Danıştay 8. Daire Başkanlığı 2022/7465 E. , 2024/1061 K.
"İçtihat Metni"
T.C.
D A N I Ş T A Y
SEKİZİNCİ DAİRE
Esas No : 2022/7465
Karar No : 2024/1061
TEMYİZ EDEN (DAVALI) : …
KARŞI TARAF (DAVALILAR) : 1- … Valiliği
2- … Kaymakamlığı - …
VEKİLİ : Av. …
İSTEMİN KONUSU : … Bölge İdare Mahkemesi …İdari Dava Dairesinin … gün ve E:…, K:… sayılı kararının, temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.
YARGILAMA SÜRECİ :
Dava konusu istem: … Anadolu Lisesinde ve … Anadolu Lisesinde … Öğretmeni olarak çalışan davacının, 5580 sayılı Özel Öğretim Kurumları Kanunun 4. maddesi uyarınca anılan okullardaki görevine son verilmesine ilişkin (sırasıyla) … tarih ve … ve … tarih ve … sayılı Kocasinan Kaymakamlığı işlemlerinin iptali istenilmektedir.
İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesince verilen … tarih ve E:…, K:… sayılı kararda; davacının "silahlı terör örgütüne üye olmak" suçu isnadıyla yargılandığı ceza yargılamasında örgütün yapısı ve faaliyeti çerçevesinde işlenen suçlarla ilgili bilgi verdiği, örgüt içindeki konumlarını ve eylemlerini açıkladığı bu suretle etkin pişmanlık gösterdiği kanaatine varılarak hükmün açıklanmasının geri bırakılmasına karar verildiği, söz konusu yargılama sonucunda verilen kararda davacının Rize ilinde örgüte müzahir Burç Kız Yurdunda kaldığı ve yurt ablalığı yaptığı, örgütle iltisaklı Havza Sakarya Dershanesinde çalıştığı, örgütün finans kurumu olan Bank Asya'da 17/09/2007 tarihinde açılmış vadesiz mevduat hesabının mevcut olduğu, örgütün yayın organları arasında bulunan Zaman Gazetesi ile Sızıntı ve Ailem dergilerine abone teminine çalıştığı, örgütün sohbet adı altındaki toplantılarına iştirak ettiği ve sohbet hocalığı yaptığı tespitlerine yer verildiği, dolayısıyla davacının FETÖ/PDY ile iltisak veya irtibat düzeyinde bir ilişkisinin bulunduğundan 5580 sayılı Kanunun özel öğretim kurumları personelinde aranacak koşullara ilişkin 4. maddesindeki "...terör örgütlerine ya da Millî Güvenlik Kurulunca Devletin millî güvenliğine karşı faaliyette bulunduğuna karar verilen yapı, oluşum veya gruplara üyeliği, mensubiyeti ya da iltisakı yahut bunlarla irtibatı olmaması şartı aranır." koşulunun davacı açısından sağlanmadığı anlaşıldığından kamu yararı ve hizmetin gerekleri noktasındaki takdir yetkisi kapsamında yapıldığı anlaşılan davacının özel eğitim kurumlarındaki görevine son verilmesine ilişkin dava konusu işlemlerde hukuka ve mevzuata aykırılık bulunmadığından davanın reddine karar verilmiştir.
Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: İstinaf başvurusuna konu kararın hukuka ve usule uygun olduğu ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği belirtilerek 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.
TEMYİZ EDENİN İDDİALARI : Davacı tarafından, Bank Asya hesabını hiç kullanmadığı, aktif olarak kullanılan Halk Bankası hesabının olduğu, 2007 yılında üniversite öğrencisi olduğu dönemde Kayseri-Hamurcu Köyü Derneği tarafından burs verileceğinin söylendiği, burs için Bank Asya'da hesap açtırdığı, bunun haricinde hesabı hiç kullanmadığı, Zaman Gazetesi ve Sızıntı Dergisi için abone temin etmeye çalışmadığı, abone temin etmediği için de rızası olmadan maaşından kesinti yapıldığı ileri sürülerek dava konusu işlemin hukuka aykırı olduğu ileri sürülmektedir.
KARŞI TARAFIN SAVUNMASI : İstemin reddi gerektiği savunulmuştur.
DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ … 'IN DÜŞÜNCESİ : Temyize konu edilen Bölge İdare Mahkemesi kararının onanması gerektiği düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Sekizinci Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:
İNCELEME VE GEREKÇE:
MADDİ OLAY :
… Anadolu Lisesi ve … Anadolu Lisesi'nde Fizik öğretmeni olarak görev yapan davacı hakkında Kocasinan Kaymakamlığı İlçe Milli Eğitim Müdürlüğü'nün … tarihli ve … sayılı yazısı ile Kayseri Cumhuriyet Başsavcılığı, Samsun Cumhuriyet Başsavcılığı ve … Ağır Ceza Mahkemesi Başkanlığından bilgi ve belge talep edilmesi üzerine; davacı hakkında silahlı terör örgütüne üye olma suçundan verilen … Ağır Ceza Mahkemesi'nin … tarihli ve E:… , K:… sayılı hükmün açıklanmasının geri bırakılmasına ilişkin kararının gönderildiği ve bunun üzerine dava konusu işlemler ile davacının anılan kurumlardaki görevine son verildiği anlaşılmaktadır.
İLGİLİ MEVZUAT:
5580 sayılı Özel Öğretim Kurumları Kanunu'nun 4. maddesinde "Özel öğretim kurumlarının gerçek kişi kurucularında, tüzel kişi kurucularının yönetim organlarında, kurucu temsilcilerinde ve personelinde; 26/9/2004 tarihli ve 5237 sayılı Türk Ceza Kanununun 53 üncü maddesinde belirtilen süreler geçmiş olsa bile kasten işlenen bir suçtan dolayı bir yıl veya daha fazla süreyle hapis cezası ya da affa uğramış olsa bile Devletin egemenlik
alametlerine ve organlarının saygınlığına karşı suçlar, Devletin güvenliğine karşı suçlar, anayasal düzene ve bu düzenin işleyişine karşı suçlar, millî savunmaya karşı suçlar, Devlet sırlarına karşı suçlar ve casusluk, zimmet, irtikâp, rüşvet, hırsızlık, dolandırıcılık, sahtecilik, güveni kötüye kullanma, hileli iflas, ihaleye fesat karıştırma, edimin ifasına fesat karıştırma, suçtan kaynaklanan malvarlığı değerlerini aklama, kaçakçılık suçları, cinsel dokunulmazlığa karşı suçlar ve 11/10/2006 tarihli ve 5549 sayılı Suç Gelirlerinin Aklanmasının Önlenmesi Hakkında Kanun kapsamında işlenen suçlardan ceza almamış olması veya haklarında bu suçlardan dolayı kovuşturma bulunmaması, terör örgütlerine ya da Millî Güvenlik Kurulunca Devletin millî güvenliğine karşı faaliyette bulunduğuna karar verilen yapı, oluşum veya gruplara üyeliği, mensubiyeti ya da iltisakı yahut bunlarla irtibatı olmaması şartı aranır." hükmü yer almaktadır.
Milli Eğitim Bakanlığı Özel Öğretim Kurumları Yönetmeliğinin 39. maddesinin 4. fıkrasında " Kurumda görev yapan personelin Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasında yer alan şartları taşımadığının sonradan tespit edilmesi hâlinde çalışma izni iptal edilir." hükmüne yer verilmiştir.
HUKUKİ DEĞERLENDİRME:
İptal davaları idarî işlemlerin yetki, şekil, sebep, konu ve maksat yönlerinden biri ile hukuka aykırı olduklarından dolayı iptalleri için menfaatleri ihlâl edilenler tarafından açılan davalardır. İdari işlem ise idarenin kamu gücü kullanarak tek taraflı olarak tesis ettiği hukuki sonuç doğuran işlemdir. İdareyi işlem yapmaya sevk eden maddi ve hukuki etkenler ise idari işlemin sebep unsurunu oluşturmaktadır.
Dava konusu işlemin sebep unsuru yönünden hukuki denetiminin yapılabilmesi; bu değerlendirmeyi haklı kılan maddi sebeplerin yargılama esnasında davalı idarece ortaya konulmasına ve izah edilmesine bağlıdır. Bu konudaki yükümlülük şüphesiz öncelikle dava konusu işlemi tesis eden davalı idareye aittir. Bununla birlikte idari yargı mercilerince 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 20. maddesinde öngörülen resen araştırma ilkesi uyarınca uyuşmazlığın çözümü için her türlü inceleme ve araştırmanın yapılması da mümkün, hatta olayın niteliğine göre gereklidir.
Anayasa Mahkemesi 14/11/2019 tarihli ve E:2018/89, K:2019/84 sayılı kararında iltisaklı kavramını ''kavuşan, bitişen, birleşen'', irtibatlı kavramını ise ''bağlantılı'' olarak tanımlamıştır. Bu kavramlar ile kişilerin cezai sorumluluğunu gerektiren örgüte üyelik ve mensubiyet kavramlarına nazaran terör örgütleri ile daha az yoğun ve atipik bir bağlantının vurgulandığı açıktır. Bu kapsamda kişilerin terör örgütleri ile irtibat ve iltisaklarının ortaya konulabilmesi için, örgütün amaçlarının gerçekleştirilmesi ya da örgütten yarar sağlamak maksadıyla gerek örgütten gelen talimatlar doğrultusunda gerekse inisiyatif alarak bulundukları hal ve hareketler neticesinde örgüte veya kendilerine yarar sağladıkları ya da örgüt ile amaç birliği veya sosyal birliktelik görünümü içinde oldukları yönünde kanaat oluşması yeterli olacaktır.
… Ağır Ceza Mahkemesi'nin … tarihli ve E:… , K:… sayılı kararın 7. ve 8. sayfasında yer alan davacının savunmasında "..eşim … MEB'de öğretmendir, halen görevini yürütmektedir, eşim Kayseri'de … Fen Lisesinde çalışırken bu lise maaşlarını Bank Asya'dan ödediği için Bank Asya'da hesap açmış bu lisenin örgütle hiçbir bağlantısı yoktur. Benim Bank Asya'da hesabım bulunmamaktadır, eşimin hesabını da kullanmış değilim, yine örgütte tanıdığım kişilerin isimlerini de Havza'da yetkili makamlara bildirdim, 2014 yılının Haziran ayında Havza Sakarya Dershanesinden istifa ederek ayrıldım, ben bu yapının içerisinde dini bir cemaat olduğu düşüncesiyle bulunuyordum, 17/25 Aralık olaylarından sonra dershaneden ayrılmak istediğimde dershane müdürü E.K benim ayrılamayacağımı ayrılmam halinde tazminatlarımın ödenmeyeceğini söyledi, bu sebeple 2014 yılının sonunda kadar dershanede kalmak zorunda bırakıldım, maaşımızı dershane muhasebecisi ödüyordu benim 10.000,00 TL birikmiş alacağım vardı bunun bir kısmını muhasebeci İ.D bana A.K'nın çekiyle ödemiştir, bu çeki bankadan daha sonra tahsil ettim, yine dershane yönetimi her öğretmene en az 6 adet sızıntı dergisi aboneliği bulmalarını istiyordu, ben bu direktifi yerine getirmiyordum, bunun üzerine dershane yönetimi 6 adet abonelik ücretini benim maaşımdan kesiyordu, savunmam bundan ibarettir." beyanlarına yer verdiği görülmüştür.
… Ağır Ceza Mahkemesi'nin … tarihli ve E:… , K:… sayılı kararının 19. sayfasında ise davacının "..üniversite öğrenimi sırasında Rize ilinde örgüte müzahir Burç Kız Yurdunda kaldığı ve yurt ablalılığı yaptığı, örgütün sözde liderinin övülerek propagandasının yapıldığı ve örgüt adına himmet, bağış, kurban parası namıyla yardımların toplandığı sohbet adı altındaki örgütsel toplantılara iştirak ettiği, örgütün finans kurumu olan Bank Asya'da 17/09/2012 tarihinde açılmış vadesiz mevduat hesabının mevcut olduğu, örgütün yayın organları arasında bulunan Zaman Gazetesine aboneliğinin mevcut olduğu" ifadelerine yer verilmiştir.
Yukarıda yer verilen 5580 sayılı Özel Öğretim Kurumları Kanunun 4. maddesi dikkate alındığında; özel öğretim kurumlarında görev alacak personelin terör örgütü ile iltisaklı veya irtibatlı olması nedeniyle de görevine son verilebileceği hususu dikkate alındığında; ceza mahkemesi kararından bağımsız olarak gerek ceza yargılamasında elde edilen deliller gerekse dosya muhteviyatında yer alan bilgi ve belgeler çerçevesinde davacının FETÖ/PDY terör örgütü ile irtibat veya iltisak düzeyinde bir ilişkisinin olup olmadığı hususunun değerlendirilebileceği açıktır.
Her ne kadar Mahkemece bu bağlamda bir değerlendirme yapılarak … Ağır Ceza Mahkemesince verilen hükmün açıklanmasının geri bırakılması kararında yer alan tespitlerden yola çıkılarak davacının FETÖ/PDY terör örgütü ile irtibat veya iltisak düzeyinde bir ilişkisi olduğunu sonucuna varılmış ise de; anılan ceza mahkemesi kararında yer alan davacının savunması, anılan kararda yer alan davacıya ilişkin tespitler ve temyiz dilekçesinde yer alan iddiaların birlikte değerlendirilmesi neticesinde Mahkemece sadece ceza mahkemesi kararındaki tespitlerin esas alınmasının somut olay çerçevesinde eksik incelemeyle karar verilmesine neden olduğu sonucuna varılmıştır.
Bu itibarla, öncelikle; davalı idareye, davacı hakkında terör örgütlerine veya Milli Güvenlik Kurulunca Devletin milli güvenliğine karşı faaliyette bulunduğuna karar verilen yapı, oluşum veya gruplara iltisakı yahut irtibatı olduğu yönünde değerlendirme yapılmasına dayanak teşkil eden tespitlerin, bu tespitlere ilişkin bilgi ve belgelerin sorulması, öte yandan 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 20. maddesi uyarınca uyuşmazlığın çözümü için;
Emniyet Genel Müdürlüğü Kaçakçılık ve Organize Suçlarla Mücadele Daire Başkanlığı ile Emniyet Genel Müdürlüğü Terörle Mücadele Daire Başkanlığına; davacının FETÖ/PDY terör örgütüne ait örgüt içi iletişim programı (ByLock) kullandığına ya da ankesörlü telefon görüşme kaydı bulunduğuna ilişkin tespit olup olmadığının sorulmasına, var ise tespitlere ilişkin belge ve raporların, (mahiyetleri ve kullanım bilgileri yer alacak şekilde) FETÖ/PDY soruşturmaları kapsamında var ise davacının adının geçtiği ifade tutanaklarının istenilmesine,
Tasarruf Mevduatı Sigorta Fonuna; davacının, müflis Asya Katılım Bankası AŞ’de katılım ya da cari hesabının bulunup bulunmadığının sorularak, var ise ilgili belge ve raporların (şahıs, hesap no, hesap açılma tarihi, işlem tarihleri, işlemlerin mahiyeti, tutarı yer alacak şekilde) istenilmesine,
Milli Eğitim Bakanlığı Özel Öğretim Kurumları Genel Müdürlüğüne; davacının FETÖ/PDY terör örgütüne ait özel öğretim kurum ve kuruluşlarına ilişkin eğitim kaydı ile özel öğrenci yurtları vb. ilişkin kayıt bilgileri (istihbari olanlar dâhil) olup olmadığının sorularak, var ise tespitine ilişkin belge ve raporların istenilmesine,
Hazine ve Maliye Bakanlığı Mali Suçları Araştırma Kuruluna (MASAK); davacının FETÖ/PDY terör örgütü ile ilişkili gerçek (sivil imamlar vb) veya tüzel (Kimse Yok Mu Derneği vb) kişilere bağış ya da para transferinin olup olmadığının sorularak, var ise ilgili belge ve raporların (şahıs, dernek/vakıf, miktar ve tarih yer alacak şekilde) istenilmesine,
İçişleri Bakanlığı Sivil Toplumla İlişkiler Genel Müdürlüğüne; davacının FETÖ/PDY terör örgütüne ait olduğu gerekçesiyle kapatılan dernek ya da sendika/federasyon/konfederasyonlarda yönetim/denetim/genel kurul üyelik/aidat bilgisi olup olmadığının sorularak, var ise ilgili belge ve raporların (şahıs, tarih aralığı ve ilgili kuruluş yer alacak şekilde) istenilmesine,
Vakıflar Genel Müdürlüğüne; davacının FETÖ/PDY terör örgütüne ait olduğu gerekçesiyle kapatılan vakıflarda üyeliği ya da mütevelli heyeti üyeliği olup olmadığının sorularak, var ise ilgili belge ve raporların (şahıs, tarih aralığı ve ilgili kuruluş yer alacak şekilde) istenilmesine,
Krea İçerik Hizmetleri ve Prodüksiyon Anonim Şirketine; davacının Digitürk aboneliğinin bulunup bulunmadığı, aboneliği bulunuyorsa bu aboneliği iptal ettirip ettirmediğinin, iptal ettirmiş ise hangi tarihte iptal ettirdiğinin sorularak, var ise müşteri hizmetleri ile yapılan görüşmenin çözümünün ve diğer bilgi ve belgelerin birer örneğinin istenilmesine" yönelik verilecek ara kararı neticesinde davalı idare ile yukarıda anılan kurum ve kuruluşlarca gönderilecek bilgi ve belgeler davacıya tebliğ edilerek karşı beyanlarının da alınmasından sonra davacının terör örgütlerine veya Milli Güvenlik Kurulunca Devletin milli güvenliğine
karşı faaliyette bulunduğuna karar verilen yapı, oluşum veya gruplara iltisakı yahut irtibatının bulunup bulunmadığının değerlendirilmesi gerekmektedir.
Kuşkusuz yukarıda anılan değerlendirme yapılırken davacı hakkındaki ceza soruşturmasındaki ve ceza kovuşturmasındaki (kesinleşmiş takipsizlik ya da beraat kararı ile sonuçlanmış olsa dahi) tespitlerin de irtibat ve iltisak noktasında göz önüne alınması gerekmektedir.
Bu itibarla, belirtilen hususlarda araştırma yapılmaksızın, eksik incelemeyle verilen Bölge İdare Mahkemesi kararında hukuki isabet bulunmamaktadır.
KARAR SONUCU:
Açıklanan nedenlerle;
1. 2577 sayılı Kanun'un 49. maddesine uygun bulunan temyiz isteminin kabulüne,
2. … Bölge İdare Mahkemesi … İdari Dava Dairesinin … gün ve E:… , K:… sayılı kararının BOZULMASINA,
3.Yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın yukarıda belirtilen Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesine gönderilmesine,
4. Kesin olarak 01/03/2024 tarihinde oybirliği ile karar verildi.