T.C.
D A N I Ş T A Y
ALTINCI DAİRE
Esas No : 2022/5760
Karar No : 2023/9257
TEMYİZ EDEN (DAVALI) : … Büyükşehir Belediye Başkanlığı-…
VEKİLİ: Av. …
KARŞI TARAF (DAVACI) : … İnşaat Akaryakıt Turizm Madencilik Kuyumculuk Sanayi ve Ticaret Limited Şirketi
VEKİLİ : Av. …
İSTEMİN KONUSU: … Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin … tarih ve E:…, K:… sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.
YARGILAMA SÜRECİ :
Dava konusu istem: İzmir ili, Kınık ilçesi, … Mahallesi, … ada, … parsel sayılı taşınmazı kapsayan alanda İzmir Büyükşehir Belediye Meclisinin … tarih ve … sayılı kararı ile onaylanan 1/5000 ölçekli nazım imar planı değişikliğinin iptali istenilmiştir.
İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: … İdare Mahkemesince verilen … tarih ve E:…, K:… sayılı kararda; dava dosyasında bulunan bilgi ve belgelerin değerlendirilmesinden, uyuşmazlıkta davacı tarafından sadece 1/5000 ölçekli nazım imar planı değişikliğinin komisyon ve meclis gündemine getirilme usulü yönünden hukuka uygun olmadığı ileri sürülmüş ise de, dava konusu meclis kararından önce Kınık Belediye Başkanlığı tarafından getirilen bir önceki plan değişikliği önerisinin hali hazırda imar ve bayındırlık komisyonunda görüşüldüğü ve yeni getirilen plan değişikliği önerisinin de aynı gün görüşülmek üzere birleştirilmesi yönünde havale edildiği ve komisyonda alınan karar uyarınca meclise getirilen teklifin geldiği şekliyle kabulüne karar verildiği, dolayısıyla dava konusu büyükşehir belediye meclisi kararının mevzuat hükümlerine uygun olarak tesis edildiği sonucuna varılmıştır.
Belirtilen gerekçeyle, davanın reddine karar verilmiştir.
Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesi kararının özeti: İdari Dava Dairesince verilen kararda; dava dosyasının incelenmesinden, uyuşmazlık konusu 1/5000 ölçekli nazım imar planı değişikliğiyle getirilen otopark alanı fonksiyonunun, bölgenin trafik hacmine ve mevcut ulaşım sistemine etkisini teknik verilere dayalı olarak somut biçimde ortaya koyan teknik analiz ve değerlendirme yapılmadığı, bu nedenle dava konusu nazım imar planı değişikliğinde hukuka uygunluk bulunmadığı; bununla birlikte, dava konusu taşınmaza komşu … ada, …, …, … ve … parsel sayılı taşınmazların maliki tarafından işbu davanın da konusu olan 1/5000 ölçekli nazım imar planı değişikliğinin iptali istemiyle açılan davada, yukarıda belirtilen gerekçe ile dava konusu işlemin iptali yolundaki ... İdare Mahkemesinin … tarih ve E:…, K:… sayılı kararına karşı yapılan istinaf başvurusunun esasa yönelik olarak, … Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin … tarih ve E:…, K:… sayılı kararıyla reddine karar verildiği; belirtilen gerekçelerle, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanununun 45. maddesinin 4. fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun kabulüne, davanın reddi yolundaki İdare Mahkemesi kararının kaldırılarak dava konusu işlemin iptaline karar verilmiştir.
TEMYİZ EDENİN İDDİALARI : Dava konusu plan değişikliğinin halk eğitim merkezi ve otopark alanı ihtiyacı nedeniyle kurumların talebi üzerine yapıldığı, parsel bazında olmadığı, kamu yatırımlarının devamlılığı ve ilçenin sosyo-kültürel yapısına katkı sağlanmasının amaçlandığı ileri sürülmektedir.
SAVUNMANIN ÖZETİ : Temyiz edilen kararda bozma nedenlerinden hiçbiri bulunmadığından, usul ve kanuna uygun olan kararın onanması gerektiği savunulmuştur.
DANIŞTAY TETKİK HAKİMİ …'UN DÜŞÜNCESİ: Temyiz isteminin reddi ile usul ve yasaya uygun olan Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesi kararının onanması gerektiği düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Altıncı Dairesince, Tetkik Hakiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:
İNCELEME VE GEREKÇE:
MADDİ OLAY : İzmir Büyükşehir Belediye Meclisinin … tarih ve … sayılı kararı ile onaylanan 1/5000 ölçekli nazım imar planı değişikliğiyle İzmir ili, Kınık İlçesi, … Mahallesi, … ada, … parsel sayılı ve meskun alan (yüksek yoğunluklu) olan taşınmaz, park (yer altı otoparkı) olarak belirlenmiştir.
Davacı tarafından, plan değişikliğinin komisyon ve meclis gündemine getirilme usulünün mevzuata uygun olmadığı ileri sürülerek söz konusu plan değişikliğinin iptali istemiyle bakılmakta olan dava açılmıştır.
İLGİLİ MEVZUAT:
3194 sayılı İmar Kanununun 5. maddesinde nazım imar planı; varsa bölge planlarının mekana ilişkin genel ilkelerine ve varsa çevre düzeni planlarına uygun olarak halihazır haritalar üzerine, yine varsa kadastral durumu işlenmiş olarak çizilen ve arazi parçalarının; genel kullanış biçimlerini, yerleşme alanlarının gelişme yön ve büyüklüklerini, nüfus yoğunlukları ve eşiklerini, ulaşım sistemlerini göstermek ve uygulama imar planlarının hazırlanmasına esas olmak üzere düzenlenen, plan hükümleri ve raporuyla beraber bütün olan plan olarak; uygulama imar planı ise, tasdikli halihazır haritalar üzerine varsa kadastral durumu işlenmiş olarak nazım imar planı esaslarına göre çizilen ve çeşitli bölgelerin yapı adalarını, bunların yoğunluk ve düzenini, yolları ve uygulama için gerekli imar uygulama programlarına esas olacak uygulama etaplarını ve diğer bilgileri ayrıntıları ile gösteren plan olarak tanımlanmıştır.
İşlem tarihinde yürürlükte bulunan Mekânsal Planlar Yapım Yönetmeliğinin 'İmar planı değişiklikleri' başlıklı 26. maddesinde, "(1) İmar planı değişikliği; plan ana kararlarını, sürekliliğini, bütünlüğünü, sosyal ve teknik altyapı dengesini bozmayacak nitelikte, kamu yararıamaçlı, teknik ve nesnel gerekçelere dayanılarak yapılır. (2) İmar planlarında sosyal ve teknik altyapı hizmetlerinin iyileştirilmesi esastır. Yürürlükteki imar planlarında öngörülen sosyal ve teknik altyapı standartlarını düşüren plan değişikliği yapılamaz. (3) İmar planlarında bulunan sosyal ve teknik altyapı alanlarının kaldırılması, küçültülmesi veya yerinin değiştirilmesine dair plan değişiklikleri zorunluluk olmadıkça yapılmaz. Zorunlu hallerde böyle bir değişiklik yapılabilmesi için: a) İmar planındaki durumu değişecek olan sosyal ve teknik altyapı alanındaki tesisi gerçekleştirecek ilgili yatırımcı Bakanlık veya kuruluşların görüşü alınır. b) İmar planında yer alan yol hariç sosyal ve teknik altyapı alanlarının ve kamuya ait sosyal ve kültürel tesis alanlarının kaldırılabilmesi veya küçültülmesi ancak bu tesislerin hitap ettiği hizmet etki alanı içinde eşdeğer yeni bir alanın ayrılması suretiyle yapılabilir. Eşdeğer alanın ayrılmasında yüzölçümü ve konum özellikleri korunur. Bu alanların yerinin değiştirilmesinde, mevcut plandaki hizmet etki alanına göre aynı uygulama etabı veya bölge içinde kalması, yaya erişim mesafelerinin dikkate alınması ve yeni tespit edilen alanın tesisin yapılmasına müsait olması zorunludur. c) Düzenleme ortaklık payından elde edilen alanların yüzölçümleri toplamının altına düşülmemek kaydıyla, plan değişikliği ile kaldırılan yol alanlarının miktarları, düzenleme ortaklık payından oluşturulan park, çocuk bahçesi, meydan gibi açık ve yeşil alanlarda kullanılabilir. Ancak yol hariç düzenleme ortaklık payına tabi bir kullanımın kamu ortaklık payına tabi bir kullanıma dönüştürülmek istenilmesi halinde, düzenleme ortaklık payına tabi alanın hizmet edeceği etki alanında eşdeğer bir alan ayrılır... (6) İmar planında gösterilen yolların genişletme, daraltma ve güzergahına ait imar planı değişikliklerinde: a) Devamlılığı olan bir yolun belli bir kesimde şerit sayısıazaltılamaz ve daraltılamaz. b) Yolların kaydırılmasında, mülkiyet ve yapılaşma durumu dikkate alınır. c) İmar planlarındaki gelişme alanlarında geçiş amaçlı 3,00 metreden dar yaya yolu, 10,00 metreden dar trafik yolu açılamaz; yerleşik alanlarda mülkiyet ve yapılaşma durumlarının elverdiği ölçüde yukarıdaki standartlara uyulur. Ancak parseller 7,00 metreden dar yollardan mahreç alamaz. ç) İmar planı değişikliği ile taşıt geri dönüş kurbu olmayan çıkmaz yol ihdas edilemez. d) İmar planlarında Karayolları Genel Müdürlüğünün sorumluluğunda olan karayollarında yapılacak her türlü değişiklikte bu Kuruluştan alınacak görüşe uyulur. e) Plan alanındaki trafik hacimleri ile yeni getirilen kullanımların trafik üretme ve trafik çekme hacimleri dikkate alınarak yol ve kaldırım genişlikleri belirlenir. (7) Yoğunluk artıran veya kentsel ulaşım sistemini etkileyen imar plan değişikliklerinde, kentsel teknik altyapıya yönelik etkilerin belirlenmesi ve gerekli önlemlerin alınmasıamacıyla ayrıca kentsel teknik altyapıetki değerlendirmesi raporu, analizi hazırlanır veya hazırlatılır." düzenlemeleri yer almaktadır.
HUKUKİ DEĞERLENDİRME:
Uyuşmazlıkta, Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesince, dava konusu 1/5000 ölçekli nazım imar planı değişikliğiyle getirilen otopark alanı fonksiyonunun, bölgenin trafik hacmine ve mevcut ulaşım sistemine etkisini teknik verilere dayalı olarak somut biçimde ortaya koyan teknik analiz ve değerlendirme yapılmadığı, bu nedenle dava konusu nazım imar planı değişikliğinde hukuka uygunluk bulunmadığı gerekçesiyle Mahkeme kararının kaldırılarak dava konusu imar planı değişikliğinin iptaline karar verilmiş ise de; dava dosyasındaki bilgi ve belgelerin incelenmesinden, planlama alanına ilişkin olarak sosyal ve kentsel teknik alt yapı etki değerlendirme raporunun bulunduğu ve anılan raporda söz konusu plan kararlarının, alandaki ulaşım bağlantıları, erişilebilirlik ve şehircilik esasları çerçevesinde gerekli ve yeterli değerlendirmeleri içerdiği anlaşılmaktadır.
Öte yandan, temyize konu Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesi kararında sözü edilen ve dava konusu taşınmaza komşu taşınmaz maliki tarafından işbu davaya konu nazım imar planı değişikliğinin iptali istemiyle açılan davada, aynı gerekçe ile dava konusu işlemin iptali yolundaki İzmir ... İdare Mahkemesinin … tarih ve E:…, K:… sayılı kararına karşı yapılan istinaf başvurusunun esasa yönelik olarak, … Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin … tarih ve E:…, K:… sayılı kararıyla reddine karar verildiği belirtilmiş ise de, anılan kararın temyiz edilmesi üzerine Danıştay Altıncı Dairesinin 12/12/2023 tarih ve E:2022/4678, K:2023/9256 sayılı kararı ile bozulmasına karar verilmiştir.
Bu itibarla, davanın reddine ilişkin İdare Mahkemesi kararına karşı yapılan istinaf başvurusunun kabulü ile Mahkeme kararının kaldırılarak dava konusu işlemin iptali yolundaki temyize konu Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesi kararında isabet bulunmamaktadır.
KARAR SONUCU:
Açıklanan nedenlerle;
1. 2577 sayılı Kanunun 49. maddesine uygun bulunan davalının temyiz isteminin kabulüne,
2. Mahkeme kararına yönelik olarak yapılan istinaf başvurusunun kabulü ile anılan kararın kaldırılarak yukarıda özetlenen gerekçeyle dava konusu işlemin iptali yolundaki temyize konu … Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin … tarih ve E:…, K:… sayılı kararının BOZULMASINA,
3. Yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın anılan Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesine gönderilmesine, 12/12/2023 tarihinde, kesin olarak, oyçokluğuyla karar verildi.
(X) KARŞI OY: Dava; İzmir ili, Kınık İlçesi, … Mahallesi, … ada, … parsel sayılı taşınmazı kapsayan alanda İzmir Büyükşehir Belediye Meclisinin … tarih ve … sayılı kararı ile onaylanan 1/5000 ölçekli nazım imar planı değişikliğinin iptali istemiyle açılmıştır.
Temyize konu Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesinin atıf yaptığı ... İdare Mahkemesinin E:… sayılı dosyasında yerinde yaptırılan keşif ve bilirkişi incelemesi sonucu düzenlenen raporda, "dava konusu 1/5000 ölçekli nazım imar planı değişikliğine ilişkin plan açıklama raporunda, planlama bölgesine dair herhangi bir kentsel teknik alt yapı etki analizi ya da raporunun bulunmadığı, dosya içerisinde yer alan 1/5000 ölçekli nazım imar planı değişikliği 'Sosyal ve Kentsel Teknik Alt Yapı Değerlendirme Raporu" teknik olarak incelendiğinde, kentsel teknik alt yapı değerlendirme raporu niteliğinde olmadığı; söz konusu raporda, plan açıklama raporunda yer alan bilgilerin tekrar edildiği ve bölgede planlanan yer altı otoparkı ve genel otopark (açık) plan kararlarının trafik hacimleri ile mevcut ulaşım sistemine olan etkilerinin tespitine yönelik herhangi bir öngörü ya da modelleme çalışması yapılmadığı, bu açıdan değerlendirildiğinde dava konusu 1/5000 ölçekli nazım imar planı değişikliğine ilişkin olarak tekniğine uygun biçimde kentsel teknik alt yapı analizi yapılmamış olmasının ve değerlendirme raporu hazırlanmamış olmasının Mekansal Planlar Yapım Yönetmeliğinin 26. maddesine aykırı olduğu" tespitlerine yer verilmiştir.
Uyuşmazlık konusu olayda, aralarında İnşaat Mühendisliği Bölümü Ulaştırma Anabilim Dalından bir uzmanın da bulunduğu üç kişilik bilirkişi heyetince düzenlenen bilirkişi raporundaki, dava konusu nazım imar planı değişikliğiyle öngörülen otopark alanı plan kararına ilişkin ve yukarıda belirtilen tespit ve değerlendirmeler dikkate alındığında, temyize konu Bölge İdare Mahkemesi kararının onanması gerektiği oyuyla Dairemiz kararına katılmıyorum.