T.C.
D A N I Ş T A Y
ALTINCI DAİRE
Esas No : 2022/7422
Karar No : 2023/7011
TEMYİZ EDEN (DAVACI) : …
VEKİLİ : Av. …
KARŞI TARAF (DAVALI) : … Belediye Başkanlığı
VEKİLİ : Av. …
İSTEMİN KONUSU : … Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin … tarih ve E:…, K:… sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.
YARGILAMA SÜRECİ :
Dava konusu istem: Kocaeli İli, Kartepe İlçesi, … Mahallesi, … ada, … parsel sayılı (… sayılı parsel) taşınmazı kapsayan alanda, 3194 sayılı İmar Kanununun 18. maddesi uyarınca parselasyon işlemi yapılmasına ilişkin … tarih ve … sayılı Kartepe Belediye Encümeni kararının iptali istenilmiştir.
İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: … İdare Mahkemesince verilen … tarih ve E:…, K:… sayılı kararda; dava konusu parselasyon işleminin 14/09/2015 tarihinden itibaren askıya çıkarılmak suretiyle ilan edildiği, davacı tarafından parselasyon işlemine karşı askı süresi içerisinde yapılan itirazın ,,, tarih ve ,,, sayılı belediye encümen kararı ile reddedildiği, davacının itirazının reddine dair işlemin davacıya tebliğ edilip edilmediğinin dosya kapsamından anlaşılamadığı, ancak parselasyon işleminin ikinci kez 06/02/2017 tarihinden itibaren 30 gün müddetle askıya çıkarıldığı ve askıdan indirildiği 08/03/2017 tarihi izleyen günden itibaren 60 günlük süre içerisinde dava açılması gerekmekte iken bu tarihten çok sonra 28/02/2022 tarihinde açılan davanın süre aşımı nedeniyle incelenmesine olanak bulunmadığı sonucuna varılmıştır.
Belirtilen gerekçe ile, davanın süre aşımı nedeniyle reddine karar verilmiştir.
Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesi kararının özeti: İstinaf başvurusuna konu İdare Mahkemesi kararının hukuka ve usule uygun olduğu ve istinaf dilekçelerinde ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği belirtilerek 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanununun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.
TEMYİZ EDENİN İDDİALARI: Parselasyon işleminin tebliğ edilmediği, parselasyon işlemine ilişkin evrakların belediyeden talep edildiği, evrakların tebliğ edilmesi üzerine 60 günlük süre içerisinde davanın açıldığı ileri sürülmektedir.
KARŞI TARAFIN SAVUNMASI : Savunma verrilmemiştir.
DANIŞTAY TETKİK HAKİMİ …'NİN DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin kabulü ile Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesi kararının bozulması gerektiği düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Altıncı Dairesince, Tetkik Hakiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:
İNCELEME VE GEREKÇE:
MADDİ OLAY : Kocaeli İli, Kartepe İlçesi, … Mahallesi, … ada, … parsel sayılı (… sayılı parsel) taşınmazı kapsayan alanda, 3194 sayılı İmar Kanununun 18. maddesi uyarınca Kartepe Belediye Encümeninin … tarih ve … sayılı parselasyon yapılmasına ilişkin kararının … tarih ve … sayılı Kocaeli Büyükşehir Belediye Encümeni kararı ile uygun görüldüğü, bunun üzerine 14/09/2015 ile 16/10/2015 tarihleri arasında 30 gün müddetle askıya çıkartılan parselasyon işlemine davacı tarafından askı süresi içerisinde yapılan … tarih ve … sayılı itiraz başvurusunun davalı Kartepe Belediye Encümeninin … tarih ve … sayılı kararı ile reddedildiği, parselasyon işleminde yapılan değişiklikler nedeniyle parselasyon planı ve askı haritasının tekrar askıya çıkarılmasına ilişkin Kartepe Belediye Encümeninin … tarih ve … sayılı kararı ile tesis edilen parselasyon işleminin Kocaeli Büyükşehir Belediye Encümeninin … tarih ve … sayılı kararı ile onaylandıktan sonra 06/02/2017 ile 08/03/2017 tarihleri arasında 30 gün müddetle ikinci kez askıya çıkartıldığı, askı sürecinde itiraz bulunmadığından … tarih ve … sayılı Kartepe Belediye Encümeni kararı ile parselasyon haritası ve dağıtım cetvelinin kesinleştirilerek tescil edildiği, davacı tarafından parselasyon işlemine ilişkin şuyulandırma evraklarının tarafına verilmesi için 17/12/2021 tarihinde davalı idareye yapılan başvuruya idarece verilen 28/12/2021 tarihli cevabi yazısının 05/01/2022 tarihinde davacıya tebliği üzerine parselasyon işlemi yapılmasına ilişkin … tarih ve … sayılı Kartepe Belediye Encümeni kararının iptali istemiyle bakılmakta olan davanın açıldığı anlaşılmaktadır.
İLGİLİ MEVZUAT:
T.C. Anayasasının 125. maddesinde, idari işlemlere karşı açılacak davalarda sürenin yazılı bildirim tarihinden başlayacağı hüküm altına alınmış, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanununun 7. maddesinin 1. fıkrasında, dava açma süresinin, özel kanunlarda ayrı süre gösterilmeyen hallerde Danıştay'da ve idare mahkemelerinde altmış gün olduğu kurala bağlandıktan sonra, aynı maddenin 2. fıkrasında, Anayasa kuralına paralel şekilde, idari uyuşmazlıklarda dava açma süresinin yazılı bildirimin yapıldığı tarihi izleyen günden başlayacağı, aynı kanunun 11. maddesinde ilgililer tarafından idari dava açılmadan önce idari işlemin kaldırılması, geri alınması, değiştirilmesi veya yeni bir işlem yapılmasının üst makamdan, üst makam yoksa işlemi yapmış olan makamdan, idari dava açma süresi içinde istenebileceği, bu başvurunun işlemeye başlamış olan idari dava açma süresini durduracağı, otuz gün içinde (İşlem tarihinde yürürlükte bulunan "altmış" ibaresi 08/07/2021 tarih ve 7331 sayılı Kanunun 2. maddesiyle "otuz" olarak değiştirilmiştir.) bir cevap verilmezse isteğin reddedilmiş sayılacağı düzenlenmiştir.
Öte yandan, özel kanun olan 3194 sayılı İmar Kanununun 19. maddesinde; 'İmar planlarına göre parselasyon planları yapılıp, belediye ve mücavir alan içinde belediye encümeni, dışında ise il idare kurulunun onayından sonra yürürlüğe girer. Bu planlar bir ay müddetle ilgili idarede asılır. Ayrıca mutat vasıtalarla duyurulur. Bu sürenin sonunda kesinleşir. Tashih edilecek planlar hakkında da bu hüküm uygulanır. Kesinleşen parselasyon planları tescil edilmek üzere tapu dairesine gönderilir. Bu daireler ilgililerin muvafakatı aranmaksızın, sicilleri planlara göre re'sen tanzim ve tesis ederler...' hükmüne yer verilmiştir.
Anılan mevzuat hükümlerinin birlikte değerlendirilmesinden, parselasyon işlemlerine karşı 2577 sayılı yasanın 11. maddesi kapsamında başvuru için, özel bir Kanun olan 3194 sayılı Yasanın 19. maddesi ile özel bir itiraz süresi getirildiği anlaşılmaktadır. Bu durum karşısında, parselasyon işlemlerine karşı, bir aylık askı süresi içinde 2577 sayılı Yasanın 11. maddesi kapsamında başvuruda bulunulması, bu başvuruya idari dava açma süresinin başlangıç tarihi olan son ilan tarihini izleyen günden itibaren otuz gün içinde cevap verilmeyerek isteğin reddedilmiş sayılması halinde, bu tarihi takip eden altmış günlük dava açma süresi içinde veya son ilan tarihini izleyen günden itibaren otuz gün içinde cevap verilmek suretiyle isteğin reddedilmesi halinde bu cevap tarihini izleyen günden itibaren altmış günlük dava açma süresi içinde veya itiraz süresi içerisinde başvuruda bulunulmaması durumunda parselasyon işlemleri kesinleşeceğinden kesinleşme tarihinden itibaren altmış gün içerisinde dava açılması gerektiği açıktır. Ancak, genel kural bu yönde olmakla beraber parselasyon işlemi gibi subjektif ve kişisel nitelikte idari işlemlere karşı dava açma süresinin başlaması için ilgililere yazılı bildirim yapılması gerekmektedir. Yazılı bildirim yapılmaması halinde, ilgililerin işlemi ve kime karşı karşı dava açabileceklerini öğrenmeleri üzerine dava açabilecekleri tabidir.
HUKUKİ DEĞERLENDİRME:
Yargısal içtihatlarda, imar planları, ilanı gereken genel düzenleyici işlem olarak kabul edilmektedir. İmar planlarına dayalı olarak tesis edilen; parselasyon, yapı ruhsatı verilmesi, yapı ruhsatı iptali ve yıkım gibi işlemlerin ise uygulama imar planlarının uygulanmasına yönelik işlemler olduğunda duraksama bulunmamaktadır.
Bu çerçevede, uygulama imar planları doğrultusunda tesis edilen, parselasyon, yapı ruhsatı verilmesi gibi uygulama işlemleri üzerine, altmış günlük dava açma süresi içerisinde uygulama işlemine karşı veya uygulama işlemiyle birlikte ya da ayrıca dayanak imar planına karşı dava açılması da mümkündür.
Yine yerleşik Danıştay içtihatlarına göre, genel düzenleyici işlem niteliğinde olan imar planına karşı askıdan itibaren dava açma süresi içerisinde dava açılabilirken, subjektif nitelikteki parselasyon işlemine (ve dava konusu edilmesi halinde bu işlemin dayanağı olan uygulama imar planına) karşı yasal dava açma süresinin işlemeye başlaması için bu işlem, işlem tarihindeki muhatabına usulüne uygun bir şekilde tebliğ edilmelidir ya da muhatabın bu işlemi tüm unsurlarıyla birlikte öğrendiği açık ve net bir şekilde ortaya konulmalıdır.
Nitekim Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulunun 09/06/2021 tarihli, E:2021/154 K:2021/1202 sayılı; 28/04/2022 tarihli, E:2022/258, K:2022/1668 sayılı; 28/04/2022 tarihli, E:2022/47, K:2022/1665 sayılı; 28/04/2022 tarihli, E:2022/412, K:2022/1664 sayılı kararları da bu yöndedir.
Uyuşmazlıkta, subjektif işlem özelliği taşıyan parselasyon işleminin kesinleşmiş halinin davacıya tebliğ edilmesi ya da bu işlemin davacı tarafından açık ve net bir şekilde öğrenildiğinin ortaya konulması gerekmektedir.
Yukarıda yer verilen mevzuat hükümlerine göre parselasyon planının ilçe belediye encümenince kabul edildikten ve büyükşehir belediye encümenince onaylandıktan sonra yürürlüğe gireceği ve bir ay süreyle ilan edildikten sonra da kesinleşeceği açık olup bu süre içinde yapılan itirazların tamamının ya da bir kısmının kabul edilmesi halinde parselasyon planı yeniden bu süreci takip edip ilan edilerek kesinleştirilmeli ve buna göre de dava açma süresi son kez askı ilanı yapılan parselasyona göre belirlenmelidir.
Bir diğer ifade ile parselasyon planlarına ilişkin itirazların değerlendirilerek kısmen ya da tamamen kabul edilmesi durumunda parselasyonun kesinleşmesi söz konusu olmayacağından, yapım süreci devam eden parselasyon planı kapsamında bulunan taşınmaz maliklerinin parselasyonun kesinleşmiş haline karşı mevzuatta öngörülen dava açma süresi içerisinde dava açabileceklerinin kabulü gerekmektedir.
Somut olayda, Kartepe Belediye Encümeninin … tarih ve … sayılı kararı ile kabul edilen dava konusu parselasyon işleminin, Kocaeli Büyükşehir Belediye Encümeninin … tarih ve … sayılı kararı ile onaylandığı ve 14/09/2015-16/10/2015 tarihleri arasında askıya çıkarılmak suretiyle ilan edildiği, davacı tarafından askı süresi içerisinde parselasyon işlemine yapılan itirazın … tarih ve … sayılı Kartepe Belediye Encümen Kararı ile reddedildiği, ancak bir kısım itirazların kabul edilmesi üzerine, Kartepe Belediye Encümeninin … tarih ve … sayılı kararı ile 2. kez kabul edilen ve Kocaeli Büyükşehir Belediye Encümeninin … tarih ve … sayılı kararı ile onaylanan parselasyon işleminin 06/02/2017-08/03/2017 tarihleri arasında tekrar askıya çıkartıldığı, askı sürecinde itiraz bulunmadığından … tarih ve … sayılı Kartepe Belediye Encümeni kararı ile parselasyon haritası ve dağıtım cetvelinin kesinleştirilerek tescil edildiği, bilahare davacı tarafından parselasyon işlemine ilişkin şuyulandırma evraklarının tarafına verilmesi için 17/12/2021 tarihinde davalı idareye yapılan başvuruya verilen davalı idarenin 28/12/2021 tarihli cevabi yazısının 05/01/2022 tarihinde davacıya tebliğ edilmesi üzerine 28/02/2022 tarihinde bakılmakta olan dava açılmıştır.
Davacı tarafından parselasyonun ilk hali olan 1. parselasyon planına askı süresi içerisinde yapılan itiraz reddedilmiştir. Bununla birlikte diğer bir kısım parsel maliklerinin itirazları kabul edildiğinden değişikliğe uğrayan parselasyon planı davacının parselini de kapsayıp düzenler mahiyette kabul edilerek yeniden askıya çıkartılmıştır. Dolayısıyla ikinci kez askıya çıkarılan ve itiraz edilmeyerek kesinleşen parselasyon işleminin yeni bir parselasyon işlemi olduğu açıktır.
Diğer taraftan dosyada, davacının parselasyon işleminin kesinleşmiş son halinden haberdar olduğuna veya işlemin davacıya tebliğ edildiğine dair herhangi bir bilgi veya belge bulunmamaktadır.
Ayrıca davacı tarafından, ilk askıya çıkarılan parselasyon işlemine askı süresi içerisinde yapılan itirazın reddedilmiş olmasının, başkaca itirazların kabul edilmesi üzerine davacının, 2. kez askıya çıkartılan parselasyon işleminin yeni halinden tüm unsurlarıyla haberdar olduğunun kabulüne imkan bulunmamaktadır.
Bu nedenle, 06/02/2017-08/03/2017 tarihleri arasında tekrar askıya çıkartılan parselasyon işleminin davacıya tebliğ edilip edilmediği araştırılmalıdır.
Buna göre davacıya parselasyon işlemi tebliğ edilmemiş ise, davacının uyuşmazlık konusu parselasyon işlemini tüm unsurlarıyla öğrenip öğrenmediği araştırılarak bir karar verilmesi gerekir. Davacının parselasyon işlemini öğrendiğinin ispatlanamaması halinde, dava konusu işlemi öğrenme tarihi olarak davacının dava dilekçesinde belirttiği tarihin kabul edilmesi ve dava süresinde ise işin esası hakkında bir karar verilmesi gerekmektedir.
Bu durumda, davacı tarafından parselasyon işlemine ilişkin şuyulandırma evraklarının tarafına verilmesi amacıyla davalı idareye yapılan başvurunun cevaplandırılarak, davacıya 05/01/2022 tarihinde tebliğ edilmesi üzerine dava konusu parselasyon işleminin iptali istemiyle 28/02/2022 tarihinde açılan davanın süresinde olduğu sonucuna ulaşıldığından, işin esası hakkında karar verilmesi gerekmektedir.
Bu itibarla, davanın süre aşımı yönünden reddi yolunda verilen İdare Mahkemesi kararına karşı yapılan istinaf başvurusunun oyçokluğuyla reddine dair temyize konu Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesi kararında hukuki isabet bulunmamaktadır.
KARAR SONUCU:
Açıklanan nedenlerle;
1. 2577 sayılı Kanunun 49. maddesine uygun bulunan davacının temyiz isteminin kabulüne,
2. Davanın yukarıda özetlenen gerekçeyle davanın süre aşımı nedeniyle reddine ilişkin Mahkeme kararına yönelik olarak yapılan istinaf başvurusunun reddi yolundaki temyize konu … Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin … tarih ve E:…, K:… sayılı kararının BOZULMASINA,
3. Yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın anılan Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesine gönderilmesine, 28/09/2023 tarihinde, kesin olarak, oybirliğiyle karar verildi.