T.C.
D A N I Ş T A Y
SEKİZİNCİ DAİRE
Esas No : 2022/6374
Karar No : 2023/7211
TEMYİZ İSTEMİNDE BULUNAN (DAVALI): … Belediye Başkanlığı
VEKİLİ: Av. …
KARŞI TARAF (DAVACI): … Turizm Taş. Nak. İnş. Temizlik San. ve Tic. A.Ş.
VEKİLİ: Av. …
İSTEMİN ÖZETİ: … İdare Mahkemesinin … gün ve E:…, K:… sayılı kararının hukuka aykırı olduğu öne sürülerek, 2577 sayılı Yasanın 49. maddesi uyarınca temyizen incelenerek bozulması istemidir.
YARGILAMA SÜRECİ :
Dava Konusu İstem: Erzincan İlinde Çukurkuyu-Erzincan arasında toplu taşıma hizmeti yürüten davacı şirket tarafından, "Erzincan İlinde, Binali Yıldırım Üniversitesi Yerleşkesine ve tüzel kişilikleri sonlandırılarak Merkez İlçeye bağlanan 9 adet beldeye toplu taşıma yapmak üzere özel halk otobüsleri güzergah hatlarının toplam 80 adet araçla 10 yıl süreyle kiraya verilmesi ve ihalenin yapılması için Belediye Encümenine yetki verilmesine" ilişkin Erzincan Belediye Meclisi'nin … tarih ve … sayılı kararının iptali istenilmiştir.
İlk Derece Mahkemesinin Kararının Özeti : … İdare Mahkemesinin … gün ve E:…, K:… sayılı kararında; davacı şirketin de taşımacılık yaptığı hat olan Çukurkuyu Beldesi ile bir kısmı belde ve köylerin 30.04.2017 tarih ve 30053 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan sınır tespit kararı ile Erzincan Belediyesine katılması ve takiben ilk mahalli idareler seçimlerinden sonra 01.04.2019 tarihi itibariyle tüzel kişiliklerinin kaldırılarak Erzincan Belediyesi sınırlarına dahil edilmesi üzerine bu belde ve köylerden taşımacılık yapan şirketlerin akıbetinin ne olacağı konusunda bir çalışma içerisine girildiği ve bu kapsamda 19.09.2019 tarihinde belediye sınırları içinde toplu taşıma hizmetlerinin yeniden yapılandırılması ve aksamadan yürütülmesi için Erzincan Belediyesince Valilik makamının oluruyla "Ulaşım Hizmetleri Komisyonu" kurulduğu, davacı şirket temsilcisi/ortağının da bu komisyonun üyesi olduğu, çeşitli tarihlerde toplantılar yapıldığı, 20.08.2021 tarihinde yapılan toplantıda eski toplu taşıma işletmecilerinin söz alarak yapılacak ihalenin detayları hakkında bilgi istedikleri, ihalenin tek seferde yapılmasının istenildiği, üyelerden bir kısmının ise mevcut taşıma sistemine entegrasyon yapılmasını talep ettikleri ve toplantının bu şekilde sona erdirildiği, 1996 yılından 2008 yılına kadar bireysel olarak 16.01.2008 tarihinde şirketin kurulmasıyla bu tarihten sonra şirket vasıtasıyla dava konusu hatta taşımacılık yapan davacı şirketin, karar öncesinde bir ulaştırma komisyonu kurularak yapılan toplantılarda görüşleri sorularak bazı bilgilendirmeler yapılmış ise de idarece bu konuda bir geçiş süreci öngörülmediği gibi taşımacıların karşılaşacakları muhtemel zararların tazmini amacıyla herhangi bir tedbir alınmadığı ve hat sahiplerine faaliyetlerini sürdürecekleri başka bir alan da gösterilmediği, yeni duruma uyum göstermeleri için süre ve olanak tanınmadan davacı şirketin taşımacılık faaliyetinin sonlandırılmasına sebebiyet verecek şekilde ihale yapılması yoluna girildiği ve davanın devam ettiği safhada ihale tarihinin de ilan edildiği; bu durumda, davacı şirketin taşımacılık yaptığı Çukurkuyu beldesinin tüzel kişiliğinin kaldırılması ve belediye sınırlarına katılmasıyla başlayan süreçte, şirket temsilcisi/ortağının da üyesi olduğu Ulaşım Hizmetleri Komisyonu kurularak birkaç kez toplantı yapılmış ise de bu toplantılarda işleyişin nasıl olacağı, halihazırda taşıma faaliyetini yürüten şirketlerin akıbetinin ne olacağına yönelik somut bir sonuca varılamadığı gibi bu hatta yapılan özel halk otobüsü taşımacılığının sonlandırılması sonrasında oluşacak yeni duruma uyum göstermeleri için davacı şirkete bir geçiş süreci ve imkânı tanınmadan, taşımacılık faaliyetinin sonlandırılmasının olası sonuçları hakkında herhangi bir önlem almadan tesis edilen dava konusu işlemde hukuka uygunluk bulunmadığı, nitekim Anayasa Mahkemesi'nin 07/04/2021 tarih ve 2018/20720 Başvuru No'lu kararının da bu yönde olduğu gerekçesiyle dava konusu işlemin iptaline karar verilmiştir.
TEMYİZ EDENİN İDDİALARI: Davalı idare tarafından 1 Nisan 2019 tarihinde yapılan incelemede tüzel kişiliği son bulan beldelerden ve köylerden Erzincan şehir merkezine D4 yetki belgesiyle taşımacılık yapıldığının tespit edildiği, taşımacılık yapılan belde ve köylerin Erzincan Belediyesine katılmasıyla birlikte D4 yetki belgelerinin hükümsüz hale geldiği, bu nedenle doğrudan yolcu taşımacılığına yönelik izin belgesi verilmesi mümkün olmadığından toplu taşıma ihalesi yapılması gerektiği; keza dava konusu olayda, beldelerden ve köylerden toplu taşımacılık hizmeti yürüten şirketlerin çalışmakta olduğu hatların akıbetinin belirlenmesi yolunda 19.09.2019 tarihinde "Ulaşım Hizmetleri Komisyonu"nun kurulduğu, bu hatlarının geleceğinin belirlenmesi için ulaşım komisyonu üyelerinin katılımıyla birçok kez toplantılar yapıldığı, eski belde toplu taşıma işletmecileri tarafından tek bir şirket kurularak ihaleye girme konusunda fikir birliğine varıldığı, şirket hissedarlarının bilgilendirilmesi için 3 (üç) yıla yakın süre verildiği, süre geçtikten sonra dava konusu işlemin tesis edildiği, bu süreç içerisinde davacı şirketin bilgisinin olduğu, ihale yapılması hususunda fikir birliğine varıldıktan sonra aradan geçen yaklaşık üç yıla yakın sürenin de davacı şirketin gerekli önlemleri alması için makul bir süre olduğu, dolayısıyla gerekli ve yeterli süre ve imkanın tanındığı, ani ve öngörülemez bir durumun da söz konusu olmadığı, dava konusu işlemde hukuka aykırılık bulunmadığı ileri sürülmektedir.
KARŞI TARAFIN SAVUNMASI: Davacı tarafından; davaya konu işlem ile mülkiyet haklarının ihlal edildiği, Anayasa Mahkemesi'nin 07/04/2021 tarih ve 2018/20720 Başvuru No'lu kararında belirtilen kriterlerin yerine getirilmediği, meclis kararı öncesi yapılan çalışmalarda hiçbir sonuç elde edilemediği, dava konusu işlemin şekil açısından da hukuka aykırı olduğu savunulmaktadır.
DANIŞTAY TETKİK HAKİMİ: …
DÜŞÜNCESİ: Temyize konu kararın gerekçeli olarak onanması gerektiği düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Sekizinci ve Onüçüncü Dairelerince 2575 sayılı Yasaya 3619 sayılı Yasayla eklenen Ek 1 maddesi hükmü uyarınca birlikte yapılan toplantıda, Tetkik Hakimi'nin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra işin gereği görüşüldü:
İNCELEME VE GEREKÇE:
MADDİ OLAY:
30.04.2017 tarih ve 30053 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Sınır Tespit Kararı ile Kavakyolu, Çukurkuyu, Yalnızbağ, Ulalar, Akyazı, Yoğurtlu, Demirkent, Yaylabaşı ve Geçit Belediyeleri ile Işıkpınar, Buğdaylı ve Büyükçakırman köylerinin tüzel kişiliklerinin kaldırılarak Erzincan Belediyesi sınırları içine katılması 5393 sayılı Belediye Kanunun 11’inci maddesi uyarınca uygun görülmüş, 5393 sayılı Belediye Kanunu’nun 12. maddesi uyarınca bu karar ilk yerel seçimlerde uygulanmıştır.
Bu değişiklik nedeniyle tüzel kişiliği son bulan belde ve köylerden Erzincan şehir merkezine taşımacılık yapanların akıbetinin ne olacağı konusunda bir çalışma içerisine girilmiş ve bu kapsamda 19.09.2019 tarihinde belediye sınırları içinde toplu taşıma hizmetlerinin yeniden yapılandırılması ve aksamadan yürütülmesi için Erzincan Belediyesince Valilik makamının oluruyla "Ulaşım Hizmetleri Komisyonu" kurulmuş, taşımacılık yapan şirketlerin temsilcileri veya ortakları da bu Komisyonun üyesi yapılmıştır.
Komisyonun 14.07.2021 tarihinde yaptığı toplantıda düzenlenen tutanakta; Erzincan Belediye Başkan Yardımcısı tarafından 19.09.2019 tarihinden bu yana ulaşım entegrasyonu için yapılan çalışmalar konusunda genel hatlarıyla bilgi verildiği; S.S. 23 No'lu … Kooperatifi'nin toplu taşıma entegrasyonuna dair hisse artırımı için belirlediği miktarın eski/katılan belde taşımacılarının bilgisine sunulduğu, bazı taşımacıların önerilen miktarı kabul etmediği, farklı tekliflerin ileri sürüldüğü, en sonunda 1 Nisan 2019 tarihinde şehir merkezine bağlantısı yapılan eski belde toplu taşımacılarınca tek bir şirket kurularak yapılacak olan ihaleye girilmesi kararında fikir birliğine varıldığı, bunun için şirket kurulması, araç alımı, kamera kart sistemleri vs. konularda araştırma yapılması hususunda bazı üyelerin görevlendirildiği; 13.08.2021 tarihinde yapılan toplantıda; belediye başkan yardımcısının taşıma sistemine entegrasyon olmaması halinde yeni mahalle olan yerler için Kanunda belirtilen şekilde ihale süreci başlatılacağını beyan ettiği ve toplantıya katılım sağlayan eski belde işletmecilerinin konu hakkında şirket hissedarlarına bilgi vermek ve görüş almak için 20.08.2021 tarihine kadar süre istedikleri; 20.08.2021 tarihinde yapılan toplantıda ise; eski toplu taşıma işletmecilerinin söz alarak yapılacak ihalenin detayları hakkında bilgi istedikleri, bazılarının ihalenin tek seferde yapılmasını istediği, üyelerden bir kısmının ise mevcut taşıma sistemine entegrasyon yapılmasını talep ettikleri belirtilmiştir.
Gerçekleştirilen bu toplantılardan sonra 03.11.2021 tarihli Plan ve Bütçe Komisyonu kararıyla merkez ilçeye bağlanan beldelerin toplu taşıma hizmetlerini yapmak üzere özel halk otobüsleri güzergah hatlarının kiralanması ve ihale yapılması için Belediye Encümenine yetki verilmesi sonucuna varılmış, Komisyonun bu kararına istinaden de 07.01.2022 tarihinde toplanan Erzincan Belediye Meclisi'nce özel halk otobüs güzergah hatlarının ihale ile kiraya verilebilmesi için belediye encümenine yetki verilmesine dair dava konusu işlem tesis edilmiştir.
İLGİLİ MEVZUAT:
4925 sayılı Karayolu Taşıma Kanunu'nun 2. maddesinde; "İl sınırları içerisindeki taşımalar ile yüz kilometreye kadar olan şehirlerarası taşımaların düzenlenmesi il ve ilçe trafik komisyonları ile işbirliği yapılmak suretiyle ilgili valiliklere, belediye sınırları içerisindeki şehiriçi taşımalar belediyelere bu Kanuna göre düzenlenecek yönetmelik esasları dahilinde bırakılabilir.", 5. maddesinde; "Taşımacılık, acentelik ve taşıma işleri komisyonculuğu ile nakliyat ambarı ve kargo işletmeciliği yapılabilmesi için Bakanlıktan yetki belgesi alınması zorunludur.", 34. maddesinde; "Bu Kanunun yürürlüğe girmesinden itibaren altı ay içinde; a) (Değişik: 6/2/2014-6518/60 md.) Taşımacılık faaliyeti yapmak isteyen gerçek ve tüzel kişilerde aranacak şartlar, verilecek yetki belgeleri, mesleki yeterlilik belgeleri ve taşıt kartları ile diğer belge ve hizmetlerin ücret, süre, kapsam, tür ve şekilleri, her belge türü için gerekli olan taşıt kapasiteleri, taşıtların yaşı, nitelikleri, istiap hadleri ve terminal hizmetlerinde öngörülecek hususları, düzenleyen yönetmelikler Bakanlıkça hazırlanarak Resmî Gazetede yayımlanır." hükümlerine yer verilmiştir.
2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu'nun 12. maddesinde; il ve ilçe trafik komisyonlarının "1. İl sınırları içinde mahalli ihtiyaç ve şartlara göre trafik düzeni ve güvenliğini sağlamak amacıyla gerekli tedbirleri almak, 2. Trafiğin düzenli bir şekilde akımını sağlamak bakımından alt yapı hizmetleri ile ilgili tedbirleri almak, trafikle ilgili sorunları çözümlemek, bütün ülkeyi ilgilendiren Trafik Güvenliği Yüksek Kurulunun müdahalesini gerektiren hususları İçişleri Bakanlığına iletmek. 3. Karayolu taşımacılığına ait mevzuat hükümleri saklı kalmak üzere, trafik düzeni ve güvenliği yönünden belediye sınırları içinde ticari amaçla çalıştırılacak yolcu ve yük taşıtları ile motorsuz taşıtların çalışma şekil ve şartları, çalıştırılabileceği yerler ile güzergahlarını tespit etmek ve sayılarını belirlemek, 4. Gerçek ve tüzelkişiler ile resmi ve özel kurum ve kuruluşlara ait otopark olmaya müsait boş alan, arazi ve arsaları geçici otopark yeri olarak ilan etmek ve bunların sahiplerine veya üçüncü kişilere işletilmesi için izin vermek, 5. Bu Kanunla ve diğer mevzuatla verilen görevleri yapmak"la görevli ve yetkili olduğu kural altına alınmıştır.
5393 sayılı Belediye Kanunu'nun 11. maddesinde; "Meskûn sahası, bağlı olduğu il veya ilçe belediyesi ile nüfusu 50.000 ve üzerinde olan bir belediyenin sınırına, 5.000 metreden daha yakın duruma gelen belediye ve köylerin tüzel kişiliği; genel imar düzeni veya temel alt yapı hizmetlerinin gerekli kılması durumunda, Danıştayın görüşü alınarak, İçişleri Bakanlığının teklifi üzerine müşterek kararname ile kaldırılarak bu belediyeye katılır. Tüzel kişiliği kaldırılan belediyenin mahalleleri, katıldıkları belediyenin mahalleleri hâline gelir. Tüzel kişiliği kaldırılan belediye ile köylerin taşınır ve taşınmaz mal, hak, alacak ve borçları katıldıkları belediyeye intikal eder.", 12. maddesinde; "8 inci maddede geçen birleşme ve katılmalara, 9 uncu maddede geçen mahalle kaldırılmasına, 11 inci maddede geçen belediye ve köy tüzel kişiliğinin kaldırılmasına veya bir beldenin köye dönüştürülmesine dair kararlar ilk mahallî idareler seçimlerinde uygulanır ve seçimler bu yerlerin yeni durumlarına göre yapılır." 15. maddesinde; " Belediyenin yetkileri ve imtiyazları şunlardır: (...) f) Toplu taşıma yapmak; bu amaçla otobüs, deniz ve su ulaşım araçları, tünel, raylı sistem dâhil her türlü toplu taşıma sistemlerini kurmak, kurdurmak, işletmek ve işlettirmek. p) Kara, deniz, su ve demiryolu üzerinde işletilen her türlü servis ve toplu taşıma araçları ile taksi sayılarını, bilet ücret ve tarifelerini, zaman ve güzergâhlarını belirlemek; durak yerleri ile karayolu, yol, cadde, sokak, meydan ve benzeri yerler üzerinde araç park yerlerini tespit etmek ve işletmek, işlettirmek veya kiraya vermek; kanunların belediyelere verdiği trafik düzenlemesinin gerektirdiği bütün işleri yürütmek. (...) Belediye, (e), (f) ve (g) bentlerinde belirtilen hizmetleri Danıştayın görüşü ve Çevre ve Şehircilik Bakanlığının kararıyla süresi kırkdokuz yılı geçmemek üzere imtiyaz yoluyla devredebilir; toplu taşıma hizmetlerini imtiyaz veya tekel oluşturmayacak şekilde ruhsat vermek suretiyle yerine getirebileceği gibi toplu taşıma hatlarını kiraya verme veya 67 nci maddedeki esaslara göre hizmet satın alma yoluyla yerine getirebilir.", 84. maddesinde; "Bu Kanunla, belediyenin sorumlu ve yetkili kılındığı görev ve hizmetlerle sınırlı olarak (...) 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu, (...) 10.7.2003 tarihli ve 4925 sayılı Karayolu Taşıma Kanununda (...) bu Kanun hükümlerine aykırılık bulunması durumunda bu Kanun hükümleri uygulanır." hükümleri yer almaktadır.
2886 sayılı Devlet İhale Kanunu'nun 1. maddesinde; "Genel bütçeye dahil dairelerle katma bütçeli idarelerin, özel idare ve belediyelerin alım, satım, hizmet, yapım, kira, trampa, mülkiyetin gayri ayni hak tesisi ve taşıma işleri bu Kanunda yazılı hükümlere göre yürütülür." hükmüne yer verilmiştir.
(Mülga) 08.09.1994 tarih ve 22045 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanmış Karayoluyla Şehirlerarası Yolcu Taşımaları Hakkında Yönetmeliğinin 2. maddesinde; "Taşıma mesafesi 100 km'ye kadar olan şehirlerarası yolcu taşımaları ile aynı İl sınırları içerisindeki yerleşim noktaları arasında yapılacak yolcu taşımaları bu Yönetmelik kapsamı dışında olup, ilgili Valiliklerce düzenlenir. Ancak bu düzenlemelerde Yönetmelikte öngörülen Otobüs Zorunlu Koltuk Ferdi Kaza Sigortası şartı aranır." hükmü yer almıştır.
(Mülga) 11.06.2009 tarih ve 27255 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan Karayolu Taşıma Yönetmeliği'nin 4. maddesinde; İl içinin, bir ilin sınırları içinde bulunan alanı, şehir içinin, bir şehrin belediye sınırları içinde kalan alanı, ifade edeceği belirtilmiş; 6. maddesinde, D4 yetki belgesinin, taşıma mesafesine bakılmaksızın il içi ve 100 kilometreye kadar olan şehirlerarası tarifeli ve tarifesiz olarak ticari yolcu taşımacılığı yapacaklara verileceği belirtilmiş; 13. maddesinde, D4 yetki belgesi düzenlenebilmesi için, il içi taşımalarda; talep sahibinin merkezi adresinin bulunduğu ilin İl Trafik Komisyonundan alınacak D4 yetki belgesi düzenlenmesinin o ildeki mevcut arz/talep dengesi ve taşıma düzeni bakımından bir sakıncası olmadığına dair İl Trafik Komisyonu kararının Bakanlığa sunulmasının şart olduğu; bu kararda düzenlenecek D4 yetki belgesi için kullandırılacak taşıma hatları ve taşıma güzergahları ile taşıt belgesine kaydedilecek taşıtların sayısı ve koltuk kapasitelerinin belirtileceği düzenlenmiş; 16. maddesinde, bu Yönetmelik kapsamında verilen ve yenilenen yetki belgelerinin süresinin 5 yıl olduğu; 18. maddesinde, yetki belgesi sahiplerinin, yetki belgelerinin yenilenmesi için; yetki belgesinin geçerlilik süresinin bitim tarihinin 60 gün öncesinden itibaren Bakanlığa yazılı olarak müracaat edebileceği, yetki belgesinin, yenileme ücretinin ödendiği tarih esas alınarak yenileneceği kurallarına yer verilmiş; Geçici 7. maddesinde, 1/1/2011 tarihinden önce D4 yetki belgesi düzenlenmeyeceği, 1/1/2011 tarihinden önce valiliklerce verilmiş olan yetki belgeleri ve taşıt kartlarının, bu tarihten itibaren ve söz konusu yetki belgelerinin geçerlilik süresi içinde yetki belgesi sahiplerinin talep etmeleri halinde; bu yetki belgeleri ve eki taşıt kartları geçerlilik süreleri esas alınarak D4 yetki belgesi ve yeni taşıt kartlarıyla ücretsiz olarak değiştirileceği ve düzenlenen D4 yetki belgesi eki taşıt belgesine en fazla 10 adet özmal taşıt kaydedileceği, değiştirme esnasında ilgililerin talep etmeleri ve yenileme ücreti ödemeleri halinde ise; D4 yetki belgelerinin 5 yıl geçerli olmak üzere düzenleneceği; Valiliklerce verilen yetki belgelerini bu maddede belirtilen şekilde değiştirmeyenlerin bu yetki belgelerinin sürelerinin bitiminde geçersiz olacağı belirtilmiştir.
15.06.2006 tarih ve 26199 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Büyükşehir Belediyeleri Koordinasyon Merkezleri Yönetmeliği'nin 29. maddesinde; "Büyükşehir belediyeleri dâhilinde daha önce il trafik komisyonları veya valiliklerce alınan karar veya izinlerle elde edilmiş haklar saklıdır." hükmüne yer verilmiştir.
HUKUKİ DEĞERLENDİRME:
Yukarıda yer verilen mevzuat hükümlerinin değerlendirilmesinden; daha önce il ve ilçe trafik komisyonları ile işbirliği yapılmak suretiyle ilgili valiliklere bırakılan il içi yolcu taşımacılığı, sonradan 11.06.2009 tarihli Karayolu Taşıma Yönetmeliği kapsamına alınarak bu taşımacılığın, Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığı tarafından verilen D4 yetki belgesi ile yapılacağı, D4 yetki belgesi düzenlenmesine 01.01.2011 tarihi itibarıyla başlanacağı, bu tarihten önce Valiliklerce verilen yetki belgeleri ile taşımacılık yapanların usulüne uygun olarak belgelerini D4 yetki belgesi ile değiştirmeleri gerektiği, aksi takdirde belgelerinin süre sonunda geçersiz olacağı, yetki belgelerinin geçerlilik süresinin beş yıl olduğu ve süresinin bitmesi halinde yenilenmesi için yapılması gerekenlerin kural altına alındığı anlaşılmaktadır.
Öte yandan belediye sınırları içerisinde toplu taşıma yapmak, bu amaçla otobüs, deniz ve su ulaşım araçları, tünel, raylı sistem dâhil her türlü toplu taşıma sistemlerini kurmak, kurdurmak, işletmek ve işlettirmek; kara, deniz, su ve demiryolu üzerinde işletilen her türlü servis ve toplu taşıma araçları ile taksi sayılarını, bilet ücret ve tarifelerini, zaman ve güzergâhlarını belirlemek yetkisi ise belediyelere aittir. Belediyeler toplu taşıma alanında verecekleri hizmetleri üçüncü kişilere gördürmeleri durumunda kanunlarda özel olarak belirtilmiş usulleri uygulamak zorunda olup, bu konuda bir takdir yetkileri bulunmamaktadır.
Bununla birlikte, ilgili mevzuatta, il içi yolcu taşımacılığından şehir içi yolcu taşımacılığına geçiş sürecinde belediyelerin kanun gereği uymak zorunda oldukları kurallar ile karşı karşıya gelen taşımacıların menfaatleri ve beklentileri yönünden herhangi bir geçiş hükmü ve düzenleyici işlem bulunmadığından, konunun somut olayın şartları ve hukukun genel ilkeleri çerçevesinde yorumlanması gerekmektedir.
Önceden tüzel kişiliği sona eren belediyeler ile şehir merkezi arasında yapılan il içi yolcu taşımacılığı için yetkili makamlardan (01.01.2011 öncesi Valilikler, sonrasında ise 01.04.2019 tarihine kadar Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığı) alınan izin ve yetkiye dayanılması halinde, şehir içi yolcu taşımacılık sistemine entegre edilecek bu taşımacıların öncelikle söz konusu izinlerinin bitme süresi/tarihinin göz önüne alınması gerekmektedir. Zira, il içi yolcu taşımacılığı için alınan D4 yetki belgeleri beş yıl süre ile geçerli olup il içi arz/talep dengesi ve taşıma düzeni yönünden yapılan değerlendirmeye göre verilerek, süre sonunda tekrar yenilenebilmektedir. Söz gelimi 30.04.2017 tarihli Resmi Gazete'de yayımlanan Sınır Tespit Kararından önce 5 yıllık düzenlenen D4 yetki belgesi bulunan taşımacıların 2022 yılına kadar geçerli olabilecek şekilde taşıma yapma konusunda izinlerinin bulunması ihtimal dahilindedir. Nitekim, hukuk düzenimizce, yeni büyükşehir kurulan ya da büyükşehir sınırları içine alınan yerleşim yerlerinde daha önce il trafik komisyonları veya valiliklerce alınan karar veya izinlerle elde edilmiş haklar saklı tutulmakta olup benzer bir yorumun büyükşehir olmayan il içi-şehir içi dönüşüm sürecinde de kabul edilmesi idari istikrar ve eşitlik ilkesine de uygun olacaktır.
Diğer yandan, yetkili merciiler tarafından verilen izin süresi dolmuş ve fakat belediyece fiilen taşımacılık yapmasına izin verilenler ile yetkisiz makamlarla yapılan sözleşmeler veya bu makamlardan alınan izinlere dayalı olarak uzun süredir faaliyette bulunan taşımacılar yönünden ise, Anayasa Mahkemesi'nin 07/04/2021 tarih ve 2018/20720 Başvuru No'lu kararı dikkate alındığında, davalı belediyenin anılan taşımacılar için geçiş süreci tanıması, yapılacak işlemler ve kullanılacak yöntemler yönünden öngörülebilirliği sağlaması gerekmektedir.
Olayda, toplu taşıma sistemlerinin yeniden yapılandırılması ve aksamadan yürütülmesi bakımından çalışma yapmak üzere eski belde taşımacıları temsilcilerinin de üye olarak katıldığı Ulaşım Hizmetleri Komisyonu'nun kurulduğu, bu Komisyonun çeşitli tarihlerde toplantılar yaptığı, yapılan 20.08.2021 tarihli son toplantıda; bazı taşımacıların gerçekleştirilecek ihalenin tek seferde yapılmasını istediği, birkaç taşımacının ise mevcut taşıma sistemine entegrasyon yapılmasını talep ettiklerinin anlaşıldığı; bu haliyle, davalı idare tarafından taşımacıların her birinin gerçekleştirdiği taşımacılık faaliyetine ilişkin izin durumlarının araştırılmadığı, yetkili makamlar tarafından verilen izinlerin süresinin dolup dolmadığı yönünden bir ayrım yapılmadan tüm taşımacıların aynı hukuki durumda olduğunun kabul edildiği, toplantılar sonunda nihai olarak yapılacak işlem konusunda da belirliliğin sağlanamadığı görülmektedir.
Bu durumda, eksik araştırma ve değerlendirme sonucunda tesis edildiği anlaşılan dava konusu işlemde hukuka uyarlık bulunmamaktadır.
Öte yandan, davacının Çukurkuyu-Erzincan hattında faaliyet gösterdiği, her bir hat yönünden araç sayısının ayrı belirlendiği ve dava konusu işlem sonrası dosyaya sunulan ihale ilanında ayrı ayrı ihale yapılacağının belirtildiği görüldüğünden, davacı yönünden, verilen iptal kararının yalnızca kendi hattı bakımından uygulanacağı da tabiidir.
KARAR SONUCU:
Açıklanan nedenlerle;
1- Davalı idarenin temyiz isteminin reddine,
2- Temyize konu … İdare Mahkemesinin … gün ve E:…, K:… sayılı kararının yukarıda yer verilen gerekçe ile onanmasına, dosyanın anılan Mahkemeye gönderilmesine,
3- Temyiz giderlerinin istemde bulunan üzerinde bırakılmasına, artan posta gider avansının iadesine,
4- 2577 Sayılı Kanunu'nun 20/A maddesinin 2.fıkrasının (i) bendi uyarınca kesin olarak 14/12/2023 tarihinde oybirliği ile karar verildi.