T.C.
D A N I Ş T A Y
SEKİZİNCİ DAİRE
Esas No : 2022/549
Karar No : 2024/1480
DAVACI : …
VEKİLİ : Av. …
DAVALI : … Birliği
VEKİLİ : Av. …
DAVANIN KONUSU :
1. Davacı diş hekiminin Türk Dişhekimleri Birliği ve Diş Hekimleri Odaları Disiplin Yönetmeliği'nin 8/a maddesi uyarınca 2020 yılı muayene ve tedavi ücret tarifesinde belirlenen muayene ücretinin 50 katı olan 5.092,00-TL tutarında para cezası ile cezalandırılmasına ilişkin İstanbul Diş Hekimleri Odası Disiplin Kurulu'nun … tarih ve … sayılı kararının, soruşturmaya konu paylaşımların 2019 yılına ait olması ve şikayetin de 2019 yılında gerçekleşmesi nedeniyle cezanın 2019 yılı ücret tarifesinde belirlenen muayene ücretinin (KDV hariç) 50 katı olan 3.703,50-TL para cezası şeklinde düzeltilerek onaylanmasına ilişkin … tarih ve … sayılı Türk Dişhekimleri Birliği Yüksek Disiplin Kurulu kararının,
2. 20/05/1991 tarih ve 20876 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Türk Dişhekimleri Birliği ve Dişhekimleri Odalarının Disiplin Yönetmeliği'nin 5. maddesinin birinci fıkrasının (c) bendi ile 8. maddesinin,
3. Türk Dişhekimleri Birliği Merkez Yönetim Kurulu'nun 13-14 Temmuz 2011 tarihli toplantısında kabul edilen (20/10/2017 tarihli Merkez Yönetim Kurulu kararı ile değişik) "Diş Hekimlerinin Her Türlü İletişim Ortamında Yayın Yapmasına İlişkin Kılavuz"un iptali istenilmektedir.
DAVACININ İDDİALARI :
Türk Dişhekimleri Birliği ve Dişhekimleri Odaları Disiplin Yönetmeliği'nin 8/a maddesinin lafzında "görsel yayın" paylaşmaya yönelik bir ibare bulunmadığı, madde metninde sadece yazmak, yazdırmak veya açıklamalarda bulunmaktan bahsedildiği, sosyal medya platformlarında görsel yayın yayınlamanın para cezası gerektiren kabahat fiilini oluşturmadığı, 20/05/1991 tarihli Yönetmeliğin sosyal medya görsellerini kapsamayacağının da açık olduğu; üst sınırdan para cezası uygulanmasının ölçülülük ilkesi ve hakkaniyete aykırı olduğu, dava konusu Kılavuz'un diş hekimlerinin ekonomik özgürlüklerini ve çalışma haklarını önemli ölçüde sınırlandırdığı, Anayasal bir hak olan çalışma özgürlüğünün ancak kanunla sınırlanabileceği, kanunda yönetmelik ile düzenleneceği öngörülen hususların kılavuzla düzenlenemeyeceği; 3224 sayılı Kanun'da diş hekimlerinin disiplin cezalarına neden olacak fiillerin düzenlenmesi hususu Birlikçe çıkarılacak "Disiplin Yönetmeliği"ne bırakılmış iken mezkur Kılavuz'un belli başlı disiplin fiillerini düzenlemesi ve Birliğin bu Kılavuz'a dayanarak disiplin cezası uygulamasının hukuken mümkün olmadığı, 3224 sayılı Türk Dişhekimleri Birliği Kanunu'nun 44. maddesiyle disiplin cezalarının koşullarının ve ceza miktarlarının tamamıyla idarenin yetkisine bırakılmasının hukuka aykırı olduğu ileri sürülmüştür.
DAVALININ SAVUNMASI :
Diş hekimliği mesleğinin icrasında reklamın yasak olduğu ve reklam yasağı ile amaçlanan hususun insan sağlığı ve bu anlamda insan haklarını korumak, insanların kar, rekabet ve benzeri amaçlardan kaynaklanan eylemlerden zarar görmelerinin engellenmesi olduğu; yasa koyucunun, sağlık hizmeti sunumunda reklamın yaratacağı olumsuz etkileri gözeterek diş hekimliği mesleği açısından, diş hekimlerinin ve diş tedavi müesseselerinin faaliyetlerine ticari bir görünüm verecek şekilde talep yaratmaya yönelik tanıtım faaliyetinde bulunmalarını 1219 sayılı Tababet ve Şuabatı Sanatlarının Tarzı İcrasına Dair Kanun'un 40. maddesiyle yasaklandığı, diğer alt normlarla da bu hususta düzenlemelere yer verildiği, bu haliyle disiplin suçu oluşturan davacı eyleminin üst hukuk normlarınca da yasaklandığı, dava konusu Kılavuz ile sağlık hizmeti sunumunda diş hekimlerinin web sayfaları dahil olmak üzere her türlü iletişim ortamında uyması gereken kuralların hatırlatıldığı, her türlü iletişim ortamında yapılan paylaşımların reklam niteliğinde olmaması için diş hekimlerine rehberlik edebilmek amacıyla hazırlanan Kılavuz'la yeni bir hüküm getirilmediğinden icrai nitelikte olmayan, hukuk düzeninde değişikliğe yol açmayan Kılavuz'un kesin ve yürütülebilir bir işlem olmadığı, bu nedenle iptal davasına da konu olamayacağı; Yönetmeliğin dava konusu 5/1-c düzenlemesinin ise, 3224 sayılı Türk Dişhekimleri Birliği Kanunu'nun 44/1-c hükmünün tekrarı niteliğinde olduğu, davacının sosyal medya hesaplarında yer alan reklam içerikli paylaşımların Ticaret Bakanlığı bünyesinde kurulan Reklam Kurulu tarafından da denetime tabi tutulduğu ve anılan reklamların durdurulmasına karar verildiği, bahsi geçen kurul kararı da gözetildiğinde davacının birel işleme konu sosyal medya paylaşımlarının reklam niteliğinde bulunmadığı iddiasının hukuki dayanaktan yoksun olduğunun açık olduğu, önceki disiplin cezalarına rağmen meslek etiğine aykırı davranışlarını sürdüren davacı hakkında üst sınırdan ceza takdirinin hukuka uygun olduğu savunulmuştur.
DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ : …
DÜŞÜNCESİ : Davanın reddi gerektiği düşünülmektedir.
DANIŞTAY SAVCISI : …
DÜŞÜNCESİ : Dava, diş hekimi olan davacının Türk Dişhekimleri Birliği ve Diş Hekimleri Odaları Disiplin Yönetmeliği'nin 8/a maddesi uyarınca 5.092.-TL para cezası ile cezalandırılmasına ilişkin İstanbul Diş Hekimleri Odası Disiplin Kurulunun … tarih ve … sayılı kararının 3.703,50-TL para cezası şeklinde düzeltilerek onaylanmasına ilişkin … tarih ve … sayılı Türk Dişhekimleri Birliği Yüksek Disiplin Kurulu kararının, 20/05/1991 tarih ve 20876 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Türk Dişhekimleri Birliği ve Dişhekimleri Odalarının Disiplin Yönetmeliği'nin 5. maddesinin 1. fıkrasının (c) bendi ile 8. maddesinin ve Türk Dişhekimleri Birliği Merkez Yönetim Kurulunun 13-14 Temmuz 2011 tarihli toplantısında kabul edilen (20/10/2017 tarihli Merkez Yönetim Kurulu kararı ile değişik) Diş Hekimlerinin Her Türlü İletişim Ortamında Yayın Yapmasına İlişkin Kılavuz'un iptali istemiyle açılmıştır.
İptal davalarında dava açma koşullarından biri olan menfaat ihlali; kişisel, meşru, güncel bir menfaatin bulunması halinde gerçekleşmektedir. İptal davasında ehliyet koşulunun varlığı için iptali istenilen işlem ile davacı arasında ciddi ve makul bir ilişki kurulabilmesi zorunludur. Türk Dişhekimleri Birliği Yüksek Disiplin Kurulunun … tarih ve … sayılı sayılı kararının incelenmesinden davacı hakkında disiplin işleminin 1219 sayılı Tababet ve Şuabatı San'atlarının Tarzı İcrasına Dair Kanun'un 40. maddesi, Tıbbi Deontoloji Nizamnamesi'nin 8 ve 9. Maddeleri, Türk Dişhekimleri Birliği ve Dişhekimleri Odalarının Disiplin Yönetmeliği'nin 8. maddesinin (a) bendi uyarınca tesis edildiği anlaşılmaktadır.
Bu durumda, iptali istenilen dava konusu Türk Dişhekimleri Birliği ve Dişhekimleri Odalarının Disiplin Yönetmeliği'nin 8. maddesinin tamamının davacının hukuki durumunu etkilemesinin söz konusu olmadığı, uygulama işlemi olan para cezasının anılan Yönetmeliğin 8. maddesinin (a) bendi uyarınca tesis edildiği bu halde Yönetmeliğin 8. maddesinin tamamının iptalini istemekte davacının güncel menfaatinin bulunmadığı, bu nedenle dava konusu 8. maddenin (a) bendi harici kısımların iptali istemine ilişkin olarak menfaat yokluğu nedeniyle ehliyet yönünden davanın reddine karar verilmesi gerektiği düşünülmektedir.
3224 sayılı Türk Diş Hekimleri Birliği Kanunu'nun, Disiplin Cezaları başlıklı 44. maddesinde, diş hekimliği vakar ve onuruna veya meslek düzen ve geleneklerine uymayan fiil ve hareketlerde bulunanlar ile mesleğini gereği gibi uygulamayan veya kusurlu olarak uygulayan veyahut görevin gerektirdiği güveni sarsıcı davranışlarda bulunan meslek mensupları hakkında; fiil ve hareketin niteliği ve ağırlık derecesine göre; uyarma, kınama, para cezası, serbest meslek uygulamasından alıkonma ve serbest meslek uygulamasından sürekli olarak alıkonma cezaları verilebileceği; cezai takibat ve hüküm tesisinin disiplin soruşturması yapılmasına ve disiplin cezası uygulanmasına engel teşkil etmeyeceği; meslek mensubu hakkında savunma alınmadan disiplin cezası verilemeyeceği, savunmasını yapmayanların savunma hakkından vazgeçmiş sayılacakları, disiplin cezalarının kesinleşme tarihinden itibaren uygulanacağı belirtilmiştir. Yine aynı maddede disiplin cezalarını gerektiren fiiller ve bu fiillere uygulanacak disiplin cezalarının; bir derece ağır veya hafif disiplin cezalarının uygulanacağı haller; disiplin kovuşturması yapılması konusunda karar verecek merci; disiplin cezalarını vermeye yetkili merciler; disiplin cezalarına karşı yapılacak itirazın usul ve şartları; disiplin kurullarının çalışma usul ve esasları; disiplinle ilgili diğer işlemlerin Birlikçe düzenlenecek bir yönetmelikle gösterileceği kurala bağlanmıştır.
1219 sayılı Tababet ve Şuabatı San'atlarının Tarzı İcrasına Dair Kanun'un 24. maddesinde, ''Mesleklerini uygulayan hekimlerin, hasta kabul ettikleri mahal ile muayene saatlerini ve ihtisaslarını bildiren ilanlar terkibine mezun olup diğer suretlerle ilan, reklam ve saire yapmalarının yasak olduğu'', 40. maddesinde, ''İcrayı sanat eden diş tabipleri ve dişçilerin hasta kabul ettikleri mahal ile muayene saatlerini bildiren ilanlar tertibine mezun olup diğer suretlerle reklam ve saire yapmaları memnudur.'' kuralı yer almaktadır.
Tıbbi Deontoloji Nizamnamesi'nin 8. maddesinde; ''Tabiplik ve diş tabipliği mesleklerine ve tedavi müesseselerine, ticari bir veçhe verilemez. Tabip ve diş tabibi, yapacağı yayınlarda tababet mesleğinin şerefini üstün tutmaya mecbur olup, her ne suretle olursa olsun, yazılarında kendi reklamını yapamaz. Tabip ve diş tabibi, gazetelerde ve diğer neşir vasıtalarında, reklam mahiyetinde teşekkür ilanları yazdıramaz.'' 9. maddesinde ''Tabip ve diş tabibi, gazete ve sair neşir vasıtaları ile yapacağı ilanlarda ve reçete kağıtlarında, ancak ad ve soyadı ile adresini, Tababet İhtisas Nizamnamesine göre kabul edilmiş olan ihtısas şubesini, akademik ünvanını ve muayene gün ve saatlarını yazabilir. Muayenehane kapılarına veya binaların dışına asılacak tabelaların ebadı ve adedi, mahalli tabip odaları tarafından tesbit edilebilir. Tabipler ve diş tabipleri, tabip odalarının bu husustaki kararlarına riayet etmekle mükelleftirler. Tabelalarda en çok iki renk kullanılabilir. Işık verici vasıtalarla tabelaları süslemek yasaktır.'' düzenlemelerine yer verilmiş bulunmaktadır.
İptal istemine konu, Türk Dişhekimleri Birliği ve Dişhekimleri Odalarının Disiplin Yönetmeliği'nin Disiplin Cezaları başlıklı 5. maddesinde, Dişhekimliği vakar ve onuruna veya meslek düzen ve geleneklerine uymayan fiil ve hareketlerde bulunanlar ile mesleğini gereği gibi uygulamayan veya kusurlu olarak uygulayan veyahut görevin gerektirdiği güveni sarsıcı davranışlarda bulunan meslek mensupları hakkında; fiil ve hareketin niteliği ve ağırlık derecesine göre disiplin cezaları verileceği belirtilmiş, 1. fıkranın (c) bendinde ''Para cezası; bölgesinde o yıl uygulanan muayene ücretinin on katından az, elli katından fazla olmamak üzere verilecek para cezalarıdır.'' kuralına yer verilmiş, 8. maddenin (a) bendinde, reçete kağıtları, el ilanları, promosyon malzemeleri ve benzeri araçlarla reklam yapmak veya sanal ortamlar da dahil olmak üzere her türlü iletişim araçlarında reklam amacına yönelik veya haksız rekabeti sağlayıcı yazılar yazmak, yazdırmak veya açıklamalarda bulunmak; çalıştığı veya ortağı olduğu kuruluş veya şirket aracılığı ile anılan eylemlerin yapılmasını sağlamak veya yapılmasına göz yummak, para cezasını gerektiren fiil ve haller arasında sayılmıştır.
Dava dosyasının incelenmesinden, İstanbul İl Sağlık Müdürlüğünce, davacıya ait sosyal medya hesabındaki paylaşımlara ilişkin şikayetlerin gereği için İstanbul Dişhekimleri odasına iletilmesi üzerine, yürütülen disiplin soruşturması sonucunda, davacı tarafından hastaların öncesi ve sonrasına ilişkin görüntü ve paylaşımların reklam ve talep oluşturmaya yönelik bir durum olduğu, bilgilendirme olarak değerlendirilmesine imkan bulunmadığı, bu durumunda reklam amacına yönelik ve haksız rekabet oluşturduğu gerekçesiyle İstanbul Diş Hekimleri Odası Disiplin Kurulunun 21/10/2020 tarih ve 2020/78 sayılı kararıyla söz konusu eylemlerin Türk Dişhekimleri Birliği ve Dişhekimleri Odaları Disiplin Yönetmeliğinin 8/a maddesini ihlal ettiğinden bahisle 2020 yılı muayene ücretinin 50 katı tutarında 5.092.-TL para cezası ile cezalandırılmasına karar verildiği; Oda disiplin kurulu kararına yapılan itirazın Dişhekimleri Birliği Yüksek Disiplin Kurulunca incelenmesi sonucunda ise Kurulun: 28/01/2021 tarih ve 2021/62 sayılı kararıyla, davacının eyleminin 1219 sayılı Tababet ve Şuabatı San'atlarının Tarzı İcrasına Dair Kanun'un 40. maddesi ile Tıbbi Deontoloji Nizamnamesi'nin 8 ve 9. maddelerinin ihlali niteliğinde olduğu, bu nedenle İstanbul Dişhekimleri Odasınca verilen disiplin cezası yerinde bulunmakla birlikte, soruşturma konusu eylemlerin ve şikayetin 2019 yılına ilişkin olması nedeniyle para cezası tutarının 2019 yılı muayene ve tedavi ücret tarifesi dikkate alınarak 3.703,50TL para cezası şeklinde düzeltilerek onaylanması üzerine iş bu davanın açıldığı anlaşılmaktadır.
Yukarıda yer verilen hükümlerin birlikte değerlendirilmesinden görüleceği üzere, Kanun koyucu; diş hekimlerinin ve diş tedavisi yapan yerlerin mesleki faaliyetlerini icra ederlerken her ne şekilde olursa olsun reklam yapamayacaklarını, çalışmalarına ticari bir görünüm veremeyeceklerini, talep yaratmaya yönelik tanıtım faaliyetleri ile meslektaşları arasında haksız rekabete yol açacak davranışlarda bulunmayacaklarını kurala bağlamıştır. Aksi halin kabulü, sağlık hizmetinin kamusal kimliğinin zedelenmesi sonucunu doğurması kaçınılmaz olacaktır.
Diş hekimleri odalarının ve üst birliğin, kendi görev alanını ilgilendiren konulara ilişkin olmak üzere mensuplarına yönelik yasak fiil ve halleri izleme, meslek etiğine aykırı davranışları belirleme, bunlara ilişkin gerekli hukuki denetimleri yapma, ceza ve müeyyide uygula konusunda görevli ve yetkili olduğu tartışmasızdır.
Bu bağlamda, diş hekimlerinin reklâm yapmasını ve bu reklâmdan yararlanarak rekabet oluşturmasını yasak olduğunu belirleyen ve bu yasağa aykırı davranışında bulunanların ise para cezası ile yaptırıma tabi tutulmasını öngören Türk Dişhekimleri Birliği ve Dişhekimleri Odalarının Disiplin Yönetmeliği'nin 5. maddesinin 1. fıkrasının (c) bendi ile 8. maddesinin (a) bendinin, kanun ve ilgili diğer düzenlemelere aykırılık taşımadığı sonucuna varılmaktadır.
Türk Dişhekimleri Birliği Merkez Yönetim Kurulunun 13-14 Temmuz 2011 tarihli toplantısında kabul edilen (20/10/2017 tarihli Merkez Yönetim Kurulu kararı ile değişik) Diş Hekimlerinin Her Türlü İletişim Ortamında Yayın Yapmasına İlişkin Kılavuz'un iptali istemine gelince: Söz konusu Kılavuzun, diş hekimleri ve diş tedavisi yapan müesseselerin sağlık hizmeti sunarlarken reklam yasağına ilişkin uymaları gereken kuralları hatırlatmaya ve her türlü iletişim ortamında haksız rekabete yol açacak yaklaşımlardan kaçınmaya rehberlik edecek hususlar içerdiği görülmektedir. Bu bağlamda, anılan kılavuzda, reklam yasağına ilişkin kural koyan üst hukuk normlarına aykırı ya da onu aşar mahiyette bir hükmün varlığından söz etme imkanı bulunmamaktadır.
Davacı hakkında disiplin soruşturması açılmasına ve sonrasında da para cezası verilmesine neden olan eylem, sosyal medya hesabında reklam ve talep oluşturmaya yönelik paylaşımlarda bulunarak haksız rekabet oluşturmasıdır.
Davacıya para cezası verilmesine konu teşkil eden ve dosya içinde yer alan bilgi ve belgelerin incelenmesinden; davacının sosyal medya hesabında yer alan diş tedavi öncesi ve sonrasına ilişkin görüntü ve paylaşımların reklam unsuru içerdiği, talep oluşturmaya yönelik olduğu, diğer diş hekimleri ve sağlık kuruluşları aleyhine haksız rekabet oluşturduğu, dolayısıyla da yukarıda yer verilen kuralları ihlal ettiği anlaşılmaktadır.
Bu itibarla, yetkili disiplin kurullarınca davacı hakkında daha önce aldığı disiplin cezaları da dikkate alınmak suretiyle tesis olunan disiplin işleminde hukuka ve mevzuata aykırılık bulunmamaktadır.
Açıklanan nedenlerle davanın; Türk Dişhekimleri Birliği ve Dişhekimleri Odalarının Disiplin Yönetmeliği'nin 8. maddesinin (a) bendi harici kısımlarının iptali istemi hakkında ehliyet yönünden; 5. maddesinin 1. fıkrasının (c) bendi, 8. maddesinin (a) bendi ile Diş Hekimlerinin Her Türlü İletişim Ortamında Yayın Yapmasına İlişkin Kılavuz'un ve davacıya para cezası verilmesine ilişkin disiplin kurulu kararının iptali isteminin reddine karar verilmesi gerektiği düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Sekizinci Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:
HUKUKİ SÜREÇ :
Davacı diş hekiminin, kendisine ait özel muayenesinde tedavi uyguladığı hastaların tedavi öncesi ve sonrası görüntülerini, uygulamanın yapılış anının görüntülerini çeşitli açıklamalarda bulunarak video görseli, karşılaştırmalı fotoğraf görseli olarak facebook, instagram hesabı ve … adlı web sitesinde yorumlara açık bir şekilde paylaşmasının mevzuata aykırı olduğu yönündeki şikayetler üzerine yürütülen disiplin soruşturması sonucunda, davacı tarafından hastaların öncesi ve sonrasına ilişkin görüntü ve paylaşımların reklam ve talep oluşturmaya yönelik bir durum olduğu, bilgilendirme olarak değerlendirilmesine imkan bulunmadığı, bu durumun da reklam amacına yönelik ve haksız rekabet oluşturduğu gerekçesiyle Türk Dişhekimleri Birliği ve Diş Hekimleri Odaları Disiplin Yönetmeliği'nin 8/a maddesi uyarınca 2020 yılı muayene ve tedavi ücret tarifesinde belirlenen muayene ücretinin 50 katı olan 5.092,00-TL tutarında para cezası ile cezalandırılmasına ilişkin İstanbul Diş Hekimleri Odası Disiplin Kurulu'nun … tarih ve … sayılı kararının, soruşturmaya konu paylaşımların 2019 yılına ait olması ve şikayetin de 2019 yılında gerçekleşmesi nedeniyle … tarih ve … sayılı Türk Dişhekimleri Birliği Yüksek Disiplin Kurulu kararı ile cezanın 2019 yılı ücret tarifesinde belirlenen muayene ücretinin (KDV hariç) 50 katı olan 3.703,50-TL para cezası şeklinde düzeltilerek onaylanmasına karar verilmiştir.
Davacı tarafından, para cezasına ilişkin … tarih ve … sayılı Türk Dişhekimleri Birliği Yüksek Disiplin Kurulu kararı ile bu kararın dayanağı olan 20/05/1991 tarih ve 20876 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Türk Dişhekimleri Birliği ve Dişhekimleri Odalarının Disiplin Yönetmeliği'nin 5. maddesinin birinci fıkrasının (c) bendi, 8. maddesi ve Türk Dişhekimleri Birliği Merkez Yönetim Kurulu'nun 13-14 Temmuz 2011 tarihli toplantısında kabul edilen (20/10/2017 tarihli Merkez Yönetim Kurulu kararı ile değişik) "Diş Hekimlerinin Her Türlü İletişim Ortamında Yayın Yapmasına İlişkin Kılavuz"un iptali istenilmektedir.
İNCELEME VE GEREKÇE:
İlgili Mevzuat:
Anayasanın "Yönetmelikler" başlıklı 124. maddesinde, Cumhurbaşkanı, bakanlıklar ve kamu tüzelkişilerinin, kendi görev alanlarını ilgilendiren kanunların ve Cumhurbaşkanlığı kararnamelerinin uygulanmasını sağlamak üzere ve bunlara aykırı olmamak şartıyla yönetmelikler çıkarabileceği; "Kamu kurumu niteliğindeki meslek kuruluşları" başlıklı 135. maddesinde de, kamu kurumu niteliğindeki meslek kuruluşları ve üst kuruluşlarının, belli bir mesleğe mensup olanların müşterek ihtiyaçlarını karşılamak, mesleki faaliyetlerini kolaylaştırmak, mesleğin genel menfaatlere uygun olarak gelişmesini sağlamak, meslek mensuplarının birbirleri ve halk ile olan ilişkilerinde dürüstlüğü ve güveni hakim kılmak üzere meslek disiplini ve ahlakını korumak maksadı ile kanunla kurulan ve organları kendi üyeleri tarafından kanunda gösterilen usullere göre yargı gözetimi altında, gizli oyla seçilen kamu tüzel kişilikleri olduğu, hükmüne yer verilmiştir.
1219 sayılı Tababet ve Şuabatı Sanatlarının Tarzı İcrasına Dair kanunun 24. maddesinde, mesleklerini uygulayan hekimlerin, hasta kabul ettikleri mahal ile muayene saatlerini ve ihtisaslarını bildiren ilanlar terkibine mezun olup diğer suretlerle ilan, reklam ve saire yapmalarının ve aynı kanunun 40. maddesinde ise diş hekimlerinin diğer suretlerle reklam ve saire yapmalarının yasak olduğu kurala bağlanmıştır.
Tıbbi Deontoloji Tüzüğünün 8. maddesinde, tabiplik ve diş tabipliği mesleklerine ve tedavi müesseselerine, ticari bir veçhe verilemeyeceği, tabip ve diş tabibinin yapacağı yayınlarda tababet mesleğinin şerefini üstün tutmaya mecbur olduğu, her ne suretle olursa olsun, yazılarında kendi reklamını yapamayacağı, tabip ve diş tabibinin, gazetelerde ve diğer neşir vasıtalarında, reklam mahiyetinde teşekkür ilanları yazdıramayacağı; 9. maddesinde, tabip ve diş tabibinin, gazete ve sair neşir vasıtaları ile yapacağı ilanlarda ve reçete kağıtlarında, ancak ad ve soyadı ile adresini, Tababet İhtisas Nizamnamesine göre kabul edilmiş olan ihtisas şubesini, akademik unvanını ve muayene gün ve saatlerini yazabileceği; 39. maddesinde, tabip ve diş tabibinin meslektaşlarının hastalarını elde etmeye matuf hareket ve teşebbüslerde bulunamayacağı hükmüne yer verilmiştir.
Öte yandan, 3224 sayılı Türk Dişhekimleri Birliği Kanununun "Disiplin Cezaları" başlığını taşıyan 44. maddesinde, "Diş hekimliği vakar ve onuruna veya meslek düzen ve geleneklerine uymayan fiil ve hareketlerde bulunanlar ile mesleğini gereği gibi uygulamayan veya kusurlu olarak uygulayan veyahut görevin gerektirdiği güveni sarsıcı davranışlarda bulunan meslek mensupları hakkında; fiil ve hareketin niteliği ve ağırlık derecesine göre aşağıdaki disiplin cezaları verilir. c) Para cezası; bölgesinde o yıl uygulanan asgari muayene ücretinin on katından az elli katından fazla olmamak üzere verilecek para cezalarıdır.” kuralına yer verilmekle birlikte disiplin cezalarını gerektiren fiiller ve bu fiillere uygulanacak disiplin cezalarındaki yöntem ve usullerin Birlikçe düzenlenecek bir yönetmelikle gösterileceği hükme bağlanmış olup, bu hükme dayanılarak çıkarılan Türk Dişhekimleri Birliği ve Dişhekimleri Odalarının Disiplin Yönetmeliğinin "Para Cezası" başlıklı 8. maddesi, "(a) "Reçete kağıtları, el ilanları, promosyon malzemeleri ve benzeri araçlarla reklam yapmak veya sanal ortamlar da dahil olmak üzere her türlü iletişim araçlarında reklam amacına yönelik veya haksız rekabeti sağlayıcı yazılar yazmak, yazdırmak veya açıklamalarda bulunmak; çalıştığı veya ortağı olduğu kuruluş veya şirket aracılığı ile anılan eylemlerin yapılmasını sağlamak veya yapılmasına göz yummak
" hükmüne haizdir.
Hekimlik Meslek Etiği Kurallarının 11. maddesinde de, hekimin mesleğini icra ederken reklam yapamayacağı, ticari reklamlara araç olamayacağı, çalışmalarına ticari bir görünüm veremeyeceği, insanları yanıltıcı, paniğe düşürücü, yanlış yönlendirici, meslektaşları arasında haksız rekabete yol açıcı davranışlarda bulunamayacağı, hekimin yayın araçlarıyla yapacağı duyurularda varsa Tababet Uzmanlık Tüzüğüne göre kabul edilmiş olan uzmanlık alanını, çalışma gün ve saatlerini bildirilebileceği öngörülmüştür.
Dava Konusu Disiplin Yönetmeliği’nin 5/1-c Maddesinin İncelenmesi:
Anılan madde, “Dişhekimliği vakar ve onuruna veya meslek düzen ve geleneklerine uymayan fiil ve hareketlerde bulunanlar ile mesleğini gereği gibi uygulamayan veya kusurlu olarak uygulayan veyahut görevin gerektirdiği güveni sarsıcı davranışlarda bulunan meslek mensupları hakkında; fiil ve. hareketin niteliği ve ağırlık derecesine göre aşağıdaki disiplin cezaları verilir.
c) Para cezası; bölgesinde o yıl uygulanan (Mülga ibare: RG-22/10/2013-28799) muayene ücretinin on katından az, elli katından fazla olmamak üzere verilecek para cezalarıdır.” şeklindedir.
Diş hekimleri odalarının ve üst birliğin, kendi görev alanını ilgilendiren konulara ilişkin olmak üzere mensuplarına yönelik yasak fiil ve halleri izleme, meslek etiğine aykırı davranışları belirleme, bunlara ilişkin gerekli hukuki denetimleri yapma, ceza ve müeyyide uygulama konusunda görevli ve yetkili olduğu tartışmasızdır.
Dava konusu düzenlemenin yukarıda yer verilen 3224 sayılı Türk Dişhekimleri Birliği Kanunu'nun "Disiplin Cezaları" başlığını taşıyan 44. maddesinin tekrarı niteliğinde olduğu anlaşılmakta olup, üst hukuk normlarına uygun olan düzenlemede hukuka aykırılık bulunmamaktadır.
Dava Konusu Disiplin Yönetmeliği’nin 8. Maddesinin İncelenmesi:
Türk Dişhekimleri Birliği Yüksek Disiplin Kurulunun … tarih ve … sayılı sayılı kararının incelenmesinden, davacı hakkındaki para cezasına ilişkin disiplin işleminin 1219 sayılı Tababet ve Şuabatı San'atlarının Tarzı İcrasına Dair Kanun'un 40. maddesi, Tıbbi Deontoloji Nizamnamesi'nin 8 ve 9. Maddeleri ve Türk Dişhekimleri Birliği ve Dişhekimleri Odalarının Disiplin Yönetmeliği'nin 8. maddesinin (a) bendi uyarınca tesis edildiği anlaşılmaktadır.
Uygulama işlemi olan para cezasının anılan Yönetmeliğin 8. maddesinin (a) bendi uyarınca tesis edildiği anlaşıldığından, inceleme Disiplin Yönetmeliği'nin 8. maddesinin (a) bendine hasren yapılmıştır.
Yukarıda yer verilen mevzuat hükümleri incelendiğinde, meslek mensuplarının meslek ahlakına uygun davranmasını sağlayarak kamunun sağlık hizmetlerini düzenli ve düzgün olarak almasını temin etmek ve bu esnada da mesleki düzen ve geleneklere uygun hareket edilmesini sağlamak Türk Diş Hekimleri Birliği ve Birliğe bağlı odaların görevidir.
Dairemizin 24/11/2004 tarih, E:2003/5850, K:2004/4461 sayılı kararı ile birçok yargısal içtihadın da ''Kamu kurumu niteliğindeki meslek kuruluşları; Anayasa'da ve kanunlarında gösterilen amaçlarını gerçekleştirmek için meslektaşlar arasında dayanışmayı sağlayıcı itimat duygusunu geliştirici, haksız rekabeti önleyici, meslek onur ve bekasını koruyucu ve halkın mesleğe ve meslek mensuplarına karşı güvenini oluşturacak mesleki ahlak ve disiplinine ilişkin kuralları belirlemek ve buna uyulmasını sağlamak için yaptırım uygulama yetkisine'' sahip oldukları belirtilmiştir.
Bu itibarla, Türk Dişhekimleri Birliği ve Dişhekimleri Odalarının Disiplin Yönetmeliği'nin 8/a maddesinin; dayanağı Yasa maddesi ve hekimlerin reklâm yapmasının ve bu reklâmdan yararlanarak rekabet oluşturmasının yasak olduğunu belirleyen ilgili diğer Yasa ve Tüzük kurallarına aykırılık taşımadığı sonucuna varılmıştır.
Dava Konusu Diş Hekimlerinin Her Türlü İletişim Ortamında Yayın Yapmasına İlişkin Kılavuz'un İncelenmesi:
Söz konusu Kılavuzun, diş hekimleri ve diş tedavisi yapan müesseselerin sağlık hizmeti sunarlarken reklam yasağına ilişkin uymaları gereken kuralları hatırlatmaya ve her türlü iletişim ortamında haksız rekabete yol açacak yaklaşımlardan kaçınmaya rehberlik edecek hususlar içerdiği, yeni bir kural getirmediği, herhangi bir yaptırım tanımlamadığı görülmektedir. Bu bağlamda, anılan kılavuzda, reklam yasağına ilişkin kural koyan üst hukuk normlarına aykırı ya da onu aşar mahiyette bir hükmün bulunmadığından hukuka aykırılık bulunmadığı sonucuna varılmıştır.
Bireysel İşlemin İncelenmesi
Davacıya para cezası verilmesine konu teşkil eden ve dosya içinde yer alan bilgi ve belgelerin incelenmesinden; davacının sosyal medya hesaplarında yer alan yorumlara açık diş tedavi öncesi ve sonrasına ilişkin görüntü ve paylaşımların reklam unsuru içerdiği, belli bir alanda verilen sağlık hizmetinin ticari bir niteliğe büründürülerek talep oluşturmaya yönelik olduğu, diğer diş hekimleri ve sağlık kuruluşları aleyhine haksız rekabet oluşturduğu, dolayısıyla da yukarıda yer verilen kuralları ihlal ettiği anlaşılmaktadır.
Bu itibarla, yetkili disiplin kurullarınca davacı hakkında daha önce aldığı disiplin cezaları da dikkate alınmak suretiyle tesis olunan disiplin işleminde hukuka ve mevzuata aykırılık bulunmamaktadır.
KARAR SONUCU:
Açıklanan nedenlerle;
1. DAVANIN REDDİNE,
2. Ayrıntısı aşağıda gösterilen toplam …-TL yargılama giderinin davacı üzerinde bırakılmasına,
3. Karar tarihinde yürürlükte bulunan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi uyarınca …-TL vekâlet ücretinin davacıdan alınarak davalı idareye verilmesine,
4. Posta gideri avansından artan tutarın ve fazla yatırılan …-TL YD itiraz harcının kararın kesinleşmesinden sonra istemi halinde davacıya iadesine,
5. Bu kararın tebliğ tarihini izleyen 30 (otuz) gün içerisinde Danıştay Dava Daireleri Kuruluna temyiz yolu açık olmak üzere,
14/03/2024 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.