Danıştay 6. Daire Başkanlığı 2022/6553 E. , 2022/8136 K.
"İçtihat Metni"
T.C.
D A N I Ş T A Y
ALTINCI DAİRE
Esas No : 2022/6553
Karar No : 2022/8136
TEMYİZ EDEN (DAVACILAR) : 1- … Limited Şirketi
2- …
VEKİLLERİ : Av. …
KARŞI TARAF (DAVALI) : … Bakanlığı - ANKARA
VEKİLİ : …, Hukuk Müşaviri
İSTEMİN KONUSU : … Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin … tarih ve E:…, K:… sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.
YARGILAMA SÜRECİ :
Dava konusu istem: İstanbul İli, Bahçelievler İlçesi, … pafta, … ada, … sayılı parsel üzerindeki ... YİBF numaralı yapının 4708 sayılı Yapı Denetimi Hakkında Kanunun 2. maddesinin 4. fıkrasının (c) ve (g) bentlerinde öngörülen esaslara göre denetlenmediğinden bahisle davacı ...Yapı Denetim Limited Şirketi hakkında aynı Kanunun 8. maddesi gereğince 1 (bir) yıl süre ile yeni iş almaktan men cezası verilmesi, adı geçen şirketin kuruluş ortağı (inşaat mühendisi, proje ve uygulama denetçisi) olan diğer davacının ise, yeni iş almaktan men cezası süresi içerisinde herhangi bir yapı denetim veya laboratuvar kuruluşunda idari veya teknik bir görev almaması ve başka bir yapı denetim veya laboratuvar kuruluşunun ortağı da olmamasına ilişkin … tarih ve … sayılı Çevre ve Şehircilik Bakanlığı işleminin iptali istenilmiştir.
İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesince verilen … tarih ve E:…, K:… sayılı kararda; idarece yapılan inceleme sonucunda, … Limited Şirketinin sorumluluğunda … tarih ve … numaralı yapı ruhsatının düzenlendiği, anılan kuruluşunun 08/02/2017 tarihli belge geri alma kararı üzerine … YİBF numaralı yapının ilgili idaresince %30 onaylı seviyede … Limited Şirketi sorumluluğundan düşürüldüğü, 24/01/2018 tarihinde ise davacı şirketin devir alma başvurusuna binaen 01/02/2018 tarihinde sistem üzerinden devir onayı yapılarak söz konusu yapının davacı şirketin sorumluluğuna girdiği, dava konusu yapının … tarih ve … numaralı yapı ruhsat eki ve 24/11/2016 onay tarihli statik projesine aykırı olarak, çatı arası piyesinde düz geçilmesi gereken çatı döşemesi imalatının düz yapılmayarak çatının döşemesinin eğimli olarak yükseltildiği, arka cephenin hafredilerek 1-2 aksları arasındaki 120x100 cm boyutlarındaki pencerenin yerine 80x210 cm boyutlarında kapı imal edildiği, 5-6 aksları arasındaki pencerenin yerine 80x210 cm boyutlarında kapı imal edildiğinin sabit olduğu, bu aykırılıkların ilk olarak … tarih ve … sayılı yapı tatil tutanağı ile tespit edildiği, idareye bildirilmeyen söz konusu aykırılıkların taşıyıcı sistemi etkileyen hatalardan olduğu anlaşıldığından, dava konusu işlemde hukuka aykırılık bulunmadığı gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir.
Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesi kararının özeti: İstinaf başvurusuna konu İdare Mahkemesi kararının hukuka ve usule uygun olduğu ve istinaf dilekçelerinde ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği belirtilerek 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanununun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.
TEMYİZ EDENLERİN İDDİALARI : Yapıdaki aykırılıkların önceki yapı denetim şirketinin sorumluluğunda gerçekleştiği, yapının devrinin %30 değil %80 seviyesinde yapıldığı, ilgili belediyece %80 seviyeye onay verildiği, yapı tatil tutanağında davacı şirketin adının düzeltilerek önceki şirketin adının yazıldığı, %95 ve %100 seviyeleri için sadece iki hakediş aldıkları, aykırılıkların hangi dönemde gerçekleştiği ve taşıyıcı sistemi etkileyip etkilemediği hususlarında bilirkişi incelemesi yaptırılmadığı, söz konusu aykırılıkların %80 seviye sonrası meydana gelmesinin mümkün olmadığı hususları ileri sürülerek temyize konu kararın bozulması istenilmektedir.
KARŞI TARAFIN SAVUNMASI : Aykırılıkların taşıyıcı sistemi etkilediğinin inceleme raporu ve komisyon kararında belirtildiği, davacı şirketin yapının denetim sorumluluğunu %30 seviyesinde aldığı, aykırılıkların davacı şirket döneminde gerçekleştiği hususları açıklanarak, temyiz edilen kararda bozma nedenlerinden hiçbirisi bulunmadığından, usul ve kanuna uygun olan kararın onanması gerektiği savunulmaktadır.
DANIŞTAY TETKİK HAKİMİ …'IN DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin kabulü ile Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesi kararının bozulması gerektiği düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Altıncı Dairesince, Tetkik Hakiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra; Üye …'in 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanununun 5. maddesinin 2. fıkrasına aykırı olarak davacıların hak veya menfaatlerinde iştirak bulunmadığından her bir davacı tarafından idari işlem aleyhine ayrı ayrı dava açılması gerektiği yönünde usule ilişkin karşı oyu bulunmakta ise de dava konusu işlem bakımından davacılar arasında hukuki yönden bağlılık ilişkisi bulunduğu sonucuna varılarak, işin gereği görüşüldü:
İNCELEME VE GEREKÇE:
MADDİ OLAY :
İstanbul İli, Bahçelievler İlçesi, … pafta, … ada, … sayılı parsel üzerindeki … YİBF numaralı yapının 4708 sayılı Yapı Denetimi Hakkında Kanunun 2. maddesinin 4. fıkrasının (c) ve (g) bentlerinde öngörülen esaslara göre denetlenmediğinden bahisle davacı ... Yapı Denetim Limited Şirketi hakkında aynı Kanunun 8. maddesi gereğince 1 (bir) yıl süre ile yeni iş almaktan men cezası verilmesi, adı geçen şirketin kuruluş ortağı (inşaat mühendisi, proje ve uygulama denetçisi) olan diğer davacının ise, yeni iş almaktan men cezası süresi içerisinde herhangi bir yapı denetim veya laboratuvar kuruluşunda idari veya teknik bir görev almaması ve başka bir yapı denetim veya laboratuvar kuruluşunun ortağı da olmamasına ilişkin … tarih ve … sayılı Çevre ve Şehircilik Bakanlığı işleminin tesis edilmesi üzerine, görülmekte olan davanın açıldığı anlaşılmaktadır.
İLGİLİ MEVZUAT:
4708 sayılı Yapı Denetimi Hakkında Kanunun 2. maddesinde;..."Yapı denetim kuruluşları aşağıda belirtilen görevleri yerine getirmekle yükümlüdür: a) Proje müelliflerince
hazırlanan, yapının inşa edileceği arsa veya arazinin zemin ve temel raporları ile uygulama projelerini ilgili mevzuata göre incelemek, proje müelliflerince hazırlanarak doğrudan kendilerine teslim edilen uygulama projesi ve hesaplarını kontrol ederek, ilgili idareler dışında başka bir kurum veya kuruluşun vize veya onayına tabi tutulmadan, ilgili idareye uygunluk görüşünü bildirmek... c) Yapının, ruhsat ve ekleri ile mevzuata uygun olarak yapılmasını denetlemek...g) Ruhsat ve eklerine aykırı uygulama yapılması halinde durumu üç iş günü içinde ilgili idareye bildirmek..." hükmü yer almaktadır.
23/04/2015 tarih ve 29335 sayılı Resmi Gazetede yayımlanarak yürürlüğe giren 6645 sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu İle Bazı Kanun ve Kanun Hükmünde Kararnamelerde Değişiklik Yapılmasına Dair Kanunun 32. maddesi ile değişik dava konusu işlem tarihinde yürürlükte bulunan 4708 sayılı Yapı Denetimi Hakkında Kanunun 8. maddesinde, "Yapı denetim kuruluşlarından bu Kanunda ve ilgili mevzuatta öngörülen esaslara göre denetim görevini yerine getirmedikleri tespit edilenlere, tespit edilen fiil ve hâllerin durumuna göre, aşağıdaki idari yaptırımlar uygulanır...
g) Aşağıda belirtilen;
1) Hataların yapının taşıyıcı sistemini etkilemesi hâlinde 2 nci maddenin dördüncü fıkrasının (a) veya (c) ile (g) bentlerinde belirtilen görevlerin yerine getirilmemesi,
2) 3 üncü maddenin beşinci fıkrasının birinci cümlesi hükmüne aykırı hareket edilmesi,
3) Yapı denetim kuruluşuna son bir yıl içinde üç defa idari para cezası uygulanması, hâllerinde, cezayı gerektiren fiil ve hâlin, yetkililer tarafından yapılan inceleme ve denetimlerle tespit edilip öğrenilmesinden veya son idari para cezasının tebliğinden itibaren İl Yapı Denetim Komisyonunun teklifi üzerine Bakanlıkça bir yıl yeni iş almaktan men cezası verilir.
h) Yeni iş almaktan men yönünde verilen ilk cezanın ilan edilmesinden sonra, yeni iş almaktan men yönünde cezayı gerektiren ikinci bir fiilin işlenmesi ve bundan dolayı ceza verilip ilan edilmesinden sonra üçüncü defa yeni iş almaktan men yönünde ceza vermeyi gerektiren bir fiilin işlenmesi ve bundan dolayı da ceza verilip ilan edilmesi hâlinde, son ilan tarihinden itibaren Merkez Yapı Denetim Komisyonunun teklifi üzerine Bakanlıkça yapı denetim kuruluşunun izin belgesi iptal edilerek faaliyetine son verilir ve teminatı irat kaydolunur...
Yeni iş almaktan men cezası alan yapı denetim kuruluşunun ortakları, ceza süresi içinde; faaliyete son verme cezası alan yapı denetim kuruluşunun ortakları ise, üç yıl süre içinde herhangi bir yapı denetim veya laboratuvar kuruluşunda idari veya teknik bir görev alamaz ve başka bir yapı denetim veya laboratuvar kuruluşunun ortağı da olamaz..." düzenlemesi yer almaktadır.
HUKUKİ DEĞERLENDİRME:
Yukarıda yer verilen dava konusu işlem tarihinde yürürlükte bulunan mevzuat hükümlerinden yapı denetim şirketine Kanunun 2. maddesinin dördüncü fıkrasının (a) veya (c) ile (g) bentlerinde belirtilen görevlerin yerine getirilmediğinin tespiti hâlinde, hataların yapının taşıyıcı sistemini etkilememesi kaydı ile idari para cezası verileceği, hataların yapının taşıyıcı sistemini etkilemesi hâlinde ise bir yıl yeni iş almaktan men cezası verileceği, yapı denetim şirketinin ortakları yönünden ise yeni iş almaktan men cezası alan yapı denetim kuruluşunun ortaklarının ceza süresi içinde, faaliyete son verme cezası alan yapı denetim kuruluşunun ortaklarının üç yıl süre içinde herhangi bir yapı denetim veya laboratuvar kuruluşunda idari veya teknik bir görev alamayacağı ve başka bir yapı denetim veya laboratuvar kuruluşunun ortağı da olamayacağı düzenlenmiştir.
20.02.2020 tarihinde Kanunda yapılan değişiklikle yapı denetim şirketine uygulanacak yaptırımlar için bazı fiilere ilişkin idari para cezalarının miktarları ve oranlarının artırıldığı, taşıyıcı sistemin etkilenmesi şartının statik projeye aykırılık olarak değiştirildiği ve bir yıl içinde üç defa idari para cezası alınması halinde bir yıl yeni iş almaktan men cezasının öngörüldüğü hükmün kaldırıldığı anlaşılmıştır. Bununla beraber Kanunun 2.maddesinin 4.fıkrasının (a), (c) ve (g) bentlerinde belirtilen görevlerin yerine getirilmediğinin tespit edilmesi veya Kanun'un 3. maddesinin 5.fıkrasının birinci cümlesine aykırı hareket edilmesi hallerinde bir (1) yıl yeni iş almaktan men cezası verileceği düzenlemesi devam ettirilmiştir.
Ortaklar için de 2015 yılındaki düzenleme korunmuş ancak, ortakların men cezası süresi içinde ve şirketin faaliyetine son verilmesi halinde üç yıl süre içinde herhangi bir yapı denetim veya laboratuvar kuruluşunda idari bir görev alamayacağına ilişkin kısım kaldırılmıştır.
2015 ve 2020 tarihlerinde anılan Kanunda yapılan değişikliklerinin her ikisinde de; kuruluş ortaklarına yaptırım uygulanabilmesi, yapı denetim kuruluşunun yeni iş almaktan men cezası veya faaliyetine son verilmesi cezası alma koşuluna bağlanmıştır.
Bu nedenle, uyuşmazlıkta, yapı denetim şirketine uygulanan bir yıl süreyle yeni iş almaktan men cezasının verilme şartlarının oluşup oluşmadığının incelenmesi gerekmektedir.
Dosyanın incelenmesinden; İstanbul İli, Bahçelievler İlçesi, … pafta, … ada, … sayılı parsel üzerindeki … YİBF numarası ile inşa edilen yapı ile ilgili olarak, Bahçelievler Belediye Başkanlığının … tarih ve …. sayılı yazısı ve eki … tarih ve … sayılı yapı tatil tutanağına istinaden 10/01/2019 tarihinde imar işlem dosyası ile inşaat mahallinde yapılan inceleme sonucunda düzenlenen 16/07/2019 tarihli teknik inceleme raporunda; söz konusu yer ile ilgili olarak, ilgili idaresince … Limited Şirketinin sorumluluğunda … tarih ve … numaralı yeni yapı ruhsatının düzenlendiği, anılan yapı denetim kuruluşunun 08/12/2017 tarihli belge geri alma kararı ile … YİBF numaralı yapının ilgili idaresince %30 onaylı seviyede … Limited Şirketi sorumluluğundan düştüğü, 24/01/2018 tarihinde davacı şirketin devir alma başvurusuna binaen 01/02/2018 tarihinde ilgili idaresince sistem üzerinden devir onayı yapılarak söz konusu yapının davacı şirketin sorumluluğuna girdiği, bunun yanı sıra dava konusu yapının … tarih ve … numaralı yapı ruhsat eki ve 24/11/2016 onay tarihli statik projesine aykırı olarak; çatı arası piyesinde düz geçilmesi gereken çatı döşemesi imalatının düz yapılmayarak çatının döşemesinin eğimli olarak yükseltildiği, arka cephenin hafredilerek 1-2 aksları arasındaki 120x100 cm boyutlarındaki pencerenin yerine 80x210 cm boyutlarında kapı imal edildiği, 5-6 aksları arasındaki pencerenin yerine 80x210 cm boyutlarında kapı imal edildiği, söz konusu aykırılıkların ruhsat eki onaylı statik projesine aykırı olduğu ve taşıyıcı sistemi etkilediği yönünde tespitlere yer verildiği, söz konusu teknik raporun İl Yapı Denetim Komisyonu tarafından değerlendirilmesi sonucunda yapılan teklif üzerine, davalı idarece; dava konusu taşınmazın 4708 sayılı Yapı Denetimi Hakkında Kanun'un 2. maddesinin (c) ve (g) fıkralarında öngörülen esaslara göre denetlenmediğinden bahisle davacı yapı denetim şirketine aynı Kanunun 8. maddesi uyarınca 1 (bir) yıl süre ile yeni iş almaktan men cezası verilmesi ile anılan şirketin kuruluş ortağı olan diğer davacının da yeni iş almaktan men cezası süresi içerisinde herhangi bir yapı denetim veya laboratuvar kuruluşunda idari veya teknik bir görev almaması ve başka bir yapı denetim veya laboratuvar kuruluşunun ortağı olmamasına ilişkin … tarih ve … sayılı işlemin tesis edildiği, davacılar tarafından bu işlemin iptali istemiyle bakılmakta olan davanın açıldığı anlaşılmaktadır.
Uyuşmazlıkta, davalı idarenin inceleme raporunda, tespit edilen aykırılıkların yapının taşıyıcı sistemini ne şekilde etkilediğini açıkça ortaya koyan teknik bir değerlendirme ve hesaba yer verilmediğinin görüldüğü, ayrıca dosyadaki bilgi ve belgeler ile tarafların temyiz aşamasında ileri sürdükleri hususlar birlikte değerlendirildiğinde; yapının denetim sorumluluğunun davacı şirkete hangi inşaat seviyesinde (% 30, %60, %80 seviyesinde mi) geçtiğinin, yine aykırılıkların ne zaman ve hangi yapı denetim şirketinin sorumluluğunda yapıldığının ve davacı şirket tarafından (24/01/2018 tarihinde teknik rapor ve yapı güvenlik raporu ile belediyeye bildirildiği belirtilen) aykırılıkların ilgili idareye süresinde bildirilip bildirilmediğinin açıklığa kavuşturulması gerekmektedir.
Uyuşmazlığın çözümü bakımından; Yapı Denetim Kanunun 2.maddesinin 4.fıkrasının (a), (c) ve (g) fıkralarında belirtilen görevleri yerine getirmeyen yapı denetim kuruluşuna, aykırılıkların yapının taşıyıcı sistemini etkilemesi kaydıyla dava konusu idari yaptırım kararı uygulanabileceğinden, aykırılıkların hangi yapı denetim şirketi sorumluluğunda meydana geldiği, süresinde ilgili idareye bildirilip bildirilmediği ve yapının taşıyıcı sisteminin etkilenip etkilenmediğinin tereddüte yer bırakılmaksızın açıkça belirlenmesi zorunludur.
Bu durumda, yukarıda belirtilen hususların dosya üzerinde bilirkişi incelemesi yaptırılmak suretiyle açıklığa kavuşturularak yeniden bir karar verilmesi gerektiğinden, eksik inceleme sonucunda verilen kararda isabet bulunmamaktadır.
KARAR SONUCU:
Açıklanan nedenlerle;
1. 2577 sayılı Kanunun 49. maddesine uygun bulunan davacıların temyiz isteminin kabulüne,
2. Davanın yukarıda özetlenen gerekçeyle reddine ilişkin Mahkeme kararına yönelik olarak yapılan istinaf başvurusunun reddi yolundaki temyize konu … Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin … tarih ve E:…, K:… sayılı kararının BOZULMASINA,
3. Yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın anılan Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesine gönderilmesine, 27/09/2022 tarihinde usulde oyçokluğu, esasta oybirliğiyle kesin olarak karar verildi.