T.C.
D A N I Ş T A Y
ALTINCI DAİRE
Esas No : 2022/5668
Karar No : 2023/2960
DAVACI : …
DAVALILAR : 1- … - …
2- … Bakanlığı-…
VEKİLLERİ : …, Hukuk Müşaviri (E-Tebligat)
3- … Belediye Başkanlığı - …
DAVANIN KONUSU :
24/04/2020 tarih ve 31108 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Ankara İli, Kalecik İlçesi, Ahikemal Şenyurt, Ahiler Yenice, Çanşa Kale, Cuma Saray, Halilağa Tabakhane ve Yenidoğan Yeşilyurt Mahalleleri sınırları içerisinde bulunan ve ekli kroki ile listede sınır ve koordinatları gösterilen alanın 6306 sayılı Afet Riski Altındaki Alanların Dönüştürülmesi Hakkındaki Kanun'un 2. ve Ek 1. maddeleri uyarınca riskli alan ilan edilmesine ilişkin 23/04/2020 tarih ve 2475 sayılı Cumhurbaşkanı Kararı ile bu karara dayalı olarak verildiği belirtilen bila tarih ve bila sayılı Kalecik Belediye Başkanlığı işleminin iptali istenilmiştir.
DAVACININ İDDİALARI : İdarenin kamu yararı gözeterek ve hizmet gereklerini ele alarak, her türlü işlem tesis etme hak ve yetkisine sahip olduğu, ancak bölgenin riskli alan ilan edildiğine ilişkin hiçbir ayrıntıya ve gerekçeye yer verilmeyen tarihsiz ve sayısız bir yazı tebliğ edildiği, bu durumun hak arama özgürlüğünü kısıtladığı, riskli alan çalışmaları hakkında da hiçbir bilgiye sahip olunmadığı, risk durumu netleştirilmeden alınan riskli alan kararının ise hakkaniyete ve yasaya aykırı olduğu ileri sürülerek, dava konusu işlemlerin iptal edilmesi gerektiği iddia edilmiştir.
DAVALILARIN SAVUNMASI : Davalı … ve Bakanlık tarafından; öncelikle davada süre aşımı bulunduğu, ayrıca mevzuata uygun tesis edilen işlemde hukuka ve yasaya aykırılık bulunmadığı belirtilerek, davanın reddine karar verilmesi gerektiği savunulmuştur.
Davalı …Belediye Başkanlığı tarafından ise savunma verilmemiştir.
DANIŞTAY TETKİK HAKİMİ …'IN DÜŞÜNCESİ :
Uygulama işlemi yönünden davanın incelenmeksizin reddi, Cumhurbaşkanı Kararı yönünden ise davanın süre aşımı yönünden reddi gerektiği düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Altıncı Dairesince, Tetkik Hakiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 14/6. maddesi uyarınca incelendikten sonra, işin gereği görüşüldü:
İNCELEME VE GEREKÇE:
MADDİ OLAY:
24/04/2020 tarih ve 31108 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Ankara İli, Kalecik İlçesi, Ahikemal Şenyurt, Ahiler Yenice, Çanşa Kale, Cuma Saray, Halilağa Tabakhane ve Yenidoğan Yeşilyurt Mahalleleri sınırları içerisinde bulunan ve ekli kroki ile listede sınır ve koordinatları gösterilen alanın 6306 sayılı Afet Riski Altındaki Alanların Dönüştürülmesi Hakkındaki Kanun'un 2. ve Ek 1. maddeleri uyarınca riskli alan ilan edilmesine ilişkin 23/04/2020 tarih ve 2475 sayılı Cumhurbaşkanı Kararı ile bu karara dayalı olarak verildiği belirtilen bila tarih ve bila sayılı Kalecik Belediye Başkanlığı işlemi üzerine, bakılmakta olan dava açılmıştır.
İLGİLİ MEVZUAT VE HUKUKİ DEĞERLENDİRME:
Davanın, riskli alan kararına ilişkin Cumhurbaşkanı Kararı yönünden yapılan incelemesinde;
2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun "Dava açma süresi" başlıklı 7. maddesinin birinci fıkrasında; dava açma süresinin, özel kanunlarında ayrı süre gösterilmeyen hallerde Danıştay'da ve idare mahkemelerinde altmış gün olduğu, ikinci fıkrasında; bu sürenin, idari uyuşmazlıklarda yazılı bildirimin yapıldığı tarihi izleyen günden itibaren başlayacağı, dördüncü fıkrasında ise; ilânı gereken düzenleyici işlemlerde dava açma süresinin, ilân tarihini izleyen günden itibaren başlayacağı, 8. maddesinde; sürelerin tebliğ, yayın veya ilan tarihini izleyen günden itibaren işlemeye başlayacağı, tatil günlerinin sürelere dahil olduğu, sürenin son gününün tatil gününe rastlaması halinde bu sürenin tatil gününü izleyen çalışma gününün bitimine kadar uzayacağı, sürelerin bitmesinin çalışmaya ara verme zamanına rastlaması durumunda da bu sürelerin ara vermenin sona erdiği günü izleyen tarihten itibaren yedi gün uzamış sayılacağı, 28/06/2014 günlü, 29044 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan 6545 sayılı Kanunun 18. maddesi ile 2577 sayılı Kanuna 20. maddesinden sonra gelmek üzere eklenen 20/A maddesinin 1. fıkrasının (f) bendinde; 16/05/2012 tarihli ve 6306 sayılı Afet Riski Altındaki Alanların Dönüştürülmesi Hakkında Kanun uyarınca alınan Cumhurbaşkanı kararlarından doğan uyuşmazlıklar hakkında ivedi yargılama usulünün uygulanacağı, 2. fıkrasının (a) bendinde ise; ivedi yargılama usulünde dava açma süresinin otuz gün olduğu hükme bağlanmıştır.
6306 sayılı Afet Riski Altındaki Alanların Dönüştürülmesi Hakkında Kanun'un 6. maddesinin 9. bendinde; bu Kanun uyarınca tesis edilen idari işlemlere karşı tebliğ tarihinden itibaren otuz gün içinde 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu uyarınca dava açılabileceği düzenlemesine, 26/04/2016 günlü, 29695 sayılı Resmî Gazetede yayımlanarak yürürlüğe giren 14/04/2016 günlü, 6704 sayılı Kanunun 25. maddesi ile 6306 sayılı Kanuna eklenen Ek 1. maddenin 2. fıkrasında ise; "Riskli alan kararına karşı Resmî Gazete’de yayımı tarihinden itibaren dava açılabileceği, uygulama işlemleri üzerine riskli alan kararına karşı dava açılamayacağı, düzenlemesine yer verilmiştir.
Dosyanın incelenmesinden; Ankara İli, Kalecik İlçesi, Ahikemal Şenyurt, Ahiler Yenice, Çanşa Kale, Cuma Saray, Halilağa Tabakhane ve Yenidoğan Yeşilyurt Mahalleleri sınırları içerisinde bulunan ve ekli kroki ile listede sınır ve koordinatları gösterilen alanın, 6306 sayılı Afet Riski Altındaki Alanların Dönüştürülmesi Hakkında Kanun'un 2. ve Ek 1. maddeleri uyarınca riskli alan ilan edilmesine ilişkin 23/04/2020 tarih ve 2475 sayılı Cumhurbaşkanı Kararının 24/04/2020 günlü, 31108 sayılı Resmi Gazete'de yayımlandığı, 04/07/2022 tarihinde Danıştay Başkanlığı'na gönderilmek üzere Kalecik Asliye Hukuk Mahkemesi aracılığıyla verilen dilekçeyle de bu kararın iptali istemiyle bakılan davanın açıldığı anlaşılmaktadır.
Bu durumda; yukarıda yer verilen mevzuat hükümleri uyarınca, dava konusu Cumhurbaşkanı Kararına karşı, kararın Resmi Gazete'de yayımlandığı tarih olan 24/04/2020 tarihinden itibaren 30 günlük süre içinde, sürenin son günü olan 24/05/2020 tarihinin hafta sonu tatiline denk gelmesi nedeniyle 25/05/2020 tarihinde dava açılması gerekirken, bu süre geçirildikten sonra 04/07/2022 tarihinde açılan davanın süre aşımı nedeniyle esasının incelenmesine olanak bulunmamaktadır.
Davanın, uygulama işlemi yönünden yapılan incelemesinde;
Dosyanın incelenmesinden; davacı tarafından, anılan Cumhurbaşkanı Kararı'na dayanılarak verilen bila tarih ve bila sayılı Kalecik Belediye Başkanlığı işleminin iptali istenilmesi üzerine, ara karar gereğininin yerine getirilmemesi durumunda dosyadaki mevcut bilgi ve belgelere göre karar verileceği şerhini içerir "taşınmaz hakkında yapılan işlemler ve buna ilişkin tüm bilgi ve belgeler ile dava dilekçesinde bahsedilen uygulama işleminin" gönderilmesi istemli Dairemizin 26/10/2022 ve 17/01/2023 tarihli ara kararların davacıya 05/12/2022 ve 31/01/2023 tarihlerinde tebliğ edildiği, ancak davacı tarafından ara kararların yerine getirilmediği ve bu hususta herhangi bir beyanda bulunulmadığı anlaşılmış, anılan işlemin davalı Kalecik Belediye Başkanlığı'ndan istenilmesi üzerine ise, gönderilen evraklar arasında dava dilekçesinde bahsedilen uygulama işlemine rastlanılmamıştır.
Bu durumda; dava dilekçesinde anılan Cumhurbaşkanı Kararı'na dayanılarak alındığı iddia edilen bila tarih ve bila sayılı Kalecik Belediye Başkanlığı işleminin iptali istenilmiş ise de, ortada yargılamaya konu edilebilecek herhangi bir işlemin bulunmadığı, bu nedenle; davanın, uygulama işlemi yönünden incelenmeksizin reddi gerekmektedir.
KARAR SONUCU:
Açıklanan nedenlerle;
1. Kalecik Belediye Başkanlığı işlemi yönünden DAVANIN İNCELENMEKSİZİN REDDİNE,
2. 23/04/2020 tarih ve 2475 sayılı Cumhurbaşkanı Kararı yönünden ise DAVANIN SÜRE AŞIMI NEDENİYLE REDDİNE,
3. Yargılama giderlerinin davacı üzerinde bırakılmasına,
4. Karar tarihinde yürürlükte bulunan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi uyarınca …TL vekâlet ücretinin davacıdan alınarak davalı … ile … Bakanlığı'na verilmesine,
5. Posta gideri avansından artan tutarın kararın kesinleşmesinden sonra davacıya iadesine,
6. Bu kararın tebliğ tarihini izleyen 15 gün içerisinde Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulu'na temyiz yolu açık olmak üzere, 21/03/2023 tarihinde, oyçokluğuyla karar verildi.
KARŞI OY (X) :
Dava; 24/04/2020 tarih ve 31108 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Ankara İli, Kalecik İlçesi, Ahikemal Şenyurt, Ahiler Yenice, Çanşa Kale, Cuma Saray, Halilağa Tabakhane ve Yenidoğan Yeşilyurt Mahalleleri sınırları içerisinde bulunan ve ekli kroki ile listede sınır ve koordinatları gösterilen alanın 6306 sayılı Afet Riski Altındaki Alanların Dönüştürülmesi Hakkındaki Kanun'un 2. ve Ek 1. maddeleri uyarınca riskli alan ilan edilmesine ilişkin 23/04/2020 tarih ve 2475 sayılı Cumhurbaşkanı Kararı ile bu karara dayalı olarak verildiği belirtilen bila tarih ve bila sayılı Kalecik Belediye Başkanlığı işleminin iptali istemiyle açılmıştır.
31/05/2012 günlü, 28309 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren 6306 sayılı Afet Riski Altındaki Alanların Dönüştürülmesi Hakkında Kanun'un "Tanımlar" başlıklı 2. maddesinin 1. fıkrasının (ç) bendinde riskli alan, "zemin yapısı veya üzerindeki yapılaşma sebebiyle can ve mal kaybına yol açma riski taşıyan, Cumhurbaşkanınca kararlaştırılan alan" olarak tanımlanmış ve dava konusu Cumhurbaşkanı Kararı, anılan madde uyarınca yürürlüğe konulmuştur.
26/04/2016 günlü, 29695 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren 6704 sayılı Kanun'un 25. maddesi ile, 6306 sayılı Kanun'a Ek Madde 1 eklenmiştir. Anılan madde de "(1) a) Kamu düzeni veya güvenliğinin olağan hayatı durduracak veya kesintiye uğratacak şekilde bozulduğu yerlerde; planlama ya da altyapı hizmetleri yetersiz olan veya imar mevzuatına aykırı yapılaşma bulunan yahut yapı ya da altyapısı hasarlı olan alanlar, b) Üzerindeki toplam yapı sayısının en az %65’i imar mevzuatına aykırı olan veya yapı ruhsatı alınmaksızın inşa edilmiş olmakla birlikte sonradan yapı ve iskân ruhsatı alan yapılardan oluşan alanlar, fen ve sanat norm ve standartlarına uygun, sağlıklı ve güvenli yaşama çevrelerini teşkil etmek, sağlık, eğitim ve ulaşım gibi kamu hizmetlerinin düzenli bir şekilde yürütülmesini sağlamak amacıyla, Cumhurbaşkanınca riskli alan olarak kararlaştırılabilir" hükmüne yer verilmiştir.
Ek Madde 1-1/a ve 1/b hükmü ile, 6306 sayılı Kanun'un 2. maddesinde hükme bağlanan riskli alan düzenlemesinden farklı olarak, kamu düzeni veya güvenliğinin olağan hayatı durduracak veya kesintiye uğratacak şekilde bozulduğu yerlerde; planlama ya da altyapı hizmetleri yetersiz olan veya imar mevzuatına aykırı yapılaşma bulunan yahut yapı ya da altyapısı hasarlı olan alanlar ile üzerindeki toplam yapı sayısının en az %65’i imar mevzuatına aykırı olan veya yapı ruhsatı alınmaksızın inşa edilmiş olmakla birlikte sonradan yapı ve iskân ruhsatı alan yapılardan oluşan alanlara ilişkin olarak, fen ve sanat norm ve standartlarına uygun, sağlıklı ve güvenli yaşama çevrelerini teşkil etmek, sağlık, eğitim ve ulaşım gibi kamu hizmetlerinin düzenli bir şekilde yürütülmesini sağlamak amacıyla da riskli alan kararı verilebileceği hükmüne yer verilmiş olup, bu maddede, Kanun'un 2. maddesine göre, daha özel bir riskli alan ilanı hali düzenlenmiştir.
Ek Madde 1/2-a'da yer alan, riskli alan kararına karşı Resmî Gazete’de yayımı tarihinden itibaren dava açılabileceği ve uygulama işlemleri üzerine riskli alan kararına karşı dava açılamayacağı yolundaki düzenlemenin ise, Kanun sistematiği içinde değerlendirildiğinde, riskli alana ilişkin ana madde olan 2/ç maddesi uyarınca alınan riskli alan kararlarına karşı dava açma usulünü değil, Ek Madde 1-1/a ve 1/b'de belirtilen sebeplerle alınacak riskli alan kararlarına karşı dava açma usulünü düzenlediği sonucuna varılmakta olup, 6306 sayılı Kanun'un 6. maddesinin 9. bendindeki; bu Kanun uyarınca tesis edilen idari işlemlere karşı tebliğ tarihinden itibaren otuz gün içinde, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu uyarınca dava açılabileceği düzenlemesi de dikkate alındığında, 6306 sayılı Kanun'un 2. maddesine göre alınan riskli alan kararlarına karşı, Ek Madde 1/2-a'daki özel düzenlemeye göre değil, genel kurallara göre dava açılabilecektir.
Bu çerçevede, içeriği itibarıyla muhataplara tebliği zorunlu olan, zemin yapısı veya üzerindeki yapılaşma sebebiyle can ve mal kaybına yol açma riski taşıyan alanların riskli alan ilan edilmesine ilişkin dava konusu Cumhurbaşkanı Kararı'nın, yazılı bildirim veya öğrenme üzerine yasal dava açma süresi içinde dava konusu edilebileceği açıktır.
Bakılan uyuşmazlıkta, 6306 sayılı Kanun'un 2. maddesi uyarınca alınan dava konusu Cumhurbaşkanı Kararının 24/04/2020 tarih ve 31108 sayılı Resmî Gazete'de yayımlandığı; ancak, davacıya ayrıca tebliğ edilmediği, davacının dava dilekçesinde ise öğrenme tarihi olarak 20/06/2022 tarihini gösterdiği, davanın ise 04/07/2022 tarihinde açıldığı, 06/04/2022 tarihli Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı Bakan oluru ile kamulaştırma işlemleri için Kalecik Belediye Başkanlığının yetkilendirildiği, 07/10/2022 tarihine kadar uzlaşma sağlanamadığı, 12/08/2022 tarih ve 5968 sayılı Cumhurbaşkanlığı kararı ile acele kamulaştırma kararı verildiği, 24/08/2022 tarihinde ... Asliye Hukuk Mahkemesinde acele kamulaştırma nedeniyle el koyma davası açıldığı anlaşılmıştır.
Bu durumda, davacının dava konusu Cumhurbaşkanı Kararı'nı ne zaman öğrendiği/tebliğ aldığı hususunun kesinleştirilerek, sonucuna göre davanın süresinde açılıp açılmadığına karar verilmesi gerekirken, dava konusu işlemin Resmi Gazete'de yayımından itibaren 30 gün içinde dava açılmadığından bahisle, Cumhurbaşkanı Kararı yönünden davanın süre aşımı nedeniyle reddine ilişkin çoğunluk kararına katılmıyoruz.
Kalecik Belediye Başkanlığı işlemi yönünden ise; 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 3. maddesinde, dava konusu kararın ve belgelerin asılları veya örneklerinin dava dilekçesine ekleneceği, 14. maddesinin 3. fıkrasının (g) bendinde, dilekçelerin, 3. ve 5. maddelere uygun olup olmadıkları yönünden de inceleneceği, 15. maddesinin 1. fıkrasının (d) bendinde ise, 14. maddenin 3. fıkrasının (g) bendinde yazılı hallerde otuz gün içinde 3. ve 5. maddelere uygun şekilde yeniden düzenlenmek veya noksanlıkları tamamlanmak üzere dilekçelerin reddine karar verileceği hususları hüküm altına alınmıştır.
Bu nedenle; dava dilekçesi ekinde, Kalecik Belediye Başkanlığı tarafından tesis edildiği iddia edilen işlemin bulunmadığı anlaşıldığından, yukarıda belirtilen Kanun hükümleri doğrultusunda, dilekçenin reddine karar verilmesi ya da uygulama işleminin davacıdan ve davalı idarelerden Kalecik Belediye Başkanlığından sorularak istenilmesi veya bu hususta davacıdan açıklama yapılması istenilmesi gerekirken, davanın incelenmeksizin reddi yolunda verilen çoğunluk kararına da katılmıyoruz.