekçesiyle, 2577 sayılı Kanunun 15/1-a maddesi uyarınca davanın görev yönünden reddine karar verilerek, dosyanın Ankara Vergi Mahkemesine gönderilmesi üzerine, Ankara ... Vergi Mahkemesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararında; uyuşmazlık konusu taşınmazın İstanbul İlinde bulunması ve bu taşınmaz nedeniyle alınan harcın tahakkuk ve tahsil işlemlerinin taşınmazın bulunduğu yer Belediyesi veya Çevre ve Şehircilik İl Müdürlüğü tarafından yapılmış olması nedeniyle, işbu davanın çözüme kavuşturulmasında tahakkuk ve tahsil işlemlerini yapan idarenin bulunduğu yer olan İstanbul Vergi Mahkemesi'nin yetkili olduğu gerekçesiyle, 2577 sayılı Kanunun 15/1-a maddesi uyarınca davanın yetki yönünden reddine karar verilerek, dosyanın İstanbul Vergi Mahkemesine gönderilmesi üzerine, İstanbul ... Vergi Mahkemesince davanın süre aşımı nedeniyle reddine dair verilen ... tarih ve E:..., K:... sayılı karara karşı istinaf yoluna başvurulması üzerine, İstanbul Bölge İdare Mahkemesi ... Vergi Dava Dairesinin ... tarih ve E:... , K:... sayılı kararında; olayda, davacı tarafından, Çevre ve Şehircilik Bakanlığından talep edilmesi üzerine, söz konusu Bakanlıkça davacı adına yapı kullanma izin belgesi düzenlenmesine ilişkin olarak istenilen iskan harcı hizmet bedelinin dava konusu edildiği, iadesi istenilen dava konusu hizmet bedelinin dayanağının, 644 sayılı Çevre ve Şehircilik Bakanlığının Teşkilat ve Görevleri Hakkında Kanun Hükmünde Kararnamenin verdiği yetkiye dayanılarak Çevre ve Şehircilik Bakanlığı Döner Sermaye İşletmesi Müdürlüğü tarafından yayımlanan "Birim Fiyat Listesi" esas alınarak hesaplanan bir hizmet bedeli olduğu ve tahsil edilen hizmet bedelinin Çevre ve Şehircilik Bakanlığı Döner Sermaye İşletmesi Müdürlüğü'ne aktarıldığı ve gelinen noktada, Danıştay Dokuzuncu Dairesinin 25/05/2021 tarih ve E 2020/5952, K:2021/3325 sayılı kararında da belirtildiği üzere, iadesi talep edilen bedelin 2464 sayılı Belediye Gelirleri Kanunun yukarıda anılan ilgili maddelerinde belirtilen harç ya da 2576 sayılı Kanunun 6. maddesinde belirtilen, vergi mahkemelerinin görevine giren ve ilgili idarelerce tahsil edilen vergi, resim ve harç ile benzeri mali yükümlülük olmadığı, bu nedenle davanın görüm ve çözüm yerinin idare mahkemesi olduğu gerekçesiyle, davalının başvurusunun kabulüne, İstanbul ... Vergi Mahkemesi'nin ... gün ve E:..., K:... sayılı kararının kaldırılmasına, yeniden karar verilmek üzere dava dosyasının mahkemesine gönderilmesine karar verilmesi üzerine, İstanbul ... Vergi Mahkemesinin ... tarih ve E:... , K:... sayılı kararıyla; davanın görüm ve çözüm yerinin idare mahkemesi olduğu, 2577 sayılı Kanun'un 43. maddesinin 1. fıkrasında ve aynı fıkranın (b) bendinde "İdare ve vergi mahkemeleri, idari yargının görev alanına giren bir davada görevsizlik veya yetkisizlik sebebiyle davanın reddine karar verilirse dosyayı Danıştay'a veya görevli ve yetkili idare veya vergi mahkemesine gönderir." hükmü, b) "Görevsizlik veya yetkisizlik sebbei ile dosyanın gönderildiği mahkeme kendisini görevsiz veya yetkisiz gördüğü takdirde, sözkonusu mahkeme ile ilk görevsizlik veya yetkisizlik kararını veren mahkeme aynı bölge idare mahkemesinin yargı çevresinde ise, uyuşmazlık bölge idare mahkemesince aksi halde Danıştay'ca çözümlenir." hükmüne yer verildiği, bu nedenlerle, Vergi Mahkemesinin görev alanına girmeyen davanın 2577 sayılı Kanun'un 15/1-a bendi uyarınca görev yönünden reddine, görevli yargı yerinin belirlenmesi için dosyanın Danıştay Başkanlığına ve daha sonra Dairemize gönderilmesi üzerine dosya incelenerek, işin gereği görüşüldü:
2576 sayılı Bölge İdare Mahkemeleri, İdare Mahkemeleri ve Vergi Mahkemelerinin Kuruluşu ve Görevleri Hakkında Kanun'un idare mahkemelerinin görevlerini belirleyen 5. maddesinde, idare mahkemelerinin, vergi mahkemelerinin görevine giren davalarla ilk derecede Danıştayda çözümlenecek olanlar dışındaki iptal davalarını, tam yargı davalarını ve tahkim yolu öngörülen imtiyaz şartlaşma ve sözleşmelerinden doğan uyuşmazlıklar hariç, kamu hizmetlerinden birinin yürütülmesi için yapılan idarî sözleşmelerden dolayı taraflar arasında çıkan uyuşmazlıklara ilişkin davaları çözümleyeceği; vergi mahkemelerinin görevlerini belirleyen 6.maddesinde ise, vergi mahkemelerinin, genel bütçeye, il özel idareleri, belediye ve köylere ait vergi, resim ve harçlar ile benzeri mali yükümler ve bunların zam ve cezaları ile tarifelere ilişkin davaları ve bu konularda 6183 sayılı Amme Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkında Kanun'un uygulanmasına ilişkin davaları çözümleyeceği hükme bağlanmıştır.
2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanununun 34. maddesinin birinci fıkrasında, "İmar, kamulaştırma, yıkım, işgal, tahsis, ruhsat ve iskan gibi taşınmaz mallarla ilgili mevzuatın uygulanmasında veya bunlara bağlı her türlü haklara veya kamu mallarına ilişkin idari davalarda yetkili mahkeme taşınmaz malların bulunduğu yer idare mahkemesidir." hükmüne yer verilmiştir.
Anılan Kanunun "Görevsizlik ve yetkisizlik hallerinde yapılacak işlem" başlıklı 43. maddesinde ise, "1. İdare ve vergi mahkemeleri, idari yargının görev alanına giren bir davada görevsizlik veya yetkisizlik sebebiyle davanın reddine karar verirlerse dosyayı Danıştaya veya görevli ve yetkili idare veya vergi mahkemesine gönderirler.
a) Görevsizlik sebebiyle gönderilen dosyalarda Danıştay, davayı görevi içinde görmezse dosyanın yetkili ve görevli mahkemeye gönderilmesine karar verir.
b) Görevsizlik veya yetkisizlik sebebiyle dosyanın gönderildiği mahkeme kendisini görevsiz veya yetkisiz gördüğu takdirde, söz konusu mahkeme ile ilk görevsizlik veya yetkisizlik kararını veren mahkeme aynı bölge idare mahkemesinin yargı çevresinde ise, uyuşmazlık bölge idare mahkemesince, aksi halde Danıştayca çözümlenir.
2. Görev ve yetki uyuşmazlıklarında Danıştay ve bölge idare mahkemesince verilen kararlar ilgili mahkemelere bildirilir ve bu husus taraflara tebliğ olunur.
3. Danıştay ve bölge idare mahkemesince görev ve yetki uyuşmazlıkları ile ilgili olarak verilen kararlar kesindir.
4. Bu madde hükümleri gereğince verilen kararlar ile görevli ve yetkili kılınan mahkemeye yeniden dava açılması halinde harç alınmaz." hükümleri yer almaktadır.
Dosyanın incelenmesinden; İstanbul İli, Kadıköy İlçesi, ... Mahallesi, ... pafta, ... ada, ... parsel sayılı taşınmazda bulunan riskli yapı vasfındaki binanın 6306 sayılı Kanun kapsamında yeniden inşası neticesinde ödemek zorunda kalınan toplam 537.813,03 TL iskan harcı hizmet bedelinin iadesi istemiyle yapılan başvurunun Çevre ve Şehircilik Bakanlığı Altyapı ve Kentsel Dönüşüm Hizmetleri Genel Müdürlüğünün ... tarih ve ... sayılı işlemi ile reddedilmesi üzerine, söz konusu işlemin iptali ile 537.813,03 TL'nin faiziyle birlikte iadesine karar verilmesi istemiyle bakılan davanın açıldığı anlaşılmaktadır.
Uyuşmazlıkta, İstanbul ... Vergi Mahkemesinin ... tarih ve E:... sayılı ara kararına karşı İstanbul Valiliği Çevre ve Şehircilik İl Müdürlüğü tarafından verilen cevapta; dava konusu ödemenin 644 sayılı Çevre ve Şehircilik Bakanlığının Teşkilat ve Görevleri Hakkında Kanun Hükmünde Kararnamenin verdiği yetkiye dayanılarak ilgilisinden alınan hizmet bedeli olduğu ve Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığının Döner Sermaye İşletmesi Genel Müdürlüğü hesabına aktarıldığı bildirilmiş, davanın ise; 6306 sayılı Kanun'daki muafiyet nedeniyle yapılan ödemenin iadesine karar verilmesi talebiyle açıldığı, uyuşmazlığın 6306 sayılı Kanundan kaynaklı bir muafiyetin söz konusu olup olmadığından kaynaklandığı anlaşılmıştır.
Bu durumda; dava konusu uyuşmazlığın 2576 sayılı Kanun'un 6. maddesinde belirtilen Vergi Mahkemelerinin görevli olduğu uyuşmazlıklardan olmadığı, İdare Mahkemelerinin görev alanına girdiği, dava konusu ödemeye konu taşınmazın İstanbul İlinde bulunduğu ve yine tahakkuk ve tahsil işlemlerini yapan idarenin de İstanbul'da yer aldığı anlaşıldığından, bu davanın görüm ve çözümünde İstanbul İdare Mahkemelerinin görevli ve yetkili olduğu sonucuna ulaşılmıştır.
Açıklanan nedenlerle, dava konusu uyuşmazlığın görüm ve çözümünde İstanbul İdare Mahkemelerinin yetkili olduğuna, dava dosyasının İstanbul İdare Mahkemesine gönderilmesine, kararın davanın taraflarına bildirilmesine, 28/09/2022 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.