T.C.
D A N I Ş T A Y
ALTINCI DAİRE
Esas No : 2022/7716
Karar No : 2023/7900
TEMYİZ EDEN (DAVACILAR) : 1- … 2- …
3- … 4- …
VEKİLİ : Av. …
KARŞI TARAF (DAVALI) : … Belediye Başkanlığı/…
VEKİLİ : Av. …
İSTEMİN KONUSU : … Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin … tarih ve E:…, K:… sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.
YARGILAMA SÜRECİ :
Dava konusu istem: Davacıların elbirliği mülkiyetinde bulunan Konya İli, Meram İlçesi, … Mahallesi, … ada, … parsel sayılı (eski … ada, … parsel sayılı) taşınmazın bulunduğu alanda, Meram Belediye Meclisinin … tarih ve … sayılı kararı ile kabul edilen 1/1000 ölçekli uygulama imar planı ve plan hükümlerinin (notlarının) iptali istenilmiştir.
İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesince verilen … tarih ve E:…, K:… sayılı kararda; dava konusu edilen 1/1000 ölçekli uygulama imar planı ve plan hükümlerinin (notlarının) 29/03/2018 tarihinde düzenlenen tutanak ile bir ay süreyle belediye binasının ikinci katında bulunan ilan panosunda askıya çıkarılarak ilan edildiği, ayrıca keyfiyetin, 29/03/2018 tarihli yazı ile … Mahallesi, … Mahallesi ve … Mahallesi muhtarlıklarına da bildirildiği, ilan süresi içerisinde davacılar tarafından herhangi bir itirazda bulunulmadığı, davanın ise 06/11/2021 tarihinde açıldığı, dava konusu belediye meclis kararına karşı ilan süresi içerisinde itiraz edilerek alınacak cevap üzerine 60 gün içerisinde ya da son ilan tarihi olan 30/04/2018 tarihinden itibaren 60 gün içerisinde açılması gerekirken belirtilen sürelerden sonra açılan davanın süre aşımı nedeniyle incelenemeyeceği gerekçesiyle reddine karar verilmiştir.
Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesi kararının özeti: … Bölge İdare Mahkemesi ... İdare Mahkemesince verilen … tarih ve E:…, K:… sayılı kararda; dava konusu taşınmaza yönelik kamulaştırma kararı alındığı, kamulaştırmanın bir imar planı uygulama işlemi olduğu, 2577 sayılı Kanunun 7/4'üncü maddesi gereği kamulaştırma işlemine karşı açılacak davanın süresi içerisinde dayanak olan imar planına karşı dava açılabileceği, 2942 sayılı Kamulaştırma Kanununun 14/1'inci maddesinde, "Kamulaştırmaya konu taşınmaz malın maliki tarafından 10'uncu madde gereğince mahkemece yapılan tebligat gününden, kendilerine tebligat yapılamayanlara tebligat yerine geçmek üzere mahkemece gazete ile yapılan ilan tarihinden itibaren otuz gün içinde, kamulaştırma işlemine karşı idari yargıda iptal (...) davası açılabilir" hükmüne yer verildiği, dava konusu imar planının 29/03/2018 - 29/04/2018 tarihleri arasında ilân edildiği, bilahare davacılar aleyhine idare tarafından .. Asliye Hukuk Mahkemesinin E:… sayılı dosyasına kayden açılan bedel tespiti ve tescil davasında, meşruhatlı davetiyelerin 27/08/2021, 01/09/2021 ve 11/09/2021 tarihlerinde muhataplarına tebliğ edildiği, işbu davanın ise 05/01/2022 tarihinde açılmakla birlikte imar plânına yönelik dava açma süresinin ilân tarihine göre geçmiş olduğu, ancak 2577 sayılı Kanunun 7/4'üncü maddesi gereği kamulaştırma işlemi dolayısıyla dava açma süresinin yeniden işlemeye başladığı, bu nedenle 2577 sayılı Kanunun 7/4'üncü maddesi kapsamında meşruhatlı davetiyelerin tebliğ tarihlerinden itibaren dava açma süresi içerisinde bu davanın açılması gerekirken meşruhatlı davetiyelerin tebliğinden itibaren başlayan dava açma süresi geçirildikten sonra 05/01/2022 tarihinde açılan davanın esasının süre aşımı nedeniyle inceleme olanağının bulunmadığı sonucuna varıldığı, davanın süre aşımı nedeniyle reddine ilişkin mahkeme kararında sonucu itibariyle isabetsizlik bulunmadığı gerekçesiyle istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.
TEMYİZ EDENİN İDDİALARI : Davalı idarece taşınmaz hakkında kentsel dönüşüm nedeniyle kamulaştırma kararı alındığı, kentsel dönüşüm ofisine başvurulmasını gerektirir dilekçenin hazırlandığı ve davacılara tebliğ edildiği, parselin kentsel dönüşüm alanı dışında olması nedeniyle kamulaştırma yapılamayacağının belediyeye bildirildiği, bilahare … Asliye Hukuk Mahkemesinin E:… sayılı dosyasına kayden bedel tespiti ve tescil davasının açıldığı, plan notlarına 09/09/2021 tarihinde haberdar olunduğu, bu durumun kendi kusurlarından kaynaklanmadığı, davanın süresinde açıldığı, idarece imar planlarının ve plan değişikliklerinin usûle uygun şekilde ilan edilmediği, usul ve ve yasaya aykırı bölge idare mahkemesi kararının bozulması ileri sürülmektedir.
KARŞI TARAFIN SAVUNMASI : Savunma verilmemiştir.
DANIŞTAY TETKİK HAKİMİ …'NİN DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin kabulü ile Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesi kararının bozulması gerektiği düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Altıncı Dairesince, Tetkik Hakiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:
İNCELEME VE GEREKÇE:
MADDİ OLAY:
Davacıların elbirliği mülkiyetinde bulunan Konya İli, Meram İlçesi, … Mahallesi, … ada, … parsel sayılı (eski … ada, … parsel sayılı) taşınmaz hakkında kentsel dönüşüm kapsamında kamulaştırma kararı alınmıştır.
Davalı belediye tarafından, taşınmaz maliklerinin kentsel dönüşüm ofisine başvurulmasını gerektirir yazının davacılara tebliğ edilmesi üzerine, taşınmazın kentsel dönüşüm alanı dışında kaldığı gerekçesiyle kamulaştırma işlemi yapılamayacağı davacılar tarafından belediyeye bildirilmiştir. Bilahare davacılar aleyhine davalı idare tarafından ... Asliye Hukuk Mahkemesinin E:… sayılı dosyasına kayden bedel tespiti ve tescil davası açılması üzerine, anılan dava kapsamında meşruhatlı davetiyeler davacılara tebliğ edilmiştir. Davacılar, taşınmaza ilişkin yaptıkları araştırma neticesinde 1/1000 ölçekli uygulama imar planında yer alan plan notlarına 09/09/2021 tarihinde ulaştıklarını belirtmiştir.
Bunun üzerine uygulama işleminin dayanağı olan Meram Belediye Meclisinin … tarih ve … sayılı kararı ile kabul edilen 1/1000 ölçekli uygulama imar planı ve plan hükümlerinin (notlarının) iptali istemiyle 05/01/2022 tarihinde görülmekte olan dava açılmıştır.
İLGİLİ MEVZUAT:
2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanununun 7. maddesinin 1. fıkrasında, "Dava açma süresi, özel kanunlarında ayrı süre gösterilmeyen hallerde Danıştayda ve idare mahkemelerinde altmış ve vergi mahkemelerinde otuz gündür." ve aynı maddenin 4. fıkrasında, ''İlanı gereken düzenleyici işlemlerde dava süresi, ilan tarihini izleyen günden itibaren başlar. Ancak bu işlemlerin uygulanması üzerine ilgililer, düzenleyici işlem veya uygulanan işlem yahut her ikisi aleyhine birden dava açabilirler. Düzenleyici işlemin iptal edilmemiş olması bu düzenlemeye dayalı işlemin iptaline engel olmaz'' hükmüne, aynı Kanun'un işlem tarihinde yürürlükte olan haliyle “Üst Makamlara Başvurma” başlıklı 11. maddesinde, ilgililer tarafından idari dava açılmadan önce, idari işlemin kaldırılması, geri alınması, değiştirilmesi veya yeni bir işlem yapılmasının üst makamdan, üst makam yoksa işlemi yapmış olan makamdan, idari dava açma süresi içinde istenebileceği, bu başvurunun işlemeye başlamış olan idari dava açma süresini durduracağı, altmış gün içinde bir cevap verilmezse isteğin reddedilmiş sayılacağı hükümlerine yer verilmiştir.
3194 sayılı İmar Kanunun 5. maddesinde, uygulama imar planı; "tasdikli halihazır haritalar üzerine varsa kadastral durumu işlenmiş olarak nazım imar planı esaslarına göre çizilen ve çeşitli bölgelerin yapı adalarını, bunların yoğunluk ve düzenini, yolları ve uygulama için gerekli imar uygulama programlarına esas olacak uygulama etaplarını ve diğer bilgileri ayrıntıları ile gösteren plan" olarak tanımlanmıştır.
Aynı Kanunun 8. maddesinin 1. fıkrasının (b) bendinde, imar planlarının, nazım imar planı ve uygulama imar planından meydana geldiği, mevcut ise bölge planı ve çevre düzeni plan kararlarına uygunluğu sağlanarak, belediye sınırları içinde kalan yerlerin nazım ve uygulama imar planlarının ilgili belediyelerce yapılacağı veya yaptırılacağı, planların, belediye meclisince onaylanarak yürürlüğe gireceği, bu planların onay tarihinden itibaren belediye başkanlığınca tespit edilen ilan yerlerinde ve ilgili idarelerin internet sayfalarında bir ay süreyle eş zamanlı olarak ilan edileceği, bir aylık ilan süresi içinde planlara itiraz edilebileceği, belediye başkanlığınca belediye meclisine gönderilen itirazların ve planların belediye meclisince on beş gün içinde incelenerek kesin karara bağlanacağı, onaylanmış planlarda yapılacak değişikliklerin de yukarıdaki usullere tabi olduğu hükümlerine yer verilmiştir.
İmar mevzuatı ve 2577 sayılı Kanunun 7. maddesi ile üst makamlara başvurmayı düzenleyen 11. maddesi hükümleri karşısında, imar planlarına karşı, bir aylık askı süresi içinde 2577 sayılı Kanunun 11. maddesi kapsamında başvuruda bulunulması ve bu başvuruya idari dava açma süresinin başlangıç tarihi olan son ilan tarihinden itibaren, işlem tarihi itibariyle, 60 gün içinde cevap verilmeyerek isteğin reddedilmiş sayılması halinde, bu tarihi takip eden 60 günlük dava açma süresi içinde veya son ilan tarihini izleyen 60 gün içinde cevap verilmek suretiyle isteğin reddedilmesi halinde bu cevap tarihinden itibaren 60 günlük dava açma süresi içinde idari dava açılabileceği; imar planlarına askı süresi içinde bir itirazda bulunulmamış ise, davanın, 2577 sayılı Kanununun 7. maddesi uyarınca imar planının son ilan tarihini izleyen günden itibaren 60 gün içinde açılması gerektiği, ancak bu süreler içerisinde dava açılmamış olması halinde imar planının uygulanmaya konulması ile birlikte uygulama işlemi üzerine işlem ile birlikte imar planına veya doğrudan işlemin dayanağı olan imar planına karşı yeniden dava açma hakkı bulunmaktadır.
HUKUKİ DEĞERLENDİRME:
Dava konusu edilen 1/1000 ölçekli uygulama imar planı ve plan hükümlerinin 29/03/2018-30/04/2018 tarihleri arasında bir ay süreyle askıya çıkarılarak ilan edildiği, ilan süresi içerisinde davacılar tarafından herhangi bir itirazda bulunulmadığı, davanın, 2577 sayılı Kanunun 7. maddesi uyarınca imar planının son ilan tarihini izleyen günden itibaren 60 günlük yasal süresi içerisinde de açılmadığı görülmüştür.
Ancak, yukarıda belirtilen süre içerisinde dava açılmamış olmakla birlikte imar planının uygulamaya konulması üzerine uygulama işlemi ile birlikte imar planına veya doğrudan uygulama işleminin dayanağı olan imar planına karşı yeniden dava açma hakkının bulunduğu ve bu aşamada sadece dayanak imar planına karşı dava açılması halinde dava açma süresinin imar planının süresine (genel dava açma süresi) tabi olduğu hususu izahtan varestedir.
Bir başka deyişle, hukuki mahiyeti itibariyle ilanı gereken bir düzenleyici işlem niteliğinde olan imar planlarına karşı son ilan tarihini izleyen günden itibaren (askı süresince itirazda bulunulmamış olması ihtimalinde) dava açma süresi içerisinde dava açılmamış olmakla birlikte, imar planlarının uygulanmasına yönelik bir işlem (kamulaştırma, ifraz, tevhid, parselasyon, imar durumu vb.) tesis edilmesi halinde, uygulama işlemine karşı yasal dava açma süresi içinde, dayanağı imar planlarına karşı da birlikte veya ayrı ayrı yeniden dava açma hakkı bulunduğu kabul edilmektedir.
Taşınmaza ilişkin olarak kentsel dönüşüm kapsamında 1/1000 ölçekli uygulama imar planının uygulama işlemi niteliğinde olan kamulaştırma kararı alınarak, 2942 sayılı Kamulaştırma Kanununun 10. maddesi uyarınca kamulaştırılacak taşınmazın bedelinin tespiti ve taşınmazın idare adına tescili işleminin, …. Asliye Hukuk Mahkemesinin E:… sayılı dosyasında açılan davada, davacılara gönderilen meşruhatlı davetiyelerin tebliğ edilmesi üzerine dayanak 1/1000 ölçekli uygulama imar planına karşı dava açma süresinin yeniden başlayacağı açıktır.
Uyuşmazlıkta, davanın süre aşımı nedeniyle reddi yolunda verilen idare mahkemesi kararına karşı yapılan istinaf başvurusu neticesinde bölge idare mahkemesince, temyize konu karar, değişik gerekçeyle reddedilmiş ise de İdari Dava Dairesince, … Asliye Hukuk Mahkemesinin E:… sayılı dosyasında açılan bedel tespiti ve tescil davasında muhataplara tebliğ edilen meşruhatlı davetiyelere ilişkin birer örneğinin gönderilmesi istenen tebliğ mazbataları incelendiğinde, davacılara yönelik tebliğ mazbatalarında yazılı tebliğ tarihlerinin okunaklı olmadığı ve tespit edilemediği buna rağmen meşruhatlı davetiyelerin tam olarak hangi tarihte tebliğ edildiği hususu ortaya konulmadan karar verildiği görülmüştür.
Bu itibarla, dava dosyasında yer alan 27/08/2021 tarihli meşruhatlı davetiyenin davalı idareye tebliğ edildiği anlaşılmakla birlikte söz konusu meşruhatlı davetiyenin 27/08/2021 tarihinde davacılara tebliğ edildiği kabul edilerek karar verilmesinde hukuki isabet görülmemiştir.
Ayrıca, İdari Dava Dairesince dilekçe yenileme tarihi esas alınarak, 06/11/2021 tarihinde açılmış olan davanın, 05/01/2022 tarihinde açıldığı kabul edilerek istinaf başvurusunun reddedilmesinde de isabet bulunmamaktadır.
Bu durumda, ... Asliye Hukuk Mahkemesinin E:… sayılı dosyasında açılan dava kapsamında davacılara gönderilen meşruhatlı davetiyelere ilişkin tebligat mazbatalarının okunaklı ve onaylı suretlerinin temin edilip tebliğ tarihleri netleştirildikten ve dava açılış tarihinin de 06/11/2021 olduğu dikkate alındıktan sonra dava açma süresi yönünden bir değerlendirme yapılması gerekirken, belirtilen husus netleştirilmeksizin eksik incelemeye dayalı olarak davanın süre aşımı nedeniyle reddi yönünde verilen İdare Mahkemesi kararına yönelik istinaf başvurusunun gerekçeli olarak reddine ilişkin temyize konu Bölge İdare Mahkemesi İdare Dava Dairesi kararında hukuki isabet bulunmamaktadır.
KARAR SONUCU:
Açıklanan nedenlerle;
1. 2577 sayılı Kanunun 49. maddesine uygun bulunan davacıların temyiz isteminin kabulüne,
2. Davanın yukarıda özetlenen gerekçeyle davanın süre aşımı nedeniyle reddine ilişkin Mahkeme kararına yönelik olarak yapılan istinaf başvurusunun reddi yolundaki temyize konu … Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin … tarih ve E:…, K:… sayılı kararının BOZULMASINA,
3. Yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın anılan Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesine gönderilmesine, 02/11/2023 tarihinde kesin olarak, oybirliğiyle karar verildi.