Danıştay 6. Daire Başkanlığı 2022/7827 E. , 2022/9351 K.
"İçtihat Metni"
T.C.
D A N I Ş T A Y
ALTINCI DAİRE
Esas No : 2022/7827
Karar No : 2022/9351
TEMYİZ EDEN (DAVALILAR): 1- … Büyükşehir Belediye Başkanlığı
VEKİLİ : Av. …
2- … Belediye Başkanlığı - …
VEKİLİ : Av. …
KARŞI TARAF (DAVACI) : …
VEKİLİ : Av. …
İSTEMİN KONUSU : … İdare Mahkemesinin … tarih ve E:…, K:… sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.
YARGILAMA SÜRECİ:
Dava konusu istem: Ankara İli, Altındağ İlçesi, … Mahallesi, … ada, .. parsel sayılı taşınmaz üzerinde bulunan gecekonduya ilişkin olarak 2981 sayılı Kanun uyarınca tapu tahsis belgesi verildiğinden bahisle, anılan Kanun hükümleri uyarınca varsa eksik arsa bedelinin tahsil edilerek tahsisin yapıldığı taşınmaz üzerinden, bunun mümkün olmaması durumunda eşdeğer konumdaki başka bir taşınmaz üzerinden imar tapusunun verilmesi talebiyle yapılan … tarih ve … sayılı başvurunun reddine ilişkin Altındağ Belediye Başkanlığı Emlak ve İstimlak Müdürlüğünün … tarih ve … sayılı işleminin iptali istenilmiştir.
İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: Dava konusu işlemin iptali yolundaki İdare Mahkemesi kararının Danıştay Altıncı Dairesinin 06/11/2019 tarih ve E:2019/8465, K:2019/10347 sayılı kararıyla bozulması üzerine, bozma kararına uyularak dava konusu işlemin iptali yolunda verilen … İdare Mahkemesinin … tarih ve E:…, K:… sayılı kararında; davaya konu gecekondu vasıflı bu yapı yönünden 2981 sayılı Kanun kapsamında 05/12/1986 tarih ve 3361 sayılı imar affı başvurusunu yapan davacı ve iştirakçileri tarafından, aynı ilçe sınırları içinde başka bir gecekondu vasıflı yapı (Altındağ İlçesi …Mahallesi No:… adresindeki gecekonduya … tarihinde … numara ile imar affı müracaatı) ile ilgili olarak daha öncesinde imar affı başvurusunda bulunulduğu belirlenmiş ise de Ankara 48. Noterliği'nin … tarih ve … yevmiye numaralı miras taksim sözleşmesine göre, davacının vefat eden eşinden dolayı hak sahipliğinin ... numaralı gecekonduya ilişkin olduğu, diğer yapılar açısından hak sahipliği olmadığı, diğer yapılara ilişkin başvuruların diğer iştirakçiler olan davacının çocukları adına yapıldığı görülmekle, davacının "bir konut" edinme amacıyla hak sahibi olduğu yapıya ilişkin başvuru yaptığı dikkate alındığında, olayda, 2981 sayılı Yasayla barınma ihtiyacından fazlasının elde edilmesi gibi bir durumun mevcut olmadığı anlaşıldığından, davacının başvurusunun reddedilmesine ilişkin dava konusu işlemde hukuka aykırılık bulunmadığı sonucuna varıldığı gerekçesiyle dava konusu işlemin iptaline karar verilmiştir.
TEMYİZ EDENLERİN İDDİALARI :
1-… Büyükşehir Belediye Başkanlığının iddiaları; davacı ve iştiraklerinin açtığı kamulaştırmasız el atma davasında davacı ve iştirakleri lehine tazminata ve gecekonduların da belediyelerine aidiyetine karar verildiği (kesinleştiği), arsa tahsis bedelinin ödenmediği, tapu tahsis belgesinin imzalı ve onaylı olmadığı hususları ileri sürülmektedir.
2-… Belediye Başkanlığının iddiaları; imar affı başvurusunu sonuçlandırma yetki ve sorumluluğunun Ankara Büyükşehir Belediye Başkanlığına ait olduğu, belediyelerinin hasım mevkiinden çıkarılması gerektiği hususu ileri sürülmektedir.
KARŞI TARAFIN SAVUNMASI: Savunma verilmemiştir.
DANIŞTAY TETKİK HAKİMİ…'IN DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin kabulü ile Mahkeme kararının bozulması gerektiği düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Altıncı Dairesince, Tetkik Hakiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:
İNCELEME VE GEREKÇE:
MADDİ OLAY : Ankara İli, Altındağ İlçesi, … Mahallesi, … ada, … parsel sayılı taşınmaz üzerinde bulunan gecekonduya ilişkin olarak 2981 sayılı Kanun uyarınca tapu tahsis belgesi (… tarihli, …sayılı; … kapı numaralı tapu tahsis belgeli, 31 m² işgal alanlı) verildiğinden bahisle, anılan Kanun hükümleri uyarınca varsa eksik arsa bedelinin tahsil edilerek tahsisin yapıldığı taşınmaz üzerinden, bunun mümkün olmaması durumunda eşdeğer konumdaki başka bir taşınmaz üzerinden imar hakkı verilmesi talebiyle yapılan … tarih ve … sayılı başvuru, Altındağ Belediye Başkanlığı Emlak ve İstimlak Müdürlüğünün … tarih ve … sayılı işlemi ile uyuşmazlık konusu taşınmazın Ankara Büyükşehir Belediye Başkanlığı "Hıdırlıktepe - Atıfbey - İsmetpaşa Kentsel Dönüşüm Projesi" kapsamında kaldığı, bu nedenle anılan başvuru ile ilgili Ankara Büyükşehir Belediye Başkanlığı'ndan bilgi edinilmesi gerektiğinden bahisle reddedilmiştir.
Bunun üzerine, Altındağ Belediye Başkanlığı Emlak ve İstimlak Müdürlüğünün … tarih ve …sayılı işleminin iptali istemi ile bakılan dava açılmıştır.
Bu dava devam ederken 30/10/2018 tarihinde davacı ve arkadaşları tarafından, gecekondularına fiilen el konulduğundan bahisle … Asliye Hukuk Mahkemesinde açılan kamulaştırmasız el atmadan kaynaklı tazminat davasında; davacı yönünden gecekondusuna fiilen el atma olgusu gerçekleştiğinden belirlenen asgari levazım bedelinin tazminat olarak ödenmesine ve gecekonduların davalı Ankara Büyükşehir Belediyesine aidiyetine karar verilmiştir.
İLGİLİ MEVZUAT: 2981 sayılı İmar ve Gecekondu Mevzuatına Aykırı Yapılara Uygulanacak Bazı İşlemler ve 6785 sayılı İmar Kanununun Bir Maddesinin Değiştirilmesi Hakkında Kanun'un 'Amaç' başlıklı 1. maddesinde; 'Bu Kanunun amacı; imar ve gecekondu mevzuatına aykırı olarak inşa edilmiş ve inşa halindeki bütün yapılar hakkında uygulanacak işlemleri düzenlemek ve bu işlemlere dair müracaat, tespit, değerlendirme, uygulama ve duyuru esaslarını ve ilgili diğer hususları belirlemektir.', 8. maddesinde; “İmar mevzuatına aykırı yapılarla gecekondular için tespit işlemlerinde; Bayındırlık ve İskan Bakanlığınca hazırlanacak ve valilik veya belediyelerce bastırılacak standart form kullanılır. (Değişik fıkra: 22/05/1986 - 3290/2 md.) Bu tespit kapsamına, temel inşaatı tamamlanmış veya sömel betonları dökülmüş olmak kaydı ile hazine, belediye, il özel idarelerine ait veya Vakıflar Genel Müdürlüğünün idare etmekte olduğu arsa veya arazilerdeki inşaatına Kanunun 14 üncü maddesinin (f) fıkrasındaki tarihlerden önce başlanmış mesken, kısmen işyeri ve konut olarak kullanılan veya evvelce konut olarak kullanılıp sonra işyerine çevrilen gecekondular ile imar mevzuatına, ruhsat ve eklerine aykırı tüm yapılar dahildir.", "Tapu Verme" başlığını taşıyan 10. maddesinde de; "Bu Kanun hükümlerine göre hazine, belediye, il özel idaresine ait veya Vakıflar Genel Müdürlüğünün idare ettiği arsa veya araziler üzerinde, gecekondu sahiplerince yapılmış yapılar, 12 nci madde hükümlerine göre tespit ettirildikten sonra, kayıt maliki kamu kuruluşunca bu yer hak sahibine tahsis edilir ve bu tahsisin yapıldığı tapu sicilinin beyanlar hanesinde gösterilerek ilgilisine 'Tapu Tahsis Belgesi' verilir. (...) ", aynı Kanunun 13. maddesinin (b) bendinde; "Hazine, belediye, il özel idarelerine ait veya Vakıflar Genel Müdürlüğünün idaresinde olan veya bu Kanun uyarınca mülkiyetlerine geçen arsa veya araziler üzerinde, ıslah imar planları ile meydana getirilen imar parselleri içinde hak sahiplerine, yapılarının işgal ettiği arazi de dikkate alınarak ıslah imar planında getirilen ölçülere uygun şekilde arsa veya hisse tahsis edileceği, gecekondusu muhafaza edilemeyen hak sahiplerine aynı bölgede veya diğer gecekondu ıslah veya önleme bölgesinde başka bir arsa veya hisse verilir..., 14 üncü maddenin a, b, c, d, e, g, h ve i bentleri kapsamında kalmaları nedeniyle, bulundukları yerde korunamayan gecekondu sahiplerinden hak sahibi sıfatı taşıyanlarına, bir gecekondu önleme veya ıslah bölgesinde veya yakın bölgelerde yapılmış ıslah imar planları içinde meydana gelen boş imar parselleri müstakil, hisseli veya katmülkiyeti esasına göre verilir. Bu gibi hallerde gecekondu sahibine ayrıca enkaz bedeli bu Kanunla kurulan fondan belediye veya valilikçe ödenir. (...)" hükmü bulunmaktadır.
Ayrıca, 23/07/1986 günlü, 19173 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan, 2981 Sayılı Kanunun Uygulanmasına Dair Yönetmeliğin, "Gecekondu bölgelerinde tapu verme" başlıklı 25. maddesinin 7. fıkrasında; "Tapu tahsis belgesi alındıktan sonra, gecekondunun, Kanunun 13 üncü maddesi (a) bendi hükümlerine göre hak sahibi niteliklerini taşıyan bir kişiye satılması halinde, satış belgesi ve tapu tahsis belgesi ibraz edilmek kaydıyla, tapu, yeni maliki adına düzenlenir." hükmüne yer verilmiştir.
HUKUKİ DEĞERLENDİRME:
Davanın, davacının gecekondusu nedeniyle verilen tapu tahsis belgesine (… tarihli, … sayılı; … kapı numaralı tapu tahsis belgeli, 31 m² işgal alanlı) istinaden, imarlı tapu verilmesi isteminin reddine ilişkin işlemin iptali istemiyle açıldığı görülmektedir.
Davacının, Ankara 48. Noterliğinin 16.08.2000 tarihli miras taksim sözleşmesine göre vefat eden eşine ait gecekondular (… kapı numaralı) nedeniyle, "davacı ve iştirakçileri" adı altında birden fazla imar affı başvurusunda bulunduğu, .. kapı numaralı gecekondu dışındaki (… tarihli, … sayılı; ... kapı numaralı tapu tahsis belgeli, 31 m² işgal alanlı) gecekonduları enkaz senediyle devrettiği, tapu isteminin dayanağı anılan tapu tahsis belgesinin imzasız ve onaysız olduğu, 2000 TL başvuru harcının ve buna ilişkin arsa bedelinin ödendiğine dair ödeme makbuzlarının dosyada bulunmadığı anlaşılmaktadır.
Bunun yanında, dosyaya sunulan … Bölge Adliye Mahkemesi … Hukuk Dairesinin … tarihli, E:…, K:… sayılı kesin kararıyla; davacı ve arkadaşlarının açtığı kamulaştırmasız el atmadan kaynaklı tazminat davasında, davacı yönünden gecekondusuna fiilen el atma olgusu gerçekleştiğinden belirlenen asgari levazım bedelinin tazminat olarak ödenmesine ve gecekonduların davalı Ankara Büyükşehir Belediyesine aidiyetine karar verildiği gözlenmiştir.
Bu durumda, İdare Mahkemesince, davacının imar affı başvuru harcı ile tahsise konu arsanın bedelinin ödenip ödenmediği, imzalı ve onaylı tapu tahsis belgesinin bulunup bulunmadığı hususlarının araştırılarak, ayrıca uyuşmazlık konusu gecekonduya ilişkin olarak verilen kesin adli yargı kararı göz önünde bulundurularak dava hakkında yeniden bir karar verilmesi gerektiği sonucuna varılmıştır.
Bu itibarla, dava konusu işlemin iptaline ilişkin temyize konu İdare Mahkemesi kararında hukuki isabet bulunmamaktadır.
KARAR SONUCU :
Açıklanan nedenlerle;
1.2577 sayılı Kanunun 49. maddesine uygun bulunan davalıların temyiz isteminin kabulüne,
2. Dava konusu işlemin yukarıda özetlenen gerekçeyle iptaline ilişkin temyize konu … İdare Mahkemesinin … tarih ve E:…, K:… sayılı kararının BOZULMASINA,
3. Dosyanın anılan Mahkemeye gönderilmesine,
4. 2577 sayılı Kanunun (Geçici 8. maddesi uyarınca uygulanmasına devam edilen) 54. maddesinin 1. fıkrası uyarınca bu kararın tebliğ tarihini izleyen 15 gün içerisinde kararın düzeltilmesi yolu açık olmak üzere, 09/11/2022 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.