T.C.
D A N I Ş T A Y
ALTINCI DAİRE
Esas No : 2022/633
Karar No : 2024/123
TEMYİZ EDEN (DAVALI) : … Belediye Başkanlığı
VEKİLİ : Av. …
DAVALI YANINDA MÜDAHİL : … Beton Sanayi Ticaret Anonim Şirketi
VEKİLİ : Av. …
KARŞI TARAF (DAVACI) : … Köyü Tüzel Kişiliği
VEKİLİ : Av. …
İSTEMİN ÖZETİ :Danıştay Altıncı Dairesinin 30/06/2020 tarih ve E:2017/3952, K:2020/6402 sayılı bozma kararına uyularak … İdare Mahkemesince verilen … tarih ve E:…, K:… sayılı kararın, usul ve hukuka aykırı olduğu ileri sürülerek bozulması istenilmektedir.
YARGILAMA SÜRECİ :
Dava konusu istem:Çorum ili, Merkez, … Köyü, … Mevkii, …, …, … parsel sayılı taşınmazların (emsal:0,75, Hmaks:serbest) yapılaşma koşullarında sanayi tesisi alanı olarak belirlenmesine ilişkin Çorum Belediye Meclisinin … tarihli, … sayılı kararı ile onaylanan 1/5.000 ölçekli ve 1/1.000 ölçekli mevzi imar planları ile bu planlara yapılan itirazın reddine dair Çorum Belediye Meclisinin … tarihli … sayılı kararının iptali istenilmiştir.
İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: İdare Mahkemesince; yerinde yaptırılan keşif ve bilirkişi incelemesi üzerine düzenlenen rapor ile dosyadaki bilgi ve belgelerin birlikte değerlendirilmesi sonucu, dava konusu planlama alanındaki taşınmazların üzerinde taş-kireç ocağı olduğu hususu da göz önünde bulundurulduğunda, dava konusu mevzi imar planlarının imar mevzuatı gereği üst ölçekli plan değişikliği gerektirdiği, planların kademeli birlikteliği ilkesine uygun olmadığı, halihazırdaki planlama alanında faaliyet gösteren işletmenin yakın çevredeki tarım ve mera alanlarına olumsuz etkilerinin olduğu, alanının sanayi alanı olarak tanımlanmasının çevresel açıdan mevcut durum ve çevresel unsurları dikkate alınmadan yapıldığı, taş-kireç ocağı işletmesinde yapılan patlatmaların köyde bulunan evlerde hasar oluşturduğu, faaliyet gösteren işletmenin planlandığı şekilde genişletilmesi durumunda köy tarafından kullanıldığı tespit edilen yeraltı suyu kaynağının yeraltı suyu boşalımı kesilerek kaynağın kuruyacağı hususları bir bütün olarak değerlendirildiğinde dava konusu mevzi imar planlarının şehircilik ve planlama ilke ve esasları ile imar mevzuatına uygun olarak hazırlanmadığı gerekçesiyle iptaline karar verilmiştir.
TEMYİZ EDENİN İDDİALARI: Usul ve yasaya uygun olmayan idare mahkemesi kararının bozulması gerektiği ileri sürülmektedir.
KARŞI TARAFIN SAVUNMASI : Savunma verilmemiştir.
DANIŞTAY TETKİK HAKİMİ …'IN DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin reddi ile sonucu itibariyle usul ve yasaya uygun olan Mahkeme kararının gerekçeli olarak onanması gerektiği düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Altıncı Dairesince, Tetkik Hakiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:
İNCELEME VE GEREKÇE:
MADDİ OLAY : Çorum ili, Merkez … Köyü, … Mevkii, … ve … parsel sayılı taşınmazlarda halihazırda taş ve kireç ocağı olarak faaliyet gösteren … İnşaat Taahhüt Beton Sanayi Ticaret A.Ş.'nin tesisin kapasitesinin arttırılması talebi üzerine, …, …, …. parsel sayılı taşınmazların (emsal:0,75, Hmaks:serbest) yapılaşma koşullarında sanayi tesisi alanı olarak belirlenmesine ilişkin 1/5.000 ve 1/1.000 ölçekli mevzi imar planlarının Çorum Belediye Meclisinin … tarihli … sayılı kararı ile onaylandığı, planlara yapılan itirazın da Çorum Belediye Meclisinin … tarihli … sayılı kararıyla reddedilmesi üzerine davacı köy tüzelkişiliği tarafından anılan planlara konu alandaki taş ve kireç ocağı tesisinin çevreye büyük zarar verdiği, dinamitle yapılan büyük patlamalarda köy deposuna gelen içme suyunun azaldığı,dava konusu işlemin 3194 sayılı İmar Kanununda belirtilen hükümlere ve esaslara aykırı yapıldığı ileri sürülerek bakılan davanın açıldığı anlaşılmaktadır.
İLGİLİ MEVZUAT VE HUKUKİ DEĞERLENDİRME:
3194 sayılı İmar Kanununun işlem tarihinde yürürlükte olan şekliyle "Tanımlar" başlıklı 5. maddesinde; "Nazım imar planı; varsa bölge veya çevre düzeni planlarına uygun olarak halihazır haritalar üzerine, yine varsa kadastral durumu işlenmiş olarak çizilen ve arazi parçalarının; genel kullanış biçimlerini, başlıca bölge tiplerini, bölgelerin gelecekteki nüfus yoğunluklarını, gerektiğinde yapı yoğunluğunu, çeşitli yerleşme alanlarının gelişme yön ve büyüklükleri ile ilkelerini, ulaşım sistemlerini ve problemlerinin çözümü gibi hususları göstermek ve uygulama imar planlarının hazırlanmasına esas olmak üzere düzenlenen, detaylı bir raporla açıklanan ve raporuyla beraber bütün olan plandır." hükmüne yer verilmiştir.
Planlar arasındaki hiyerarşi kapsamında alt ölçekli imar planlarının, üst ölçekli imar planlarına uygun yapılması gerekmektedir.
İşlem tarihinde yürürlükte olan (14.06.2014 tarihli 29030 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren Mekansal Planlar Yapım Yönetmeliği'nin 38'nci maddesi ile yürürlükten kaldırılmıştır.) Plan Yapımına Ait Esaslara Dair Yönetmeliğin "Tanımlar" başlıklı 3. maddesinde, mevzii imar planı; mevcut planların yerleşmiş nüfusa yetersiz kalması veya yeni yerleşim alanlarının kullanıma açılması gereğinin ve sınırlarının ilgili idarece belirlenmesi halinde, bu Yönetmeliğin plan yapım kurallarına uyulmak üzere yapımı mümkün olan, yürürlükteki her tür ve ölçekteki plan sınırları dışında, planla bütünleşmeyen konumdaki, sosyal ve teknik altyapı ihtiyaçlarını kendi bünyesinde sağlayan, raporuyla bir bütün olan plan, olarak tanımlanmıştır.
Aynı Yönetmeliğin 7. maddesinin 2. fıkrasında da, "Çevre düzeni planı sınırları içerisinde mevzi imar planı yapılamaz. Çevre düzeni planı ile yapılaşma kararı alınmış alanlar için yapılacak imar planları, mevzii imar planı olarak değerlendirilmez." düzenlemesine yer verilmiştir.
Yukarıda yer alan mevzuat hükümlerinin birlikte değerlendirilmesinden çevre düzeni planı olan yerlerde mevzi plan yapılamayacağı ve alanı kapsayan üst ölçekli plan kararları doğrultusunda alt ölçekli planların yapılması gerektiği anlaşılmaktadır.
Dosyanın incelenmesinden Çorum ili, Merkez … Köyü, … Mevkii, … ve … parsel sayılı taşınmazlarda halihazırda taş ve kireç ocağı olarak faaliyet gösteren .. İnşaat Taahhüt Beton Sanayi Ticaret A.Ş.'nin tesisi kapasitesinin arttırılması talebi üzerine, …, …, … parsel sayılı taşınmazların (emsal:0,75, Hmaks:serbest) yapılaşma koşullarında sanayi tesisi alanı olarak belirlenmesine ilişkin 1/5.000 ve 1/1.000 ölçekli mevzi imar planlarının Çorum Belediye Meclisinin … tarih ve … sayılı kararı ile onaylandığı, dava konusu taşınmazların Çevre ve Orman Bakanlığı tarafından 20.07.2007 tarihinde onaylanan ve askı sonrasında 26.02.2008 tarihinde kesinleştirilen Samsun-Çorum-Tokat Planlama Bölgesi 1/100.000 Ölçekli Çevre Düzeni Planı içerisinde ve "çayır ve mera alanları, nitelikli tarım alanları ve marjinal tarım alanları" kullanımlarında kaldığı hususu bilirkişi raporundan anlaşılmaktadır.
Bu durumda, mevzuat gereği çevre düzeni planı sınırları içerisinde mevzii imar planı yapılamayacağı açık olduğundan dava konusu işlemin iptali yolundaki idare mahkemesi kararında sonucu itibarıyla isabetsizlik görülmemiştir.
KARAR SONUCU:
Açıklanan nedenlerle;
1.Davalıların temyiz isteminin reddine,
2. Dava konusu işlemin yukarıda özetlenen gerekçeyle iptali yolundaki … İdare Mahkemesinin … tarih ve E:…, K:… sayılı temyize konu kararının yukarıda belirtilen gerekçeyle ONANMASINA,
3. 2577 sayılı Kanunun (Geçici 8. maddesi uyarınca uygulanmasına devam edilen) 54. maddesinin 1. fıkrası uyarınca bu kararın tebliğ tarihini izleyen günden itibaren onbeş gün içinde karar düzeltme yolu açık olmak üzere 10/01/2024 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.