T.C.
D A N I Ş T A Y
ALTINCI DAİRE
Esas No : 2022/7981
Karar No : 2023/6016
TEMYİZ EDEN (DAVACILAR) : 1- … 2- …
3- …
VEKİLİ : Av…
KARŞI TARAF (DAVALI) : … Belediye Başkanlığı
VEKİLİ : Av…
İSTEMİN KONUSU : … Bölge İdare Mahkemesi …. İdari Dava Dairesinin … tarih ve E:…, K:… sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.
YARGILAMA SÜRECİ :
Dava konusu istem: … ili, … ilçesi, … Mahallesi, … ada, … ve … sayılı parselleri kapsayan alanda Uşak Belediye Meclisinin … tarihli ve … sayılı kararları ile kabul edilen ve itirazlar üzerine kısmi değişiklik yapılarak Uşak Belediye Meclisinin … tarihli, … sayılı kararlarıyla onaylanan 1/5000 ölçekli nazım imar planırevizyonu ile Uşak Belediye Meclisinin … tarihli, … sayılı kararları ile kabul edilen ve itirazlar üzerine kısmi değişiklik yapılarak Uşak Belediye Meclisinin … tarihli, … sayılı kararlarıyla onaylanan 1/1000 ölçekli uygulama imar planı revizyonunun ve anılan planlara yapılan itirazın reddine dair … tarihli, … sayılı Uşak Belediye Meclisi kararının iptali istenilmiştir.
İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: … İdare Mahkemesince verilen … tarih ve E:…, K:… sayılı kararda; dosyanın ve yerinde yaptırılan keşif ve bilirkişi incelemesi sonucunda düzenlenen raporun birlikte incelenmesinden, uyuşmazlıkta, dava konusu işlemin planlama ve plan kararları açısından incelenmesinden; dava konusu nazım ve uygulama imar planı revizyonlarının alan kulanım ve plan kararları itibariyle birbiriyle uyumlu olduğu, 1/5000 ölçekli nazım imar planı revizyonunun da alan kulanım ve plan kararları yönünden üst kademe Uşak İli 1/100.000 Ölçekli Çevre Düzeni Planına uygun olduğu, mevcut planın plan ana kararlarını etkileyecek bir kısmının yenilenmesi için Mekansal Planlar Yapım Yönetmeliğinde belirtilen ilke, esas ve standartlara uygun olarak uyuşmazlık konusu revizyon imar planlarının yapıldığı, ilgili kurum görüşleri alınarak, gerekli etüt ve araştırmalar ve projeksiyonlar yapılarak, planlanan alanın şartları ve gelecekteki gereksinimleri göz önünde bulundurularak, alanın arazi kullanış biçimleri, gelecekteki nüfus yoğunlukları, kentsel, sosyal ve teknik altyapı alanları, ulaşım sistemi, yapılaşmaya ilişkin kararların belirlendiği, söz konusu kararların kendi içinde ve kentle bir bütün olarak değerlendirilmek suretiyle oluşturulduğu, planda önerilen ticaret-konut alanı kullanımının alanın konumuyla ve çevresindeki kentsel kullanımlarla uyumlu bir karar olduğu, planlama alanında ticaret-konut karma kullanımındaki konut alanında yaşayacak nüfusun sosyal ve teknik altyapı ihtiyaçlarının hesaplandığı ve Mekansal Planlar Yapım yönetmeliğindeki yürüme mesafeleri değerlendirilerek ilgili yönetmeliğe uygun şekilde planlama alanındaki donatıların belirlendiği, dava konusu parsel özelinde de uygun ve rasyonel bir planlama yaklaşımı sergilendiği, aynı şekilde plan revizyonlarının eşitlikçi bir yaklaşımla, planlama esaslarına, şehircilik ilkelerine, hizmet gereklerine ve kamu yararına uygun olarak hazırlandığı sonucuna ulaşılmıştır.
Belirtilen gerekçelerle, dava konusu işlem hukuka uygun bulunarak davanın reddine karar verilmiştir.
Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesi kararının özeti: İstinaf başvurusuna konu İdare Mahkemesi kararının hukuka ve usule uygun olduğu ve istinaf dilekçelerinde ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği belirtilerek 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanununun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.
TEMYİZ EDENİN İDDİALARI : Dava konusu imar planı revizyonunun yapıldığı alanın uzun yıllardır ticaret bölgesi olarak kullanıldığı, alanda en küçük parsel büyüklüğünün 1000 m2 ve taks:0,60 E:1.75 belirlenerek dikey yapılaşmaya geçilmesi sonucunda alt katlarda ticari işletmelerin yer almasının ve mevcuttaki esnaf ticari faaliyetlerinin sürdürülmesinin imkansız hale getirildiği, zemin katlarda 600 m2 ticari işyeri yapılmak istenildiğinde ise üst katlarda 5 kat yapılaşma imkanının kalmayacağı, dolayısıyla planla getirilen yapılaşma koşullarının uygulanabilir olmadığı, hatalı ve eksik bilirkişi raporuna göre karar verildiği, rapora itirazlarının dikkate alınmadığı, planların yeterli araştırma, analiz ve etütler yapılmadan hazırlandığı, plan müellifinin ilgili yönetmelikte belirlenen koşulları sağlamadığı, mevzuata, şehircilik ilkeleri, planlama esasları ve kamu yararına aykırı olan dava konusu planların iptaline karar verilmesi gerektiği ileri sürülmektedir.
KARŞI TARAFIN SAVUNMASI : Dava konusu planların üst ölçekli plana, mevzuata, şehircilik ilkeleri, planlama esasları ve kamu yararına uygun yapıldığı belirtilerek istemin reddi gerektiği savunulmuştur.
DANIŞTAY TETKİK HAKİMİ …'IN DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin kabulü ile Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesi kararının bozulması gerektiği düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Altıncı Dairesince, Tetkik Hakiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:
İNCELEME VE GEREKÇE:
MADDİ OLAY :
… ili, … ilçesi, … Mahallesi, … ada, … ve … sayılı parselleri kapsayan alanda Uşak Belediye Meclisinin ... tarihli ve .... sayılı kararları ile kabul edilen ve itirazlar üzerine kısmi değişiklik yapılarak Uşak Belediye Meclisinin …tarihli, … sayılı kararlarıyla onaylanan 1/5000 ölçekli nazım imar planırevizyonu ile Uşak Belediye Meclisinin … tarihli, … sayılı kararları ile kabul edilen ve itirazlar üzerine kısmi değişiklik yapılarak Uşak Belediye Meclisinin … tarihli, … sayılı kararlarıyla onaylanan 1/1000 ölçekli uygulama imar planı revizyonunun ve anılan planlara yapılan itirazın reddine dair … tarihli, … sayılı Uşak Belediye Meclisi kararının iptali istenilmiştir.
İLGİLİ MEVZUAT:
3194 sayılı İmar Kanununun "Tanımlar" başlıklı 5. maddesinin işlem tarihinde yürürlükte olan halinde; "Nazım imar planı; varsa bölge veya çevre düzeni planlarına uygun olarak halihazır haritalar üzerine, yine varsa kadastral durumu işlenmiş olarak çizilen ve arazi parçalarının; genel kullanış biçimlerini, başlıca bölge tiplerini, bölgelerin gelecekteki nüfus yoğunluklarını, gerektiğinde yapı yoğunluğunu, çeşitli yerleşme alanlarının gelişme yön ve büyüklükleri ile ilkelerini, ulaşım sistemlerini ve problemlerinin çözümü gibi hususları göstermek ve uygulama imar planlarının hazırlanmasına esas olmak üzere düzenlenen, detaylı bir raporla açıklanan ve raporuyla beraber bütün olan plandır. Uygulama İmar Planı; tasdikli halihazır haritalar üzerine varsa kadastral durumu işlenmiş olarak nazım imar planı esaslarına göre çizilen ve çeşitli bölgelerin yapı adalarını, bunların yoğunluk ve düzenini, yolları ve uygulama için gerekli imar uygulama programlarına esas olacak uygulama etaplarını ve diğer bilgileri ayrıntıları ile gösteren plandır." hükmüne yer verilmiştir.
5393 sayılı Belediye Kanununun "Başkan ve meclis üyelerinin görüşmelere katılamayacağı durumlar" başlıklı 27.maddesi; "Belediye başkanı ve meclis üyeleri, münhasıran kendileri, ikinci derece dâhil kan ve kayın hısımları ve evlatlıkları ile ilgili işlerin görüşüldüğü meclis toplantılarına katılamazlar." kuralını düzenlemiştir.
Mekânsal Planlar Yapım Yönetmeliği'nin "tanımlar" başlıklı 4.maddesinin 1.fıkrasının (h) bendinde; Mekânsal plan: 3194 sayılı İmar Kanunu uyarınca hazırlanan, kapsadıkları alan ve amaçları açısından üst kademeden alt kademeye doğru sırasıyla; mekânsal strateji planı, çevre düzeni planı ve imar planını, olarak tanımlanmış olup "Plan raporu" başlıklı 9.maddesinde; (1) Mekânsal planlara ilişkin, kendi kademesine göre ve yapılış amacının gerektirdiği açıklamaları içeren bir plan raporu hazırlanır. (2) Plan raporunda, planın türü, ölçeği, kapsamı ve özelliğine göre; vizyon, amaç, hedefler ve stratejiler belirlenerek, koruma-kullanma esasları, alan kullanım kararları, yoğunluk ve yapılaşmaya ilişkin konularda planlama esasları ve uygulama ilkeleri, eylem planları, açık ve yeşil alan sistemi, ulaşım, erişilebilirlik ve mekânın etkin kullanılması, gerektiğinde koruma, sağlıklaştırma ve yenileme program, alan ve projelerinin etaplama esasları, alan kullanım dağılımı tablosu gibi hususlarda açıklamalara yer verilir. (3) Planların araştırma aşamasında yapılan çalışmalarda elde edilen bilgi, belge ve sonuçlar ayrı raporlar halinde sunulabilir. (4) Plan değişikliklerinde, değişiklik gerekçesi ve yapılan gereklilik analizlerini ayrıntılı açıklayan plan raporu hazırlanması zorunludur. (5) İmar planlarında, bu Yönetmelikte tanımlanan veya plan gösteriminde bulunan kullanımlardan birden fazla mekânsal kullanımın aynı alanda bir arada bulunması durumunda uygulamaya yönelik alan kullanım oranları, otopark, yeşil alan ve benzeri sosyal ve teknik altyapı kullanımlarına ilişkin detaylar ile gerektiğinde bağımsız bölüm sayısı, plan raporu ve plan notlarında ayrıntılı olarak açıklanır." hükümleri yer almıştır.
Plân Yapımını Yükümlenecek Müelliflerin Yeterliliği Hakkında Yönetmelik'in 5.maddesinde; "Yerleşme alanları ve onu bütünleyen çevreye ait alanlar için düzenlenen her ölçekteki ve türdeki plânların yapım alanlarının büyüklüğü, plân yapımına konu olan yerleşme veya yerleşmeler bütününün gelecekteki muhtemel nüfuslarına veya nüfus toplamlarına göre aşağıdaki plânlama alanı grupları teşkil edilmiştir.
a) Plân yapım alanı 10.001 hektar veya daha fazla olan veya geleceğe ait nüfus projeksiyonuna göre 1.000.001 ve daha fazla nüfuslu olabilecek yerleşme ve yerleşme bütünleri, A GRUBU, (...) olarak adlandırılır.
Yerleşme plânının yapımında, yukarıda sıralanan alanlara ve nüfus projeksiyonlarına göre bulunan grupların, birbirinden farklı bulunması durumunda o yerleşme için hangi esasa göre belirlenen grup daha üst grup ise, yerleşme o grupta sayılır.
(Değişik fıkra:RG-22/1/2019-30663) Her ölçekteki ve türdeki plânlar, belge uygulamasına tâbidir. Mekânsal Strateji Planları, Çevre Düzeni Planları yapımında ve bu planlara ilişkin her türlü değişiklik, ilave ve revizyonda A Grubu belge aranır. İmar planları yapımında ise plan yapılacak yerleşmenin planlama alan grubuna uygun yeterlilik belgesi aranır. Büyükşehir belediyesi sınırları içinde kalan yerleşmelerdeki imar planları için de aynı usul tatbik olunur.
(Ek fıkra:RG-22/1/2019-30663) Bu çerçevede, ilâve plânlar, plân revizyonları ve değişiklikleri, ilgili oldukları yürürlükteki plânın alan veya nüfus esasına göre belirlenecek grubunda sayılır." hükümlerine yer verilmiştir.
HUKUKİ DEĞERLENDİRME:
Dosyanın ve Danıştay Altıncı Dairesinin E:2022/8102 ve E:2022/8104 sayılı dosyalarının birlikte incelenmesinden,
Danıştay Altıncı Dairesinin E:2022/8102 ve E:2022/8104 sayılı dosyalarında görülmekte olan davalarda; davacılar tarafından; dava konusu ... tarihli, ... ve ... sayılı Uşak Belediye Meclisi kararlarının, belediye meclisi üyesi ... ve ...'ın katılımıyla alındığı, bu kişilerin planlama alanında mülklerinin bulunduğu, 5393 sayılı Belediye Kanunu hükümleri uyarınca belediye meclisi üyelerinin kendileri ile ilgili işlerin görüşüldüğü meclis toplantısına katılamayacakları, mevzuat gereğince dava konusu imar planı revizyonlarının A Grubu yeterlilik belgesini haiz plan müellifince hazırlanması gerektiği, plan müellifinin planın hazırlandığı 01/10/2020 tarihinden onaylandığı 01/12/2020 tarihine kadar belediyenin imar müdürlüğünde görevli olmadığı, planların yeterli araştırma, analiz ve etütler yapılmadan hazırlandığı, plan açıklama raporunun mevzuatın aradığı koşulları taşımadığı, iptal edilen kentsel dönüşüm projesi için hazırlanan plan açıklama raporunun dava konusu planlar için aynen kullanıldığı, iddiaları ile dava açıldığı, belirtilen iddiaların bilirkişi raporuna itiraz, istinaf ve temyiz dilekçelerinde de yinelendiği anlaşılmaktadır.
Dava konusu imar planı revizyonununa ilişkin plan açıklama raporunda, plan revizyonunun yaklaşık 47,7 hektarlık alana ilişkin olduğu belirtilmiş olup mevzuat uyarınca 10.001 hektar veya daha fazla olan alana ilişkin planların A GRUBU olarak adlandırılacağı ve imar planlarının yapımında da plan yapılacak yerleşmenin planlama alan grubuna uygun müellif yeterlilik belgesinin aranacağı düzenlenmiştir. Dosya kapsamında bulunan müellif yeterlik belgesinin ise B GRUBUNDAKİ bir müellife ait olduğu görülmekte olup dava konusu imar planlarının, planlama alanına ilişkin olarak mevzuatın aradığı şartları taşımayan plan müellifince hazırlanmasında hukuka uygunluk bulunmamaktadır.
Mekânsal planların yapımı sırasında kendi kademesine göre ve yapılış amacının gerektirdiği açıklamaları içeren bir plan raporunun hazırlanması zorunludur. Plan raporunda, planın türü, ölçeği, kapsamı ve özelliğine göre; vizyon, amaç, hedefler ve stratejiler belirlenerek, koruma-kullanma esasları, alan kullanım kararları, yoğunluk ve yapılaşmaya ilişkin konularda planlama esasları ve uygulama ilkeleri, eylem planları, açık ve yeşil alan sistemi, ulaşım, erişilebilirlik ve mekânın etkin kullanılması, gerektiğinde koruma, sağlıklaştırma ve yenileme program, alan ve projelerinin etaplama esasları, alan kullanım dağılımı tablosu gibi hususlarda açıklamalara yer verilir. Dava konusu imar planlarının revizyon plan olduğu, 1/5000 ve 1/1000 ölçeğinde düzenlendiklerinden ayrı ayrı hazırlanmış plan açıklama raporları ile kendi kademelerinin gerektirdiği özelliklere ve yapılış amacına uygun açıklamaların yapılması gerektiği açık olup her iki ölçeğe ilişkin tek bir plan açıklama raporu hazırlanmasında mevzuata uyarlık bulunmamaktadır.
Öte yandan, dava konusu planlama alnında mülkleri bulunduğu halde belediye meclisi kararlarına katıldıkları belirtilen meclis üyeleri ile plan müellifine ilişkin ileri sürülen diğer iddiaların araştırılması sonucunda gerekirse karar gerekçesinde karşılanması isabetli olacaktır.
Bu itibarla, belirtilen nedenlerle dava konusu işlemlerde hukuka uyarlık ve davanın reddine ilişkin Mahkeme kararına karşı yapılan istinaf başvurusunun reddine dair temyize konu Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesi kararında isabet görülmemektedir.
KARAR SONUCU:
Açıklanan nedenlerle;
1. 2577 sayılı Kanunun 49. maddesine uygun bulunan davacıların temyiz isteminin kabulüne,
2. Davanın yukarıda özetlenen gerekçeyle reddine ilişkin Mahkeme kararına yönelik olarak yapılan istinaf başvurusunun reddi yolundaki temyize konu … Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin … tarih ve E:…, K:… sayılı kararının BOZULMASINA,
3. Yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın anılan Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesine gönderilmesine, 14/06/2023 tarihinde, kesin olarak, oybirliğiyle karar verildi.