T.C.
D A N I Ş T A Y
ALTINCI DAİRE
Esas No : 2022/8108
Karar No : 2023/8463
DAVACILAR : 1- … 2- …
3- … 4- …
5- … 6- …
7- …
VEKİLLERİ : Av. …
DAVALILAR : 1- … - …
VEKİLİ : Av. …
2- … Belediye Başkanlığı - …
VEKİLİ : Av. …
İSTEMİN KONUSU : Bursa İli, Osmangazi İlçesi sınırları içerisinde bulunan ve ekli listede kamulaştırma bilgileri yer alan taşınmazların, ... Meydanı Projesi kapsamında Osmangazi Belediye Başkanlığı tarafından 2942 sayılı Kamulaştırma Kanununun 27. maddesi uyarınca acele kamulaştırılmasına ilişkin 28/10/2022 tarih ve 31997 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan 27/10/2022 tarih ve 6314 sayılı Cumhurbaşkanlığı Kararının, Bursa İli, Osmangazi İlçesi, … Mahallesi, … ada, … parsel sayılı taşınmaz yönünden iptali istenilmektedir.
DAVACILARIN İDDİALARI : Dava konusu taşınmazın imar planında ticaret alanı kullanımında kalmakta iken Osmangazi Belediye Meclisinin … tarih ve … sayılı kararı ile yapılan uygulama imar planı değişikliği ile ibadet alanı, meydan alanı ve belediye hizmet alanı kullanımına ayrıldığı, … tarih ve … sayılı Osmangazi Belediye Meclisi kararının Mahkemece iptaline karar verildiği ve kararın temyiz incelemesinden geçerek kesinleştiği, söz konusu plan değişikliğinin Mahkemece iptal edilmesinden sonra Osmangazi Belediye Meclisinin … tarih ve … sayılı kararı ile yapılan plan değişikliğiyle dava konusu taşınmazın ibadet alanı ve meydan kullanımına ayrıldığı, davacılar ve planlama sınır içinde olan diğer taşınmaz sahipleri tarafından plan değişikliğinin iptali istemiyle davalar açıldığı, … İdare Mahkemesinin E:… sayılı dosyasında ve … İdare Mahkemesinin … sayılı dosyasında imar planı değişikliğinin yürütmesinin durdurulmasına karar verildiği, bir taşınmazın olağan ya da acele kamulaştırma usulü ile kamulaştırılabilmesi için söz konusu taşınmazın imar planında kamu hizmetine tahsis edilmiş olmasının gerektiği oysa dava konusu taşınmazın halihazırda plansız alanda kaldığı, dava konusu acele kamulaştırma kararının imar planının yürütmesinin durdurulmasına dair mahkeme kararlarından sonra tesis edildiği, dava konusu taşınmaz hakkında olağan kamulaştırma kararının da alınmış olduğu ve davalı Osmangazi Belediye Başkanlığı tarafından … Asliye Hukuk Mahkemesinin E:… sayılı dosyasında açılan bedel tespit ve tescil davasının derdest olduğu, söz konusu olağan kamulaştırma kararının iptali istemiyle davacılar tarafından açılan davada … İdare Mahkemesinin E:… sayılı dosyasında dava konusu işlemin yürütmesinin durdurulmasına karar verildiği, acele kamulaştırma kararı alınabilmesi için Kanunda öngörülen şartların mevcut olmadığı ileri sürmektedir.
DAVALILARIN SAVUNMALARI :
1-Cumhurbaşkanlığı tarafından, usul yönünden, davanın süresinde açılmadığı, dava konusu işlemin Osmangazi Belediye Başkanlığı tarafından tesis edilmiş olması nedeniyle Cumhurbaşkanlığının hasım mevkiinden çıkarılması gerektiği savunulmaktadır.
Esas yönünden; dava konusu acele kamulaştırma kararının Osmangazi Belediye Başkanlığının talebi üzerine tesis edildiği, dava konusu taşınmazı da kapsayan alanda Osmangazi Belediye Başkanlığı tarafından gerçekleştirilmesi planlanan ... Meydanı Projesi kapsamında Osmangazi Belediye Başkanlığınca acele kamulaştırma yapıldığı, dava konusu işlemin hukuka uygun olduğu savunulmaktadır.
2- Osmangazi Belediye Başkanlığı tarafından, dava konusu taşınmazın Osmangazi Belediye Meclisinin … tarih ve … sayılı kararı ile kabul edilerek Bursa Büyükşehir Belediye Başkanlığının … tarih ve … sayılı kararıyla onaylanan uygulama imar plan değişikliği ile ibadet alanı ve meydan alanı kullanımında kaldığı, … İdare Mahkemesinin … tarih ve E:… , K:… sayılı kararıyla söz konusu plan değişikliğinin iptaline karar verildiği, acele kamulaştırma işlemlerinde yargılamanın konusunun imar planı durumu olmadığı, kamulaştırma gerektirecek bir durumun mevcut olup olmadığının ve kamulaştırmanın acele usulde yapılmasının kamunun üstün yararına hizmet edip etmediğinin denetlenmesi gerektiği ve her iki koşulun da sağlanmış olduğu, otopark, meydan, cami ve sosyal yaşam alanlarını kapsayan ... Meydanı Projesinin kamu yararı dönüşüm projesi niteliğinde olduğu, proje kapsamındaki taşınmazların %98 oranındaki kısmının kamulaştırmasının tamamlandığı ve inşaat çalışmalarında sona gelindiği, projenin devamı niteliğinde olan ve dava konusu taşınmazın da içinde yer aldığı alanda ise uzlaşma sağlanamadığı için kamulaştırma işlemleri başlatılan %2 oranında özel mülkiyete tabi taşınmazın bulunduğu, söz konusu projeye yapılan kamu yatırımının atıl kalmaması için projenin bir an önce bitirilerek hizmete sunulması gerektiği, dava konusu işlemde hukuka aykırılık bulunmadığı savunulmaktadır.
DANIŞTAY TETKİK HAKİMİ … 'IN DÜŞÜNCESİ: Davacı ve davalı idare arasında dava konusu taşınmaza yönelik 2942 sayılı Kamulaştırma Kanununun 8. maddesi uyarınca uzlaşma neticesinde anlaşma sağlanması üzerine, taşınmaz davalı Osmangazi Belediye Başkanlığı adına tescil edildiğinden, konusuz kalan dava hakkında karar verilmesine yer olmadığına karar verilmesi gerektiği düşünülmektedir.
DANIŞTAY SAVCISI … 'IN DÜŞÜNCESİ : Dava, Bursa İli, Osmangazi İlçesi sınırları içerisinde bulunan ve ekli listede kamulaştırma bilgileri yer alan taşınmazların, ... Meydanı Projesi kapsamında Osmangazi Belediye Başkanlığı tarafından 2942 sayılı Kamulaştırma Kanununun 27. maddesi uyarınca acele kamulaştırılmasına ilişkin 28/10/2022 tarih ve 31997 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan 27/10/2022 tarih ve 6314 sayılı Cumhurbaşkanı Kararının, Bursa İli, Osmangazi İlçesi … Mahallesi, … ada, … parsel sayılı taşınmaza ilişkin kısmının iptali istemiyle açılmıştır.
Davalı idarelerin usule ilişkin iddiaları yerinde görülmemiştir.
Anayasanın 13. ve 35. maddeleri uyarınca mülkiyet hakkının kamu yararı amacıyla Anayasaya uygun olarak yasayla sınırlandırılması mümkündür. Bu hükümlerden hareketle bir taşınmaz üzerindeki mülkiyet hakkının kamulaştırma yolu ile kaldırılması (mülkiyetin el değiştirmesi) ancak kamu yararının karşılanması zorunluluğunun özel mülkiyet hakkının korunmasından üstün tutulması şartına bağlıdır.
20.03.1952 günü kabul edilen İnsan Haklarının ve Temel Özgürlüklerinin Korunmasına İlişkin Sözleşmeye Ek 1 Nolu Protokol Türkiye tarafından 19.03.1954 tarihinde onaylanmıştır. Anılan Protokolun "Mülkiyetin korunması" başlıklı 1. maddesinde ise: "Her gerçek ve tüzel kişinin mal ve mülk dokunulmazlığına saygı gösterilmesini isteme hakkı vardır. Herhangi bir kimse, ancak kamu yararı sebebiyle ve yasada öngörülen koşullara ve uluslararası hukukun genel ilkelerine uygun olarak mal ve mülkünden yoksun bırakılabilir. Yukarıdaki hükümler, devletlerin, mülkiyetin kamu yararına uygun olarak kullanılmasını düzenlemek veya vergilerin ya da başka katkıların veya para cezalarının ödenmesini sağlamak için gerekli gördükleri yasaları uygulama konusunda sahip oldukları hakka halel getirmez." kuralı yer almıştır.
2942 sayılı Kamulaştırma Kanununun 3. maddesinde: “İdareler, kanunlarla yapmak yükümlülüğünde bulundukları kamu hizmetlerinin veya teşebbüslerinin yürütülmesi için gerekli olan taşınmaz malları, kaynakları ve irtifak haklarını; bedellerini nakden ve peşin olarak veya aşağıda belirtilen hallerde eşit taksitlerle ödemek suretiyle kamulaştırma yapabilirler” ve 6. maddesinin son fırkasında “Onaylı imar planına veya ilgili bakanlıklarca onaylı özel plan ve projesine göre yapılacak hizmetler için ayrıca kamu yararı kararı alınmasına ve onaylanmasına gerek yoktur.” kuralına yer verilmiştir.
2942 sayılı Yasanın 27. maddesinde: "3634 sayılı Milli Müdafaa Mükellefiyeti Kanununun uygulanmasında yurt savunması ihtiyacına veya aceleliğine Cumhurbaşkanınca (Bakanlar Kurulunca) karar alınacak hallerde veya özel kanunlarla öngörülen olağanüstü durumlarda gerekli olan taşınmaz malların kamulaştırılmasında kıymet takdiri dışındaki işlemler sonradan tamamlanmak üzere ilgili idarenin istemi ile mahkemece yedi gün içinde o taşınmaz malın (Değişik ibare: 24/4/2001 - 4650/15 md.) 10 uncu madde esasları dairesinde ve 15 inci madde uyarınca seçilecek bilirkişilerce tespit edilecek değeri, idare tarafından mal sahibi adına (Değişik ibare: 24/4/2001 - 4650/15 md.) 10 uncu maddeye göre yapılacak davetiye ve ilanda belirtilen bankaya yatırılarak o taşınmaz mala el konulabilir.
(Ek fıkra: 19/4/2018-7139/29 md.) Mahkemece verilen taşınmaz mala el koyma kararı tapu müdürlüğüne bildirilir. Taşınmaz malın başkasına devir, ferağ veya temlikinin yapılamayacağı hükmü tapu kütüğüne şerh edilir. El koyma kararından sonra taşınmaz mal 20 nci madde uyarınca boşaltılır.
Bu Kanunun 3 üncü maddesinin 2 nci fıkrasında belirtilen hallerde yapılacak kamulaştırmalarda yatırılacak miktar, ödenecek ilk taksit bedelidir." kuralına yer verilmiştir
2942 sayılı Yasanın 27. maddesi incelendiğinde, kamulaştırma işlemlerinde öngörülen yöntemlerin bir kısmının uygulanmayarak taşınmaza acele el konulabilmesi yolu istisnai olarak başvurulabilecek bir yöntem olarak düzenlendiğinden, madde hükmü ile üç durumda acele kamulaştırma yolu ile taşınmaza el konulmasına olanak tanınmıştır. Bu koşullardan ikisi Milli Müdafaa Mükellefiyeti Kanununun uygulanmasında yurt savunması ihtiyacına veya özel kanunlarda öngörülen olağanüstü durumlarda gerekli olması halleri şeklinde açıkça sayılmak suretiyle üstün kamu yararının ve kamu düzeninin korunmasının gerçekleştirilmesi amacıyla acele kamulaştırma yoluna gidilebileceği belirtilmiştir. Bu kapsamda üçüncü koşul olan aceleliğine Bakanlar Kurulunca karar verilebilmesi için de kamu yararı ve kamu düzenine ilişkin olma halinin maddede yer alan diğer iki koşula paralel nitelik taşıması gerekmektedir.
3194 sayılı İmar Kanununun 3. maddesinde, "Herhangi bir saha, her ölçekteki plan esaslarına, bulunduğu bölgenin şartlarına ve yönetmelik hükümlerine aykırı maksatlar için kullanılamaz.
" hükmüne yer verilmiş, 8. maddesinde ise arazi kullanımı ve yapılaşmada sadece mekânsal strateji planları, çevre düzeni planları ve imar planları kararlarına uyulacağı, hükme bağlanmıştır.
Kamulaştırma Kanunu uyarınca idarelerin, kanunlarla ve Cumhurbaşkanlığı kararnameleriyle yapmak yükümlülüğünde bulundukları kamu hizmetlerinin veya teşebbüslerinin yürütülmesi için gerekli olan taşınmaz malları, kaynakları ve irtifak haklarını kamulaştırma yetkisi bulunmakla birlikte İmar Kanununda herhangi bir sahanın imar planına aykırı amaçlar için kullanılamayacağı hükme bağlandığından, imar planı olan yerlerde, idareler ancak bu planda ayrılan kullanım kararına uygun olarak kamulaştırma işlemi tesis edebilirler.
Dosya ve UYAP üzerinden yapılan incelemede, Bursa İli, Osmangazi İlçesi, … Mahallesi, … ada, … parsel sayılı uyuşmazlık konusu taşınmazın, ''kısmen ibadet alanı, kısmen meydan alanı'' olarak belirlenmesine ilişkin Osmangazi Belediye Meclisinin … tarih ve … sayılı kararı ile kabul edilerek Bursa Büyükşehir Belediye Başkanlığının … tarih ve … sayılı kararıyla onaylanan uygulama imar planı değişikliğinin dayanağını teşkil eden Bursa Büyükşehir Belediye Meclisinin … tarih ve … sayılı kararıyla kabul edilen Osmangazi İlçesi, … Mahallesi, … Meydanı 1/5000 ölçekli Nazım İmar Planı Değişikliği ve Bursa Büyükşehir Belediye Meclisi'nin … tarih ve … sayılı kararıyla kabul edilen 1/25000 ölçekli Nazım İmar Planı Değişikliğinin iptali istemiyle aynı mahalle, … ada, … parsel sayılı taşınmazın dava dışı malikleri tarafından açılan davada; … İdare Mahkemesinin … tarih ve E:… sayılı kararıyla dava konusu nazım imar planlarının yürütmesinin durdurulmasına karar verildiği, bu karara karşı yapılan itirazın … Bölge İdare Mahkemesi … İdari Dava Dairesinin … tarih ve Y.D İtiraz No:… sayılı kararıyla reddedildiği, … İdare Mahkemesinin … tarih ve E:… , K:… sayılı kararı ile de dava konusu nazım imar planlarının iptaline karar verildiği, diğer taraftan bakılan uyuşmazlık konusu … ada, … parsel sayılı taşınmazın dava dışı malikleri tarafından açılan davada dayanağı üst ölçekli nazım imar planlarının yürütmesinin durdurulmasına karar verilen Osmangazi Belediye Meclisinin … tarih ve … sayılı kararıyla uygun bulunan Bursa Büyükşehir Belediye Meclisinin … tarih ve … sayılı kararıyla onaylanan 1/1000 ölçekli … Mahallesi ve Yakın Çevresi Uygulama İmar Planının -davacılara ait taşınmazın da içinde bulunduğu ada yönünden- yürütmesinin durdurulmasına … İdare Mahkemesinin … tarih ve E:… sayılı kararıyla karar verildiği, anılan karara karşı yapılan itirazın … Bölge İdare Mahkemesi … İdari Dava Dairesinin … tarih ve Y.D İtiraz No:… sayılı kararıyla reddedildiği, … İdare Mahkemesinin … tarih ve E:… , K:… sayılı kararı ile de dava konusu uygulama imar planı değişikliğinin iptaline karar verildiği , davacılardan … ve … tarafından, uyuşmazlık konusu taşınmazın cami ve meydan alanı olarak belirlenmesine ilişkin Osmangazi Belediye Meclisinin … tarih ve … sayılı kararıyla kabul edilen 1/1000 ölçekli uygulama imar planı değişikliğinin iptali istemiyle açılan davada, … İdare Mahkemesinin … tarih ve E:… sayılı kararıyla; uygulama imar planı değişikliğinin dayanağını olan 1/5000 ve 1/25000 ölçekli Nazım İmar Planı Değişikliklerinin iptali istemiyle açılan davada, … İdare Mahkemesinin … tarih ve E:… sayılı kararıyla anılan nazım imar planı değişikliklerinin yürütmesinin durdurulmasına karar verildiği, dayanağı üst ölçekli nazım imar planları hukuka aykırı görülen 1/1000 ölçekli uygulama imar planı değişikliğinde de hukuka uyarlık bulunmadığı gerekçesiyle dava konusu işlemin yürütmesinin durdurulmasına karar verildiği, bu karara karşı yapılan itirazın … Bölge İdare Mahkemesi … İdari Dava Dairesinin … tarih ve Y.D İtiraz No: … sayılı kararıyla reddedildiği, … İdare Mahkemesinin … tarih ve E:… , K:… sayılı kararı ile de dava konusu 1/1000 ölçekli uygulama imar planı değişikliğinin iptaline karar verildiği, uyuşmazlık konusu taşınmazın kamulaştırılmasına ilişkin Osmangazi Belediye Encümeninin … tarih ve … sayılı işleminin iptali istemiyle açılan davada, … İdare Mahkemesinin … tarih ve … sayılı kararıyla; dava konusu kamulaştırma işleminin dayanağı olan1/1000 ölçekli uygulama imar planının iptali istemiyle açılan davalarda (Bursa İli, Osmangazi İlçesi, … Mahallesi, … ada yönünden), … İdare Mahkemesinin … tarih ve E:… sayılı ve … tarih ve E:… sayılı kararları ile kamulaştırma kararının dayanağı olan 1/1000 ölçekli uygulama imar planının yürütmesinin durdurulmasına karar verildiğinden dayanaksız kalan kamulaştırma işleminde de hukuka uyarlık bulunmadığı gerekçesiyle dava konusu işlemin yürütmesinin durdurulmasına karar verildiği, davalı idare tarafından bu karara karşı yapılan itirazın … Bölge İdare Mahkemesi … İdari Dava Dairesinin … tarih ve Y.D İtiraz No: … sayılı kararıyla reddedildiği anlaşılmıştır.
Uyuşmazlıkta, dava konusu taşınmazın da bulunduğu alanın ''kısmen ibadet alanı, kısmen meydan alanı'' olarak düzenlenmesini içeren 1/1000 ölçekli uygulama imar planı değişikliğinin dayanağını teşkil eden 1/5000 ve 1/25000 ölçekli Nazım İmar Planı Değişikliklerinin yürütmesinin 14/09/2022 tarihli Mahkeme kararıyla durdurulduğu, … İdare Mahkemesinin … tarih ve E:… , K:… sayılı kararıyla da iptaline karar verildiği, söz konusu uygulama imar planı değişikliğinin yürütmesinin ise 15/09/2022 tarihli Mahkeme kararıyla durdurulduğu, … İdare Mahkemesinin … tarih ve E:… , K:… sayılı kararıyla iptaline karar verildiği, iş bu davanın konusu olan işlemin ise 27/10/2022 tarihinde tesis edilerek 28/10/2022 tarih ve 31997 sayılı Resmi Gazetede yayımlandığı, dolayısıyla iptali istenilen acele kamulaştırma kararının tesis edildiği tarihte uyuşmazlık konusu taşınmazın 'kısmen ibadet alanı, kısmen meydan alanı'' olarak düzenlenmesine ilişkin nazım ve uygulama imar planlarının hukuk aleminde mevcut olmadığı anlaşılmaktadır.
Bu durumda; dava konusu acele kamulaştırma kararının tesis edildiği 27/10/2022 tarihinde dayanağı imar planı bulunmadığı anlaşıldığından, dava konusu işlemde hukuka uyarlık görülmemiştir.
Açıklanan nedenlerle, Bursa İli, Osmangazi İlçesi sınırları içerisinde bulunan ve ekli listede kamulaştırma bilgileri yer alan taşınmazların, ... Meydanı Projesi kapsamında Osmangazi Belediye Başkanlığı tarafından 2942 sayılı Kamulaştırma Kanununun 27. maddesi uyarınca acele kamulaştırılmasına ilişkin 28/10/2022 tarih ve 31997 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan 27/10/2022 tarih ve 6314 sayılı Cumhurbaşkanı Kararının, Bursa İli, Osmangazi İlçesi ... Mahallesi, ... ada, ... parsel sayılı taşınmaza ilişkin kısmının iptaline karar verilmesi gerektiği düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Altıncı Daire since, Tetkik Hakiminin açıklamaları dinlendikten ve 2577 sayılı Yasanın 20/A maddesi uyarınca dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:
İNCELEME VE GEREKÇE :
MADDİ OLAY :
Dava konusu 27/10/2022 tarih ve 6314 sayılı Cumhurbaşkanlığı Kararı ile, Bursa İli, Osmangazi İlçesi sınırları içerisinde yer alan bir kısım taşınmazın ... Meydanı Projesi kapsamında Osmangazi Belediye Başkanlığı tarafından 2942 sayılı Kamulaştırma Kanununun 27. maddesi uyarınca acele kamulaştırılmasına karar verilmiştir.
Bakılan dava, dava konusu acele kamulaştırma kararının davacılara ait taşınmaz yönünden iptali istemiyle açılmıştır.
İLGİLİ MEVZUAT:
2942 sayılı Kamulaştırma Kanununun 1. maddesinde; "Bu Kanun; kamu yararının gerektirdiği hallerde gerçek ve özel hukuk tüzelkişilerinin mülkiyetinde bulunan taşınmaz malların, Devlet ve kamu tüzelkişilerince kamulaştırılmasında yapılacak işlemleri, kamulaştırma bedelinin hesaplanmasını, taşınmaz malın ve irtifak hakkının idare adına tescilini, kullanılmayan taşınmaz malın geri alınmasını, idareler arasında taşınmaz malların devir işlemlerini, karşılıklı hak ve yükümlülükler ile bunlara dayalı uyuşmazlıkların çözüm usul ve yöntemlerini düzenler.” hükmüne, 8. Maddesinde ise "İdarelerin, bu Kanuna göre, tapuda kayıtlı olan taşınmaz mallar hakkında yapacağı kamulaştırmalarda satın alma usulünü öncelikle uygulamaları esastır.
...
Malik veya yetkili temsilcisi tarafından, bu yazının tebliğ tarihinden itibaren on beş gün içinde, kamulaştırmaya konu taşınmaz malı pazarlıkla ve anlaşarak satmak veya trampa isteği ile birlikte idareye başvurulması hâlinde; komisyonca tayin edilen tarihte pazarlık görüşmeleri yapılır, tespit edilen tahminî değeri geçmemek üzere bedelde veya trampada anlaşmaya varılması hâlinde, yapılan bu anlaşmaya ilişkin bir tutanak düzenlenir ve anlaşma konusu taşınmaz malın tüm hukuki ve fiili vasıfları ile kamulaştırma bedelini, malikin kimlik bilgilerini ve taşınmazların tapuda tesciline veya terkinine dair kabul beyanlarını da ihtiva eden tutanak, malik veya yetkili temsilcisi ve komisyon üyeleri tarafından imzalanır. Bu tutanak malikin ferağ beyanı ve tapuda idare adına yapılacak tescilin hukuki sebebi sayılır.
İdarece, anlaşma tutanağının tanzim tarihinden itibaren en geç kırk beş gün içinde, tutanakta belirtilen bedel hazır edilerek, idarenin anlaşma tutanağı ve kamulaştırma öncesi taşınmaz üzerindeki tüm takyidat ve haklardan arındırıldığını bildiren yazıya istinaden idare adına tapuya resen tescil veya terkin edilir. Tapuya resen tescil veya terkinden sonra kamulaştırma bedeli kendilerine ödenir.
Bu madde uyarınca satın alınan veya trampa edilen taşınmaz mal, kaynak veya irtifak hakkı, sahibinden kamulaştırma yolu ile alınmış sayılır ve bu şekilde yapılan kamulaştırmaya veya bedeline karşı itiraz davaları açılamaz." hükmüne yer verilmiştir.
2577 sayılı İdarî Yargılama Usûlü Kanununun 31/1. maddesinin atıfta bulunduğu 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanununun 323. maddesinin, 1. fıkrasının, (ğ) bendinde vekalet ücreti yargılama giderleri arasında sayılmış, 326. maddesinin 1. fıkrasında, kanunda yazılı hâller dışında, yargılama giderlerinin, aleyhine hüküm verilen taraftan alınmasına karar verileceği, 2. fıkrasında da, davada iki taraftan her biri kısmen haklı çıkarsa, mahkemenin yargılama giderlerini tarafların haklılık oranına göre paylaştıracağı, 331. maddesinde ise; davanın konusuz kalması sebebiyle esası hakkında bir karar verilmesine gerek bulunmayan hâllerde, hâkimin davanın açıldığı tarihteki tarafların haklılık durumuna göre yargılama giderlerini takdir ederek hüküm altına alacağı hükmüne yer verilmiştir.
HUKUKİ DEĞERLENDİRME :
Yargılama devam ederken, idare tarafından taşınmazın taşınmaz maliki ile uzlaşma yoluyla kamulaştırılması halinde davanın konusuz kalacağı açıktır.
Dosya incelenmesinden, davacı ile davalı idarelerden Osmangazi Belediye Başkanlığının davanın devamı sırasında, 2942 sayılı Kamulaştırma Kanununun 8. maddesi uyarınca yapılan 28/08/2023 tarihli uzlaşma görüşmeleri neticesinde anlaştıkları, anlaşma tutanağının davacılar tarafından imzalandığı ve anlaşma tutanağına dayanılarak uyuşmazlığa konu taşınmazın 05/09/2023 tarihinde davalılardan Osmangazi Belediye Başkanlığı adına tapuda tescil edildiği anlaşılmaktadır.
Bu durumda; dava konusu işlem ile acele kamulaştırılmasına karar verilen uyuşmazlığa konu taşınmazın, taraflarca yapılan uzlaşma görüşmeleri neticesinde, 2942 sayılı Kamulaştırma Kanununun 8. maddesi çerçevesinde düzenlenen anlaşma tutanağı uyarınca, davalılardan Osmangazi Belediye Başkanlığı adına tapuya tescil edilmiş olması sebebiyle, konusu kalmayan davanın incelenmesine olanak bulunmamaktadır.
Öte yandan, davanın konusuz kalması halinde, esası hakkında bir karar verilmesine gerek bulunmayan durumlarda, yargılama giderlerine davanın açıldığı tarihteki tarafların haklılık durumuna göre hükmedilmesi gerekmektedir.
Uyuşmazlıkta: uyuşmazlığa konu taşınmazın acele kamulaştırılmasına ilişkin dava konusu Cumhurbaşkanlığı kararının alındığı, davanın açılmasından sonra davalı idarelerden Osmangazi Belediye Başkanlığı tarafından taşınmazın kamulaştırılması amacıyla yapılan uzlaşma görüşmeleri sonucunda davacılar ile sağlanan uzlaşma üzerine uyuşmazlığa konu taşınmazın davalılardan Osmangazi Belediye Başkanlığı adına tapuda tescil edildiği, dolayısıyla davanın açılmasına davalı idarelerin sebebiyet verdiği görüldüğünden, yargılama giderlerinden davalı idarelerin sorumlu tutulması gerektiği sonucuna ulaşılmaktadır.
Öte yandan, bakılan davanın da konusu olan ... tarih ve ... sayılı sayılı Cumhurbaşkanlığı Kararının iptali istemiyle başka davacılar tarafından açılan davalarda; Dairemizin 20/11/2023 tarihli, E:2022/8268, K:2023/8425, 20/11/2023 tarihli, E:2022/8200, K:2023/8423, 20/11/2023 tarihli, E:2022/9345, K:2023/8427, 20/11/2023 tarihli, E:2022/9165, K:2023/8426, 20/11/2023 tarihli, E:2022/8179, K:2023/8424 sayılı kararları ile dava konusu işlemin ilgili taşınmazlar yönünden iptaline karar verildiği, bu itibarla, davacının bu yönden de haklı olduğu da tabiidir.
KARAR SONUCU :
Açıklanan nedenlerle;
1. DAVA HAKKINDA KARAR VERİLMESİNE YER OLMADIĞINA,
2. Davanın açıldığı tarihteki haklılık durumuna göre, ayrıntısı aşağıda gösterilen ve davacılar tarafından yapılan toplam ... -TL yargılama giderinin davalı idarelerden alınarak davacılara verilmesine,
3. Karar tarihinde yürürlükte bulunan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi uyarınca belirlenen ... -TL vekâlet ücretinin davalı idarelerden alınarak davacılara verilmesine,
4. Posta gideri avansından artan tutarın kararın kesinleşmesinden sonra davacılara iadesine,
5. 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 20/A-2-(g) maddesi uyarınca, kararın tebliğinden itibaren 15 gün içerisinde Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulu'na temyiz yolu açık olmak üzere, 20/11/2023 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.