T.C.
D A N I Ş T A Y
ALTINCI DAİRE
Esas No : 2022/7437
Karar No : 2023/3732
TEMYİZ EDEN (DAVALI) : … Büyükşehir Belediye Başkanlığı
VEKİLİ : Av…
KARŞI TARAF (DAVACILAR) :
1-…-23-. …
VEKİLLERİ : Av. …
İSTEMİN KONUSU : …. İdare Mahkemesinin … tarih ve E:…, K:… sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.
YARGILAMA SÜRECİ:
Dava konusu istem: Ankara Büyükşehir Belediye Meclisinin … tarihli … sayılı kararıyla kabul edilen 1/5000 ölçekli …-… -… Bölgesi II Etap Nazım İmar Planında "batı oto terminali" olarak ayrılan … ili, … ilçesi, … Mahallesi, … ada … parsel sayılı taşınmazın kamulaştırılması istemiyle 13.01.2014 tarihinde yapılan başvurunun zımnen reddine ilişkin işlemin iptali istenilmektedir.
İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: Dava konusu işlemin iptali yolundaki İdare Mahkemesi kararının Danıştay Altıncı Dairesinin 12/10/2021 tarih ve E:2017/4103, K:2021/11230 sayılı kararıyla bozulması üzerine, bozma kararına uyularak, 1/1000 ölçekli uygulama imar planında dava konusu taşınmazın kısıtlılık halinin devam etmesi nedeniyle davacıların mülkiyet hakkının belirsiz bir süre ile kısıtlandığının sabit olduğu, taşınmaz malın değerinin belirlenerek ilgilisine ödenmesi gerektiği, kamulaştırma talebinin reddine ilişkin dava konusu işlemde hukuka uyarlık bulunmadığı gerekçesiyle, dava konusu işlemin iptaline karar verilmiştir.
TEMYİZ EDENİN İDDİALARI : Taşınmazın özel terminal alanı kullanımına dönüştürülmesine ilişkin 1/1000 ölçekli uygulama imar planı değişikliğinin Ankara Büyükşehir Belediye Meclisinin … tarih ve … sayılı kararı ile tadilen onaylandığı, askı sürecinde olduğu, bu sebeple davacıların mülkiyet hakkından kaynaklanan haklarının belirsiz bir süre ile kısıtlandığından söz edilemeyeceği, taşınmazın kamulaştırılması zorunluluğunun ortadan kalktığı belirtilerek, kararın bozulması gerektiği ileri sürülmektedir.
KARŞI TARAFIN SAVUNMASI : Savunma verilmemiştir.
DANIŞTAY TETKİK HAKİMİ ...'IN DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin kabulü ile mahkeme kararının bozulması gerektiği düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Altıncı Dairesince, Tetkik Hakiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:
İNCELEME VE GEREKÇE:
MADDİ OLAY : Davacıların hissedarı olduğu … ili, … ilçesi, … Mahallesi, … ada … parsel sayılı taşınmazın Ankara Büyükşehir Belediye Meclisinin … tarihli, … sayılı kararıyla kabul edilen 1/5000 ölçekli … -… -… Bölgesi II. Etap Nazım İmar Planı kapsamında kaldığı, anılan planda dava konusu taşınmazın "batı oto terminali" olarak ayrıldığı, davacıların anılan parselin kamulaştırılması talebiyle 13/01/2014 tarihinde yaptığı başvurunun zımnen reddedilmesi üzerine, bakılan davanın açıldığı anlaşılmaktadır.
İLGİLİ MEVZUAT:
3194 sayılı İmar Kanununun işlem tarihinde yürürlükte olan haliyle 5. maddesinde nazım imar planı; varsa bölge veya çevre düzeni planlarına uygun olarak halihazır haritalar üzerine, yine varsa kadastral durumu işlenmiş olarak çizilen ve arazi parçalarının; genel kullanış biçimlerini, başlıca bölge tiplerini, bölgelerin gelecekteki nüfus yoğunluklarını, gerektiğinde yapı yoğunluğunu, çeşitli yerleşme alanlarının gelişme yön ve büyüklükleri ile ilkelerini, ulaşım sistemlerini ve problemlerinin çözümü gibi hususları göstermek ve uygulama imar planlarının hazırlanmasına esas olmak üzere düzenlenen, detaylı bir raporla açıklanan ve raporuyla beraber bütün olan plan; uygulama imar planı da; tasdikli halihazır haritalar üzerine varsa kadastral durumu işlenmiş olarak nazım imar planı esaslarına göre çizilen ve çeşitli bölgelerin yapı adalarını, bunların yoğunluk ve düzenini, yolları ve uygulama için gerekli imar uygulama programlarına esas olacak uygulama etaplarını ve diğer bilgileri ayrıntıları ile gösteren plan olarak tanımlanmıştır.
3194 sayılı İmar Kanununun 4.7.2019 tarihli 7181 sayılı Kanunun 7. maddesiyle değişik, "İmar planlarında umumi hizmetlere ve kamu hizmetlerine ayrılan yerler" başlıklı 13. maddesinde; "Özel hukuk kişilerinin mülkiyetinde olup uygulama imar planında düzenleme ortaklık payına konu kullanımlarda yer alan taşınmazlar;a) Bu kullanımlardan umumi hizmetlere ayrılan alanlar öncelikle 18 inci maddeye göre arazi ve arsa düzenlemesi yapılarak,b) 4/11/1983 tarihli ve 2942 sayılı Kamulaştırma Kanunu kapsamında sırasıyla, ilgisine göre Hazine veya ilgili idarelerin mülkiyetindeki taşınmazlar ile trampa yapılmak veya satın alınmak suretiyle, ilgili kamu kurum ve kuruluşunca kamulaştırılarak kamu mülkiyetine geçirilir.
Düzenleme ortaklık payına konu kullanımlardan yol, meydan, ibadet yerleri, park ve çocuk bahçeleri hariç olmak üzere yapı yapılabilecek diğer alanlarda; alanların kamuya geçişi sağlanıncaya kadar maliklerinin talebi hâlinde ilgili kamu kuruluşunun uygun görüşü alınarak plandaki kullanım amacına uygun özel tesis yapılabilir.
İlgili mevzuat uyarınca hiçbir şekilde yapı yapılamayacak alanlarda muvakkat da olsa yapı yapılmasına izin verilmez. Mevcut yapılar kamulaştırılıncaya kadar korunabilir. Bu alanlarda beş yıllık imar programı süresi içinde, birinci fıkranın (a) ve (b) bentlerine göre işlem tesis edilerek parsel, kamu mülkiyetine geçirilmek zorundadır. Bu süre en fazla bir yıl uzatılabilir.
Parsel maliklerinin hisselerini idareye hibe etmeleri veya bedelsiz devretmeleri durumunda, idare devir işlemlerini bedel almaksızın gerçekleştirmekle yükümlüdür. Bu işlemler için parsel maliklerinden hiçbir vergi, resim, harç, döner sermaye ücreti ve herhangi bir ad altında bedel alınmaz.
Kamu kullanımına ait sosyal, kültürel ve teknik altyapı alanlarının, Hazine veya kamu mülkiyetindeki alanlarla trampa yapılması hâlinde, şahıs veya özel hukuk kişilerinden hiçbir vergi, resim, harç, ücret, döner sermaye ücreti ve herhangi bir ad altında bedel alınmaz.
Bu maddenin uygulanmasına ilişkin usul ve esaslar Bakanlıkça hazırlanan yönetmelikle belirlenir.
" düzenlemesi yer almaktadır.
HUKUKİ DEĞERLENDİRME:
Yukarıda yer verilen mevzuat hükümleri uyarınca, planlar arasındaki hiyerarşi kapsamında nazım imar planından sonra yapılacak olan uygulama imar planının hem nazım imar planına hem de daha üst ölçekli planlara uygun yapılması gerektiği, 1/1000 ölçekli planların uygulamaya esas planlar olması nedeniyle 1/1000 ölçekli uygulama imar planına dayanılarak parselasyon, ruhsat, kamulaştırma gibi uygulama işlemlerinin yapılması zorunluluğu bulunduğu açıktır.
Dosyadaki bilgi ve belgelerin incelenmesinden; Dairemizin 16/02/2023 tarihli ara kararına davalı idare tarafından sunulan ... tarih ve ... sayılı cevap dilekçesinde, davaya konu taşınmazın Ankara Büyükşehir Belediye Meclisinin … tarih ve … sayılı kararıyla kabul edilen 1/5000 ölçekli nazım imar planı değişikliğiyle ''özel oto terminali'' olarak ayrıldığı, kullanım kararının nazım imar planına uygun olarak ''özel terminal alanı'' olarak değiştirilmesine yönelik 1/1000 ölçekli uygulama imar planı değişikliğinin, Ankara Büyükşehir Belediye Meclisinin … tarih ve … sayılı kararıyla ''yençok:2 kat '' şeklinde tadilen onaylandığı, plana itiraz olmadığı ve kesinleştiği, arşivlerine son plan değişikliğine yönelik bir dava bilgisi olmadığı, hususlarının belirtildiği anlaşılmaktadır.
Bu durumda; davalı idare tarafından davaya konu parselde yapılan imar planı değişikliğine dair beyanlar dikkate alınarak, davaya konu taşınmaza ilişkin güncel mülkiyet durumu ile yine taşınmazın yürürlükte olan 1/1000 ölçekli uygulama imar planı ve 1/5000 ölçekli nazım imar planındaki kullanım durumu hususunda dosyadaki bilinen durum dışında yeni bir değişiklik olup olmadığı, dava açılıp açılmadığı ilgili idareden araştırılarak, güncel durum tespit edildikten sonra, elde edilen sonuca göre yeniden karar verilmesi gerekmektedir.
Bu itibarla dava konusu kamulaştırma talebinin zımnen reddine ilişkin işlemin iptali yolundaki kararda hukuki isabet görülmemiştir.
KARAR SONUCU :
Açıklanan nedenlerle;
1.2577 sayılı Kanunun 49. maddesine uygun bulunan davalının temyiz isteminin kabulüne,
2. Dava konusu işlemin yukarıda özetlenen gerekçeyle iptaline ilişkin temyize konu …. İdare Mahkemesinin … tarih ve E:…, K:… sayılı kararının BOZULMASINA,
3. Dosyanın anılan Mahkemeye gönderilmesine,
4. 2577 sayılı Kanunun (Geçici 8. maddesi uyarınca uygulanmasına devam edilen) 54. maddesinin 1. fıkrası uyarınca bu kararın tebliğ tarihini izleyen 15 gün içerisinde kararın düzeltilmesi yolu açık olmak üzere, 12/04/2023 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.