T.C.
D A N I Ş T A Y
ALTINCI DAİRE
Esas No : 2022/7403
Karar No : 2023/7940
TEMYİZ EDEN (DAVALI) : … Büyükşehir Belediye Başkanlığı
VEKİLİ : Av. …
DİĞER DAVALI İDARE : … Belediye Başkanlığı
VEKİLİ : Av. …
KARŞI TARAF (DAVACI) : … Ürünleri Sanayi ve Tic. A.Ş.
VEKİLİ : Av. …
İSTEMİN KONUSU: Danıştay Altıncı Dairesi'nin 24/02/2022 tarih ve E:2020/3389, K:2022/2154 sayılı bozma kararına uyularak, … Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin … tarih ve E:…, K:… sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.
YARGILAMA SÜRECİ :
Dava konusu istem: Kocaeli ili, Gebze ilçesi, ... Mahallesi, … ada, … parsel sayılı taşınmazı kapsayan alanda Gebze Belediye Meclisi’nin … tarih ve … sayılı kararı ile kabul edilerek Kocaeli Büyükşehir Belediye Meclisi’nin … tarih ve … sayılı kararı ile tadilen onaylanan 1/1000 ölçekli revizyon uygulama imar planının iptali istenilmiştir.
İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesi'nin … tarih ve E:…, K:… sayılı kararında; dosyadaki bilgi ve belgeler ile yerinde yaptırılan keşif ve bilirkişi incelemesi sonucu düzenlenen bilirkişi raporunun birlikte değerlendirilmesinden, 1/50000 ölçekli çevre düzeni planındaki kentsel yerleşme alanları kullanımının alt ölçekli planlardaki kullanım karalarını içeren bir kullanım olarak yorumlanamayacağı, üst ölçekli imar planı hükümlerinde bölgedeki kullanımların devamını sınırlayan hükümler ile alt ölçekli imar planlarında bu alanlardaki mevcut kullanımlarının devamını sağlayan hükümlerin birbirleriyle uyumsuz olduğu, imar planlarında yapılacak değişikliklerin bilimsel olarak gerekçeleriyle ortaya konması gerekirken dava konusu planda söz konusu fonksiyon değişikliklerinin nedenlerinin yalnızca davacının dilekçesinde açıklandığı, Gebze Belediye Başkanlığının ve Kocaeli Büyükşehir Belediye Başkanlığının yapılaşma koşullarına ilişkin kararlarının ise tespit edilen hangi ihtiyaçların sonucunda alındığının anlaşılamadığı, uygulama imar planı hükümlerinde belirsiz, mevzuatlarda karşılığı bulunmayan, farklı şekillerde yorumlara açık ifadelerin yer aldığı, bu ifadelendirme şeklinin uygulama imar planlarında yer almaması gerektiği, imar planının gösterim teknikleri açısından Mekansal Planlar Yapım Yönetmeliği ve eklerine uygun olarak hazırlanmadığı, araştırma ve analiz süreçlerinin taraflar arasındaki uyuşmazlığın objektif bir biçimde değerlendirilebilmesine olanak tanımadığı, katılımcı bir içerikte gerçekleştirilmediği, alana üst ölçeklerde önerilen işlevsel dönüşümün gerektirdiği yapılaşma koşullarını tanımlayacak planlama süreçlerinin (analiz, sentez ve katılım süreçleri) sağlıklı biçimde işletilmemesinden ötürü bugün gelinen noktada sürecin bütün aktörlerinin zararlara uğradığı bir durumun ortaya çıktığı anlaşıldığından dava konusu 1/1000 ölçekli uygulama imar planının kamu yararı, şehircilik ilkeleri ve planlama esaslarına uygun olmadığı sonucuna ulaşıldığı gerekçesiyle iptaline karar verilmiştir.
Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesi kararının özeti: Dava konusu işlemin iptali yolunda ... İdare Mahkemesince verilen … tarih ve E:…, K:… sayılı karara karşı yapılan istinaf başvurusunun reddi yolunda … Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin … tarih ve E:…, K:… sayılı kararının bozulmasına ilişkin Danıştay Altıncı Dairesinin 25/11/2019 tarih ve E:2018/6325, K:2019/12081 sayılı kararına uyularak, istinaf başvurusunun kabulü, mahkeme kararının kaldırılması, davanın reddi yolunda … Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesince verilen … tarih ve E:…, K:… sayılı kararın bozulmasına ilişkin Danıştay Altıncı Dairesinin 24/02/2022 tarih ve E:2020/3389, K:2022/2154 sayılı kararına uyularak, hukuka aykırılığı kesinleşmiş yargı kararlarıyla saptanmış 1/5000 ve 1/25000 ölçekli nazım imar planlarına dayanılarak tesis edilen dava konusu 1/1000 ölçekli uygulama imar planında hukuka uyarlık bulunmadığından, ilk derece mahkemesi kararında sonucu itibariyle hukuki isabetsizlik görülmediği sonucuna ulaşıldığı gerekçesiyle istinaf başvurusunun reddi yolunda … Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin … tarih ve E:…, K:… sayılı kararın usul ve hukuka aykırı olduğu ileri sürülerek bozulması istenilmektedir.
TEMYİZ EDENİN İDDİALARI : Dosyada yer alan bilirkişi raporunda açıkça dava konusu 1/1000 ölçekli uygulama imar planı ile üst ölçekli planların kullanım türü açısından birbiriyle uyumlu olduğunun belirtildiği, davacının itirazının parselin ticaret alanı olarak planlanmasına değil yapılaşma koşullarına yönelik olduğu ve davanın yalnızca 1/1000 ölçekli uygulama imar planının iptali istemiyle açıldığı, dayanağı üst ölçekli imar planlarının dava konusu yapılmadığı hususu göz önüne alındığında, 1/1000 ölçekli uygulama imar planına yönelik incelemenin üst ölçekli imar planlarına uygun olup olmadığı yönünden yapılması gerektiği, bu nedenle planın geneline yönelik inceleme ve değerlendirmeler içeren bilirkişi raporunun hükme esas alınması suretiyle verilen kararın usul ve yasaya aykırı olduğu ileri sürülmektedir.
KARŞI TARAFIN SAVUNMASI : Savunma verilmemiştir.
DANIŞTAY TETKİK HAKİMİ …'NİN DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin kabulü ile Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesi kararının bozulmasına karar verilmesi gerektiği düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Altıncı Dairesince, Tetkik Hakiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:
İNCELEME VE GEREKÇE:
MADDİ OLAY :
Kocaeli ili, Gebze ilçesi, … Mahallesi, … ada, … ve … parsel sayılı taşınmazların; Gebze Belediye Meclisinin … tarih ve … sayılı kararı ile kabul edilen 1/1000 ölçekli Gebze Otoyol Güneyi Planlama Bölgesi Uygulama İmar Planı’nda “E:2.00, Hmax:12 Kat yapılaşma koşullarına sahip, T sembolü ile ifade edilen ticaret alanı”, Kocaeli Büyükşehir Belediye Meclisinin … tarih ve … sayılı kararı ile tadilen onaylanan 1/1000 ölçekli Gebze Otoyol Güneyi Planlama Bölgesi Uygulama İmar Planı’nda ise "E:1.50, Hmax:10 kat yapılaşma koşullarına sahip, T sembolü ile ifade edilen ticaret alanı” olarak ayrıldığı, davacı tarafından anılan uygulama imar planının iptali istemiyle 29.07.2016 tarihinde bakılan davanın açıldığı anlaşılmaktadır.
İLGİLİ MEVZUAT:
2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanununun 2. maddesinin (a) fıkrasında, idari davaların idari işlemler hakkında yetki, sebep, şekil, konu ve maksat yönlerinden biri ile hukuka aykırı olduklarından dolayı menfaatleri ihlal edilenler tarafından açılacağı belirtildikten sonra ilk inceleme konularının belirlendiği 14. maddenin 3. fıkrasının (c) bendinde dilekçenin ehliyet yönünden inceleneceği, 15. maddenin 1. fıkrasının (b) bendinde ise bu hususta kanuna aykırılık görülmesi halinde davanın reddedileceği hükme bağlanmıştır.
HUKUKİ DEĞERLENDİRME:
Söz konusu maddede yer alan ve iptal davasının sübjektif ehliyet koşulu olan "menfaat ihlali" doktrin ve içtihatlarda dava konusu işlemle davacı arasında kurulan kişisel, meşru, güncel bir menfaat ilişkisi olarak tanımlanmaktadır. Menfaatin kişisel ve meşru olması için hukuki bir durumdan ortaya çıkması gerekir. Sözü edilen menfaat ilişkisinin varlığı ve sınırları her olayda yargı yerince uyuşmazlığın niteliğine göre belirlenmektedir.
İdare hukuku alanında tek taraflı irade açıklamasıyla yürütülmesi zorunlu nitelikte tesis edilen idari işlemlerin ancak bu idari işlemle meşru, kişisel ve güncel bir menfaat ilişkisi kurulabilenler tarafından iptal davasına konu edilebileceği açıktır.
Dosyanın, Dairemizin E:2021/621 sayılı dosyası ile birlikte incelenmesinden; uyuşmazlık konusu aynı parselin hissedarı olduğu belirtilerek … Bankası Anonim Şirketi tarafından, bu parsele ilişkin Gebze Belediye Meclisi’nin … tarih ve … sayılı kararı ile kabul edilerek Kocaeli Büyükşehir Belediye Meclisi’nin … tarih ve … sayılı kararı ile onaylanan 1/1000 ölçekli revizyon uygulama imar planının iptali istemiyle açılan dava dosyasında bulunan tapu kaydında yapılan incelemenin sonucu; uyuşmazlık konusu parselin dava açılmadan önce, 01.10.2012 tarihinde, dava dışı … Bankası A.Ş. ve … Bankası A.Ş.'ye hisseli şekilde satıldığı anlaşılmıştır.
Bu durumda, 2012 yılında dava dışı şirketlere satışı gerçekleştirilen taşınmaza ilişkin 2016 yılında açılan davada; uyuşmazlık konusu taşınmaz ile herhangi bir ilgisinin el değiştirme tarihi itibariyle kalmadığı anlaşılan davacının, taşınmaza yönelik olarak anılan işlemin iptalini istemekte menfaati ve dolayısıyla dava açma ehliyetinin bulunmadığı sonucuna ulaşıldığından, işin esasına girilmesi suretiyle dava konusu işlemin iptali yolunda İdare Mahkemesince verilen karara karşı yapılan istinaf başvurusunun reddi yolundaki temyize konu Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesi kararında isabet bulunmamaktadır.
KARAR SONUCU:
Açıklanan nedenlerle;
1. 2577 sayılı Kanunun 49. maddesine uygun bulunan davalı büyükşehir belediyesinin temyiz isteminin kabulüne,
2. Dava konusu işlemin yukarıda özetlenen gerekçeyle iptaline ilişkin Mahkeme kararına yönelik olarak yapılan istinaf başvurusunun gerekçeli reddi yolundaki temyize konu … Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin … tarih ve E:…, K:… sayılı kararının BOZULMASINA,
3. Yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın anılan Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesine gönderilmesine, 06/11/2023 tarihinde, kesin olarak, oybirliğiyle karar verildi.