Danıştay 6. Daire Başkanlığı 2022/5889 E. , 2024/2408 K.
"İçtihat Metni"
T.C.
D A N I Ş T A Y
ALTINCI DAİRE
Esas No : 2022/5889
Karar No : 2024/2408
TEMYİZ EDENLER : 1- (DAVALI) … Belediye Başkanlığı
VEKİLİ : Av. …
2- DAVALI YANINDA MÜDAHİL …
VEKİLLERİ : Av. …
KARŞI TARAF (DAVACI) : …
İSTEMİN KONUSU : … Bölge İdare Mahkemesi … İdari Dava Dairesinin … tarih ve E:… , K:… sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.
YARGILAMA SÜRECİ :
Dava konusu istem: Kastamonu ili, Merkez, … Mahallesi, … ada, … sayılı parsel maliki tarafından, taşınmazının doğusunda bulunan … ada, … sayılı parsele ilişkin imar planı değişikliği yapılması istemiyle yapılan başvurunun reddine dair … tarih ve … sayılı işlem ile … tarih ve … sayılı belediye meclisi kararıyla onaylanan 1/5000 ölçekli nazım imar planı revizyonu ve … tarih ve … sayılı belediye meclisi kararıyla onaylanan 1/1000 ölçekli uygulama imar planı revizyonunun iptali istenilmiştir.
İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: … İdare Mahkemesince verilen … tarih ve E:… , K:… sayılı kararda; yerinde yaptırılan keşif ve bilirkişi incelemesi sonucunda düzenlenen rapor ile dosyada yer alan bilgi ve belgelerin birlikte değerlendirilmesinden, kamusal kullanıma ayrılmış taşınmazın fonksiyonunun değiştirilmesinde kamu yararı olmadığı, park alanının bütünlüğünün bozulduğu ve alanda ayrılmış başka bir park alanının olmadığı, yapılan plan değişikliğiyle alanda yoğunluğun arttırıldığı, taşınmazın yeniden park alanı olarak planlanması istemiyle yapılan başvurunun reddine ilişkin işlemde hukuka uyarlık bulunmadığı sonucuna varılmıştır.
Belirtilen gerekçelerle, dava konusu işlem hukuk aykırı bulunarak iptaline karar verilmiştir.
Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesi kararının özeti: İstinaf başvurusuna konu İdare Mahkemesi kararının hukuka ve usule uygun olduğu ve istinaf dilekçelerinde ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği gerekçesiyle 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanununun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.
TEMYİZ EDELERİN İDDİALARI :
Davalı idare tarafından, davada süre aşımı bulunduğu, dava konusu planların revizyon plan olması nedeniyle eş değer alan ayrılma zorunluluğu bulunmadığı ileri sürülmektedir
Davalı yanında müdahil tarafından, davada süre aşımı bulunduğu, taşınmazın uzun yıllardan beri park alanı olarak planlı olması nedeniyle mülkiyet hakkının kullanılmaz hale geldiği ileri sürülmektedir.
KARŞI TARAFIN SAVUNMASI : Başvurunun 2577 sayılı Kanunun 10. maddesi kapsamında başvuru olması nedeniyle davada süre aşımı olmadığı, dava konusu taşınmazın park alanı olarak planlı iken ticaret alanına çevrilmesinin kendi taşınmazının değerini düşürdüğü, parselin park alanı fonksiyonunun kaldırılmasında kamu yararı olmadığı belirtilerek istemin reddi gerektiği savunulmuştur.
DANIŞTAY TETKİK HAKİMİ … 'İN DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin reddi ile Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesi kararının onanması gerektiği düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Altıncı Dairesince, Tetkik Hakiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:
İNCELEME VE GEREKÇE:
MADDİ OLAY : Kastamonu ili, Merkez, … Mahallesi, … ada, … sayılı parsel park alanı olarak planlı iken … tarih ve … sayılı belediye meclisi kararıyla onaylanan 1/5000 ölçekli nazım imar planı revizyonu ve … tarih ve … sayılı belediye meclisi kararıyla onaylanan 1/1000 ölçekli uygulama imar planı revizyonu ile ticaret alanı olarak planlanmıştır.
Davacı tarafından, taşınmazının doğusunda bulunan dava konusu parselin tekrar park alanı olarak planlanması istemiyle yapılan başvuru … tarih ve … sayılı işlem ile reddedilmiştir.
Bunun üzerine görülmekte olan dava açılmıştır.
İLGİLİ MEVZUAT:
2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanununun 2. maddesinin 1. fıkrasının (a) bendinde, iptal davaları idari işlemler hakkında yetki, şekil,sebep, konu ve maksat yönlerinden biri ile hukuka aykırı olduklarından dolayı iptalleri için menfaatleri ihlal edilenler tarafından açılan davalar olarak tanımlanmıştır. Aynı Kanunun 14. maddesinde de, dava dilekçelerinin ehliyet yönünden inceleneceği ve 15/1-b maddesinde; bu hususta Kanuna aykırılık görülmesi halinde davanın reddine karar verileceği hüküm altına alınmıştır.
2577 sayılı Kanunun 7. maddesinin 1. fıkrasında; dava açma süresinin özel kanunlarda ayrı süre gösterilmeyen hallerde Danıştay ve idare mahkemelerinde altmış gün olduğu; 4. fıkrasında ise, ilanı gereken düzenleyici işlemlerde dava süresinin ilan tarihini izleyen günden itibaren başlayacağı kuralı yer almıştır.
Dava konusu işlem tarihinde yürürlükte olan haliyle 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanununun 10. maddesinde, ilgililerin, haklarında idari davaya konu olabilecek bir işlem veya eylemin yapılması için idari makamlara başvurabilecekleri, altmış gün içinde cevap verilmezse isteğin reddedilmiş sayılacağı, ilgililerin altmış günün bittiği tarihten itibaren dava açma süresi içinde konusuna göre Danıştaya, idare ve vergi mahkemelerine dava açabileceği, altmış günlük süre içinde idarece verilen cevap kesin değilse ilgilinin bu cevabı, istemin reddi sayarak dava açabileceği gibi, kesin cevabı da bekleyebileceği, bu takdirde dava açma süresinin işlemeyeceği, ancak, bekleme süresinin başvuru tarihinden itibaren altı ayı geçemeyeceği, dava açılmaması veya davanın süreden reddi hallerinde, altmış günlük sürenin bitmesinden sonra yetkili idari makamlarca cevap verilirse cevabın tebliğinden itibaren altmış gün içinde dava açılabileceği, hükme bağlanmıştır.
HUKUKİ DEĞERLENDİRME:
İmar planı değişikliği talebinin reddine ilişkin işlem yönünden;
İdari işlemlerin hukuka uygunluğunun yargı yoluyla denetimini amaçlayan iptal davasının görüşülebilmesi için ön koşullardan olan "dava açma ehliyeti" iptal davasına konu kararın niteliğine göre idari yargı yerince değerlendirilmektedir.
Her idari işleme karşı herkes tarafından iptal davası açılmasının idari işlemlerde istikrarsızlığa neden olmaması ve idarenin işleyişinin bu yüzden olumsuz etkilenmemesi için, iptal davalarında dava konusu edilecek işlem ile dava açacak kişi arasında belli ölçüler içinde menfaat ilişkisinin varlığı aranmaktadır. Her uyuşmazlıkta davacının menfaatinin, iptali istenen işlemle ne ölçüde ihlal edildiğinin takdiri de yargı mercilerine bırakılmıştır. İptal davası açılabilmesi için aranan söz konusu menfaat ilişkisinin kişisel, meşru ve güncel olması, işlem ile davacı arasında ciddi ve makul bir ilişkinin bulunması gerekmektedir.
İlgililerin plan değişikliği koşullarının oluştuğunu öne sürerek 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanununun 10. maddesi uyarınca taşınmazları ile ilgili olarak mülkiyet hakkı kapsamında her zaman plan değişikliği isteminde bulunabilecekleri ve istemlerinin reddi üzerine dava açma süresi içinde bu istemlerinin reddine ilişkin işlem ile birlikte imar planına karşı dava açabilecekleri açıktır.
Uyuşmazlıkta, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanununun 10. maddesi kapsamında, davacı tarafından, … ada, … sayılı parselinin doğusunda yer alan dava konusu … ada, … sayılı parselin park alanı olan fonksiyonunun değiştirilmesinin taşınmazının değerini düşürdüğü ileri sürülerek tekrar park alanı olarak planlaması için imar planı değişikliği istenilmiştir.
Yukarıda yer alan mevzuat hükümlerinden de anlaşılacağı üzere, menfaat ihlalinin tespitinde ilgilinin idari işlemle meşru, kişisel ve güncel bir menfaat ilişkisinin kurulması gerektiği açık olup; imar planı değişikliğini ancak ilgililerin kendi mülkiyetlerinde bulunan taşınmazlara ilişkin olarak talep edebileceği dikkate alındığında, davacının mülkiyeti kendisine ait olmayan uyuşmazlığa konu taşınmaz için belirlenen fonksiyonunun değiştirilmesinde meşru ve kişisel bir menfaat ihlalinin söz konusu olamayacağı açıktır. Bu durumda plan değişikliği talebinin reddine ilişkin işlem yönünden davanın ehliyet yönünden reddine karar verilmesi gerektiği sonucuna ulaşılmıştır.
… tarih ve … sayılı belediye meclisi kararıyla onaylanan 1/5000 ölçekli nazım imar planı revizyonu ve … tarih ve … sayılı belediye meclisi kararıyla onaylanan 1/1000 ölçekli uygulama imar planı revizyonu yönünden;
Uyuşmazlıkta, 1/5000 ölçekli nazım imar planı ile 1/1000 ölçekli uygulama imar planı revizyonunun 14/02/2018 - 15/03/2018 tarihleri arasında askıya çıkarılmak suretiyle ilan edildiği, davacı tarafından askı süresi içinde planlara itiraz edilmediği, devam eden süreçte 06/11/2019 tarihinde taşınmaz için talep edilen imar planı değişikliğinin reddi üzerine söz konusu ret işlemi ile dayanağı planlara karşı 30/12/2019 tarihinde kayda giren dilekçe ile bakılan davanın açıldığı anlaşılmaktadır.
1/5000 ölçekli nazım imar planı ile 1/1000 ölçekli uygulama imar planı değişikliğine askı süresi içinde itiraz edilmediğinden davacı tarafından, anılan imar planlarının iptali istemiyle 2577 sayılı Kanunun 7. maddesi uyarınca son ilan tarihini izleyen günden itibaren 60 gün içinde en son 14/05/2018 tarihinde dava açılması gerekmekte iken, bu tarihten çok sonra 30/12/2019 tarihinde açılan bu davada süre aşımı bulunmaktadır.
Öte yandan, inşaata başlanması veya ruhsat verilmesi gibi imar planının icrası niteliğinde bir işlem olmaksızın davacılar tarafından imar planı değişikliği talebinin reddi işlemi ile birlikte dava konusu imar planlarının iptali istenilmiş ise de yukarıda belirtildiği üzere imar planı değişikliği talebinin reddi işlemine karşı dava açma ehliyeti bulunmayan davacı bakımından, söz konusu işlemin uygulama işlemi olduğu kabul edilerek imar planına karşı dava açma süresini canlandırması mümkün değildir.
Bu durumda, davanın bu kısmının süre aşımı nedeniyle reddi gerektiğinden aksi yöndeki kararda isabet bulunmamaktadır.
KARAR SONUCU:
Açıklanan nedenlerle;
1. 2577 sayılı Kanunun 49. maddesine uygun bulunan davalı ve yanında müdahilin temyiz isteminin kabulüne,
2. Dava konusu işlemin yukarıda özetlenen gerekçeyle iptaline ilişkin Mahkeme kararına yönelik olarak yapılan istinaf başvurusunun reddi yolundaki temyize konu … Bölge İdare Mahkemesi … İdari Dava Dairesinin … tarih ve E:… , K:… sayılı kararının BOZULMASINA,
3. Yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın anılan Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesine gönderilmesine, 24/04/2024 tarihinde, kesin olarak, oybirliğiyle karar verildi.