T.C.
D A N I Ş T A Y
ALTINCI DAİRE
Esas No : 2022/7945
Karar No : 2024/14
TEMYİZ EDEN (DAVALILAR): I- … Belediye Başkanlığı/…
VEKİLİ : Av. …
II- … Büyükşehir Belediye Başkanlığı
VEKİLİ : Av. …
KARŞI TARAF (DAVACI) : …
VEKİLLERİ : Av. …, Av. …
İSTEMİN KONUSU : Danıştay Altıncı Dairesinin 09/05/2018 tarihli, E:2013/5127, K:2018/4509 sayılı bozma kararına uyularak … İdare Mahkemesince verilen … tarih ve E:…, K:… sayılı kararın temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.
YARGILAMA SÜRECİ :
Dava konusu istem: Sakarya ili, Adapazarı ilçesi, … mevki, … pafta, … ada, … parsel sayılı (Kadastro yenilemesi öncesi … parsel) taşınmazı kapsayan alanda Adapazarı Belediye Encümeni'nin … tarih ve … sayılı kararı ile kabul edilerek Sakarya Büyükşehir Belediye Encümeni'nin … tarih ve … sayılı kararı ile onaylanan parselasyonun ve bu işlemin dayanağı Adapazarı Belediye Meclisi’nin … tarih ve … sayılı kararıyla onaylanan 1/1000 ölçekli uygulama imar planının iptali istenilmiştir.
İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: Temyize konu kararda; Danıştay Altıncı Dairesince verilen bozma kararına uyularak, mahallinde yaptırılan keşif ve bilirkişi incelemesi sonucunda hazırlanan bilirkişi raporundaki tespitler ile dava dosyasında yer alan diğer tüm bilgi ve belgelerin birlikte değerlendirilmesinden, uyuşmazlık konusu parseli kapsayan alanın dava konusu 1/1000 ölçekli uygulama imar planında ''ilköğretim tesis alanı'' olarak planlandığı, bu kullanım kararının işlem tarihinde yürürlükte olan üst ölçekli planlara uygun olduğu, ancak aynı alanın 2021 yılında onaylanan 1/5000 ölçekli nazım imar planında ''100 ki/ha yoğunlukta mevcut konut alanı ve yol'' olarak planlanması üzerine dava konusu uygulama imar planının halihazırda üst ölçekli nazım imar planına aykırı hale geldiği, parsele de isabet eden ilköğretim tesis alanının; yürüme mesafesi, nüfus ve konumu itibariyle mevzuata uygun ve gerekli olduğu, imar planı değişikliği ile sosyal ve teknik alt yapı alanlarının kaldırılması, küçültülmesi, genişletilmesi veya yerinin değiştirilmesi yönünde bir işlem yapılmadığından planda bu yönüyle bir uygunsuzluk bulunmadığı, dava konusu parselasyonun dayanağı uygulama imar planına uygun olduğu, mevzuata uygun olarak belirlenen düzenleme sınırının; yol orta ekseninden, kadastral parsel sınırından, ifraz sınırından ve parkların uygun görülen yerlerinden geçirildiği, dava konusu imar planı ile planlanan ve köy yerleşik alanı içinde önerilen tek ''ilköğretim tesis alanın'' burası olduğu, projeksiyon nüfusa göre 4 kişi/m2*5350 kişi=21.400 m2 olarak ayrılması gereken ilköğretim tesis alanının 7.550 m2 olarak ayrıldığı, bu değerin dava konusu işlem tarihi itibariyle yürürlükte bulunan Plan Yapımına Ait Esaslara Dair Yönetmeliğin 16. maddesi Ek-1 tablosu ile Ek-1a tablosunda belirlenen asgari alan büyüklüğünün altında olması nedeniyle ilgili maddeye aykırı olduğu, düzenleme ortaklık payı (DOP) ve kamu ortaklık payı (KOP) hesabının işlem tarihinde yürürlükte bulunan mevzuata uygun yapıldığı, DOP oranının yasal sınırın altında olduğu ancak uygulama alanındaki bazı parsellerden KOP ve DOP kesintisi yapılmadığı, parselasyon ile kadastral parsele daha yakın konumda bir imar adasından hisse tahsis edilmesi mümkün iken bu hususa dikkat edilmediği, davacının kadastral parseli 15 ve 10 metrelik yollara cephesi bulunan köşe başı konumda iken, parselasyon ile tahsis edilen imar parseli 10 metrelik yola cepheli ara parsel olduğundan kadastral parseli ile eşdeğer nitelikte olmadığı, dava konusu parselasyonun dağıtım ve tahsis yönünden mevzuata aykırı olduğu, imar planını hazırlayan müellifin yeterliliğine ilişkin bilgi ve belgelerin dosyaya sunulamadığı anlaşıldığından, dava konusu işlemlerin parsele ilişkin kısmının şehircilik ilkelerine, planlama esaslarına ve kamu yararına aykırı olduğu sonucuna ulaşıldığı gerekçesiyle iptallerine karar verilmiştir.
TEMYİZ EDEN DAVALILARIN İDDİALARI :
… Büyükşehir Belediye Başkanlığı tarafından; dava konusu işlemlerin usul ve yasaya uygun olduğu ileri sürülmektedir.
…Belediye Başkanlığı tarafından; dava konusu işlemlerin usul ve yasaya uygun olduğu, davacının parselinin dava konusu işlem tarihinde yürürlükte olan imar planında ''ilköğretim tesis alanı ve yolda'' kalması nedeniyle bu plana dayanılarak yapılan parselasyonda davacıya kök parselin bulunduğu yerden tahsis yapılamadığı, davacının parseline yakın konumda bulunan parsellerin bu yerdeki kadastral parsel maliklerine tahsis edilmesi ve yine yakın parsellerin birçoğunda yapılaşmalar bulunması nedeniyle davacıya en uygun yerde, aynı değerde ve diğer imar adaları ile aynı yapılaşma koşullarına sahip imar ada ve parselinden tahsis yapıldığı ileri sürülmektedir.
KARŞI TARAFIN SAVUNMASI : Savunma verilmemiştir.
DANIŞTAY TETKİK HAKİMİ …'NİN DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin reddi ile usul ve yasaya uygun olan İdare Mahkemesi kararının gerekçesinin değiştirilerek sonucu itibarıyla onanmasına karar verilmesi gerektiği düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Altıncı Dairesince, Tetkik Hakiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:
İNCELEME VE GEREKÇE:
MADDİ OLAY :
Uyuşmazlık konusu parselin; 02.11.2000 tarihinde onaylanan imar planında; ''köy yerleşik alanı ve yol'', dava konusu 29.08.2002 tarihinde onaylanan 1/1000 ölçekli uygulama imar planında; ''ilköğretim tesis alanı ve yol'' olarak planlandığı, söz konusu imar planında 2005 ve 2007 yıllarında değişiklikler neticesinde parselin fonksiyonunda bir değişiklik yapılmadığı görülmüştür.
İLGİLİ MEVZUAT:
3194 sayılı İmar Kanununun 5. maddesinin işlem tarihinde yürürlükte olan halinde, "nazım imar planı; varsa bölge veya çevre düzeni planlarına uygun olarak halihazır haritalar üzerine, yine varsa kadastral durumu işlenmiş olarak çizilen ve arazi parçalarının; genel kullanış biçimlerini, başlıca bölge tiplerini, bölgelerin gelecekteki nüfus yoğunluklarını, gerektiğinde yapı yoğunluğunu, çeşitli yerleşme alanlarının gelişme yön ve büyüklükleri ile ilkelerini, ulaşım sistemlerini ve problemlerinin çözümü gibi hususları göstermek ve uygulama imar planlarının hazırlanmasına esas olmak üzere düzenlenen, detaylı bir raporla açıklanan ve raporuyla beraber bütün olan plan; uygulama imar planı da; tasdikli halihazır haritalar üzerine varsa kadastral durumu işlenmiş olarak nazım imar planı esaslarına göre çizilen ve çeşitli bölgelerin yapı adalarını, bunların yoğunluk ve düzenini, yolları ve uygulama için gerekli imar uygulama programlarına esas olacak uygulama etaplarını ve diğer bilgileri ayrıntıları ile gösteren plan" olarak tanımlanmıştır. Aynı Kanunun 6. maddesinin işlem tarihinde yürürlükte olan halinde ise, planlar kapsadıkları alan ve amaçları açısından bölge planları ve imar planları olarak iki ana kategoriye ayrılmış, imar planları da uygulamaya esas olan uygulama imar planları ve bu planın hazırlanmasındaki temel hedefleri, ilkeleri ve arazi kullanım kararlarını belirleyen nazım imar planları olarak sınıflandırılmış, her planın bir üst kademedeki plana uygun olarak hazırlanması zorunluluğu getirilmiştir.
İşlem tarihi itibari ile yürürlükte bulunun Plan Yapımına Ait Esaslara Dair Yönetmeliğin Ek-1/a maddesine göre imar planlarında ilköğretim okulu için ayrılması gereken asgari alanın 8000 m² olacağı belirtilmiştir.
14.06.2014 tarihli Resmi Gazete'de yayımlanan Mekansal Planlar Yapım Yönetmeliği'nin 1. maddesinde; bu yönetmeliğin amacının, fiziki, doğal, tarihi ve kültürel değerleri korumak ve geliştirmek, koruma ve kullanma dengesini sağlamak, ülke, bölge ve şehir düzeyinde sürdürülebilir kalkınmayı desteklemek, yaşam kalitesi yüksek, sağlıklı ve güvenli çevreler oluşturmak üzere hazırlanan, arazi kullanım ve yapılaşma kararları getiren mekânsal planların yapımına ve uygulanmasına ilişkin usul ve esasları belirlemek olduğu belirtilmiş, 11. maddesinin 1. fıkrasında; "İmar planlarının yapımı ve değişikliklerinde planlanan alanın veya bölgenin şartları ile gelecekteki gereksinimleri göz önünde tutularak kentsel, sosyal ve teknik altyapı alanlarında bu Yönetmeliğin EK-2 Tablosunda belirtilen asgari standartlara ve alan büyüklüklerine uyulur." hükmüne yer verilmiş, 3. fıkrasında ise; "planda yerleşik alan olarak belirlenen alanlarda yapılacak imar planı revizyon ve değişikliklerinde, bu Yönetmelikte belirtilen eğitim, sağlık ve ibadet kullanımlarına ilişkin asgari alan büyüklüğünün karşılanamaması durumunda ilgili kamu kurum ve kuruluşunun teklifi doğrultusunda veya görüşü alınarak alan büyüklüğü plan ile belirlenir" hükmüne yer verilmiştir.
HUKUKİ DEĞERLENDİRME:
İdare Mahkemesince, mahallinde yaptırılan keşif ve bilirkişi incelemesi neticesinde hazırlanan bilirkişi raporunda yapılan tespit ve değerlendirmeler hükme esas alınarak dava konusu işlemlerin iptaline dair verilen kararın gerekçeleri arasında; ''...projeksiyon nüfusa göre 4 kişi/m2*5350 kişi=21.400 m2 olarak ayrılması gereken ilköğretim tesis alanının 7.550 m2 olarak ayrıldığı, bu değerin dava konusu işlem tarihi itibariyle yürürlükte bulunan Plan Yapımına Ait Esaslara Dair Yönetmeliğin 16. maddesi Ek-1 tablosu ile Ek-1a tablosunda belirlenen asgari alan büyüklüğünün altında olması nedeniyle ilgili maddeye aykırı olduğu...'' hususlarına da yer verildiği görülmüştür.
Yukarıda aktarılan yönetmelik hükümleri bir arada değerlendirildiğinde, plan yapımı sırasında planlama bölgesinde yaşam kalitesi yüksek, sağlıklı ve güvenli çevreler oluşturmak adına, sosyal ve teknik altyapı alanları için asgari alan büyüklükleri belirlenmiş, planlama sırasında bu standartların sağlanması hususu, plan yapıcılara koşut olarak yüklenmiştir. Öte yandan, Mekansal Planlar Yönetmeliği'nin 11. maddesinin, 3. fıkrasında ise Dairemizin istikrar kazanmış içtihadlarına paralel bir düzenleme getirilerek, planlama alanının yerleşik bir alan olması ve zorlayıcı sebepler nedeni ile asgari standartların sağlanamaması halinde, ilgili kurum ve kuruluşların görüşleri doğrultusunda asgari standartların altında bir büyüklüğün plan kararı ile belirlenebilmesi imkanı getirilmiştir.
Bakılan davada, dosya kapsamında düzenlenen bilirkişi raporunda davacı parsellerinin de içinde yer aldığı ''ilköğretim tesis alanının'' alansal büyüklüğünün 7.506 m2 olduğunun tespit edildiği ve dava konusu işlem tarihinde yürürlükte olan Plan Yapımına Ait Esaslara Dair Yönetmelikte de ilköğretim alanları için ayrılması gereken asgari büyüklüğünün 8000 m² olduğu görülmüş, bu haliyle yönetmeliklerde belirtilen asgari alan büyüklüğünün sağlanamadığı anlaşılmış ise de, dava konusu 2002 tarihli imar planı ile uyuşmazlık konusu parsele getirilen "ilköğretim alanı'' fonksiyonunun, 2005 ve 2007 yıllarında yapılan imar planı değişikliklerinde de değiştirilmediği, davacıya ait parselin bulunduğu bölgenin köy yerleşik alanı içerisinde yer aldığı hususları göz önüne alındığında, uyuşmazlık konusu parselin, ilköğretim alanı için yeterli büyüklüğe sahip olmasa da eğitim alanı olarak planlanmasında bu yönüyle hukuka aykırılık bulunmadığı ve karardan yukarıda belirtilen gerekçelerin çıkarılması gerektiği sonucuna ulaşılmış ancak kararda yer alan diğer gerekçeler usul ve yasaya uygun bulunduğundan, dava konusu işlemlerin iptali yolunda İdare Mahkemesince verilen kararda sonucu itibariyle isabetsizlik görülmemiştir.
KARAR SONUCU:
Açıklanan nedenlerle;
1. Davalının temyiz isteminin reddine,
2. Dava konusu işlemlerin yukarıda özetlenen gerekçeyle iptalleri yolundaki … İdare Mahkemesinin … tarih ve E:…, K:… sayılı temyize konu kararının yukarıda belirtilen gerekçe ile ONANMASINA,
3. 2577 sayılı Kanunun (Geçici 8. maddesi uyarınca uygulanmasına devam edilen) 54. maddesinin 1. fıkrası uyarınca bu kararın tebliğ tarihini izleyen günden itibaren onbeş gün içinde karar düzeltme yolu açık olmak üzere 08/01/2024 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.