Danıştay 8. Daire Başkanlığı 2022/5652 E. , 2024/1681 K.
"İçtihat Metni"
T.C.
D A N I Ş T A Y
SEKİZİNCİ DAİRE
Esas No : 2022/5652
Karar No : 2024/1681
TEMYİZ EDEN (DAVACI) : ...
VEKİLİ : Av. …
KARŞI TARAF (DAVALI) : … Üniversitesi
VEKİLİ : Av. …
İSTEMİN KONUSU : … Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin .. gün ve E:.., K:… sayılı kararının, temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.
YARGILAMA SÜRECİ :
Dava konusu istem: Doktor Öğretim Üyesi olan davacı tarafından, Eskişehir Osmangazi Üniversitesi Tıp Fakültesi ...Anabilim Dalında görev yapmakta iken görev süresinin uzatılması ile ilgili başvurusunun, yeterli puan şartını sağlamadığından 23/11/2020 tarihi itibariyle görev süresinin uzatılmayacağı ve kadro boşaltma işlemlerinin gerçekleştirileceğine ilişkin ...tarih ve E....sayılı Eskişehir Osmangazi Üniversitesi Personel Daire Başkanlığı işleminin iptali istenilmiştir.
İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: .... İdare Mahkemesince verilen ...tarih ve E:..., K:...sayılı kararda; 29/09/2006 tarihinde öğretim görevlisi olarak atananarak Eskişehir Osmangazi Üniversitesi Tıp Fakültesinde göreve başlayan davacının 23/11/2010 tarihli Rektörlük Olur'u ile yardımcı doçentlik kadrosuna atandığı, görev süresinin 2547 sayılı Yükseköğretim Kanunu'nun 23. maddesi ve Öğretim Üyeliğine Yükseltilme ve Atanma Yönetmeliği'nin 9. maddesi uyarınca 23/11/2016 tarihi itibariyle 3 yıl olmak üzere ikinci kez uzatıldığı, 2547 Sayılı Yükseköğretim Kanunu'nun 23. maddesinde yapılan değişiklikle 06/03/2018 tarihinden önce 3 yıl süreyle atanan doktor öğretim üyelerinin görev sürelerinin bitim tarihine 1 yıl ilave edildiği; Eskişehir Osmangazi Üniversitesi Akademik Yükseltilme ve Atanma İlkeleri kapsamında davacının yeniden atanmaya ilişkin puan şartını taşımadığından dava konusu işlemin tesis edildiği; Akademik Yükseltilme ve Atanma İlkeleri'nde yeniden atanma için getirilen koşulun münhasıran bilimsel çalışmayı ve kaliteyi artırma amacına yönelik olduğu, ayrıca bu koşulla doktor öğretim üyelerinin yeniden atanmalarının değerlendirilmesine yönelik olarak objektif bir kriter getirilmesinin amaçlandığı, doktor öğretim üyesi olan davacı açısından bu koşulun, beklenmedik ve öngörülemeyen bir koşul olmadığı gerekçesi ile davanın reddine karar verilmiştir.
Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: İstinaf başvurusuna konu kararın hukuka ve usule uygun olduğu ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği belirtilerek 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.
TEMYİZ EDENİN İDDİALARI : Davacı tarafından, dava konusu işlemin kazanılmış hakların ihlaline sebebiyet verdiği, hukuki güvenlik ve belirlilik ilkelerine aykırı olduğu, işlemin takdir yetkisi kötüye kullanılarak kamu yararı ve hizmet gerekleri ihlal edilerek tesis edildiği ileri sürülmektedir.
KARŞI TARAFIN SAVUNMASI : Davalı idare tarafından, dava konusu işlemin hukuka uygun olduğu belirtilerek istemin reddi gerektiği savunulmuştur.
DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ ...'NİN DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin kabulü ile Bölge İdare Mahkemesi kararının bozulması gerektiği düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Sekizinci Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:
İNCELEME VE GEREKÇE:
MADDİ OLAY :
Dava; Eskişehir Osmangazi Üniversitesi Tıp Fakültesi ...Anabilim Dalı'nda öğretim üyesi olan davacı tarafından, Akademik Yükseltilme ve Atanma İlkelerinde yeniden atanma şartlarında yer alan puan şartını taşımadığından görev süresinin uzatılmayacağı ve kadro boşaltma işlemlerinin gerçekleştirileceğine ilişkin ...tarih ve E....sayılı Eskişehir Osmangazi Üniversitesi Personel Daire Başkanlığı işleminin iptali istemiyle açılmıştır.
İLGİLİ MEVZUAT:
2547 Sayılı Yükseköğretim Kanunu'nun "Öğretim üyelerinin görevleri" başlıklı 22. maddesinde; "a. Yükseköğretim kurumlarında ve bu kanundaki amaç ve ilkelere uygun biçimde ön lisans, lisans ve lisansüstü düzeylerde eğitim - öğretim ve uygulamalı çalışmalar yapmak ve yaptırmak, proje hazırlıklarını ve seminerleri yönetmek, b. Yükseköğretim kurumlarında, bilimsel araştırmalar ve yayımlar yapmak, c. İlgili birim başkanlığınca düzenlenecek programa göre, belirli günlerde öğrencileri kabul ederek, onlara gerekli konularda yardım etmek, bu kanundaki amaç ve ana ilkeler doğrultu-sunda yol göstermek ve rehberlik etmek, d. Yetkili organlarca verilecek görevleri yerine getirmek, e. Bu kanunla verilen diğer görevleri yapmaktır." olarak belirlenmiş, "Doktor Öğretim Üyesi" başlıklı 23. maddesinde: "a) Yükseköğretim kurumlarında açık bulunan doktor öğretim üyesi kadroları rektörlükçe ilan edilir. İlan edilen bu kadrolara fakültelerde dekan; diğer birimlerde müdürler, biri o birimin yöneticisi biri de o yükseköğretim kurumunun dışından olmak üzere üç profesör veya doçent tespit ederek bunlardan adayların her biri hakkında yazılı mütalaa isterler. Dekan veya ilgili müdür yönetim kurullarının görüşünü aldıktan sonra önerilerini rektöre sunar. Atama rektör tarafından en çok dört yıl süre ile yapılır. Her atama süresinin sonunda görev kendiliğinden sona erer. Görev süresi sona erenler yeniden atanabilirler... c) Yükseköğretim kurumları, doktor öğretim üyesi kadrosuna atama için Yükseköğretim Kurulunun onayını almak suretiyle, münhasıran bilimsel kaliteyi artırmak amacına yönelik olarak, bilim disiplinleri arasındaki farklılıkları da göz önünde bulundurarak, objektif ve denetlenebilir nitelikte ek koşullar belirleyebilirler.
" hükmüne yer verilmiştir.
2914 sayılı Yüksek Öğretim Personel Kanunu'nun "Öğretim Elemanlarının sınıflandırılması" başlıklı 3. Maddesinde; "Bu Kanuna tabi öğretim elemanlarının sınıfları ile başlangıç dereceleri aşağıda gösterilmiştir.
A) Öğretim üyeleri sınıfı: Bu sınıf; profesörler, doçentler ve doktor öğretim üyelerinden oluşur." hükmüne amirdir.
Eskişehir Osmangazi Üniversitesi Akademik Yükseltilme ve Atanma İlkeleri'nin ''Genel Hususlar'' başlığı altında düzenlenen 1. bölümünün 1.9.sayılı kısmında '' Akademik Yükseltilme ve Atanma İlkeleri aşağıda belirtildiği şekilde uygulanır:
a. Akademik Yükseltilme ve Atanma İlkelerinin 4.4 maddesi (doçentlik sözlü sınavı) kabul edildiği tarihten itibaren; diğer hükümler 01.01.2020 tarihinden itibaren yürürlüğe girer.
b. 01.01.2020 tarihine kadar yapılacak atamalarda 05.06.2017 tarihli Eskişehir Osmangazi Üniversitesi Akademik Yükseltilme ve Atanma İlkeleri geçerlidir. Ancak 01.07.2019-31.12.2019 tarihleri arasındaki atamalarda aranacak asgari puanlarda bu Akademik Yükseltilme ve Atanma İlkelerinin ekinde yer alan çizelgedeki asgari puanlar kullanılır.'' hükmüne;
''Yeniden Atanma'' başlığı altında düzenlenen 3. bölümünde, ''Doçentlik unvanına sahip olan veya yürürlükteki doçentlik başvuru koşullarını sağlamış Doktor Öğretim Üyelerinde yeniden atanma için asgari koşul aranmaz. Sağlayamayanlar için: 3.1 Başvuru yapılan temel alanda ESOGÜ Puan Tablosu’nda belirtilen etkinliklerden son 4 (dört) yılda yapılan çalışmalar ile (1, 2, 3, 9, 16 madde kapsamında en az 40 (kırk) puan almak koşuluyla) toplamda en az 60 (altmış) puana sahip olmak, (..) hükümlerine yer verilmiştir.
HUKUKİ DEĞERLENDİRME:
İdareler, normlar hiyerarşisine aykırı olmayacak şekilde, hizmette etkinliğin sağlanması için gerekli önlemleri alma, bu kapsamda mevzuat değişikliği yapma hususunda takdir yetkisine sahiptirler. Kamu hizmetlerinin hangi koşullar altında ve nasıl yürütüleceğini önceden saptamak her zaman mümkün olmadığı için, gelişen durumlara ayak uydurmak ve ortaya çıkan ihtiyaçları karşılayabilmek amacıyla düzenleyici işlemler üzerinde gerekli değişiklikleri yapma hususunda idarelerin takdir yetkisi bulunmaktadır.
Ancak, idareye tanınan bu takdir yetkisinin, idarenin keyfi olarak hareket edebileceği anlamına gelmeyeceği de açıktır. Zira, takdir yetkisi ile idareye ancak hukuk kuralları içinde hareket özgürlüğü tanınmış olduğundan, yasa koyucu tarafından idareye tanınan bu yetkinin başta kamu yararı olmak üzere hizmet gereklerine, hukuk devleti, hukuk güvenliği ve kazanılmış haklara riayet ilkelerine uygun olarak kullanılması gerekmektedir.
Hukuk devleti ilkesinin ön koşullarından biri "hukuk güvenliği" ilkesinin korunmasıdır. Hukuk güvenliği ilkesi, hukuk normlarının öngörülebilir olmasını, bireylerin tüm eylem ve işlemlerinde devlete güven duyabilmesini, devletin de yasal düzenlemelerinde bu güven duygusunu zedeleyici yöntemlerden kaçınmasını gerekli kılmaktadır. Bu bağlamda, önceden oluşmuş hukuksal durumların, sonradan yapılacak işlemlerle değiştirilmesi, hukuktan beklenen güvenle bağdaşmayacaktır.
"Kazanılmış hak" ise doktrinde, yürürlükteki hukuka uygun olarak doğan ve böylece kişiye özgü lehte sonuçlar doğurmuş, daha sonra mevzuat değişikliği ya da işlemin geri alınması gibi durumların varlığına rağmen hukuk düzenince korunması gereken bir hak olarak tanımlanmaktadır. İdarenin ister düzenleyici işlem, ister bir taahhüt, isterse uzun süren bir uygulamasına güvenerek olsun, bireylerin çıkarlarına ya da lehlerine olan bir sonuca ulaşabileceklerini ümit etmelerine de "haklı beklenti" denilmektedir.
Dosyanın incelenmesinden; davacının 29/09/2006 tarihinde Eskişehir Osmangazi Üniversitesi Tıp Fakültesinde öğretim görevlisi olarak göreve başladığı, 23/11/2010 tarihli Rektörlük oluru ile yardımcı doçentlik kadrosuna atandığı, görev süresi 2547 sayılı Yükseköğretim Kanunu'nun 23. maddesi ve Öğretim Üyeliğine Yükseltilme Ve Atanma Yönetmeliği'nin 9. maddesi uyarınca 23/11/2016 tarihi itibariyle 3 yıl olmak üzere ikinci kez uzatıldığı; Eskişehir Osmangazi Üniversitesi Akademik Yükseltilme ve Atanma İlkelerinde yeniden atanma şartlarında yer alan puan şartını taşımadığından görev süresinin uzatılmayacağı ve kadro boşaltma işlemlerinin gerçekleştirileceğine ilişkin ...tarih ve E....sayılı Eskişehir Osmangazi Üniversitesi Personel Daire Başkanlığı işleminin iptali istemiyle istemiyle bakılan davanın açıldığı anlaşılmaktadır.
Yukarıda aktarılan mevzuat hükümleri uyarınca, üniversitelerin, doktor öğretim üyesi kadrolarına ilk atama veya görev süresinin dolması üzerine yeniden yapılacak atama için 2547 sayılı Kanun'un 23. maddesinde aranan asgari koşulların yanında, Yükseköğretim Kurulunun onayını almak suretiyle, münhasıran bilimsel kaliteyi artırmak amacına yönelik olarak, bilim disiplinleri arasındaki farklılıkları da göz önünde bulundurarak, objektif ve denetlenebilir nitelikte ek koşullar belirleyebilecekleri kuşkusuzdur.
Bu bağlamda, Eskişehir Osmangazi Üniversitesi Akademik Değerlendirme Yönergesi ile doktor öğretim üyesi kadrolarına yeniden atanma başlığı altında ''Doçentlik unvanına sahip olan veya yürürlükteki doçentlik başvuru koşullarını sağlamış Doktor Öğretim Üyelerinde yeniden atanma için asgari koşul aranmaz. Sağlayamayanlar için:
3.1 Başvuru yapılan temel alanda ESOGÜ Puan Tablosu’nda belirtilen etkinliklerden son 4 (dört) yılda yapılan çalışmalar ile (1, 2, 3, 9, 16 madde kapsamında en az 40 (kırk) puan almak koşuluyla) toplamda en az 60 (altmış) puana sahip olmak, (..)" şeklinde bilimsel kaliteyi artırmak amacına yönelik olarak objektif ve denetlenebilir kriterlerin getirildiği görülmektedir.
Ancak, öğretim üyelerinin görev süreleri dolduktan sonra aynı kadroya yeniden atanabilmeleri için getirilen ek koşulların, öğretim üyelerine belirli bir süre içinde belli sayıda akademik çalışma yapma zorunluluğu gibi bir mükellefiyet yüklemesi durumunda, öngörülen sürelerin, ek koşulun yürürlüğe girdiği tarihten itibaren hesaplanması gerekmektedir. Aksi takdirde, hukuki güvenlik ve belirlilik ilkelerinin açık bir şekilde ihlali sonucu ortaya çıkar.
Buna göre, davacının 2547 sayılı Kanun'un 23. maddesi uyarınca Eskişehir Osmangazi Üniversitesi Tıp Fakültesi ...Anabilim Dalına öğretim görevlisi olarak 29/09/2006 tarihinde atamasının yapıldığı, 23/11/2010 tarihli Rektörlük Olur'u ile yardımcı doçentlik kadrosuna atandığı, görev süresinin en son 2547 sayılı Yükseköğretim Kanunu'nun 23. maddesi ve Öğretim Üyeliğine Yükseltilme ve Atanma Yönetmeliği'nin 9. maddesi uyarınca 23/11/2016 tarihi itibariyle 3 yıl olmak üzere ikinci kez uzatıldığı; 2547 Sayılı Yükseköğretim Kanunu'nun 23. maddesinde yapılan değişiklikle 06/03/2018 tarihinden önce 3 yıl süreyle atanan doktor öğretim üyelerinin görev sürelerinin bitim tarihine 1 yıl ilave edildiği, davacının görev süresi içerisinde yürürlüğe giren dava konusu işleme esas 01/01/2020 tarihinden itibaren ilkelerin geçerli olacağı Eskişehir Osmangazi Üniversitesi Akademik Değerlendirme Yönergesinin yeniden atanmaya ilişkin bölümünde son 4 yıllık görev süresi içerisinde 60 puan almak şartının getirildiği, davacının görev süresinin dolmasına yaklaşık 1 yıllık süre kaldığı göz önüne alındığında, bu süre zarfında tüm görev süresi döneminde sağlanması gereken koşulların davacıda aranmasının hukuki güvenlik ve belirlilik ilkelerine aykırı olacağı, ayrıca davacının görev süresinin uzatılmaması halinde öğretim faaliyetlerinin sekteye uğraması suretiyle kamu yararına da aykırı bir durumun oluşacağı anlaşıldığından, davacının ölçütlerde belirlenen ön koşulları sağlayabilmesi ve gerekli hazırlıkları yapabilmesi için süre tanınması amacıyla görev süresinin uzatılması gerekmektedir.
Bu durumda, davacının görev süresinin uzatılması gerekirken, aksi yönde tesis edilen dava konusu işlemde hukuka uyarlık bulunmamaktadır.
Bununla birlikte davacının yenilenecek sözleşmesinin sonunda durumunun üniversitenin Akademik Değerlendirme Yönergesi uyarınca yeniden değerlendirmeye tabi tutulacağı açıktır.
Bu itibarla, davanın reddi yönündeki .... İdare Mahkemesi kararına yönelik istinaf isteminin reddine ilişkin temyize konu Bölge İdare Mahkemesi kararında hukuki isabet bulunmamaktadır.
KARAR SONUCU:
Açıklanan nedenlerle;
1. 2577 sayılı Kanun'un 49. maddesine uygun bulunan temyiz isteminin kabulüne,
2. … Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin .. gün ve E:.., K:… sayılı kararının BOZULMASINA,
3. Yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın yukarıda belirtilen Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesine gönderilmesine,
4. Kesin olarak 21/03/2024 tarihinde oybirliği ile karar verildi.