T.C.
D A N I Ş T A Y
ALTINCI DAİRE
Esas No : 2022/6809
Karar No : 2023/6676
TEMYİZ EDEN (DAVACI) : SS … Sitesi Yapı Kooperatifi
VEKİLİ : Av. …
KARŞI TARAF (DAVALI) : … Büyükşehir Belediye Başkanlığı
VEKİLİ : Av. …
İSTEMİN KONUSU: …Bölge İdare Mahkemesi … İdari Dava Dairesince verilen … tarih ve E:…, K:… sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.
YARGILAMA SÜRECİ :
Dava konusu istem: Mersin ili, Mezitli ilçesi … Sitesine ilişkin olarak yapılan 1/1000 ölçekli uygulama imar planı değişikliğine karşı askı süresi içerisinde yapılan itirazların kabulü ile planlama çalışmalarında yeniden düzenleme yapılmasına ilişkin Mersin Büyükşehir Belediye Meclisinin … tarih ve … sayılı kararının iptali istenilmiştir.
İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: … İdare Mahkemesince verilen … tarih ve E:…, K:… sayılı kararda; uyuşmazlıkta, 1/1000 ölçekli uygulama imar planı değişikliğine karşı yapılan itirazların dava konusu meclis kararıyla kabul edildiği ve söz konusu bölgeye ilişkin planlama çalışmalarında yeniden düzenleme yapılmasına karar verildiği, dolayısıyla henüz kesinleşmiş ve davaya konu olabilecek bir imar planı değişikliğinin bulunmadığı, meclis kararının plan yapım çalışmasına yönelik bir hazırlık işlemi olduğu, tek başına hukuki sonuçlar doğuran, idari davaya konu olabilecek kesin ve yürütülebilir bir işlem niteliği taşımadığından, uyuşmazlığın esasının incelenme olanağı bulunmadığı gerekçesiyle davanın incelenmeksizin reddine karar verilmiştir.
Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesi kararının özeti: İstinaf başvurusuna konu İdare Mahkemesi kararının hukuka ve usule uygun olduğu ve istinaf dilekçelerinde ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği gerekçesiyle 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.
TEMYİZ EDENİN İDDİALARI : 1/100.000 ölçekli Çevre Düzeni Planı ve 1/5000 ölçekli Nazım İmar Planı doğrultusunda Mezitli ilçesi … Sitesi projesinin hayata geçirilmesi amacıyla söz konusu bölgede yer alan taşınmazların acele kamulaştırılmasına karar verildiği ve kamulaştırma sürecinin başlatıldığı, dava konusu meclis kararıyla acele kamulaştırmaya ilişkin Cumhurbaşkanlığı kararı ve üst ölçekli planların uygulamaz hale getirildiği, dava konusu kararın daha önceye askıya çıkarılarak yürürlüğe giren planı yürürlükten kaldığından kesin ve yürütülebilir işlem niteliğini haiz olduğu ileri sürülmektedir.
KARŞI TARAFIN SAVUNMASI : Temyize konu kararın usule ve kanuna uygun olduğu belirtilerek istemin reddi gerektiği savunulmuştur.
DANIŞTAY TETKİK HAKİMİ…'İN DÜŞÜNCESİ: Temyiz isteminin kabulü ile Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesi kararının bozulması gerektiği düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Altıncı Dairesince, Tetkik Hakiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:
İNCELEME VE GEREKÇE:
MADDİ OLAY :
Mersin ili, Mezitli ilçesi … Sitesine ilişkin olarak yapılan 1/1000 ölçekli uygulama imar planı değişikliğine karşı askı süresi içerisinde yapılan itirazların kabulü ile planlama çalışmalarında yeniden düzenleme yapılmasına ilişkin Mersin Büyükşehir Belediye Meclisinin … tarih ve … sayılı kararının iptali istemiyle temyizen incelenen dava açılmıştır.
İLGİLİ MEVZUAT:
2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanununun 2. maddesinin 1. fıkrasının (a) bendinde, idari işlemler hakkında, yetki, şekil, sebep, konu ve maksat yönlerinden biri ile hukuka aykırı olduklarından dolayı iptalleri için menfaatleri ihlal edilenler tarafından iptal davası açılabileceği; 14. maddesinin 3. fıkrasının (d) bendinde, idari yargı yerince dava dilekçelerinin "idari davaya konu olacak kesin ve yürütülmesi zorunlu bir işlem olup olmadığı" yönünden inceleneceği; 15. maddesinin 1. fıkrasının (b) bendinde de, dava konusu işlemin idari davaya konu olacak kesin ve yürütülmesi zorunlu bir işlem olmaması halinde davanın reddine karar verileceği kurala bağlanmıştır.
HUKUKİ DEĞERLENDİRME:
2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanununun 2. maddesiyle tanımlanan iptal davasına, idarenin tek taraflı irade beyanıyla, kişilerin hukuksal durumlarında değişiklik meydana getiren etkili ve yürütülmesi zorunlu işlemlerin konu edilebileceği tartışmasızdır.
Kesin ve yürütülmesi zorunlu, idari davaya konu edilebilecek işlemler, idarenin kamu gücüne dayanarak, tek yanlı irade beyanıyla tesis ettikleri, hukuk düzeninde değişiklik yapan, başka bir deyişle ilgililerin hukukunu etkileyen işlemlerdir.
Dosyanın incelenmesinden; Mersin ili, Mezitli ilçesinde bulunan uyuşmazlığa konu alan, Mersin Büyükşehir Belediye Meclisinin … tarihli, … sayılı kararı ile onaylanan 1/5000 ölçekli İlave ve Revizyon Nazım İmar Planında “organize tarım bölgesi” olarak, Mezitli Belediye Meclisinin … tarih ve … sayılı kararı ile kabul edilen Mezitli 1. Etap (Davultepe Planlama Bölgesi) 1/1000 ölçekli İlave ve Revizyonu Uygulama İmar Planında “organize tarım bölgesi” olarak planlanmış iken Mersin Büyükşehir Belediye Meclisinin … tarihli, … sayılı kararıyla kabul edilen 1/5000 ölçekli Nazım İmar Planı ve Mezitli Belediye Meclisinin … tarihli, … sayılı kararı ve Mersin Büyükşehir Belediye Meclisinin … tarihli, … sayılı kararıyla kabul edilen Mezitli … Sitesine ilişkin 1/1000 ölçekli uygulama imar planı değişikliğinde "küçük sanayi alanı" olarak belirlendiği ve uygulama imar planı değişikliğinin 17/02/2021-19/03/2021 tarihleri arasında askıya çıkarıldığı, askı süresi içerisinde yapılan 581 itiraz üzerine dava konusu Mersin Büyükşehir Belediye Meclisinin … tarih ve … sayılı kararıyla, itirazların kabulü ile söz konusu bölgeye ilişkin planlama çalışmalarında yeniden düzenleme yapılmasına karar verildiği, bunun üzerine davacı Mezitli … Sitesi Yapı Kooperatifi tarafından bakılan davanın açıldığı anlaşılmaktadır.
Bu durumda; dava konusu belediye meclisi kararında 11/01/2021 tarihinde onaylanarak yürürlüğe giren 1/1000 ölçekli plan değişikliğinin iptal edildiği ya da kaldırıldığı hususu açıkça yer almamışsa da, itirazların kabulüyle yeniden düzenleme yapılmasına karar verilmesi nedeniyle, anılan plan değişikliğinin işlevsiz hale getirilerek ortadan kaldırıldığı ve bu durumun davayı açan Kooperatifin aleyhine sonuç doğurarak menfaatini zedelediği açık olduğundan, davacının hukuksal durumunda değişiklik meydana getiren etkili ve yürütülmesi zorunlu işlem olarak kabulü gerekmektedir.
Bu itibarla, İdare Mahkemesince, uyuşmazlığın esasının incelenmesi suretiyle bir karar verilmesi gerekirken, davanın incelenmeksizin reddi yolundaki temyize konu kararda hukuki isabet bulunmamaktadır.
KARAR SONUCU:
Açıklanan nedenlerle;
1. 2577 sayılı Kanunun 49. maddesine uygun bulunan davacının temyiz isteminin kabulüne,
2. Davanın yukarıda özetlenen gerekçeyle incelenmeksizin reddine ilişkin Mahkeme kararına yönelik olarak yapılan istinaf başvurusunun reddi yolundaki temyize konu … Bölge İdare Mahkemesi … İdari Dava Dairesince verilen … tarih ve E:…, K:… sayılı kararının BOZULMASINA,
3. Yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın anılan Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesine gönderilmesine, 19/09/2023 tarihinde, kesin olarak, oybirliğiyle karar verildi.