T.C.
D A N I Ş T A Y
ALTINCI DAİRE
Esas No : 2022/6486
Karar No : 2023/8509
TEMYİZ EDEN (DAVACI) : … Valiliği
(… İl Müdürlüğü)
VEKİLİ : Av. …
KARŞI TARAF (DAVALI) : … Belediye Başkanlığı
VEKİLİ : Av. …
İSTEMİN KONUSU : … Bölge İdare Mahkemesi … İdari Dava Dairesinin … tarih ve E:… , K:… sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.
YARGILAMA SÜRECİ :
Dava konusu istem : Ardahan ili, Merkez, … Mahallesi, … ada, … parsel sayılı taşınmazın bulunduğu alanda … tarihli, … sayılı belediye meclisi kararı ile kabul edilen 1/5000 ölçekli nazım imar planının ve 1/1000 ölçekli uygulama imar planının iptali istenilmiştir.
İlk Derece Mahkemesi kararının özeti : … İdare Mahkemesince verilen … tarih ve E:… , K:… sayılı kararda; yerinde yaptırılan keşif ve bilirkişi incelemesi sonucunda düzenlenen rapor ile dosyada yer alan bilgi ve belgelerin birlikte değerlendirilmesinden, dava konusu planlar ile 38.503 m2 büyüklüğündeki … ada, … sayılı parselin 30.946 m2'lik bölümünün park alanına, 1.851m2'lik bölümünün askeri alana, 5.706 m2'lik bölümünün ise yol alanına alınmasının yer seçimi, ulaşım, bölgede yer alan park alanı miktarı gibi ölçütler göz önüne alındığında planlama ilkelerine uygun olduğu, parsel tümüyle askeri alan olarak kullanılmakta ise de, esasen askeri alanların kent içerisinde yoğun kullanım alanlarında yer almaması gerektiği, davacı idare tarafından dava konusu plana itirazda bulunulurken mevcut plandaki askeri alan fonksiyonunun korunmasının talep edildiği, ancak parselin tümüyle askeri alana ayrılması halinde eş değer düzeyde park alanının da ayrılması gerekeceği, bu koşul sağlanamadığı takdirde plan kurgusunun zarar göreceği, dava konusu imar planlarında şehircilik ilkelerine, planların kademeli birlikteliği ilkesine ve planlama esaslarına aykırılık bulunmadığı sonucuna varılmıştır.
Belirtilen gerekçelerle, davanın reddine karar verilmiştir.
Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesi kararının özeti : İstinaf başvurusuna konu İdare Mahkemesi kararının hukuka ve usule uygun olduğu ve istinaf dilekçelerinde ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği gerekçesiyle 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanununun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.
TEMYİZ EDENİN İDDİALARI : Üst ölçekli çevre düzeni planında askeri alan olarak belirlenen uyuşmazlık konusu taşınmazın %81'inin dava konusu planlarla park alanı olarak belirlenmesinin planların kademeli birlikteliği ilkesine aykırı olduğu ileri sürülmektedir.
KARŞI TARAFIN SAVUNMASI : Milli Savunma Bakanlığının … tarihli, … sayılı yazısı dikkate alınarak uyuşmazlık konusu taşınmazın park alanı olarak planlandığı, dava konusu planlarda hukuka aykırılık bulunmadığı belirtilerek istemin reddi gerektiği savunulmuştur.
DANIŞTAY TETKİK HAKİMİ … 'IN DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin kabulü ile Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesi kararının bozulması gerektiği düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Altıncı Dairesince Tetkik Hakiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra, 10/07/2018 tarih ve 30474 sayılı Resmi Gazetede yayımlanarak yürürlüğe giren 1 sayılı Cumhurbaşkanlığı Teşkilatı Hakkında Cumhurbaşkanlığı Kararnamesinin 101. maddesi uyarınca Hazine malları konusunda genel yetkili kuruluş Milli Emlak Genel Müdürlüğü olup anılan Genel Müdürlük aynı kararnamenin 99. maddesinde Çevre ve Şehircilik Bakanlığının hizmet birimleri arasında sayıldığından, 703 sayılı Kanun Hükmünde Kararnamenin Geçici 1. maddesinin 19. fıkrası uyarınca, Ardahan Valiliğinin (Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği İl Müdürlüğü) davacı olarak alınması suretiyle işin gereği görüşüldü:
İNCELEME VE GEREKÇE :
MADDİ OLAY :
Önceki 1/5000 ölçekli nazım ve 1/1000 ölçekli uygulama imar planında tamamı askeri alanda kalan mülkiyeti hazineye … 286 ada, … parsel sayılı taşınmaz, 01.01.1970 tarihinde askeri ihtiyaçlarda kullanılmak üzere Milli Savunma Bakanlığına tahsis edilmiş, 2012 yılında bu tahsis yenilenmiştir.
Dava konusu … tarihli, … sayılı belediye meclisi kararı ile kabul edilen 1/5000 ölçekli nazım imar planı ve 1/1000 ölçekli uygulama imar planı ile, fiilen askeri alan olarak kullanılan ve üzerinde … Kışlası bulunan 38.503 m2 büyüklüğündeki … ada, … parsel sayılı taşınmazın 30.946 m2'lik bölümü park alanı, 1.851m2'lik bölümü askeri alan, 5.706 m2'lik bölümü ise yol olarak belirlenmiştir.
İLGİLİ MEVZUAT :
3194 sayılı İmar Kanununun 5. maddesinde nazım imar planı; varsa bölge planlarının mekâna ilişkin genel ilkelerine ve varsa çevre düzeni planlarına uygun olarak halihazır haritalar üzerine, yine varsa kadastral durumu işlenmiş olarak çizilen ve arazi parçalarının; genel kullanış biçimlerini, yerleşme alanlarının gelişme yön ve büyüklüklerini, nüfus yoğunlukları ve eşiklerini, ulaşım sistemlerini göstermek ve uygulama imar planlarının hazırlanmasına esas olmak üzere düzenlenen, plan hükümleri ve raporuyla beraber bütün olan plan olarak, uygulama imar planı ise; tasdikli halihazır haritalar üzerine varsa kadastral durumu işlenmiş olarak nazım imar planı esaslarına göre çizilen ve çeşitli bölgelerin yapı adalarını, bunların yoğunluk ve düzenini, yolları ve uygulama için gerekli imar uygulama programlarına esas olacak uygulama etaplarını ve diğer bilgileri ayrıntıları ile gösteren plan olarak tanımlanmış, anılan Kanunun 4. maddesinin 2. fıkrasında ise; Türk Silahlı Kuvvetlerine ait harekat, eğitim ve savunma amaçlı yapılar için bu Kanun hükümlerinden hangisinin ne şekilde uygulanacağının Millî Savunma Bakanlığı, İçişleri Bakanlığı ile Çevre ve Şehircilik Bakanlığı tarafından müştereken belirleneceği, aynı Kanunun 11. maddesinde de, imar planlarında, meydan, yol, park, yeşil saha, otopark, ve terminal gibi umumi hizmetlere ayrılmış yerlere rastlayan Vakıflar Genel Müdürlüğüne ait gayrimenkuller ile askeri yasak bölgeler, güvenlik bölgeleri ile ülke güvenliği ile doğrudan doğruya ilgili Türk Silahlı Kuvvetleri’ne ait harekât ve savunma amaçlı yerler hariç, Hazine ve özel idareye ait arazi ve arsaların belediye veya valiliğin teklifi, Maliye ve Gümrük Bakanlığı’nın onayı ile belediye veya özel idareye terk edileceği kurala bağlanmıştır.
İmar planları onaylanırken Milli Savunma Bakanlığının görüşünün alınmasına ilişkin düzenlemelerin yer aldığı Milli Savunma Bakanlığının 16.12.1985 tarihli, 1791 sayılı Genelgesinin 3. maddesinde; askeri yasak bölgeler ve güvenlik bölgeleri kapsamına giren ya da Milli Savunma Bakanlığınca tahsisli ve tahsissiz olarak kullanılan veya hizmette kullanılmak üzere muhafaza edilen yerlerde ve çevresinde yapılacak imar planları ve değişikliklerinin Genelkurmay Başkanlığının görüşü alınmak üzere Milli Savunma Bakanlığına bildirilmeden onanmamasının belediyelere duyurulmasına ilişkin düzenleme getirilmiş, aynı doğrultuda bir düzenleme de Bayındırlık ve İskân Bakanlığı Yapı İşleri Genel Müdürlüğü tarafından çıkarılan 16.12.1985 tarihli 12780 sayılı genelgede yer almış, ayrıca, Milli Savunma Bakanlığının 16.3.1998 tarihli 10418 sayılı genelgesi ile de aynı hususlara değinilerek durumun belediyelere bir kez daha duyurulmasında yarar görüldüğü belirtilmiştir.
HUKUKİ DEĞERLENDİRME :
Yukarıda yer verilen mevzuat hükümlerine göre, mülkiyeti hazineye ait olup Milli Savunma Bakanlığına tahsis edilen taşınmazlar hakkında imar planı yapılırken, Milli Savunma Bakanlığının görüşünün alınarak imar planının onaylanacağı açıktır.
Uyuşmazlıkta, … İdare Mahkemesinin … tarihli, E:… sayılı ara kararı ile Milli Savunma Bakanlığından, … ada, … parsel sayılı taşınmazda Milli Savunma Bakanlığı adına yapılan tahsisin devam edip etmediği, dava konusu planlar yapılmadan önce planlara yönelik olarak Milli Savunma Bakanlığının görüşünün alınıp alınmadığı hususları sorulmuş, Milli Savunma Bakanlığı Lojistik Genel Müdürlüğü Erzurum İnşaat Bölge Başkanlığı tarafından ara kararına verilen cevapta, … ada, … parsel sayılı taşınmazın, 01.01.1970 tarihinde askeri ihtiyaçlarda kullanılmak üzere Milli Savunma Bakanlığına tahsis edildiği, bu tahsisin 2012 yılında yenilenerek devam ettiği, planlar yapılırken Milli Savunma Bakanlığı Lojistik Genel Müdürlüğü Erzurum İnşaat Bölge Başkanlığı tarafından, aralarında dava konusu parselin de bulunduğu askeri güvenlik bölgeleri dikkate alınarak plan çalışmalarının yapılmasının uygun olduğunun İller Bankası AŞ'ye bildirildiği belirtilmiştir.
Olayda, davalı belediye tarafından ... ada, ... parsel ile dava konusu ... ada, ... parsel sayılı taşınmazlardan oluşan ... Kışlasının park ve meydan alanı olarak projelendirilmek üzere Milli Savunma Bakanlığınca, Ardahan Belediye Başkanlığına bedelsiz devrinin istenilmesi üzerine, Milli Savunma Bakanlığınca davalı idareye gönderilen ... tarihli, ... sayılı yazı ile "... ada, ... sayılı parselin EK-B hava fotoğrafındaki kırmızı renk ile işaretli Ardahan Askerlik Şubesi yapılması planlanan kısmı dışında kalan bölümünün Ardahan Belediye Başkanlığına tahsisinin uygun görüldüğü" belirtilmiş, bu yazının ekinde belirtilen hava fotoğrafının incelenmesinden ise; parselin kırmızı renk ile işaretlenen ve Milli Savunma Bakanlığınca Ardahan Askerlik Şubesi yapılması planlandığı belirtilen bölümünün dava konusu 1/5000 ölçekli nazım imar planı ve 1/1000 ölçekli uygulama imar planında askeri alan yerine park alanı olarak ayrıldığı, taşınmazın dava konusu planlarda askeri alan olarak ayrılan kısmının ise anılan hava fotoğrafında kırmızı renk ile işaretlenen bölümün doğusunda kaldığı anlaşılmıştır.
Bu durumda, Milli Savunma Bakanlığınca verilen görüşe aykırı şekilde, imar planlarında tamamı askeri alana ayrılmış taşınmazın büyüklüğünün yaklaşık %95'ine denk gelen bölümünün park ve yol alanı olarak ayrılmasına yönelik dava konusu imar planlarında hukuka uyarlık bulunmamaktadır.
Bu itibarla, dava konusu işlemlerin iptaline karar verilmesi gerekirken, davanın reddi yolundaki İdare Mahkemesi kararına karşı yapılan istinaf başvurusunun reddine ilişkin olarak verilen Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesi kararında isabet bulunmamaktadır.
KARAR SONUCU :
Açıklanan nedenlerle;
1. 2577 sayılı Kanunun 49. maddesine uygun bulunan davacının temyiz isteminin kabulüne,
2. Davanın yukarıda özetlenen gerekçeyle reddine ilişkin Mahkeme kararına yönelik olarak yapılan istinaf başvurusunun reddi yolundaki temyize konu ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ... tarih ve E:... , K:... sayılı kararının BOZULMASINA,
3. Yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın anılan Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesine gönderilmesine, 21/11/2023 tarihinde, kesin olarak, oybirliğiyle karar verildi.