T.C.
D A N I Ş T A Y
SEKİZİNCİ DAİRE
Esas No : 2022/577
Karar No : 2023/6889
TEMYİZ EDENLER:
1- (DAVALI) … Birliği
VEKİLİ: Av. …
2- (DAVALI YANINDA MÜDAHİL) …
KARŞI TARAF (DAVACI): … Bakanlığı
VEKİLİ: Av. …
İSTEMİN KONUSU: … Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin … gün ve E:…, K:… sayılı kararının, temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.
YARGILAMA SÜRECİ :
Dava konusu istem: Davacı bakanlık tarafından, Danıştay tetkik hakimi olarak görev yapmakta iken 667 sayılı Kanun Hükmünde Kararname uyarınca meslekten çıkarılan ... hakkında Denizli Barosu Yönetim Kurulunca verilen baro levhasına yazılma isteminin reddine dair … tarih ve … sayılı karara karşı yapılan itiraz üzerine, Türkiye Barolar Birliği Yönetim Kurulunca verilen itirazın kabulü ile Baro Yönetim Kurulunun sözü edilen kararının kaldırılmasına ve baro levhasına yeniden yazılma talebi hakkında karar verilmek üzere dosyanın Barosuna gönderilmesine ilişkin … tarih ve E:…, K:… sayılı kararının bir daha görüşülmek üzere geri gönderilmesine ilişkin Adalet Bakanlığı'nın … tarih ve … sayılı kararına uyulmayarak ilk kararında ısrar edilmesine ilişkin Türkiye Barolar Birliği Yönetim Kurulu'nun ... tarih ve E:…, K:… sayılı ısrar kararının iptali istenilmiştir.
İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesince … tarih ve E:…, K:… sayılı kararda; davacı Bakanlığın, müdahil ...'nun baro levhasına yazılma kararının uygun bulunmasına ilişkin kararın bir kez daha görüşülmek üzere Türkiye Barolar Birliğine geri gönderilmesi ile dava açmasının gerekçesinin müdahilin 667 sayılı Kanun Hükmünde Kararname ile kamu görevinden ihraç edilme olduğu göz önüne alındığında, Anayasa Mahkemesi kararının gerekçesi doğrultusunda dava konusu işlemde hukuka aykırılık bulunmadığı gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir.
Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: Anayasa Mahkemesi kararı gerekçesine göre kamu görevinden ihraç edilen müdahilin bu gerekçeyle baro levhasına yazılmasına engel bulunmamakla birlikte idari yargıda taleple bağlı olmaksızın resen araştırma ilkesiyle, tesis edilen işlemin her açıdan hukuka uygun olup olmadığının değerlendirilmesi gerektiği, yargılamanın bu aşamasında UYAP kayıtları ve dava dosyasının incelenmesinden; müdahil hakkında ... Ağır Ceza Mahkemesi'nin E:… sayısında kayıtlı dosyada anılan Mahkemenin … tarih ve K:… sayılı kararı ile silahlı terör örgütü üyesi olma suçundan dolayı 6 yıl 3 ay hapis cezası ile cezalandırılmasına karar verildiği, söz konusu kararın istinafta olup henüz kesinleşmediği belirlendiğinden, müdahile isnat edilen fiilin niteliği ile baro levhasına yazılması akabinde yürütülecek hizmetin önem ve özelliği dikkate alındığında, ceza kovuşturmasının sonucunun beklenmesi gerektiği dikkate alındığında dava konusu işlemde hukuka uyarlık mahkeme kararında hukuki isabet bulunmadığı gerekçesiyle kararın kaldırılmasına, dava konusu işlemin iptaline karar verilmiştir.
TEMYİZ EDENLERİN İDDİALARI:
1- Davalı Türkiye Barolar Birliği tarafından, işlem tarihi ve davanın açıldığı tarihte müdahil hakkında ceza davası olmadığı, işlemin gerekçesinin buna dayanmadığı, Anayasa Mahkemesinin hak ihlaline karar verdiği, bu karar dikkate alındığında işlemde hukuka aykırılık olmadığının açık olduğu, masumiyet karinesinin ihlal edildiği, kararın bozulması gerektiği ileri sürülmektedir.
2- Müdahil ... tarafından, Anayasa Mahkemesinin hak ihlaline karar verdiği, bu karar üzerine mesleğe başladığı ve o zaman için 400.000-TL masraf yaptığı, işlem tarihi ve davanın açıldığı tarihte hakkında ceza davası olmadığı, işlemin gerekçesinin buna dayanmadığı, işlemin hukuka uygun olduğu, iptal kararının bozulması gerektiği ileri sürülmektedir.
KARŞI TARAFIN SAVUNMASI: Davacı tarafından, kararın hukuka uygun olduğu belirtilerek istemin reddi gerektiği savunulmuştur.
DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ …'İN DÜŞÜNCESİ: Temyiz isteminin kabulü ile Bölge İdare Mahkemesi kararının bozulması gerektiği düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Sekizinci Dairesince, dosya tekemmül ettiğinden yürütmenin durdurulması istemi hakkında ayrıca bir karar verilmeksizin işin gereği görüşüldü:
İNCELEME VE GEREKÇE:
MADDİ OLAY :
Danıştay tetkik hakimi olarak görev yapmakta iken 667 sayılı Kanun Hükmünde Kararname uyarınca meslekten çıkarılan ...'nun baro levhasına avukat olarak yazılma istemiyle Denizli Barosu'na başvurduğu, Denizli Barosu Yönetim Kurulu tarafından davacının başvurusu değerlendirilerek … tarih ve … sayılı kararı ile reddedildiği, söz konusu Baro Yönetim Kurulu kararına Türkiye Barolar Birliği nezdinde itiraz edilmesi üzerine, Türkiye Barolar Birliği Yönetim Kurulunca itirazın kabulü ile Baro Yönetim Kurulunun sözü edilen kararının kaldırılmasına ve baro levhasına yeniden yazılma talebi hakkında karar verilmek üzere dosyanın Barosuna gönderilmesine ilişkin Türkiye Barolar Birliği Yönetim Kurulu'nun … tarih ve E:…, K:… sayılı kararının Adalet Bakanlığı tarafından bir daha görüşülmek üzere geri gönderilmesi üzerine bu karara uyulmayarak Türkiye Barolar Birliği önceki kararında ısrar etmesine dair … tarih ve E:…, K:… sayılı ısrar kararının iptali istemi üzerine bakılan dava açılmıştır.
Açılan bu davada, İdare Mahkemesinin … tarih ve E:…, K:… sayılı kararı ile , 667 sayılı Kanun Hükmünde Kararnamenin 4. maddesinin 2. fıkrasında yer alan hüküm nedeniyle kamu görevinden çıkarılan kişinin avukat olarak baro levhasına yazılmasına ve avukat unvan sıfatını kullanmasına olanak bulunmadığı gerekçesiyle işlemin iptaline karar verilmiş; söz konusu karara karşı yapılan istinaf istemi üzerine, başvuru … Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin … tarih ve E:…, K:… sayılı kararıyla kesin olarak reddedilmiş; bu karar sonrasında müdahil tarafından Anayasa Mahkemesine bireysel başvuruda bulunulmuş, 2019/8627 numaralı bireysel başvuru dosyasında 15/12/2020 tarihli karar ile müdahilin "hakkaniyete uygun yargılanma hakkının" ihlal edildiğine karar verilmesi üzerine dosya yeniden İdare Mahkemesi kayıtlarına alınmış, yeniden yapılan yargılamada İdare Mahkemesince verilen davanın reddine dair kararın istinaf edilmesi üzerine Bölge İdare Mahkemesince temyize konu yukarıda yer verilen kararın alındığı anlaşılmıştır.
İLGİLİ MEVZUAT:
6216 sayılı Anayasa Mahkemesinin Kuruluşu ve Yargılama Usulleri Hakkında Kanun'un 50. maddesinde, "(1) Esas inceleme sonunda, başvurucunun hakkının ihlal edildiğine ya da edilmediğine karar verilir. İhlal kararı verilmesi hâlinde ihlalin ve sonuçlarının ortadan kaldırılması için yapılması gerekenlere hükmedilir… (2) Tespit edilen ihlal bir mahkeme kararından kaynaklanmışsa, ihlali ve sonuçlarını ortadan kaldırmak için yeniden yargılama yapmak üzere dosya ilgili mahkemeye gönderilir. Yeniden yargılama yapılmasında hukuki yarar bulunmayan hâllerde başvurucu lehine tazminata hükmedilebilir veya genel mahkemelerde dava açılması yolu gösterilebilir. Yeniden yargılama yapmakla yükümlü mahkeme, Anayasa Mahkemesinin ihlal kararında açıkladığı ihlali ve sonuçlarını ortadan kaldıracak şekilde mümkünse dosya üzerinden karar verir." kuralına yer verilmiştir.
1136 sayılı Avukatlı Kanunu'nun "Avukatlığa Kabulde Engeller" başlıklı 5. maddesinde, "Aşağıda yazılı durumlardan birinin varlığı halinde, avukatlık meslekine kabul istemi reddolunur : a) Türk Ceza Kanununun 53 üncü maddesinde belirtilen süreler geçmiş olsa bile; kasten işlenen bir suçtan dolayı iki yıldan fazla süreyle hapis cezasına ya da Devletin güvenliğine karşı suçlar, Anayasal düzene ve bu düzenin işleyişine karşı suçlar, zimmet, irtikâp, rüşvet, hırsızlık, dolandırıcılık, sahtecilik, güveni kötüye kullanma, hileli iflas, ihaleye fesat karıştırma, edimin ifasına fesat karıştırma, suçtan kaynaklanan malvarlığı değerlerini aklama veya kaçakçılık suçlarından mahkûm olmak, b) Kesinleşmiş bir disiplin kararı sonucunda hakim, memur veya avukat olma niteliğini kaybetmiş olmak, c) Avukatlık meslekine yaraşmayacak tutum ve davranışları çevresince bilinmiş olmak, d) Avukatlık mesleki ile birleşemiyen bir işle uğraşmak, e) Mahkeme kararı ile kısıtlanmış olmak, f) İflas etmiş olup da itibarı iade edilmemiş bulunmak (Taksiratlı ve hileli müflisler itibarları iade edilmiş olsa dahi kabul olunmazlar), g) Hakkında aciz vesikası verilmiş olup da bunu kaldırmamış bulunmak, h) Avukatlığı sürekli olarak gereği gibi yapmaya engel vücut veya akılca malul olmak.
Birinci fıkranın (a) bendinde sayılan yüz kızartıcı suçlardan biri ile hüküm giymiş olanların cezası ertelenmiş, paraya çevrilmiş veya affa uğramış olsa da avukatlığa kabul edilmezler.
Adayın birinci fıkranın (a) bendinde yazılı cezalardan birini gerektiren bir suçtan kovuşturma altında bulunması halinde, avukatlığa alınması isteği hakkındaki kararın bu kovuşturmanın sonuna kadar bekletilmesine karar verilebilir.
Şu kadar ki, ceza kovuşturmasının sonucu ne olursa olsun avukatlığa kabul isteğinin geri çevrilmesi gereken hallerde, sonuç beklenmeden istek karara bağlanır." kuralı düzenlenmiştir.
HUKUKİ DEĞERLENDİRME:
Müdahil hakkında, Anayasa Mahkemesinin 2019/8627 başvuru numaralı ve 15/12/2020 tarihli Genel Kurul Kararında; "...Anılan başvuruda 667 sayılı KHK gereğince görevlerine son verilenlerin bir daha kamu hizmetinde istihdam edilemeyeceklerine ilişkin kuraldaki istihdam kavramının bağımlı çalışmayı gerektirdiği, anılan kuraldan devlete bağlı olarak çalışmayı gerektirmeyen avukatlık mesleğini de kapsadığı hususunun açıkça anlaşılamadığı vurgulanmıştır. Ayrıca serbest çalışan avukatlar ile devlet arasında devlet memurununkine benzer bir güven ilişkisi aramanın Anayasa ile oluşturulan demokratik hukuk düzeninde anlamlı olmadığının altı çizilmiştir. ....başvurucunun kamu görevinden ihraç edildikten sonra kamu hizmeti sayılan avukatlık mesleğinde istihdam edilmesinin mümkün olmadığı gerekçesiyle avukatlık mesleğine kabul edilme şartlarını taşımadığı yolunda ulaşılan kanaatin, kanun hükmünün öngörülebilir olmayan genişletici yorumuna dayandığı belirtilmiştir. Bu yorumun başvurucunun medeni hakkıyla ilgili olarak açılan davada usule ilişkin güvenceleri anlamsız hâle getirdiği ve başvurucu aleyhine karar verilmesinde belirleyici olduğu dolayısıyla bunların bir bütün olarak yargılamanın hakkaniyetini zedelediği kanaatine varılmıştır." gerekçeyle Anayasa'nın 36. maddesinde güvence altına alınan adil yargılanma hakkı kapsamındaki hakkaniyete uygun yargılanma hakkının ihlal edildiği sonucuna ulaşılmıştır.
Davacı Bakanlığın, müdahil ...'nun baro levhasına yazılma kararının uygun bulunmasına ilişkin kararın bir kez daha görüşülmek üzere Türkiye Barolar Birliğine geri gönderilmesi ile dava açmasının gerekçesinin müdahilin 667 sayılı Kanun Hükmünde Kararname ile kamu görevinden ihraç edilme olduğu göz önüne alındığında, Anayasa Mahkemesi’nin yukarıda ayrıntılı bir şekilde belirtilen gerekçesi doğrultusunda dava konusu işlemde hukuka aykırılık bulunmadığı sonucuna varılmıştır.
Öte yandan, her ne kadar UYAP entegrasyon ekranı üzerinden yapılan sorgulamadan, müdahil hakkında silahlı terör örgütüne üye olma suçundan ... Ağır Ceza Mahkemesinin … tarih ve E:…, K:… sayılı kararı ile "6 yıl 3 ay hapis cezası ile cezalandırılmasına" karar verildiği, anılan kararın istinaf incelemesinden geçerek Yargıtay incelemesinde olduğu görülmekte ise de, bu kararın davacı idare tarafından gerek Türkiye Barolar Birliğinin baro levhasına yazılma isteminin uygun bulunmasına dair kararın bir daha geri görüşülmek üzere geri gönderilmesi kararında gerekse dava dilekçesinde sebep unsuru olarak gösterilmediği, dava dosyasında bu hususa değinilmediği, söz konusu kovuşturmanın dava konusu işlem tesis edildikten sonra başlandığı görülmekte olup, müdahil hakkındaki dava konusu işlem tarihinden sonra başlatılan kovuşturma nedeniyle davalı idare tarafından 1136 sayılı Avukatlık Kanunu'nun 5/3. maddesi kapsamında değerlendirme yapılarak yeniden işlem tesis edilebileceği de açıktır.
Bu itibarla, davanın reddi yönündeki ... İdare Mahkemesi kararına yönelik istinaf isteminin kabulüne ve kararın kaldırılarak dava konusu işlemin iptaline ilişkin temyize konu Bölge Mahkemesi kararında hukuki isabet bulunmamaktadır.
KARAR SONUCU:
Açıklanan nedenlerle;
1. 2577 sayılı Kanun'un 49. maddesine uygun bulunan temyiz istemlerinin kabulüne,
2. … Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin … gün ve E:…, K:… sayılı kararının BOZULMASINA,
3. Yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın yukarıda belirtilen Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesine gönderilmesine,
4. Kesin olarak 07/12/2023 tarihinde oybirliği ile karar verildi.