T.C.
D A N I Ş T A Y
SEKİZİNCİ DAİRE
Esas No : 2022/6652
Karar No : 2023/7020
TEMYİZ EDEN (DAVACI) : …
VEKİLİ : Av. …
KARŞI TARAF (DAVALI) : … Üniversitesi
VEKİLİ : Av. …
İSTEMİN KONUSU: … Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin … gün ve E:…, K:… sayılı kararının, temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.
YARGILAMA SÜRECİ :
Dava konusu istem: Türk Hava Kurumu Üniversitesi Elektrik Elektronik Bölümünde hizmet sözleşmesi ile öğretim üyesi olarak görev yapan davacının 31.08.2021 tarihi itibarıyla sona eren sözleşmesinin yenilenmemesine ilişkin Mütevelli Heyetin … tarih ve … sayılı işleminin iptali istenilmiştir.
İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesince verilen … tarih ve E:…, K:… sayılı kararda; davacının akademik performans puanının 300'den fazla (1008) olduğu konusunda uyuşmazlık bulunmadığı, görev süresinin uzatılmamasının sebebi olarak, yetkinlik puanının 70 puanın altında (51) olması ve sözleşme süresi boyunca üniversite adına makale yayımlamamış olması hususunun gösterildiği, yetkinlik puanının birim amirlerinin, kuruma yönelik, bireysel ve eğitim- öğretime yönelik gözlemlere dayalı değerlendirmeler olduğu ve ne şekilde hesaplanacağının Türk Hava Kurumu Üniversitesi Akademik Personel Performans Ölçme ve Değerlendirme Yönergesinde düzenlendiği, sözleşme süresi boyunca üniversite adına makale yapmamış olmasının Değerlendirme Komisyonunun kanaatinin oluşmasında dikkate alındığı anlaşıldığından, dava konusu işlemde hukuka aykırılık bulunmadığı gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir.
Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: İstinaf başvurusuna konu kararın hukuka ve usule uygun olduğu ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği belirtilerek 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.
TEMYİZ EDENİN İDDİALARI : Dava konusu işlemin soyut ve sübjektif değerlendirmelere dayandığı, yetkinlik değerlendirme puanının takdirinde dayanak alınan bilgi ve belgenin sunulmadığı gibi görevinde başarılı olmadığı, hizmetine ihtiyaç duyulmadığına ilişkin bilgi belgenin de sunulmadığı, takdir hakkının hukuka aykırı kullanıldığı ileri sürülmektedir.
KARŞI TARAFIN SAVUNMASI : İstemin reddi gerektiği savunulmuştur.
DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ …'IN DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin kabulü ile Bölge İdare Mahkemesi kararının bozulması gerektiği düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Sekizinci Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:
İNCELEME VE GEREKÇE:
MADDİ OLAY :
Dava; Türk Hava Kurumu Üniversitesi Elektrik Elektronik Bölümünde hizmet sözleşmesi ile öğretim üyesi olarak görev yapan davacının 31.08.2021 tarihi itibarıyla sona eren sözleşmesinin yenilenmemesine ilişkin Mütevelli Heyetin … tarih ve … sayılı işleminin iptali istemiyle açılmıştır.
İLGİLİ MEVZUAT :
2547 sayılı Kanun ek 5. maddesinin 2. fıkrasında; ''Mütevelli heyet vakıf yükseköğretim kurumunun tüzelkişiliğini temsil eder. Vakıf yükseköğretim kurumlarının yöneticileri Yükseköğretim Kurulunun olumlu görüşü alınarak mütevelli heyet tarafından atanır. Mütevelli heyet; vakıf yüksek öğretim kurumu yöneticilerine uygun gördüğü ölçüde yetkilerini devredebilir. Yükseköğretim kurumunda görevlendirilecek yöneticiler ve öğretim elemanları ile diğer personelin sözleşmelerini yapar, atamalarını ve görevden alınmalarını onaylar, yükseköğretim kurumunun bütçesini onaylar ve uygulamaları izler, ayrıca vakıfca hazırlanan yönetmelik hükümlerine göre diğer görevleri yürütür.'' kuralı yer almıştır.
31.12.2005 tarih ve 26040 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Vakıf Yükseköğretim Kurumları Yönetmeliği'nin "Öğretim elemanları" başlığını taşıyan 23. maddesinde "Öğretim elemanlarının seçimi, değerlendirilmesi, seçilenlerin uygun görülen akademik unvanlarla görevlendirilmeleri ve yükseltilmeleri yürürlükteki kanun ve yönetmelik hükümlerine uyularak vakıf yükseköğretim kurumunun yetkili akademik organlarınca yapılır. Öğretim elemanlarının atamalarında, devlet yükseköğretim kurumlarındaki atamalarda aranan şartlara ilaveten vakıf yükseköğretim kurumunun akademik yönden gerekli gördüğü şartlar da aranabilir. Vakıf meslek yüksekokullarında özellikle uygulamalı derslerde görevlendirilecek öğretim elemanlarının atanmasında çalışma deneyimine sahip olması gözetilir.
Vakıf yükseköğretim kurumlarında görev alacak olan akademik ve idari personelin çalışma esasları 2547 sayılı Kanunda devlet üniversiteleri için öngörülen hükümlere tabidir. Bu personelin aylık ve diğer özlük hakları bakımından ise 4857 sayılı İş Kanunu hükümleri uygulanır." kuralına yer verilmiştir.
Türk Hava Kurumu Üniversitesi Senatosunun 01.10.2020 tarih ve 32 sayılı kararıyla kabul edilen Mütevelli Heyetinin 28.10.2020 tarih ve 08 sayılı kararıyla onaylanarak yürürlüğe giren dava konusu işlem tarihinde yürürlükte bulunan Türk Hava Kurumu Üniversitesi Akademik Personel Performans Ölçme ve Değerlendirme Yönergesinin "Amaç ve kapsam" başlığını taşıyan 1. maddesinde; "Bu Yönerge’nin amacı, Türk Hava Kurumu Üniversitesi'nde kadrolu olarak görev yapan öğretim elemanlarının performans düzeyini nesnel esaslara göre belirlenmesi için gerekli usul ve esasları tespit etmektir.
Bu Yönerge’nin uygulanmasıyla akademisyenlerin gerçekleştirmekte olduğu eğitim- öğretim faaliyetlerinin ve bilimsel araştırma çalışmalarının kalitesinin artırılması, böylece Üniversite araştırma çıktılarının nitelik ve niceliğinin geliştirilmesi ile daha nitelikli ve donanımlı öğrenciler yetiştirilmesi amaçlanmaktadır.
Akademik performans düzeyinin bu yönerge hükümleri ile ölçülmesi neticesinde belirlenen performans; ödül kararlarında, sözleşmelerin devamı ve sona erdirilmesinde ölçüt
olarak kullanılacaktır." kuralına yer verilmiş; "Tanımlar" başlığını taşıyan 3. maddesinin (f) bendinde, yetkinlik değerlendirmesi "Her öğretim elemanı için bu Yönerge ekinde verilen formda yer alan soruların, ilgili akademik birimin birinci ve ikinci derecede üst yöneticisi tarafından kanaate dayalı olarak cevaplanması sonucunda hesaplanan ortalama puanı," olarak tanımlanmış; "Akademik personel performans değerlendirmesinde izlenecek yöntem" başlığını taşıyan 4. maddesinde; "(1) Ham puan, öğretim elemanlarının eğitim- öğretim faaliyetleri, bilimsel faaliyetleri, üniversiteye katkı ve idari görevleri sonucunda elde edilen puanların toplamından oluşur. Ham puanı oluşturan faaliyetler, bunlarda uyulacak esaslar ve bunların puan ölçütleri (Ek-1)’de yer alan Eğitim-Öğretim Faaliyetleri, Bilimsel Faaliyetler, Üniversiteye Katkı ve İdari Görevlerin Hesaplanmasında Uyulacak Esaslar ve Puanları, tabloda gösterilmektedir.
(2) Ham puanın hesaplanmasında öğretim elemanının birden fazla idari görevi varsa
sadece biri değerlendirmeye alınır. Aylık bazda en üst görev dikkate alınır.
(...)
(5) Eğitim-Öğretim faaliyetleri, bilimsel faaliyetler, üniversiteye katkı ve idari görevleri yanında yetkinlik değerlendirmesi (Ek-2)’de yer alan ölçütlerin ilgili birimin yetkililerinin ayrı ayrı ve gizli değerlendirmesi 100 üzerinden puanlama şeklinde yapılır. Ölçütler 5’li skala kullanılarak değerlendirilir. Yetkinlik değerlendirilmesinde birinci ve ikinci amirin kanaati ile oluşan puanların ortalaması alınır. Birinci birim amiri biriminde kendisinden yüksek akademik unvana sahip öğretim elemanının yetkinlik değerlendirmesini yapamaz. Bu durumda ikinci birim amirinin puanı esas alınır. Rektör yardımcısı, dekan, akademik kadroda bulunan genel sekreter ile enstitü ve meslek yüksekokul müdürleri için yetkinlik değerlendirmesi yapılmaz.
(6) Yetkinlik değerlendirilmesinde aşağıdaki tabloda belirtilen 5’li skala kullanılır.
Yetkinlik Düzeyi Puanı; Çok düşük 1; Düşük 2; Orta 3; Yüksek 4; Üstün 5" kuralı yer almıştır.
Aynı Yönergenin "Akademik performansın hizmete yansıması" başlığını taşıyan 5. maddesinde; "(1) Öğretim elemanlarının sözleşmelerinin yenilenmesinde, akademik puanın en az 300 ve yetkinlik değerlendirme puanının en az 70 olması yanı sıra değerlendirme komisyonunun salt çoğunluğu esas alınır. 300 puanın en az 60 puanı A, B veya C grubundaki aktivitelerden oluşmalıdır.
Rektörlük temsilcisinin aynı zamanda dekanlık görevi olması durumunda tek oy hakkı vardır. Eşitlik durumunda Rektörlük temsilcisinin görüşü dikkate alınır.
(2) Yasayla belirlenmiş süreli kadrolara atanan öğretim üyelerinin sözleşme süresi atandıkları görev ile sınırlıdır. Söz konusu görev süresini tamamlayan veya bu görevden ayrılan öğretim elemanlarının sözleşme sürelerinde bu Yönergede belirtilen esaslar geçerlidir." kurala bağlanmıştır.
HUKUKİ DEĞERLENDİRME:
Hukuk devletinde, idareye tanınan idari işlem tesis etme yetkisi mutlak ve sınırsız olmayıp, işlemlerin üst hukuk normlarına, kamu yararına ve hukuken geçerli sebeplere dayanması gerekmektedir. İdari işlemlerin hukuken geçerli bir sebebe dayanması, idare hukukunun temel ilkelerindendir. İdari işlemin sebep unsurunun, diğer bir ifade ile idareyi işlem yapmaya iten nedenin değerlendirilmesi, idarenin saydamlığı, idareye güven ilkeleri ve hukuk devleti anlayışının oluşumu noktasında büyük öneme sahiptir.
Diğer bir anlatımla; idari işlemlerin bir sebebe ve gerekçeye dayalı olması bağlamında, idareler işlem tesis ederken kendilerine Anayasa ve yasalarla çizilen çerçeve içinde takdir hakkına sahiptirler. Ancak bu takdir hakkı, serbestçe kullanılanabilecek bir keyfiyeti ifade etmeyip, kamu yararı ve hizmet gerekleri açısından hukuka uygun olarak temellendirilmiş olgularla desteklenmeli ve dayanak bilgi ve belgeler ortaya konulmalıdır.
Vakıf üniversitelerinin, öğretim elemanlarının sözleşmelerinin yenilenmesinde esas alınmak üzere akademik performans ölçütleri belirlemeleri mümkün olmakla birlikte, bu ölçütlerin eğitim- öğretim faaliyetleri, bilimsel faaliyetler, üniversiteye katkı ve idari görevler gibi akademik unsurlara ve akademik hizmet gereklerine dayanması, objektif bilgi ve belgelerle temellendirilmesi gerekmektedir.
Dava konusu işlem tarihinde yürürlükte bulunan Türk Hava Kurumu Üniversitesi Akademik Personel Performans Ölçme ve Değerlendirme Yönergesinin bir bütün olarak incelenmesinden; öğretim elemanlarının sözleşmesinin yenilenmesinde, akademik puan ve yetkinlik puanı yanında değerlendirme komisyonunun salt çoğunluğunun kararının esas alındığı anlaşılmıştır. Akademik puanın belirlenmesinde, eğitim- öğretim faaliyetleri, bilimsel faaliyetler, üniversiteye katkı ve idari görevler yönünden değerlendirme yapılırken, yetkinlik puanının akademik birimin üst yöneticisinin kanaatine dayandığı, kuruma yönelik yetkinlikler, bireysel yetkinlikler ve eğitim- öğretime yönelik yetkinlikler olmak üzere üç başlık altında, 1 (çok düşük) ve 5 (üstün) arasında verilen puanlara göre belirlendiği anlaşılmıştır.
Olayda; davacının 01.01.2021- 31.08.2021 tarihleri arasında geçerli olmak üzere imzaladığı hizmet sözleşmesi ile davalı vakıf üniversitesinde öğretim üyesi olarak görev yaptığı, dava konusu 29.06.2021 tarihli mütevelli heyet kararı ile davacının sözleşmesinin 31.08.2021 tarihinde sona erecek olması nedeniyle 28.06.2021 tarihinde toplanan Değerlendirme Komisyonunun; "Türk Hava Kurumu Üniversitesi Akademik Personel Performans Ölçme ve Değerlendirme Yönergesi kapsamındaki akademik puanın en az 300 ve yetkinlik değerlendirme puanının en az 70 olması koşullarını sağlayamaması ayrıca üniversiteye başladığı 27.08.2018 tarihinden bu yana üniversite adına herhangi bir makale yayımlamamış olması sözleşmenin yenilenmemesinde rol oynamıştır." gerekçesinin dikkate alınması suretiyle sözleşmesinin yenilenmemesine karar verildiği anlaşılmıştır.
Türk Hava Kurumu Üniversitesi Akademik Personel Performans Ölçme ve Değerlendirme Yönergesi'nin ekinde yer alan "Eğitim- öğretim faaliyetleri, bilimsel faaliyetler, üniversiteye katkı ve idari görevlerin hesaplanmasında uyulacak esaslar ve puanları" tablosu esas alınarak, üniversite dışındaki kamu kurumlarıyla yapılan başarıyla tamamlanmış veya devam eden bilimsel araştırma projelerinde koordinatör, yürütücü, baş araştırmacı olma, ulusal patent alma, uluslararası indeksli dergilerden atıf alma, eğitim faaliyetlerine katkıda bulunma başlıklarında alınan puanların toplanması suretiyle davacının akademik puanı 1008 olarak belirlenmiştir.
Buna karşın, anılan Yönerge ekindeki "Akademik personel yetkinlik değerlendirme formu" 'nda yer alan "Kuruma yönelik yetkinlikler", "Bireysel yetkinlikler", "Eğitim/ öğretime yönelik yetkinlikler" başlığı altında yer alan pek çok husus yönünden 1 (düşük) ya da 2 (çok düşük) puan verilerek, yetkinlik değerlendirme puanı 51 olarak belirlenmiştir.
Bu bakımdan; davacının, Türk Hava Kurumu Üniversitesi Akademik Personel Performans Ölçme ve Değerlendirme Yönergesi kapsamında akademik puanın en az 300 olması gerekirken, 1008 puan olduğu; yetkinlik değerlendirme puanının ise en az 70 olması gerekirken, 51 puan olduğu, yetkinlik değerlendirme puanının anılan Yönerge'de öngörülen puanın altında olmasının, sözleşmenin yenilenmemesine dayanak alındığı anlaşılmıştır.
Mahkemece, davacının akademik ve yetkinlik değerlendirme puanının takdirinde dayanak alınan kriterlerin neler olduğu sorularak, varsa somut tespitlerin, bilgi ve belgelerin Ara kararı ile istenilmesine karşın, bu yönde bir açıklamada bulunulmadığı, bilgi ve belgenin sunulmadığı görülmüştür.
Yetkinlik değerlendirme formunda yer alan ve davacının düşük puan aldığı bir kısım unsurların, akademisyenin bireysel ve eğitim öğretime yönelik yetkinliğinin tespitine yönelik olduğu, akademik yönden başarı ile bağlantılı olduğu anlaşılmıştır. Bu nedenle, davacının, akademik yönden başarılı olmasına karşın, yetkinlik değerlendirme formunda yer alan ve akademik başarı ile ilintili olduğu anlaşılan unsurlar yönünden düşük ya da çok düşük kanaate ulaşılmasına temel teşkil eden olay ya da olguların belgeleri ile ortaya konulması ve bu yönde nedenlerin açıklaması gerekmektedir.
Diğer bir anlatımla; anılan Yönerge’nin uygulanması suretiyle davacının gerçekleştirmiş olduğu eğitim- öğretim faaliyetlerinin, bilimsel araştırma ve çalışmaların akademik yönden değerlendirmesi sonucu öngörülenin çok üzerinde puan almasına karşın, davacının görev yaptığı Mühendislik Fakültesi Dekan vekilinin kanaatinin hangi nedenlerle düşük ya da çok düşük olarak belirlendiğinin ortaya konulmadığı, buna ilişkin bilgi ve belgelerin sunulmadığı, bu hususun hukuka uygun olarak temellendirilmiş olgularla desteklenmediği anlaşılmıştır.
Bu bağlamda; davacının sözleşmesinin yenilenmemesine ilişkin dava konusu işlemin tesisinde esas alınan yetkinlik değerlendirme puanının düşük belirlenmesinde temel teşkil eden nedenlerin ortaya konulmaması, buna ilişkin bilgi ve belgelerin sunulmaması nedeniyle takdir yetkisinin hukuka uygun olarak kullanılmadığı, kamu yararı ve akademik hizmet gereklerinin gözardı edildiği anlaşıldığından, dava konusu işlemde hukuka uyarlık bulunmadığı sonucuna ulaşılmıştır.
KARAR SONUCU:
Açıklanan nedenlerle;
1. 2577 sayılı Kanun'un 49. maddesine uygun bulunan temyiz isteminin kabulüne,
2. … Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin … gün ve E:…, K:… sayılı kararının BOZULMASINA,
3. Yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın yukarıda belirtilen Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesine gönderilmesine,
4. Kesin olarak 12/12/2023 tarihinde oyçokluğu ile karar verildi.
KARŞI OY :
(X)- Bölge idare mahkemelerinin nihai kararlarının temyizen bozulması, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.
Temyizen incelenen karar usul ve hukuka uygun olup, dilekçede ileri sürülen temyiz nedenleri kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmediğimden, Bölge İdare Mahkemesi kararının onanması gerektiği oyu ile aksi yönde oluşan çoğunluk kararına katılmıyorum.