Danıştay 6. Daire Başkanlığı 2022/7615 E. , 2022/8526 K.
"İçtihat Metni"
T.C.
D A N I Ş T A Y
ALTINCI DAİRE
Esas No : 2022/7615
Karar No : 2022/8526
TEMYİZ EDEN (DAVACI) : … Yapı Denetim Ltd. Şti.
VEKİLİ : Av. …
KARŞI TARAF (DAVALI) : … Bakanlığı - ANKARA
VEKİLİ : Av. …
İSTEMİN KONUSU : … Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin … tarih ve E:…, K:…. sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.
YARGILAMA SÜRECİ :
Dava konusu istem: Bursa ili, Nilüfer ilçesi, … ada, … sayılı parsel üzerindeki … YİBF numaralı yapının denetimin sorumluluğunun 4708 sayılı Yapı Denetimi Hakkında Kanun'un 2. maddesinin 4. fıkrasının (c) ve (g) bentleri ile 3. maddesine ve Yapı Denetim Uygulama Yönetmeliği'nin 5. ve 6. maddelerine uygun olarak yerine getirilmediğinden bahisle aynı Kanun'un 8. maddesi uyarınca 1 (bir) yıl süre ile yeni iş almaktan men cezası verilmesine ilişkin 01/12/2019 tarih ve 30965 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Bakanlık Makamının … tarih ve … sayılı Olur'unun iptali istenilmiştir.
İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesince verilen … tarih ve E:…, K:… sayılı kararda; dosyada bulunan belge ve bilgiler ile TMMOB İnşaat Mühendisleri Odası tarafından mahkemeye sunulan raporda yer alan tespitlerin birlikte değerlendirilmesinden; performans analizinin yapılması sonucunda yapının can güvenliği performans hedefini sağladığı, yapılan tadilatın taşıyıcı sisteme olumsuz bir etkisinin olmadığı anlaşıldığından, dava konusu işlemin hukuka aykırı olduğu gerekçesiyle iptaline karar verilmiştir.
Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesi kararının özeti: İdari Dava Dairesince verilen kararda; davacı yapı denetim şirketinin gözetim ve denetiminde bulunan … YİBF numaralı yapıdaki ruhsat eki onaylı mimari ve betonarme (statik) projesine aykırılıkların niteliği itibarıyla yapının taşıyıcı sistemini etkilediği hususu davalı idarenin 13/04/2021 kayıt tarihli istinaf dilekçesi ekinde sunulan 05/04/2021 tarihli teknik rapordaki açıklamalara göre sübut bulduğundan, davacı yapı denetim şirketinin 4708 sayılı Yapı Denetimi Hakkında Kanun'un 2. maddesinin 4. fıkrasının (c) bendinde öngörülen "Yapının, ruhsat ve ekleri ile mevzuata uygun olarak yapılmasını denetlemek." görevini yerine getirmediğinden ve (g) bendi kapsamında "Ruhsat ve eklerine aykırılıkları üç iş günü içinde ilgili idareye bildirmediğinden" bahisle tesis edilen bir (1) yıl yeni iş almaktan men cezası verilmesine ilişkin dava konusu işlemde hukuka aykırılık bulunmadığı sonucuna varılmıştır.
Belirtilen gerekçelerle, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanununun 45. maddesinin 4. fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun kabulüne, dava konusu işlemin iptali yolundaki İdare Mahkemesi kararının kaldırılarak davanın reddine karar verilmiştir.
TEMYİZ EDENİN İDDİALARI : Temyiz edilen kararın, usul ve hukuka aykırı olduğu ileri sürülerek bozulması istenilmektedir.
KARŞI TARAFIN SAVUNMASI : Temyiz İsteminin reddi gerektiği savunulmuştur.
DANIŞTAY TETKİK HAKİMİ …ÜN DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin kabulü ile Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesi kararının bozulması gerektiği düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Altıncı Dairesince, Tetkik Hakiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:
İNCELEME VE GEREKÇE:
MADDİ OLAY : Bursa ili, Nilüfer ilçesi, … ada, … sayılı parsel üzerindeki … YİBF numaralı yapıya ilişkin düzenlenen 05/01/2018 tarihli teknik inceleme raporunda; "yapıya … tarihli, … sayılı tadilat ruhsatının düzenlendiği, 17/10/2017 tarihinde yapılan incelemede; "1- fiili yapı seviyesinin %60 ve bodrum, zemin ve 1. normal katın betonarme imalatının tamamlanmış olduğu, 2- Ruhsat eki onaylı mimari projesinde 1. bodrum kat (-2.16 kotu) ile zemin kat (+1.00 kotu) arası kat yüksekliği 316 cm iken, yerinde 5 yatay aksı ile B düşey aksı kesişiminde yapılan ölçümde 284 cm (kiriş altına kadar) + 50 cm (kiriş yüksekliği) olmak üzere kat yüksekliğinin 334 cm olarak ölçüldüğü, zemin ve 1. katların kat yükseklikleri mimari projesinde 292 cm iken A-B düşey aksları ile 3-4 yatay aksları arasında kat yüksekliğinin 300 cm olarak ölçüldüğü" hususlarının tespit edildiği, raporun "usulsüzlük ve aykırılığa ilişkin yapım sürecinin gerçekleştiği dönem" bölümünde, tespit edilen aykırılıkların temel betonunun döküldüğü tarih olan 15/07/2017 tarihi ile sisteme yüklenen fotoğraftan %60 seviyeye esas kısmın tamamlandığı anlaşılan 11/10/2017 tarihi arasında gerçekleştiğinin" belirtildiği görülmektedir.
… İl Yapı Denetim Komisyonunun … tarihli, … sayılı kararı ile yapılan teklif üzerine; teknik inceleme raporunda belirtilen aykırılıkların yapının taşıyıcı sistemini etkilediği ve yapı denetim kuruluşu tarafından ilgili idaresine bildirimde bulunulmadığından bahisle ...YİBF numaralı yapının 4708 sayılı Yapı Denetimi Hakkında Kanun'un 2. maddesinin 4. fıkrasının (c) ve (g) bentlerinde öngörülen esaslara göre denetlenmediğinden bahisle aynı Kanun'un 8. maddesi uyarınca 1 (bir) yıl süre ile yeni iş almaktan men cezası verilmesine ilişkin … tarih ve … sayılı dava konusu işlemin tesis edildiği anlaşılmaktadır.
İLGİLİ MEVZUAT:
4708 sayılı Yapı Denetimi Hakkında Kanunun 2. maddesinde;..."Yapı denetim kuruluşları aşağıda belirtilen görevleri yerine getirmekle yükümlüdür: a)Proje müelliflerince hazırlanan, yapının inşa edileceği arsa veya arazinin zemin ve temel raporları ile uygulama projelerini ilgili mevzuata göre incelemek, proje müelliflerince hazırlanarak doğrudan kendilerine teslim edilen uygulama projesi ve hesaplarını kontrol ederek, ilgili idareler dışında başka bir kurum veya kuruluşun vize veya onayına tabi tutulmadan, ilgili idareye uygunluk görüşünü bildirmek,...c)Yapının, ruhsat ve ekleri ile mevzuata uygun olarak yapılmasını denetlemek,...g) Ruhsat ve eklerine aykırı uygulama yapılması halinde durumu üç iş günü içinde ilgili idareye bildirmek..." hükmü yer almaktadır.
23/04/2015 tarih ve 29335 sayılı Resmi Gazetede yayımlanarak yürürlüğe giren 6645 sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu İle Bazı Kanun ve Kanun Hükmünde Kararnamelerde Değişiklik Yapılmasına Dair Kanunun 32. maddesi ile değişik dava konusu işlem tarihinde yürürlükte bulunan 4708 sayılı Yapı Denetimi Hakkında Kanunun 8. maddesinde, "Yapı denetim kuruluşlarından bu Kanunda ve ilgili mevzuatta öngörülen esaslara göre denetim görevini yerine getirmedikleri tespit edilenlere, tespit edilen fiil ve hâllerin durumuna göre, aşağıdaki idari yaptırımlar uygulanır.
a) Denetim personelinin görevi başında bulunmaması veya yapı denetim kuruluşunun denetim personeline görevi ile ilgili yazılı olarak bilgi vermediğinin anlaşılması,
b) Mevzuatın öngördüğü evrakın tanziminde eksiklik veya kusur bulunması,
c) 2 nci maddenin dördüncü fıkrasının (b) veya (f) bendinde belirtilen görevlerin yerine getirilmemesi, hâllerinde, tespite konu yapının yapı denetimi hizmet sözleşmesi bedelinin %10’u kadar idari para cezası,
ç) Hataların yapının taşıyıcı sistemini etkilememesi kaydı ile, 2 nci maddenin dördüncü fıkrasının (a) veya (c) ile (g) bentlerinde belirtilen görevlerin yerine getirilmediğinin tespiti hâlinde, tespite konu olan yapı denetimi hizmet sözleşmesi bedelinin %20’si kadar idari para cezası verilir.
d) 2 nci maddenin dördüncü fıkrasının (d) veya (e) veya (h) veya (ı) bentlerinde belirtilen görevlerin yerine getirilmediğinin tespiti hâlinde, tespite konu yapının yapı denetimi hizmet sözleşmesi bedelinin %30’u kadar idari para cezası verilir.
Yapı denetim kuruluşlarına denetim sorumluluğunu üstlendiği bir işe yönelik yapılacak tespitler doğrultusunda yukarıdaki bentlerde belirtilen idari müeyyidelerden birden fazla cezanın verilmesinin gerekmesi hâlinde o işe ait yapı denetim hizmet sözleşmesinin en fazla %50’si kadar idari para cezası verilir.
e) Aşağıda belirtilen;
1) Denetim hizmetinin bu Kanunda yazılı asgari hizmet bedelinden düşük bir bedel ile üstlenildiğinin tespit edilmesi,
2) Yapı sahibinden veya vekilinden, yapı denetim hesabına yatırılmaksızın yapı denetimi hizmet bedeli alındığının tespit edilmesi, hâllerinde, üstlenilen denetim işlerinin tamamına ait yapı denetimi hizmet sözleşmesi bedelleri toplamının %3’ü kadar idari para cezası verilir.
f) 6 ncı maddenin birinci fıkrası hükmüne aykırı hareket edilmesi hâlinde üstlenilen denetim işlerinin tamamına ait yapı denetimi hizmet sözleşmesi bedelleri toplamının %2’si kadar idari para cezası verilir.
g) Aşağıda belirtilen;
1) Hataların yapının taşıyıcı sistemini etkilemesi hâlinde 2 nci maddenin dördüncü fıkrasının (a) veya (c) ile (g) bentlerinde belirtilen görevlerin yerine getirilmemesi,
2) 3 üncü maddenin beşinci fıkrasının birinci cümlesi hükmüne aykırı hareket edilmesi,
3) Yapı denetim kuruluşuna son bir yıl içinde üç defa idari para cezası uygulanması, hâllerinde, cezayı gerektiren fiil ve hâlin, yetkililer tarafından yapılan inceleme ve denetimlerle tespit edilip öğrenilmesinden veya son idari para cezasının tebliğinden itibaren İl Yapı Denetim Komisyonunun teklifi üzerine Bakanlıkça bir yıl yeni iş almaktan men cezası verilir.
h) Yeni iş almaktan men yönünde verilen ilk cezanın ilan edilmesinden sonra, yeni iş almaktan men yönünde cezayı gerektiren ikinci bir fiilin işlenmesi ve bundan dolayı ceza verilip ilan edilmesinden sonra üçüncü defa yeni iş almaktan men yönünde ceza vermeyi gerektiren bir fiilin işlenmesi ve bundan dolayı da ceza verilip ilan edilmesi hâlinde, son ilan tarihinden itibaren Merkez Yapı Denetim Komisyonunun teklifi üzerine Bakanlıkça yapı denetim kuruluşunun izin belgesi iptal edilerek faaliyetine son verilir ve teminatı irat kaydolunur..." düzenlemesi bulunmaktadır.
HUKUKİ DEĞERLENDİRME:
Yukarıda yer verilen dava konusu işlem tarihinde yürürlükte bulunan mevzuat hükümlerinden yapı denetim şirketine Kanun'un 2. maddesinin dördüncü fıkrasının (a) veya (c) ile (g) bentlerinde belirtilen görevlerin yerine getirilmediğinin tespiti hâlinde, hataların yapının taşıyıcı sistemini etkilememesi kaydı ile tespite konu olan yapı denetimi hizmet sözleşmesi bedelinin %20’si kadar idari para cezası verileceği, hataların yapının taşıyıcı sistemini etkilemesi hâlinde bir yıl yeni iş almaktan men cezası verileceği düzenlenmiştir.
20/02/2020 tarihinde yapılan değişiklikle yapı denetim şirketine uygulanacak yaptırımlar için bazı fiillere ilişkin idari para cezalarının miktarları ve oranlarının artırıldığı, taşıyıcı sistemin etkilenmesi şartının statik projeye aykırılık olarak değiştirildiği ve bir yıl içinde üç defa idari para cezası alınması halinde bir yıl yeni iş almaktan men cezasının öngörüldüğü hükmün kaldırıldığı anlaşılmıştır. Bununla beraber Kanun'un 2.maddesinin 4.fıkrasının (a), (c) ve (g) bentlerinde belirtilen görevlerin yerine getirilmediğinin tespit edilmesi veya Kanun'un 3. maddesinin 5.fıkrasının birinci cümlesine aykırı hareket edilmesi hallerinde bir (1) yıl yeni iş almaktan men cezası verileceği düzenlemesi devam ettirilmiştir.
Bu halde, yapı denetim şirketine uygulanan bir yıl süreyle yeni iş almaktan men cezasının verilme şartlarının oluşup oluşmadığının incelenmesi gerekmektedir.
Dosyanın incelenmesinden; dava konusu işleme dayanak alınan teknik inceleme raporunda; tespit edilen aykırılıklarda yapı denetim şirketinin sorumluluğunun bulunduğu belirtilmiş olmasına karşın tespit edilen aykırılıkların yapının taşıyıcı sistemini etkilediğini ortaya koyan açıklamalara yer verilmediği; İdare Mahkemesinin 15/04/2020 tarihli ara kararı ile Türk Mühendis ve Mimar Odaları Birliği'nden davalı idare tarafından tespit edilen aykırılıkların yapının taşıyıcı sistemini etkileyip etkilemediğinin bildirilmesinin istenilmesi üzerine, 13/07/2020 tarihinde Mahkeme kaydına giren yazı ekindeki teknik inceleme raporunda, "dava konusu yapıya ait mimari proje ve statik hesapların incelenmesinden, yapıda kat yüksekliklerinin artırıldığı ve buna ilişkin tadilat projesinin hazırlandığı, tadilat ile yapı kat yüksekliklerinin bodrum kat 18 cm., zemin ve 1. normal kat 8 cm. arttığı, hesapların da bu doğrultuda revize edildiği, yapılan revizyon sonrası hesaplardaki donatı ve kesitlerin tadilat öncesi donatı ve kesitlerle aynı olduğu, tadilat hesaplarında kullanılan döşeme yüklerinin (merdiven teras dahil) 200 kg/m2 alındığı, mimari projede belirtilen duvar yüksekliği ve kalınlığına göre tadilat hesaplarındaki duvar yükleri gaz beton duvar ağırlıklarının kullanıldığı, ruhsat aldığı tarihteki yürürlükte olan TDY 2007'ye göre performans analizinin yapılmış olduğu, her iki yönde de can güvenliği performans hedefini sağladığının hesap sonuçlarından anlaşıldığı,... binada yapılan tadilatın taşıyıcı sisteme olumsuz bir etkisinin olmadığı" görüşüne yer verildiği, İdare Mahkemesince anılan raporun hükme esas alınarak dava konusu işlemin iptaline karar verildiği anlaşılmaktadır.
Davalı idarenin,13/04/2021 kayıt tarihli istinaf dilekçesi ekinde sunulan ve ilgili Bakanlık tarafından hazırlanan 05/04/2021 tarihli teknik raporda ise özetle, "Bursa ili, Nilüfer ilçesi, ... Mahallesi, ... ada ... sayılı parsel üzerinde yapılan ... YİBF numaralı inşaatın, ilk projelendirme safhasında binanın kendi ağırlığı, hareketli yükler, rüzgâr etkileri, deprem kuvvetleri hesaba katılarak kiriş, kolon, perde, döşeme boyutları, taşıyıcı sistem elamanlarına ait donatı (demir çap ve adedi) projesinde bulunan kat yüksekliklerine göre statik hesap ve analizlerinin yapıldığı, kat yüksekliklerinin artırlması durumunda, binada bulunan taşıyıcı sistem elamanlarında kolon, perde, kiriş ve döşemelere gelen yüklerde, taşıyıcı sistem eleman boyutlarında (kolon, kiriş, perde, döşeme, temel), deprem etki kuvvetlerinde, yapı rijitliğinde ve yapı periyodunda değişiklikler meydana getireceği, dolayısıyla taşıyıcı sistemin dengesini, kapasitesini, depreme karşı koyma gücünü olumsuz yönde etkileyeceği nedeniyle kat yüksekliklerinin yapı ruhsat eki onaylı mimari ve betonarme projesine aykırı olarak yapılmasının betonarme taşıyıcı sistemi etkileyeceği kanaatine varılmıştır." tespitlerine yer verildiği; Bölge İdare Mahkemesince yukarıda özetlenen raporun hükme esas alındığı ve İdare Mahkemesi kararının kaldırılarak, davanın reddine karar verildiği görülmüştür.
Kanunun 2. maddesinin 4. fıkrasının (c) ve (g) bentlerinde belirtilen görevlerin yerine getirilmemesi nedeniyle yapının taşıyıcı sisteminin etkilenmesi durumunda, yapı denetim kuruluşuna bir yıl yeni iş almaktan men cezası verileceğinden, aykırılıkların yapının taşıyıcı sistemini etkileyip etkilemediğinin tespit edilmesi gerekmektedir.
Bu durumda, Bursa ili, Nilüfer ilçesi, … ada, … sayılı parsel üzerindeki … YİBF numaralı yapıda tespit edilen aykırılıkların yapının taşıyıcı sistemini etkileyip etkilemediği hususunda dosyada farklı görüşler içeren iki ayrı teknik inceleme raporu bulunduğundan, bu hususun açığa kavuşturulması için bilirkişi incelemesi yaptırılmak suretiyle bir karar verilmesi gerekirken, bu yönde bir değerlendirme yapılmaksızın eksik incelemeye dayalı olarak verilen kararda isabet bulunmamaktadır.
KARAR SONUCU:
Açıklanan nedenlerle;
1. 2577 sayılı Kanunun 49. maddesine uygun bulunan davacının temyiz isteminin kabulüne,
2. Mahkeme kararına yönelik olarak yapılan istinaf başvurusunun kabulü ile anılan kararın kaldırılarak yukarıda özetlenen gerekçeyle davanın reddi yolundaki temyize konu … Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin … tarih ve E:…, K:… sayılı kararının BOZULMASINA,
3. Yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın anılan Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesine gönderilmesine, 11/10/2022 tarihinde, kesin olarak, oybirliğiyle karar verildi.