T.C.
D A N I Ş T A Y
ALTINCI DAİRE
Esas No : 2022/7951
Karar No : 2023/7419
DAVACI : …
VEKİLİ: Av. …
DAVALILAR:
1- …/ ANKARA
2- … İdaresi Başkanlığı/ …
VEKİLLERİ: Av. …
3- … Valiliği
VEKİLİ: Av. …
DAVANIN KONUSU: Bursa ili, Karacabey ilçesi, … Mahallesi, … parsel sayılı taşınmaz üzerindeki yapılar için 3194 sayılı İmar Kanununun geçici 16. maddesi uyarınca düzenlenen … tarihli, … belge numaralı ve … tarihli, … belge numaralı yapı kayıt belgelerinin; anılan maddenin dokuzuncu fıkrası uyarınca iptal edilmesine ilişkin Bursa Valiliği Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği İl Müdürlüğünün (… tarih ve … sayılı yazısı ile bildirilen) … tarih ve … sayılı işlemi ile bu işleme dayanak gösterilen ve ekli listede yer alan taşınmazların ve üzerilerinde bulunan yapıların (varlıkların) özelleştirme kapsam ve programına alınmasına yönelik olarak tesis edilen, 10/07/2021 tarih ve 31537 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan 09/07/2021 tarihli, 4264 sayılı Cumhurbaşkanı Kararının ilgili kısmının iptali ve yürütmesinin durdurulması istenilmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Altıncı Dairesince, Tetkik Hakimi Derya Demir'in açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanununun 14. maddesi gereğince incelendikten sonra işin gereği görüşüldü:
2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanununun 5. maddesinin 1. fıkrasında; her idari işlem aleyhine ayrı ayrı dava açılacağı; ancak aralarında maddi veya hukuki yönden bağlılık ya da sebep-sonuç ilişkisi bulunan birden fazla işleme karşı bir dilekçe ile de dava açılabileceği, 14. maddesinin 3. fıkrasının (g) bendinde; dilekçelerin 3 ve 5 inci maddelere uygun olup olmadıkları yönlerinden inceleneceği, 15. maddenin 1. fıkrasının (d) bendinde dilekçelerde 14 üncü maddenin 3/g bendine aykırılık görülmesi halinde otuz gün içinde 3 ve 5 inci maddelere uygun şekilde düzenlemek veya noksanları tamamlamak üzere dilekçenin reddine karar verileceği, 5 inci fıkrasında; 1. fıkrasının (d) bendine göre dilekçenin reddedilmesi üzerine yeniden verilen dilekçelerde aynı yanlışlıklar yapıldığı takdirde davanın reddedileceği hükme bağlanmıştır.
2576 sayılı Bölge İdare Mahkemeleri, İdare Mahkemeleri ve Vergi Mahkemelerinin Kuruluş ve Görevleri Hakkında Kanunun 5. maddesinde; idare mahkemelerinin, vergi mahkemelerinin görevine giren davalar ve ilk derecede Danıştayda çözümlenecek olanlar dışındaki dava ve işlerden kaynaklanan uyuşmazlıkları çözümleyeceği belirtilmiştir.
2575 sayılı Danıştay Kanununun 24. maddesinde; "1. Danıştay ilk derece mahkemesi olarak; a) (Değişik: 2/7/2018-KHK-703/184 md.) Cumhurbaşkanı kararlarına, b) Değişik: 2/7/2018-KHK-703/184 md.) Cumhurbaşkanınca çıkarılan Cumhurbaşkanlığı kararnameleri dışındaki düzenleyici işlemlere, c) (Değişik: 02/07/2012-6352/45 md.) Bakanlıklar ile kamu kuruluşları veya kamu kurumu niteliğindeki meslek kuruluşlarınca çıkarılan ve ülke çapında uygulanacak düzenleyici işlemlere, d) Danıştay İdari Dairesince veya İdari İşler Kurulunca verilen kararlar üzerine uygulanan eylem ve işlemlere, e) Birden çok idare veya vergi mahkemesinin yetki alanına giren işlere, f) Danıştay Yüksek Disiplin Kurulu kararları ile bu Kurulun görev alanı ile ilgili Danıştay Başkanlığı işlemlerine karşı açılacak iptal ve tam yargı davaları ile tahkim yolu öngörülmeyen kamu hizmetleri ile ilgili imtiyaz şartlaşma ve sözleşmelerinden doğan idari davaları karara bağlar." hükmü yer almaktadır.
2577 sayılı Kanunun 34. maddesinin 1. fıkrasında;" İmar, kamulaştırma, yıkım, işgal, tahsis, ruhsat ve iskan gibi taşınmaz mallarla ilgili mevzuatın uygulanmasında veya bunlara bağlı her türlü haklara veya kamu mallarına ilişkin idari davalarda yetkili mahkeme taşınmaz malların bulunduğu yer idare mahkemesidir." hükmü yer almıştır.
4046 sayılı Özelleştirme Uygulamaları Hakkında Kanun'un 3. maddesinin 1. fıkrası (a) bendinde; " Bu Kanunun 1 inci maddesinde sayılan kuruluşların “Özelleştirme kapsamına” alınmasına, özelleştirme kapsamına alınanlardan mevcut durumu itibariyle özelleştirilebilir nitelikte olmayanların mali ve hukuki açıdan “özelleştirmeye hazırlanmasına”, hazırlık işlemleri tamamlananların bu işlemlerin tamamlanmasından sonra, hazırlık işlemlerine gerek görülmeyenlerin ise doğrudan “özelleştirme programına” alınmasına karar vermek ve özelleştirme kapsamına alınan kuruluşların özelleştirme işlemlerinin tamamlanması için süre tespit etmek " , Özelleştirme Yüksek Kurulu'nun görevleri arasında sayılmıştır.
09/07/2018 tarih ve 30473 sayılı (3. Mükerrer) Resmî Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren 703 sayılı Anayasada Yapılan Değişikliklere Uyum Sağlanması Amacıyla Bazı Kanun ve Kanun Hükmünde Kararnamelerde Değişiklik Yapılması Hakkında Kanun Hükmünde Kararname'nin 85. maddesiyle Özelleştirme Uygulamaları Hakkında Kanuna eklenen Geçici 29. maddede, "Bu Kanun Hükmünde Kararnamenin yürürlüğe girdiği tarih itibarıyla Özelleştirme Yüksek Kurulunca görülmekte olan işler Cumhurbaşkanı veya yetkilendireceği makam tarafından sonuçlandırılır." kuralına yer verilmiştir.
2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 20/A maddesinin 1. fıkrasında özelleştirme kapsam ve programına alınmasına ilişkin işlemlerinin ivedi yargılama usulüne tabi olduğu belirtilmiştir.
2575 sayılı Danıştay Kanununun 6110 sayılı Kanunla değişik 27. maddesi uyarınca alınan ve 19/12/2020 tarihli, 31339 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Danıştay Başkanlık Kurulunun 18/12/2020 tarihli, K:2020/62 sayılı kararında;
a) Rekabetin Korunması Hakkında Kanundan,
b) Özelleştirme Uygulamaları Hakkında Kanundan,
c) 4733 sayılı Tütün, Tütün Mamulleri ve Alkol Piyasasının Düzenlenmesine Dair
Kanundan,
ç) Şeker Kanunundan,
d) Telsiz Kanunu, Telgraf ve Telefon Kanunu ile Elektronik Haberleşme Kanunundan,
e) Evrensel Hizmet Kanunundan,
f) Bazı Yatırım ve Hizmetlerin Yap-İşlet-Devret Modeli Çerçevesinde Yaptırılması
Hakkında Kanundan,
g) Yap-İşlet Modeli ile Elektrik Enerjisi Üretim Tesislerinin Kurulması ve İşletilmesi ile
Enerji Satışının Düzenlenmesi Hakkında Kanundan,
ğ) Türkiye Elektrik Kurumu Dışındaki Kuruluşların Elektrik Üretimi, İletimi, Dağıtımı ve
Ticareti ile Görevlendirilmesi Hakkında Kanundan,
h) Elektrik Piyasası Kanunu, Doğal Gaz Piyasası Kanunu, Petrol Piyasası Kânunu ile
Sıvılaştırılmış Petrol Gazları (LPG) Piyasası Kanunu ve Elektrik Piyasası Kanununda
Değişiklik Yapılmasına Dair Kanundan,
ı) Sermaye Piyasası Kanunundan,
i) Türk parasının kıymetini koruma mevzuatından,
j) Mülga Bankalar Kanunu ile Bankacılık Kanunundan,
k) Mali Sektöre Olan Borçların Yeniden Yapılandırılması ve Bazı Kanunlarda
Değişiklik Yapılması Hakkında Kanundan,
I) Mülga Radyo ve Televizyonların Kuruluş ve Yayınları Hakkında Kanun ile Radyo ve Televizyonların Kuruluş ve Yayın Hizmetleri Hakkında Kanundan,
m) Kamu İhale Kanunu, Kamu İhale Sözleşmeleri Kanunu, Devlet İhale Kanunundan
(ecrimisil ve tahliye ile ilgili uyuşmazlıklar hariç) ve bu Kanunlara tabi olmadığı belirtilen ihaleler ile kamu kurum ve kuruluşlarınca yapılan diğer ihalelerden,
n) Yenilenebilir Enerji Kaynaklarının Elektrik Enerjisi Üretimi Amaçlı Kullanımına
İlişkin Kanundan,
o) Enerji Verimliliği Kanunundan,
ö) İnternet Ortamında Yapılan Yayınların Düzenlenmesi ve Bu Yayınlar Yoluyla
İşlenen Suçlarla Mücadele Edilmesi Hakkında Kanundan,
p) Kamu Gözetimi, Muhasebe ve Denetim Standartları Kurumunun Teşkilat ve
Görevleri Hakkında Kanun Hükmünde Kararnameden,
r) İspirto ve İspirtolu İçkiler İnhisarı Kanunundan kaynaklanan uyuşmazlıklardan, Danıştayın diğer dava dairelerinin görevleri dışında kalan davaların ve temyiz başvurularının Danıştay Onüçüncü Dairesince çözümleneceği kurala bağlanmıştır.
Dava dilekçesi ve eklerinin incelenmesinden davacının; dava konusu taşınmazın özelleştirme kapsam ve programına alınmasına ilişkin Cumhurbaşkanı Kararı ile bu karara dayanılarak taşınmaz üzerindeki yapılar için düzenlenen yapı kayıt belgelerinin iptaline ilişkin işlemin iptali isteminde bulunduğu, yapı kayıt belgesinin iptaline ilişkin uyuşmazlığın 2575 sayılı İdari Yargılama Usul Kanununun 24. maddesinde Danıştayın ilk derece mahkemesi olarak karara bağlayacağı davalardan olmadığı, idari yargılama usulünün genel hükümlerine tabi olduğu ve İdare Mahkemesinin görev alanına girdiği ve taşınmazın bulunduğu İdare Mahkemesince çözümlenmesi gerektiği, dava konusu taşınmazın özelleştirme kapsam ve programına alınmasına ilişkin Cumhurbaşkanı Kararının ise, 2575 sayılı Danıştay Kanununun 24. maddesi uyarınca ilk derece olarak Danıştay'da görülecek dava konularına girdiği, davanın bu kısmının bakmakla görevli Danıştay Onüçüncü Dairesince çözümlenmesi gerektiği anlaşılmıştır.
Bu durumda ayrı yargılama usulüne tabi ve farklı yargı merciilerinin görev alanına giren işlemlere karşı aynı dilekçe ile dava açılmayacağı sonucuna ulaşılmıştır.
Açıklanan nedenlerle, 2577 sayılı Kanun'un 5. maddesine uygun olmayan dava dilekçesinin aynı Kanun'un 15. maddesinin 1/d bendi gereğince, bu kararın tebliğ tarihini izleyen günden itibaren 30 gün içinde 5. maddeye uygun şekilde dava konusu taşınmazın özelleştirme kapsam ve programına alınmasına ilişkin Cumhurbaşkanı Kararının iptali istemiyle Danıştay Onüçüncü Dairesinde, yapı kayıt belgelerinin iptaline ilişkin işlemin iptali istemiyle de Bursa İdare Mahkemesinde dava açılmak üzere reddine, yeniden verilen dilekçede aynı yanlışlıklar yapıldığı takdirde davanın reddedileceği hususunun davacıya duyurulmasına, yargılama giderlerinin davacı üzerinde bırakılmasına, artan posta ücretinin davacıya iadesine, dava dilekçesi ve eklerinin bir örneğinin davacıya gönderilmesine, 12/10/2023 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.