T.C.
D A N I Ş T A Y
ONUNCU DAİRE
Esas No : 2022/785
Karar No : 2023/8859
TEMYİZ EDEN (DAVACI) : …
VEKİLİ : Av. …
KARŞI TARAF (DAVALI) : … Valiliği
VEKİLİ : Av. …
İSTEMİN_KONUSU : … Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin … tarih ve E:…, K:… sayılı kararının, davacı tarafından temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.
YARGILAMA SÜRECİ :
Dava konusu istem: Davacı tarafından, Şırnak ili, Silopi ilçesinde 14/12/2015 tarihinden itibaren uygulanan sokağa çıkma yasağı sürecinde, Habur Sınır Kapısı'nın giriş ve çıkışlara kapatılması sebebiyle Türkiye-Irak arasında yaptığı balık ticaretine konu 6 tır dolusu balığın imha edilmesinden kaynaklanan zararların tazmini istemiyle yapılan başvuru neticesinde, kendisine 500.000,00 TL maddi tazminat önerilmesine ilişkin Şırnak Valiliği Zarar Tespit Komisyon Başkanlığı'nın … tarih ve … sayılı işleminin iptali ile genel hükümler kapsamında yapılacak değerlendirme sonucunda 10.000,00 TL maddi tazminatın dava tarihinden itibaren işletilecek yasal faizi ile birlikte ödenmesine karar verilmesi istenilmiştir.
İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesinin … tarih ve E:…, K:… sayılı kararıyla; davacı tarafından tazmin isteminde bulunan zarar kalemlerinin 5233 sayılı Kanun'un 7. maddesinde belirtilen karşılanması mümkün zarar kalemleri kapsamına girmediği, bu itibarla dava konusu işlemde hukuka aykırılık bulunmadığı gerekçesiyle, davanın reddine karar verilmiştir.
Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: … Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesince; istinaf başvurusuna konu ... İdare Mahkemesi kararının hukuka ve usule uygun olduğu, davacı tarafından ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği gerekçesiyle, davacının istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.
TEMYİZ_EDENİN_İDDİALARI : Davacı tarafından, gerçek zararının 500.000,00 TL'nin çok üzerinde olduğu iddiasıyla Bölge İdare Mahkemesi kararının bozulması gerektiği ileri sürülmektedir.
KARŞI_TARAFIN_SAVUNMASI : Savunma verilmemiştir.
DANIŞTAY TETKİK HAKİMİ : …
DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin kabulü ile kararın bozulması gerektiği düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Onuncu Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:
İNCELEME VE GEREKÇE :
MADDİ OLAY :
Dava dosyasının incelenmesinden; balık ticaretinde bulunan davacının Romanya'dan Irak'a Türkiye üzerinden kara yolu aracılığıyla balık taşırken, Şırnak ilinde uygulanan sokağa çıkma yasağı sürecinde, Habur Sınır Kapısı'nın giriş ve çıkışlara kapatılması sebebiyle bir müddet Türkiye'de beklemek zorunda kaldığı, sınırın Irak tarafına geçtiğinde ise, görevliler tarafından yapılan denetimde tırlara yüklü balıkların bozulduğunun anlaşıldığı ve balıkların imhasına karar verildiği, bunun üzerine davacı tarafından, olay nedeniyle uğradığı maddi zararın 5233 sayılı Kanun kapsamında karşılanması istemiyle Şırnak Valiliği Zarar Tespit Komisyon Başkanlığı'na başvurulduğu, komisyon tarafından … tarih ve … sayılı işlem ile davacıya uğradığı maddi zarara karşılık 500.000,00 TL maddi tazminat önerildiği ancak davacının bu miktarı kabul etmediği, gerçek zararının 500.000,00 TL'nin üzerinde olduğu iddiasıyla adı geçen komisyon kararının iptali istemiyle bakılan davanın açıldığı anlaşılmıştır.
İLGİLİ MEVZUAT:
2577 sayılı Kanun'un 2. maddesine göre, idari yargı yetkisi, idari eylem ve işlemlerin hukuka uygunluk denetimi ile sınırlıdır. Hukuka uygunluk denetiminin bu sınırını, öncelikle dava konusu işlem ve davacının talebi belirlemektedir. Mahkeme, denetim alanını davacının talebinden bağımsız olarak genişletemeyeceği gibi, söz konusu işlemin dava konusu edilmemesi hâlinde ortaya çıkacak hukuki duruma nazaran davacı aleyhine bir sonuç doğuracak şekilde hüküm de kuramaz. "Aleyhe hüküm verme yasağı" olarak ifade edilen bu ilke, Anayasa'nın 36. maddesinde yer alan hak arama hürriyetini temin etmeye, diğer bir ifade ile, ilgililerin, ihlâl edildiğini düşündükleri haklarını korumak amacıyla herhangi bir endişe taşımaksızın dava açabilmelerini sağlamaya yönelik bir araç niteliği taşımaktadır.
HUKUKİ DEĞERLENDİRME:
Bakılan davada uyuşmazlık, davacının zararının 5233 sayılı Kanun kapsamında olup olmadığı değil, davacının davalı idare tarafından hesaplanan zararının miktarına ilişkindir. Davalı idare, zarar tespit komisyonu aracılığıyla davacıya zararlarına karşılık belirli bir miktar ödemeyi kabul ettiğine göre, zımnen davacının zararının 5233 sayılı Kanun kapsamında olduğu iddiasını da kabul etmiş olmaktadır.
Uyuşmazlığın konusu zarar miktarı olmasına rağmen, taraflar arasında uyuşmazlık konusu olmayan bir husus gerekçe yapılarak, davacının uyuşmazlığın doğduğu andaki hukuki durumunun da aleyhine olacak şekilde hüküm tesis edilmesi hukuka aykırıdır.
Bu itibarla, davanın reddi yönündeki … İdare Mahkemesi kararına yönelik davacının istinaf isteminin reddine ilişkin temyize konu … Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesi kararında hukuki isabet bulunmamaktadır.
KARAR SONUCU :
Açıklanan nedenlerle;
1. Davacının temyiz isteminin KABULÜNE,
2. … Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin … tarih ve E:…, K:… sayılı temyize konu kararının BOZULMASINA,
3. Yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın … Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesine gönderilmesine, 26/12/2023 tarihinde oy birliğiyle kesin olarak karar verildi.